Tài liệu bai 20 xd va phat trien van hoa dan toc tk X-XV

 Nho giáo du nhập vào Việt Nam từ thời Bắc thuộc..  Đến thời Lý, Trần Nho giáo trở thành hệ t ởng chính thống của giai cấp thống trị, chi phối nội dung giáo dục, thi cử song không ph

1 T t ëng, t«n gi¸o.

1.1 Nho gi¸o 1.2 PhËt gi¸o 1.3 §¹o gi¸o

2 Gi¸o dôc, v¨n häc, nghÖ thuËt,

khoa häc kÜ thuËt

Nho Giáo

 Nguồn gốc: Từ Trung Quốc

 Ng ời sáng lập: Khổng Tử (551TCN - 479 TCN).

 T t ởng:

 Ngũ th ờng: Nhân, nghĩa, lễ, trí, tín.

 Tam c ơng : Vua - Tôi, Cha - Con, Chồng - Vợ.

 Nho giáo du nhập vào Việt Nam từ thời Bắc thuộc Nh ng

ch a có chỗ đứng trong xã hội Việt Nam.

 Đến thời Lý, Trần Nho giáo trở thành hệ t ởng chính

thống của giai cấp thống trị, chi phối nội dung giáo dục, thi cử song không phổ biến trong nhân dân.

 1070, Lí Thánh Tông cho lập Văn Miếu.

 Các Nho sĩ nổ tiếng: Lê Văn H u, Mạc Đĩnh Chi, Chu

Văn An, Tr ơng Hán Siêu.

Phật giáo

 Nguồn gốc: Từ ấn Độ - Khoảng thế kỉ VI TCN.

 Ng ời sáng lập: Thái tử Sidharta - Thích Ca Mầu Ni (624 TCN - 544 TCN).

 T t ởng: Là học thuyết về nỗi khổ và sự giải thoát - Tứ

diệu đế.

 Phật giáo vào Việt Nam từ đầu công nguyên và đ ợc phổ biến rộng khắp.

 Thời Lý - Trần, Phật giáo đ ợc phổ biến rộng rãi, chùa

chiên đ ợc xây dựng ở khắp nơi (chùa Một Cột, chùa

Dâu, Phật Tích, Báo Thiên, Phổ Minh ), s sãi đông (Vạn Hạnh, Mãn Giác, Viễn Thông, T Đạo Hạnh ).

 Thời Lê sơ, Phật giáo bị hạn chế, thu hẹp, đi vào trong nhân dân.

 Vai trò: Giữ một vị trí đặc biệt quan trọng trong đời

sống tinh thần của nhân dân và trong triều đình phong kiến.

Đạo giáo

 Nguồn gốc: Trung Quốc - Thế kỉ II SCN

 Ng ời sáng lập: Lão Tử khởi x ớng, Trang Tử hoàn thiện.

 Đạo giáo tuy không phổ cập nh ng hoà lẫn với tín

ng ỡng dân gian đ ợc tự do phát triển.

 Các đạo sĩ nổi tiếng: Thông Huyền, Hứa Tông

Đại Huyền Vân.

 Một số đạo quán đ ợc xây dựng: Thái Thanh

cung, Cảnh Linh cung

Kết luận

 Trong các thế kỉ X –XV, các tôn giáo Nho, Phật,

Đạo đ ợc phát triển rất mạnh mẽ.

 Nhìn chung, các Nhà n ớc Lý – Trần đã chủ tr ơng một chính sách khoa dung hoà hợp và chung sống hoà bình giữa các tôn giáo Đó chính là hiện t ợng Tam giáo đồng nguyên, Tam giáo thịnh tồn thời kì này.

 Phan Huy Chú: “Thời Lý – Trần, dù là chính đạo hay dị đoan đều đ ợc tôn chuộng, không phân biệt.”

Giáo dục

lập Là nơi dành riêng để dạy học cho Hoàng thái tử

tiên đ ợc tổ chức ở kinh thành

Tử Giám

giáo dục Đại Việt từng b ớc đ

ợc hoàn thiện và phát triển

thi Hội, chọn Tiến sĩ

Văn học

 Phát triển mạnh từ thời Trần, nhất là văn học

chữ Hán.

 Tác phẩm tiêu biểu: Nam quốc sơn hà, Hịch t ớng

sĩ, Bình Ngô đại cáo.

 T thế kỷ XV văn học chữ Hán và chữ Nôm đều

phát triển.

 Đặc điểm:

 Thể hiện tinh thần dân tộc, lòng yêu n ớc, tự hào dân tộc.

 Ca ngợi những chiến công oai hùng, cảnh đẹp của quê

h ơng đất n ớc.

Nghệ thuật

 Kiến trúc:

 Theo h ớng Phật giáo gồm chùa, tháp, đền.

 Theo h ớng Nho giáo: Cung điện, thành quách, thành Thăng Long.

 Điêu khắc: Gồm những công trình trạm khắc,

trang trí ảnh h ởng của Phật giáo và Nho giáo

song vẫn mang những nét độc đáo riêng.

 Nghệ thuật sân khấu ca múa, nhạc mang đậm tính dân gian truyền thống.

Khoa học - kĩ thuật

 Các bộ sử nổi tiếng: Đại Việt sử kí, Lam sơn thục lục, Đại Việt sử kí toàn th

 Địa lí: D địa chí, Hồng Đức bản đồ.

 Quân sự: Binh th yếu l ợc.

 Toán học: Đại thành toán pháp, Lập thành toán pháp.

 Chế tạo đ ợc súng thần cơ, đóng các thuyền chiến

có lầu

Củng cố

 Vị trí của Phật giáo ở các thế kỉ X – XV.

 Đặc điểm thơ văn thế kỉ XI – XV.

 Nét độc đáo, tinh thần dân tộc và dân gian trong lĩnh vực nghệ thuật thế kỉ X – XV.