van hoa thoi bao cap

Những đôi dép cao su làm từ lốp xe ô tô như thế này đã được sử dụng phổ biến trong thời bao cấp mỗi lần dép đứt hay tuột quai là phải dùng 1 cái rút dép chuyên dụng chế từ 1 ống đồng dài

1 Khái niệm:

Thời bao cấp là tên gọi được sử dụng tại Việt Namđể chỉ một giai đoạn mà hầu hết sinh hoạt kinh tế diễn ra dưới nền kinh tế kế hoạch hoá, một đặc điểm của nền kinh tế ở các nước theo CNXH Hàng hóa được nhà nước phân phối theo chế độ tem phiếu, hàng hóa không được mua bán tự do trên thị trường, không được phép vận chuyển tự do hàng hoá từ địa phương này sang địa phương khác Phân phối hàng hóa, hạn chế trao đổi bằng tiền mặt Chế

độ hộ khẩu được thiết lập trong thời kỳ này để phân phối lương thực, thực phẩm theo đầu người Lương đôi khi cũng được trả bằng hiện vật

Mặc dù chế độ bao cấp đã tồn tại ở miền Bắc từ trước năm 1975, song thời

kỳ bao cấp thường được dùng để chỉ sinh hoạt kinh tế cả nước Việt Nam ở giai đoạn từ đầu năm 1976 đến cuối năm 1986, tức là trước thời kỳ đổi mới Đây được coi như một giai đoạn thất bại và tù đọng nhất của nền kinh tế Việt Namtrong thế kỷ XX

2.Nguyên nhân

Nguyên nhân là do nền kinh tế lạc hậu, áp dụng nền kinh tế một thành phần, không có tính cạnh tranh Các công ty nhà nước làm việc không hiệu quả, do cách thức phát lương cho công nhân viên Nạn tham ô, tham nhũng làm nhà nước thất thoát tiền vô số kể

3.Hậu quả:

Để lại hậu quả nặng nề nghiêm trọng, đất nước kém phát triển, tụt hậu hàng chục, hàng trăm năm so với nước ngoài Nhân dân đói khổ, thiếu thốn

4 Chúng ta hãy cùng trở lại thời kỳ khốn khó nhưng thấm đẫm tình người

đó qua nhưng bức ảnh được sưu tầm dưới đây:

Salon gỗ, tủ lệch, tivi đen trắng, tủ lạnh Liên Xô, thậm chí cả chiếc giường gấp kia là những vật dụng xa xỉ của những hộ khá giả và là niềm mơ ước của bao người thời bao cấp

Những đôi dép cao su làm từ lốp xe ô tô như thế này đã được sử dụng phổ biến trong thời bao cấp (mỗi lần dép đứt hay tuột quai là phải dùng 1 cái rút dép chuyên dụng chế từ 1 ống đồng dài khoảng 20cm, cưa 1 đầu từ miệng ống đến 1/3 làm 2 phần sau đó tán phần đã cưa cho bẹp ra để kẹp quai dép

mà rút vào đế dép)

àm dép râu: Dép râu là một sản phẩm cho bộ đội hay cán bộ miền Bắc Đế dép thường được làm bằng vỏ xe cũ, nhất là vỏ xe nhà binh Quai dép làm bằng ruột xe Vỏ xe và ruột xe được cắt nhỏ, gọt theo dạng bàn chân, xỏ lỗ

để luồn quai bằng ruột xe Dép râu khá chắc chắn, mang ít mòn, ít hư chỉ tội

là hay bị đen chân do ruột cao su và kiểu dáng nặng nề, xấu xí nhưng có hề

gì vào cái thời mà “ăn chắc, mặc bền” đứng ưu tiên xa hơn “ăn ngon, mặt đẹp” Nghề này tồn tại khá dài lúc đó.

Cửa hàng Mậu dịch quốc doanh thời bao cấp, ngày đó những cô làm ở Cửa hàng thực phẩm là cao giá lắm, anh nào lấy được mấy cô này coi như không

lo bị đói

Xếp hàng mua gạo

Hòn đá xếp hàng thời bao cấp của một người dân Hà Nội

Cục vuông vuông kia là xà phòng 72 đấy, chà xát mãi mỏi cả tay mà chẳng lên bọt, tất tần tật từ tắm giặt, gội đầu đến rửa đít cho trẻ nhỏ đều chỉ dùng

có loại này thôi

Bức thư thời bao cấp gửi người bố đi xuất khẩu lao động ở Liên Xô hoặc Đông Âu (khổ quá, Pho mát Tây lại tưởng xà phòng, )

Lãnh quà biếu: Lãnh quà (đồ) cần phải hiểu như là một công việc nuôi sống của nhiều người có thân nhân vượt biên, định cư ở nước ngoài Hàng tháng,

họ chờ thư báo có hàng về là mừng rỡ chạy đến các kho lưu hàng ở phi trường hay bưu điện đề nhận quà của thân nhân gởi về, thường là quần áo, vải, thuốc tây, thực phẩm, radio cassette, vật dụng gia đình, … để xài một ít trong nhà, còn bao nhiêu đem bán ra chợ trời Nghề này nuôi sống nhiều người, ngoài người nhận hàng, còn có những người thu mua hàng quanh nơi phát đồ, các bà ở chợ trời, nuôi sống các ông thuế vụ và cả cho người phát thư nữa Thỉnh thoảng, chính quyền địa phương gởi thư xin các gia đình Việt kiều “yêu nước” ủng hộ tiền cho phường khóm mặc dầu nhiều lúc họ từng gây khó khăn những người trong gia đình này

Cảnh xếp hàng diễn ra thường xuyên trước các cửa hàng

Xếp hàng để mua vải

Chợ Đồng Xuân

Hàng hoa quả tại chợ Đồng Xuân

Đồng tiền thời bao cấp

Tem phiếu theo tiêu chuẩn chỉ đủ cấp phát cho những mặt hàng thiết yếu (vải, gạo, thịt, đường…)

Sổ gạo - nồi cơm của mọi gia đình thời bao cấp Mất sổ gạo nghĩa là cả nhà chết đói Vì thế mới có câu “buồn như mất sổ gạo” mà lị.

Tàu xe thời bao cấp

Tàu điện Hà Nội thời bao cấp, phương tiện đi lại tương tự xe buýt ngày nay.

Nhảy tàu điện trốn vé

Chợ Đồng Xuân

Đường phố Hà Nội thời bao cấp

Đăng ký xe đạp - có khác gì cái Đăng ký xe máy bây giờ đâu

Bách hoá Tổng hợp Tràng Tiền – nay là Tràng Tiền Plaza

Sửa bởi pocabo : 23-12-2009 lúc 10:23 AM

Nếu Tổ quốc hôm nay nhìn từ biển

Mẹ Âu Cơ hẳn không thể yên lòng

Khi lớp lớp đè lên thềm lục địa

Trong hồn người có ngọn sóng nào không

Nếu Tổ quốc nhìn từ bao quần đảo

Lạc Long cha nay chưa thấy trở về

Lời cha dặn phải giữ từng thước đất

Máu xương này con cháu vẫn nhớ ghi

Trả lời kèm theo trích dẫn

Đám cưới thời bao cấp tuy thiếu thốn, giản dị nhưng tình cảm và đặc biệt là không có cái gọi là “văn hoá phong bì” đâu nhé

Một số mẫu thiếp cưới tự "chế" thời bao cấp

Rạp Tháng Tám trên phố Trần Hưng Đạo - những phim “Mỳ ăn liền” thế này với dàn “sao” Lý Hùng, Diễm Hương, Việt Trinh, Lê Tuấn Anh … liên tục làm mưa làm gió tại các Rạp Hà Nội thời đó

Đánh máy thuê trên phố - thời đó không có khái niệm photocopy

Đánh máy chữ: Nghề đánh máy chữ có từ lâu ở các văn phòng công tư

nhưng sau 1975 thì tràn ra đường Người hành nghề này phải có một cái máy đánh chữ cũ, giấy, một cái bàn, một cái ghể cho mình và một cái cho khách, cọng thêm một chút chữ nghĩa, luật lệ Bàn máy được bày ra vệ đường, nếu không bị công an, dân phòng đuổi hay mưa gió thì mỗi ngày gõ cũng được vài chục trang giấy Người dân nhờ họ đánh “sơ yếu lý lịch”, “đơn xin”,

“đơn khiếu nại”, … Hiện ở thành phố Cần Thơ vẫn còn một “phố đánh máy chữ thuê” mặc dầu bây giờ sắm một máy vi tính cũ rẻ rề …

Một nghề làm thêm thời bao cấp mà bây giờ không ai có thể hình dung nổi

Bơm mực bút bi: Người hành nghề đặt tất cả đồ nghề trên chiếc xe đạp gồm ống tiêm, cồn tẩy mực, mực bút bi, đầu viết bi, đầu bi, ống ruột viết,… Chiếc bút bi khi hết mực sẽ được rửa sạch ruột, nếu đầu bi hỏng sẽ được thay bằng một đầu bi… cũ khác nhưng có thể còn xài được Sau đó, bơm mực vào ống ruột viết bi để dùng tiếp Dùng loại viết bi “phục hồi” này, nguy cơ bị mực chảy ra áo … khá cao Người làm nghề này thường kiêm luôn nghề “bơm quẹt ga”

Tết thời bao cấp khi đó chưa cấm đốt pháo

Hàng Tết thời bao cấp

5 Lời kết:

Đất nước đã đổi mới được hơn hai mươi năm, quá khứ đã lùi xa, Hà Nội của thời bao cấp giờ chỉ còn trong kí ức những người sinh từ những năm 70 trở

về trước với muôn vàn trải nghiệm vui - buồn; còn đối với thế hệ sinh sau 1975, các thế hệ 8X, 9X thì khó có thể hình dung và chia sẻ đầy đủ những gì một thời cha anh đã trải qua.

Những lễ tục cưới hỏi thời xưa

25-10-2009 09:02

Thời xưa, gia đình nào mỗi lần có đám cưới

vợ cho con là một lần trải qua một cuộc thử thách trước những nghi thức và thủ tục rườm rà mà người ta luôn luôn phải học hỏi bàn bạc trước với nhưng người cao niên kinh nghiệm, để làm sao tránh được tiếng đời cười chê.

Đúng ngày cưới, người ta chọn giờ "hoàng đạo" mới đi, thường là về chiều,

có nơi đi vào chập tối, ở thôn quê, đi ghe, người ta còn phải căn cứ vào con nước để "thuận buồm, xuôi gió" Trước khi đi đón cô dâu, chú rể phải làm lễ rước bàn thờ gia tiên của mình cùng làm lễ với cha mẹ mình Lễ gia tiên thì phải lạy bốn lạy rưỡi, tức là bốn lạy và một xá, còn với cha mẹ thì hai lạy rưỡi Lễ gia tiên có ý nghĩa là trình việc thành hôn của mình lên các cụ, các ông bà, còn lễ với cha mẹ là để đền ơn sinh thành và công dựng vợ cho mình

Dẫn đầu đám rước đàng trai là một cụ già nhiều tuổi được dân làng kính nể

vì tuổi tác, tư cách, địa vị xã hội và nhất là lý do muốn có con đàn cháu đống Thường thì người này đóng vai chủ hôn, cầm hương (nhang) đi đầu Tiếp theo là người nhà đàng trai Còn chú rể thì đi giữa mấy chàng phù rễ

Trong đám rước này, chàng rể bưng khay trầu rượu , trong đó có đĩa trầu được têm sẵn với mấy miếng cau tươi, với số chẵn, và một nhạ đựng rượu hồng cùng mấy cái ly con cũng có số chẵn Khi tới nhà gái, chàng rễ trao khay trầu rượu này cho một chàng phù rể hay một người có tuổi cùng với vị trưởng lão hoặc vị trưởng tộc nhà trai đi vào nhà gái, được trưởng tộc nhà gái tiếp rước, để báo tin nhà trai đã đến, đứng chờ bên ngoài Khi báo tin này, vị trưởng tộc hay trưởng lão nhà trai rót rượu mời vị trưởng tộc hay trưởng lão nhà gái

Một số gia đình thâm nho, học thức ngày xưa nhân dịp này còn bày tỏ trình

độ lễ nghĩa và tài học của gia đình mình bằng cách trao tặng nhà gái một câu đối liễn nói về cuộc hôn nhân kết hợp hai gia đình Nhưng có khi đây cũng

là sự đối đầu của hai tài văn bắt bẻ nhau từng chữ khiến cho cuộc rước dâu sinh chuyện Khi ông tộc trưởng bên nhà gái thấy đúng giờ mới bước ra đón chàng trai, nếu không, khi chưa đúng giờ đã định, ông bắt đợi thì họ đàng trai cũng phải đợi, cho dù trời có nắng hay mưa như thế nào cũng mặc Tội Ảnh minh họa

cho các chú rể phụ phải gồng mình đứng bưng mâm đồng hoặc thau nặng trĩu (ngày nay người ta dùng tráp quả) đựng lễ vật mà không được để xuống

Trên đường đến nhà gái, nhà trai gặp phải một tục sau đây, mà nguyên gốc

có từ lâu ở bên Tàu Đó là tục "giăng dây" Khi đám cưới tới gần nhà gái, thường nhà trai đốt một dây bánh pháo (ngày nay, nhà gái đốt một dây pháo chào mừng nhà trai trước khi ông sui gái bước ra mời nhà trai vào nhà mình) Lúc ấy, đường vào nhà gái có những người, nhất là các trẻ em mang dây hồng ra chăng ngang đường Họ nhà trai phải cho tiền những người chăng dây để họ buông ra Tục "giăng dây" không phải chỉ đơn thuần như vậy Có trường hợp mang ý nghĩa khác, có tính cách xã hội được thể hiện

"Một cụ già năm 1969 ngoài bát tuần đã chứng kiến một đám chăng (giăng) rất gay go: Hai lần đưa tiền mặt trên khay với một cơi trầu, người cha chú rể trịnh trọng đứng ra nói, dây chăng vẫn không được rút bỏ Sau cùng ông nội chú rể từ làng trên thân hành đến nói nhờ vị trưởng lão trong xóm ra can thiệp, mới được mở đường cho đi Nhân dịp ấy một bài học đã được giảng dạy Cha chú rể vẫn thường cậy giàu khinh người, lại có tính ích kỷ, xấu bụng, không giúp đỡ ai bao giờ Người ta đã nhè lúc có việc mà xử trị cách

ấy Bố của nhà phú hộ phải đến nói xin mới xong

Nhiều khi trưởng họ đóng cửa nhà thờ không để cho cô dâu chú rể đến lễ yết

tổ cũng vì cha mẹ chú rể ngày thường đối xử chẳng ra gì với họ hàng hay

Nếu chỉ nói tục "giăng dây", đóng cửa nhà thờ đưa tiền là xong, thế tất có sự hiểu lầm xấu xa cho phong tục Người hiền lành nhân hậu ăn ở có tình cảm với họ hàng làng trên xóm dưới thì không có sự chăng dây, đóng cửa nhà thờ khi cưới con Ông cha, chú bác những kẻ chủ xướng chăng dây đã ngăn cản không thể cho làm, trưởng họ nếu là hàng con cháu thì chú bác khuyên thiện, thay cho phong hóa Tiếc thay nơi có phong tục ấy đã trở thành đồi tệ, tạo cơ hội cho những kẻ ti tiện làm tiền trắng trợn không biết kiêng nể

Dây chăng ngang qua đường thường có gài ở khoảng giữa một mảnh vải tây điều tượng trưng vui mừng, nếu không cho tiền chúng sẽ dọa cắt đứt dây là

"điềm gở" cho đôi lứa mai sau Đối với đám cưới nhà giàu thì đây là cái thắt lưng nhiễu điều chăng ngang đường, ở đầu dây thường có bày một cái án và giá gương độc bình đỉnh đồng, dụng ý long trọng để "thưa rằng đừng lấy làm

chơi" Có khi bọn chăng dây còn đốt pháo mừng để cho nhà trai phải "liệu lời mà nói cho vừa lòng nhau" Xét ra, tục chăng dây này cũng không phải là một nghi thức đươc nhà trai tổ chức mà là "âm mưu của những kẻ lợi dụng

Tục đóng cổng: Khi đám rước của nhà trai đã vượt qua mọi lớp chăng dây, tới cổng nhà gái, thường cổng lại bị đóng lại bởi các em của cô dâu, hoặc người trong nhà Nhà trai phải bỏ tiền ra để cho người mở cổng, gọi là "tiền

Khi cổng nhà mở rồi, họ nhà trai bước vào cùng với tiếng pháo do họ nhà trai đốt, hòa lẫn với tiếng pháo của họ nhà gái đón mừng họ nhà trai Còn ngày nay, chỉ có pháo của họ nhà gái chứ không có tiếng pháo của họ nhà trai Pháo của họ nhà trai nổ khi nào đã rước cô dâu về trước cửa nhà họ đàng trai

Ngày xưa, chưa có thủ tục đăng ký kết hôn, tờ nạp cheo coi như tờ hôn thú Khoản tiền cheo được làng (xã) dùng vào việc đào giếng, đắp đường, lát gạch, xây cổng làng Tuy nhiên, hơn nửa thế kỷ nay, lệ này bị bãi bỏ Nhưng, những nghi lễ, nghi thức đám cưới thì vẫn gợi lại nhiều kỷ niệm

Kể về đám cưới thời chiến, đạo diễn Nguyễn Việt Thanh - người đã tổ chức đám cưới tập thể 50 đôi đầu tiên tại Hà Nội năm 2003 - nói: Ký ức của tôi về đám cưới thời chiến ấy, rất đơn sơ, mộc mạc và dung dị Đám cưới thời

chiến mang tính chất nghi thức nhiều hơn là nghi lễ

Đám cưới thời chiến không có những nghi lễ rình rang như ăn hỏi, đưa dâu, rước dâu, thậm chí cũng còn không có cả sự chứng kiến của cha mẹ, ông bà, chỉ có sự góp mặt của tổ chức, chỉ huy, đồng đội, bạn bè Tiệc cưới là bánh

kẹo, trà xanh, thuốc lá, thậm chí ngô rang

Một đám cưới Hà Nội xưa.

Dán lên phông cưới hồi đó không phải là chữ hỷ mà là những khẩu hiệu:

“Tổ quốc trên hết, tiền tuyến trước hết”, “Vui duyên mới không quên nhiệm vụ”, “Tất cả cho tiền tuyến”… Gian hạnh phúc của cô dâu, chú rể là những căn lều nho nhỏ, không có giường cưới chỉ có 2 cánh võng mắc song song

Để rồi ngày mai đôi vợ chồng trẻ chia tay nhau: Người đi tiền tuyến, người

ra chiến trường với nỗi niềm khắc khoải và nhớ mong khôn nguôi.Nếu như đám cưới tổ chức ngoài chiến trường đơn sơ, mộc mạc thì đám cưới ở Hà Nội hết sức đơn giản, gọn nhẹ Chiến tranh ác liệt, mọi hoạt động, trong đó có đám cưới, phải diễn ra thật đơn giản, nhanh gọn, thế nhưng hạnh

phúc của những đám cưới ấy không hề mong manh, ngắn ngủi

Đám cưới “thời bao cấp”

Chiến tranh kết thúc, hoà bình lập lại năm 1975, cả nước hân hoan trong niềm vui chiến thắng, đám cưới cũng được thổi luồng gió mát với phong trào đám cưới mới Nghi thức, nghi lễ cưới ở Hà Nội cũng thay đổi theo tiến

bộ của xã hội Từ 6 nghi lễ giảm xuống 3 nghi lễ: Chạm ngõ, ăn hỏi và lễ

cưới

Tuy nhiên, sự phát triển cực thịnh của phong trào đám cưới mới chỉ được ghi nhận bằng việc thành lập các ban nhạc “đánh” cho đám cưới vào những

nông thôn, ngoại thành

Do ảnh hưởng của du học sinh từ Nga về nên một số đám cưới ở Hà Nội bắt đầu có khiêu vũ Đám cưới xong, mọi người đóng cửa, bật nhạc và ôm nhau nhảy Điệu nhảy chủ đạo là tuýp “Sông Hồng”, dựa trên nền nhạc của đĩa hát

“Cây xương rồng”

Không chỉ rút gọn phần nghi thức, nghi lễ, đám cưới mới còn cách tân cả trong trang trí phông màn, phong cách ăn mặc, đồ mừng cho cô dâu chú rể

và những bức ảnh lưu niệm

Có thời gian trang trí đám cưới không chỉ là cái mốt, mà còn là thú vui Thời

kỳ này đánh dấu sự sáng tạo những phong cách chuẩn, lưu giữ đến ngày nay

Đó là cắt, dán, trổ, xé hình trang trí và đặc biết là hình người, chữ lồng dán

trên tường và trên phông cưới

Nếu như trang trí đám cưới là thú vui, thì chọn đồ mừng thể hiện sự thực tế Ông Nguyên Cầu - nhà nhiếp ảnh đám cưới nổi tiếng Hà Nội thích thú nhớ lại: “Đồ mừng toàn là chậu thau, bếp dầu, lốp xe đạp, ruột phích nước, vỏ

Để có một đám cưới, công tác chuẩn bị diễn ra trước đó vài tháng Sự kiện

đó được đánh dấu bằng việc cha mẹ đi vay, đi mượn phiếu thịt, tem vải, để dành mua bột mì, trứng, đường làm bánh quy gai, quy xốp, vòng vừng, xin tiêu chuẩn mua thuốc lá Điện Biên bao bạc, Thủ Đô bao bạc, Sông Cầu,

rượu cam, chanh, mơ, táo