Tiết 90- Trả bài văn số 6

5p và giữ nớc Tổ 3: Bài học về đề cao tinh thần cảnh giác Tổ 4: Thái độ của tác giả dân gian đối với từng nhân vật Hoạt động 3 Giáo viên nhận xết u khuyếtđiểm Hoạt động 4 Đọc một số bài

Trang 1

Ngày soạn : 5/4/2008

Ngày dạy: 8/4/2008 trả bài văn số 6

Tiết 90

I/ Mục đích yêu cầu:

1/ Kiến thức: Chữa lỗi cho học sinh, hớng dẫn học sinh cách diễn đạt

2/ Kĩ năng: Rèn luyện kỹ năng làm văn thuyết minh

3/ Giáo dục: Tính trung thực khi viết văn thuyết minh

II/ Phơng pháp giảng dạy: Kết hợp các hình thức thảo luận nhóm, nêu vấn đề

III/ Phơng tiện thực hiện:SGK+SGV+học tốt văn10

IV/Tiến trình bài giảng:

1/ổn định tổ chức:1p

2/ Kiểm tra bài cũ:

3/ Bài mới:

Thời

lợng Hoạt động của thầy Hoạt động của trò Yêu cầu cần đạt

5p

20p

Hoạt động 1

Yêu cầu HS

đọc đề bài và

xác định yêu

cầu của đề

Các tổ thảo

luận nội dung

các phần và

trả lời

Tổ 1: Phần

mở bài

Tổ 2: Bài học

về dựng nớc

Đọc đề bài

Thuyết minh về tác phẩm văn học

Mở bài: Giới thiệu một cách tự nhiên tác phẩm An Dơng Vơng – Mị Châu, Trọng Thuỷ Thân bài: Truyền thuyết “ An Dơng Vơng – Mị Châu, Trọng thuỷ” đặt ra vấn đề gì? a) Bài học dựng nớc gắn liền với giữ nớc

+ An Dơng Vơng xây thành ở đất Việt

+ Thành cứ xây gần xong lại đổ

+ Nhờ thần Rùa Vàng giúp đỡ An Dơng Vơng xây thành xong

+ Nhà vua ngỏ lời với rùa Vàng “ Nếu có giặc lấy gì mà chống”

+ Rùa Vàng tháo vuốt Vua chế nỏ, đánh lui quân xâm lợc của Triệu Đà

* Bài học rút ra

- Dựng nớc quả là việc gian nan

- Nhân dân ta đã thần thánh hoá sức lao động

- Dựng nớc phải gắn liền với giữ nớc

b) Bài học về đề cao tinh thần cảnh giác:

+ Vua vô tình gả con gái là Mị Châu cho con trai Triệu Đà là Trọng Thuỷ

Trang 2

5p

và giữ nớc

Tổ 3: Bài học

về đề cao tinh

thần cảnh

giác

Tổ 4: Thái độ

của tác giả

dân gian đối

với từng nhân

vật

Giáo viên

nhận xết u

khuyếtđiểm

Đọc một số

bài khá

Các tổ thảo luận đại diện trả lời thảo luận của tổ

tr-ớc lớp

HS nhận ra lỗi và có h-ớng sửa chữa

+ Trọng Thuỷ dỗ vợ cho xem trộm nỏ thần rồi làm một cái lãy giả đánh tráo, chia tay vợ

về nớc, Triệu Đà cất quân sang xâm lợc

+ Vua điềm nhiên đánh cờ, nỏ thần không hiệu nghiệm Vua cùng Mị Châu chạy trốn ra biển

+ Rùa vàng hiện lên kết tội Mị Châu An Dơng Vơng rút gơm chém Mị Châu, rồi cầm sừng tê bảy tấc về thuỷ phủ

* Bài học rút ra:

- ỷ lại vào vũ khí sẽ thất bại

- Thất bại càng làm cho kẻ thù tàn mu sâu, kế hiểm

- Không phân biệt bạn thù thì bao giờ cũng sa vào mu kế của chúng

c) Thái độ tác giả dân gian đối với từng nhân vật:

+ Anh Dơng Vơng + Mị Châu

+ Trọng Thuỷ + Với mối tình Mị Châu Trọng Thuỷ Kết bài: ý nghĩa tìm hiểu truyền thuyết An Dơng Vơng – Mị Châu Trọng Thuỷ

B/ Nhận xét

*Ưu điểm:

Đây là bài viết sánag tạo nên không có bài viết giống nhau

HS đã biết cách làm bài văn thuyết minh, biết cách khai thác các tình tiết, Một số bài viết tốt: Mai Thuỷ, Hoài

*Nhợc điểm: Một số bài viết không tự nhiên, sơ sài , diễn đạt lủng củng, sai chính tả: Dũng ,Toản Hậu,Liên

*Đọc một số bầi hay cho lớp tham khảo

*Trả bài gọi điểm

4/ Củng cố: ý nghĩa truyền thuyết An Dơng Vơng – Mị Châu Trọng Thuỷ? 3p

5/ Dặn dò: Về chuẩn bị bài: Văn bản văn học 1p

Ngày soạn: 6/4/2008 văn bản văn học

Ngày dạy: 9/4/2008

Tiết:91

I/ Mục tiêu bài giảng

Trang 3

1/ Nội dung: Nắm đợc tiêu chí chủ yếu của văn bản văn học theo quan niệm ngày nay.

2/ Kĩ năng: Nắm đợc cấu trúc của văn bản văn học với các tầng: Ngôn từ, hình tợng, hàm nghĩa

3/ Giáo dục: Vận dụng những hiểu biết nói trên để tìm hiểu tác phẩm văn học

1/ ổn định tổ chức: 1p

2/ Kiểm tra bài cũ:2p

3/ Bài mới:

Thời

10p

Văn bản văn

học đợc nhận

diện chủ yếu

theo tiêu chí

nào?

SGK) Phát biểu có

bổ xung

SGK)

1 Tiêu chí chủ yếu của văn bản văn học.

- Tiêu chí một:

+ Những văn bản đi sâu phản ánh hiện thực khách quan + Khám phá thế giới tình cảm và t tởng

+ Thoả mãn nhu cầu thẩm mĩ của con ngời

- Tiêu chí hai:

+ Xây dựng bằng ngôn từ nghệ thuật có hình tợng, sử dụng nhiều phép tu từ

+ Văn bản văn học thờng hàm súc, gợi lên nhiều tởng tợng + Phẩm chất của ngôn từ diễn đạt

- Tiêu chí ba:

+ Văn bản văn học theo một thể loại nhất định + Là sáng tạo tinh thần của nhà văn Đó là t tởng tình cảm, trải nghiệm trờng đời của nhà văn

+ Nếu không có sự tri âm: tình cảm đúng, không đồng cảm với nỗi đau, niềm vui của con ngời thì không phải là tác phẩm văn học

II/ Cấu trúc của văn bản văn học

1/ Tầng ngôn từ – từ ngữ âm đến ngữ nghĩa a) Nghĩa của từ

- Nghĩa đen (nghĩa gốc)

- Nghĩa bóng (nghĩa văn cảnh)

Trang 4

10p

Vì sao nói

hiểu tầng ngôn

từ mới là bớc

thứ nhất cần

thiết để đi vào

chiều sâu của

văn bản văn

học?

Tính hình tợng

tạo ra từ đâu?

Nhằm mục

đích gì?

Phân tích tính

hình tợng trong

bài thơ

HS thảo luận nhóm đậi diện trả lời

HS làm việc cá nhân và trình bày chuẩn bị của mình

- Nghĩa tờng minh

- Nghĩa hàm ẩn b) Ngữ âm

- Từ láy

- Từ đồng âm Vì thế tìm hiểu tầng ngôn từ mới là bớc thứ nhất cần thiết đi vào chiều sâu của văn bản văn học Bởi mới tìm ra nghĩa của văn bản ví dụ tìm hiểu bài thơ :Rằm tháng giêng

Nghĩa gốc: Miêu tả đêm rằm mùa xuân ở một địa điểm chiến khu Việt Bắc Nhà thơ giao cảm với cái đẹp của thiên nhiên

Nghĩa bóng: thể hiện tinh thần lạc quan trong tâm hồn ngời chiến sĩ

Nghĩa tờng minh: ánh trăng đêm rằm đã tỏ lại tròn Ngời nhìn xuân, nớc xuân Tâm hồn ngời chiến sĩ hoà vào cái đẹp của đêm trăng

Nghĩa hàm ẩn: Bài thơ miêu tả đêm rằm ngày xuân nhng muốn biểu hiện sức sống, tơng lai của cách mạng, kháng chiến

Ngữ âm:

Những từ Lồng lộng, Bát ngát: tất cả gợi ra ánh trăng lan toả, thơ mộng

Rõ ràng mới chỉ là bớc đầu tìm hiểu chiều sâu của văn bản

2 Tính hình tợng

- Tính hình tợng trong tác phẩm văn học tạo ra từ chi tiết, cốt truyện nhân vật

- Tính hình tợng tạo ra sự liên tởng, tởng tợng sáng tạo của ngời viết

- Nhà văn qua hình tợng để gửi gắm tình ý với cuộc đời (đọc – phân tích những ví dụ SGK)

- Bài cảnh khuya:

Có hai hình tợng đáng chú ý:

“Trăng lồng cổ thụ bóng lồng hoa”

ánh trăng chiếu xuống rừng cây, ánh trăng xuyên qua tán lá tạo thành vệt sáng trên mặt

đất tởng nh hoa vậy Vẻ đẹp mang đến vừa chân thực, vừa thơ mộng

Hình tợng thứ hai:

Trang 5

Hàm nghĩa của

văn học là gì

cho ví dụ

HS lên bảng

làm bài tập

HS lấy ví dụ

và phân tích

“Cảnh khuya nh vẽ ngời cha ngủ”

Đó là sự đối lập giữa cảnh vật và con ngời Cảnh càng đẹp bao nhiêu con ngời canh cánh thao thức bấy nhiêu Ngời “cha ngủ” không phải vì xao xuyến trớc cảnh đẹp mà vì ý thức trách nhiệm với dân tộc, đồng chí, đồng bào Đủ thấy vai trò của hình tợng trong văn bản văn học

3/ Tầng hàm nghĩa

- Hàm nghĩa là ý nghĩa ẩn kín, ý nghĩa tiềm tàng của văn bản văn học

- Khi nghiền ngẫm hàm nghĩa của một tác phẩm là lúc ta nâng cao tâm hồn mình, làm cho cuộc sống nội tâm trở nên sâu sắc phong phú hơn

Ví dụ: “Đừng t ởng xuân tàn hoa rụng hết Đêm qua sân trớc một cành mai”

Hoa mai chỉ nở vào cuối đông, đầu xuân, nên đây không phải miêu tả thiên nhiên Cành mai giúp ta có nhiều cảm nhận

+ Cành mai đã phủ nhận cái quy luật vận động và biến đổi Dù xuân đi qua, muôn loài hoa đã lìa cành nhng vẫn còn cành mai hoa nở trắng trong đêm

+ Cành mai là hình tợng nghệ thuật đẹp, không phải vẻ đẹp của bức tranh tứ quý tùng, cúc , trú, mai, nó là vẻ đẹp của tinh thần lạc quan mạnh mẽ và kiên định trớc những biến

đổi của trời đất, thời cuộc Đó là tinh thần ý chí bất diệt của nhà Phật dù phải trải qua bất

cứ hoàn cảnh nào

III Luyện tập

- Bài thơ: “Nơi dựa” của Nguyễn Đình Thi + Hai đoạn của bài thơ có kết cấu giống nhau ở câu đầu và câu cuối Một bên là ngời đàn

bà với đứa bé Một bên là ngời chiến sĩ và bà cụ già Các nhân vật làm nổi bật sự tơng phản

+ Điều suy ngẫm của ngời đọc ở ngay hình tợng có sự tơng phản “Nơi dựa” không phải

là những gì mạnh mẽ, bề thế, vững chãi “Nơi dựa” phải đủ sức che chở cho con ngời ở

đây tất cả đều ngợc lại Ngời đàn bà khoẻ mạnh, xinh đẹp lại dựa vào một đứa bé mới tập

đi Anh bộ đội đã từng vào sinh ra tử lại dựa vào một cụ già run rẩy

Đằng sau những hình tợng tởng chừng trái với quy luật đời thờng lại là một triết lí sâu sắc Con ngời phải biết sống có tình yêu thơng Đó là tình yêu với con cái, bố mẹ, biết trân trọng ông bà, tổ tiên, lớp ngời đi trớc Đặc biệt, chúng ta phải sống với niềm hi vọng vào tơng lai và biết ơn quá khứ Phẩm giá con ngời là ở đó “Nơi dựa” là một bài thơ triết

Trang 6

lí sâu sắc.

4/ Củng cố: HS đọc phần ghi nhớ SGK 1p

5/ Dặn dò: Về nhà chuẩn bị một số ngữ liệu mẫu về phép điệp và phép đối để giờ sau thực hành 1p

Ngày soạn: 9/4/2008 Thực hành các phép tu từ: Phép điệp và phép đối

Ngày dạy: 11/4/2008

Tiết: 92

1/ Nội dung: Nâng cao kiến thức về phép điệp và phép đối

2/ Kĩ năng: Luyện kĩ năng phân tích và kĩ năng sử dụng phép điệp và phép đối

3/ Giáo dục: Cách nói, viết trong cuộc sống

3/ Bài mới:

Thời

10p

5p

Đọc ngữ liệu

mẫu SGK và

trả lời câu hỏi a

SGK trang 125

Thế nào là

phép điệp

Làm việc cá

nhân trình bày trớc lớp

HS suy nghĩ

và trả lời

I Luyện tập về phép điệp

- Bài ca dao “Trèo lên cây bởi” có ba điệp ngữ: Một là “Nụ tầm xuân”, hai là “cá mắc câu”, ba là “chim vào lồng” Cơ sở tâm lí của điệp từ là một sự vật, sự việc và hiện tợng xuất hiện liên tiếp nhiều lần buộc ngời ta phải chú ý

+ Nếu thay “nụ tầm xuân” bằng một thứ hoa sẽ làm cho âm hởng, ý nghĩa của bài ca dao thay đổi

Mặt khác, nói tới hoa là chỉ chung ngời con gái Nhng nói nụ là khẳng định ngời con gái

ở độ tuổi trăng tròn ở thời đẹp nhất Vả lại “Nụ tâm xuân nở ra xanh biếc” tức là cô gái

đã đi lấy chồng Hoa chỉ có tàn thôi Nụ nở ra hoa Vì thế không thể thay thế hoa vào nụ

đợc

+ “Cá mắc câu” và “chim vào lồng” đợc điệp lại làm rõ hoàn cảnh của cô gái, sự so sánh của cô gái Cách lặp này không giống với “Nụ tầm xuân” ở câu trên

Phép điệp là một biện pháp tu từ Ngời ta làm xuất hiện một yếu tố ngôn ngữ nhiều lần

có tác dụng làm cho ngời đọc, ngời nghe suy nghĩ, liên tởng, tởng tợng, để từ đó khắc sâu một t tởng, tình cảm, hành động vơn tới cái đẹp

II Luyện tập về phép đối

Trang 7

10p Hoạt động 3

Đọc ngữ liệu

mẫu SGK và

trả lời câu hỏi a

SGK trang 126

HS thảo luận nhóm, trình bày trớc lớp

+ Chim có tổ, ngời có tông

- Đây là đối thanh trắc/bằng + Đói cho sạch, rách cho thơm

- Đây cũng là đối thanh + Ngời có chí ắt phải nên, nhà có nền ắt phải vững

- Cũng là đối thanh + Tiên học lễ: diệt trò tham nhũng + Hậu học văn: trừ thói cửa quyền

- Đối từ, đối nghĩ Kết luận: Sự sắp xếp từ ngữ để tạo ra sự cân đối, hài hoà về mặt âm thanh, đối về nghĩa

Vân xem trang trọng khác vời Khuôn trăng đầy đặn nét ngài nở nang Hoa cời ngọc thốt đoan trang Mây thua nớc tóc tuyết nhờng màu da

+ Đây là phép đối về từ: Khuôn trăng/nét ngài (danh từ); đầy đặn/nở nang (tính từ); Hoa/ngọc (danh từ); cời/thốt (động từ); mây/tuyết (danh từ); thua/nhờng (tính từ); nớc tóc/màu da (danh từ)

- Rắp mợn điền viên vui tuế nguyệt Trót đem thân thế hẹn tang bồng

+ Cũng tơng tự nh trên đây là đối từ + Đối trong “Hịch tớng sĩ”

- Dự Nhợng nuốt than báo thù cho chủ

Thân khoái chặt tay cứu nạn cho nớc

- Tới bữa quên ăn, nửa đêm vỗ gối + Đối trong “Đại cáo bình Ngô”

- Nớng dân đen trên ngọn lửa hung tàn Vùi con đỏ dới hầm tai vạ

Trang 8

10p

Phát biểu định

nghĩa về phép

đối

Bài tập 2 :

SGK

HS suy nghĩ

và trả lời

HS lên bảng làm bài tập

- Gơm mài núi đá đá núi cũng phải mòn Voi uống nớc nớc sông phải cạn

+ Đối trong “Truyện Kiều”

- Ngời lên ngựa, kẻ chia bào

- Nửa in gối chiếc, nửa soi dặm trờng

- Phép đối là sự lựa chọn từ ngữ để đối thanh, đối từ ngữ và đối nghĩa để nhấn mạnh nội dung nào đó

- Thuốc đắng dã tật, sự thật mất lòng

Đối thanh: tật/lòng (trắc/bằng)

- Bán anh em xa, mua láng giềng gần

Đối nghĩa: Bán/mua; xa/gần; anh em/láng giềng

- Phép đối trong tục ngữ nhằm làm phong phú thêm cho phán đoán (một câu tục ngữ thông thờng là một phán đoán)

- Nó làm rõ nghĩa: tơng đồng hoặc tơng phản

- Tạo ra sự hài hoà về thanh

- Tạo ra sự hoàn chỉnh và dễ nhớ

+ Đối thanh Chim có tổ, ngời có tông Tổ/tông

+ Đối nghĩa

Gặp đây anh nắm cổ tay ….

Khi xa em trắng, sao rày em đen

Khi xa/sao rày Trắng/đen + Đối từ

Da trắng vỗ bì bạch Rừng sâu ma lâm thâm

Trang 9

Da trắng/rừng sâu Vỗ/ma

Bì bạch/lâm thâm + Đối âm

4/ Củng cố: Tìm mỗi kiểu đối một ví dụ

5/ Dặn dò: Về chuẩn bị bài: nội dung và hình thức của văn bản văn học

Ngày soạn: 9/4/2008 Những nội dung chủ yếu của phần văn học nớc ngoài

Ngày dạy: 12/4/2008 trong chơng trình ngữ văn 10

Tiết: 28 ( Tiếp )

1/ Nội dung: Nắm đợc nội dung của thơ Đờng Trung Quốc, nội dung của những tác phẩm cụ thể đã học  Giá trị nghệ thuật đặc sắc

2/ Kĩ năng: Rèn luyện kĩ năng đọc hiểu tác phẩm văn học Trung Quốc - Phân tích giá trị nội dung nghệ thuật

3/ Giáo dục: Bồi dỡng tình cảm nhà thơ Trung Quốc - Bồi dỡng tình yêu quê hơng, đất nớc

3/ Bài mới:

Thời

10p Hoạt động 1

Nêu những

hiểu biết của

em về thời kì

nhà Đờng

HS đọc SGK

II/ Thơ Trung đại Phơng đông.

1/ Thơ Đờng Trung Quốc:

- Triều Đờng ( 618 - 907 ) xã hội phong kiến

- Thơ ca phát triển rực rỡ với hai hình thức:

+ Cổ thể

+ Cận thể

* Cận thể:  Luật thi ( 8 câu )

Trang 10

10

Giới thiệu vài

nét hoàn cảnh

ra đời bài thơ ?

- Nội dung ?

- Bài thơ đã tái

hiện lại cuộc

đ-a tiễn ntn ?

- Phân tích cụ

thể bài thơ ?

HS làm việc cá nhân và trả

lời câu hỏi

HS thảo luận nhóm đại diện trình bày

Tuyệt cú ( 4 câu ) Trên 5 vạn bài thơ hơn 2.300 nhà thơ

Nội dung:

Thiên nhiên

Tình bạn

SP con ngời…

 ngời đọc phải liên tởng, tởng tợng…

a/ Cảm xúc mùa thu ( Thu Hứng - ĐP ) Sáng tác năm 766 sau đoạn An Lộc sơn nhà Đờng đang uy sụp

Nội dung:

Thơng nớc, thơng dân, nỗi buồn cô đơn nhớ quê

4 câu đầu: Miêu tả thiên nhiên mùa thu

4 câu sau: Thể hiện tam trạng nhà thơ

 Quan hệ con ngời vũ trụ, (thiên nhiên )

b/ Tại lề HH tiễn MHN đi QL ( L Bạch ) Tái hiện 1 cuộc đa tiễn MHN hơn LB 12 tuổi

2 câu đầu: Thời gian, không gian…

2 câu cuối: Cảm xúc nhà thơ  cô đơn, nối tiếc, ngậm ngùi…

 Tình cảm chân thành, lắng đọng, sâu sắc

c/ Lầu Hoàng Hạc ( Hoàng Hạc Lâu - T Hiệu )

Tả cảnh đẹp  Tg bộc lộ nỗi niềm thơng nhớ quê hơng và triết lí còn mất ( hiện tại -quá khứ )

4 câu đầu: Quá khứ đẹp - hiện tại

4 câu sau: Hiện thực của tg  Nhớ quê da diết

d/ Nỗi oán của ngời phòng khuê ( Khuê oán - VX Linh )

- Ngời thiếu phụ đau khổ, cô đơn  Nhận thức sai lầm khi khuyên chồng đi chinh chiến lập công

Trang 11

Nhận xét ngôn

Bài thơ gắn liền với hiện thực, tiếng nói lên án chiến tranh

Câu 1, câu 2: Kể lại sự việc ngời thiếu phụ vẫn làm những công việc thờng ngày Câu 3, 4: Nỗi buồn li biệt, khát vọng hạnh phúc của con ngời

 Nỗi đau, oán thán

- Ngôn ngữ: đời thờng, câu chuyện đời thờng nhng mang ý nghĩa khái quát cao 

Định dạng
Số trang	11
Dung lượng	61 KB