Bệnh trẻ em - Phần 9 doc

Người lớn coi sóc các cháu nên chú ý xem cháu bịnôn ói trong trường hợp nào, có kèm theo các triệu chứng gì không thì mới xác địnhđược là hiện tượng này không quan trọng hoặc đáng lo ngạ

Các cháu mới sinh thường hay ói Có nhiều nguyên nhân Người lớn coi sóc các cháu nên chú ý xem cháu bịnôn ói trong trường hợp nào, có kèm theo các triệu chứng gì không thì mới xác địnhđược là hiện tượng này không quan trọng hoặc đáng lo ngại Hiện tượng nôn ói có thểnhưsau :

*Đang khỏe mạnh bỗng nôn ói kèm sốt, tiêu chảy: có thểdo bịbệnh thuộc loạitai-mũi-họng, hoặc vì các chấttiêu hóa di chuyển ngược chiều ởđoạn dạdày - ruột; bịđau màng óc; viêm niệu đạo v.v Nôn ói sẽ dẫn tới hiện tượng cơthểthiếu nước

* Bỗng nhiên bịnôn ói, không sốt nhưng không muốn uống, bịđau bụng không đi tiêu được: có thểbịrối loạn tiêu hóa hoặc lồng ruột, tắc ruột Cần tới bác sĩngay

* Bịnôn nhiều lần, bịđibịlại, ngưng tǎng cân: viêm tai hay viêm niệu đạo

* Mới sinh được vài tuần đã bịnôn ói: cần chiếu X-quang đểxem môn vịcó bịhẹp không Nếu cần phải phẫu thuật

Phần lớn các cháu bé nôn ói vì thức ǎn chuyển động ngược lạiởđoạn thực quản - dạdày

Các cháu nhỏthường nôn ói vì động cơtâm lý, làm nũng mẹ

Các cháu lớn hơn nếu bịnôn ói kèm theo đau bụng và sốt có thểdo các bệnh đau ruộtthừa, đau màng

óc, viêm gan

163 Béo bệu.

Các cháu Bé béo bệu (mập ú) là vì ǎn nhiều quá Cũng có các cháu là con cháu những gia đình có nhiều người béo mập, nhưng nếu người lớn béo nhưvậy thì cũng là do ǎn nhiều quá mức mà thôi Bởi vậy, để các cháu khỏibéo bệu, nên có chếđộǎn vừa đủtheo sựhướng dẫn của bác sĩ

Sựbéo quá của các cháu, nhấtlà các cháu nhỏ, không có lợi cho sức khỏe Đốivới các cháu lớn, chúng

ta nên chú ý rằng lượng thức ǎn cháu ǎn hàng ngày phảikểtới cảnhững lần cháu ǎn quà vặtnữa, đểrút bớt lượng thức ǎn trong các bữa chính đi

Việc chữa béo cũng khó vì cần có sựquyếttâm và tựnguyện của người béo, có đủtinh thần chống cự cám dỗcủa thức ǎn cùng sựgiúp đỡvà hỗtrợcủa các người thân chung quanh

164 Tật nguyền.

Mộtcháu bé không may có thểbịtậtnguyền làm giảm trí thông minh, giảm sức lực, giảm khảnǎng cảm giác của mắt, tai v.v

NHữNG DấU HIệU BáO ĐộNG - Đểngǎn ngừa các tậtnguyền, các bác sĩthường yêu cầu bốmẹcác cháu nhỏphải chú ý phát hiện những triệu chứng lạ, đáng báo động của các cháu trong thời gian sớm nhất, ngay từnhững tuần lễđầu hay tháng đầu sau khi sinh

Những triệu chứng này có thểkhi có, khi không trong 3 tháng đầu tiên nên phảitheo dõi liên tục Thí dụ các hiện tượng cổcủa Bé quá yếu không giữđược đầu thẳng, khó ngồi, khó đứng v.v ; các cửđộng tay chân, cửđộng quay người, sựchú ý tới mọihoạt động chung quanh, tới ánh sáng; mầu sắc v.v có những biểu hiện khác thường Hiện nay, người ta có nhiều phương pháp phát hiện được các cháu bé bị yếu vềmộtmặtnào đó như: nhìn kém, nghe kém, không chú ý được v.v

NếU CON MìNH BịTậT NGUYềN - Nên có thái độnhưthếnào? khi có đứa con bịtậtnguyền, chính bố mẹlà người cần được an ủiđểchấp nhận sựviệc và bình tĩnh nghĩtới cách chữa trĩvà sǎn sóc cho cháu bé sau này Xã hộinào cũng có các tổchức dành riêng cho các cháu nhưvậy Bốmẹcác cháu nên tìm hiểu vềcác tổchức này, đểđưa các cháu tới sinh hoạt, không nên tách mình hoặc tách các cháu ra khỏicác hoạt động của cộng đồng Đó là cách xửsựcủa những người bi quan, không có ích gì cho các cháu

Trang sách này không thểnói hếtmỗitrường hợp vì có nhiều loạitậtbệnh ởnước nào cũng có các địa chỉcác tổchức như: Hộicác phụhuynh có con bịtật nguyền; Trung tâm các trẻbịliệt; Hộicứu trợcác trẻ bịbệnh vềcột sống, vềthần kinh v.v rất có ích cho gia đình các trẻbịtật

Việc sǎn sóc và chữa trịcho các trẻtật nguyền phải dựa vào nguồn tài chính của bốmẹlà chính Nếu bố mẹkhông đủkhảnǎng, họcó thểnhờsựgiúp đỡcủa các hội từthiện đểđược hỗtrợ Thường người ta phân biệtcác mức hỗtrợdựa vào tình hình của cháu bé:

- Cháu cần phảicó người sǎn sóc hàng ngày nhưng không cần lúc nào cũng phải ởliền bên cháu hoặc phải ởliền bên cháu;

- Cháu bịtậtnặng, cần phảiđược sǎn sóc bằng các phương tiện kỹthuậtcao, thuốc thang đắttiền;

- Tiền phí tổn bốmẹcác cháu có thểgánh được bao nhiêu? cần được hỗtrợmộtphần hay tấtcả?

- Bốmẹcác cháu có thểtham gia sǎn sóc các cháu không? có thểnghỉviệc đểởgần các cháu không?

165 Bịđối xửtệ.

Hiện nay, người ta quan niệm rằng một đứa trẻbịđốixứtồitệcǎn cứvào các hiện tượng sau: cháu bé bị đánh đập hoặc bịbỏrơi, đểcho thiếu ǎn, thiếu mặc, không được sǎn sóc vềmặttinh thần; bịlợi dụng tình dục

Các tổthức xã hộiđã đềra nhiều biện pháp đểbảo vệquyền lợi của trẻem và trao nhiệm vụcho các ngành y tếvà luật pháp đểtheo dõi và phát hiện Các tổchức này thường chú ý đặc biệttới các gia đình

có thểliên quan tới vấn đềnày

IX TAI NạN

166 Tai nạn.

Bạn có thểlà người chứng kiến, hoặc chính bạn có mộtngười thân là nạn nhân của mộttai nạn giao thông Sauđây là những việc cần phải làm:

Đặtnạn nhân nằm ngửa, đầu nghiêng sang mộtbên (trường hợp bịnôn mửa) Yêu cầu mọingười giãn

ra, báo cho các cơquan có chức nǎng nhưcảnh sát, bác sĩvà cho họbiết rõ ràng nạn nhãn bịthương nhưthếnào, nhẹhay nặng; nói rõ nơi xảy ra tai nạn (quận phường, sốnhà v.v đểxe cấp cứu biết đường tới cho nhanh) Nếu bạn muốn biết nạn nhân còn thởhay không, hãy đểmộtchiếc gương soi nhỏ ởtrước miệng và mũi nạn nhân Nếu nạn nhân còn thở, mặtgương sẽbịhơi nước làm mờ Nếu nạn nhân không còn thở, phải thực hiện ngay phương pháp cấp cứu thởnhân tạo (coi lạiphần cấp cứu thở nhân tạo và phần bịthương chảy máu) Phải cởi các khuy áo, quần, và nới lỏng thấtlưng

Bản thân mình phải giữhếtsức bình tĩnh, nhấtlà nếu nạn nhân là một đứa bé Thái độhoảng hốt, thiếu bình tĩnh của bạn có thểảnh hưởng rấtnhiều tới tinh thần và trạng thái của cháu bé

ĐIềU KHÔNG NêN LàM - Không nên di chuyển nạn nhân trừtrường hợp bắtbuộc Việc gửi nạn nhân vào bất kỳmộtcái xe nào dù xe chật, hẹp, buộc nạn nhân phảingồi, nằm ởtưthếkhông thích hợp, để đưa nhanh tới nơi cấp cứu có thểlà VIệC LàM KéM KHôN NGOAN NHấT !

Nênđặtnạn nhân nằm dài bên lềđường đểđợi xe cứu thương tới (nếu đã liên lạc được)

Nếu bệnh nhân bịngất, không được cho bệnh nhân uống bấtkỳloại nước gì

167 Va chạm, ngất, các trường hợp ngã.

Nếu cháu ngã rồi bấttỉnh, nôn ói, có máu chảy ra ởmiệng hoặc ởmũi, ởtai, tay chân co giật khác

thường phảiđưa ngay tới phòng cấp cứu Trong khi di chuyển cháu, hoặc chờđợi bác sĩtới, NHớ:

- Tránh không diđộng cháu

-Đặtnằm thẳng người đầu hơi thấp hơn chân, nghiêng mặtvềmộtbên đểnếu cháu nôn, ói hay bịchảy máu mũi, miệng chấtlỏng không vào được trong họng đểxuống phổi;

- Khôngđược cho cháu uống hay ǎn bất cứthứgì

* GẫY Xương - Nếu đứa trẻngã thấy không điều khiển được những cửđộng tay, hoặc chân nữa thì cháu

có thểđã bịtrẹo khớp hoặc gãy xương Nắn nhẹcánh tay, khớp tay, khuỷu tay, đùi, chân bác sĩcó thể xácđịnhđược chỗgãy ởđiểm cháu kêu đau nhiều Nhưng, muốn xác định rõ ràng, chính xác phải đưa cháuđi chụp X-quang

Hiện tượng gãy xương khi ngã nhẹchứng tỏxương cháu không chắc (có thểvì cơthểthiếu chấtCanxi)

* NGãĐậP ĐầU XUốNG TRƯớC - Nếu sau khi ngã bịva mạnh vào đầu, cháu bịngấtdù trong thời gian ngắn cũng phảiđưa tới bệnh viện cấp cứu ngay Dù nhìn bên ngoài, chỗva chạm không có dấu hiệu gì

là vếtthương nặng, nhưng bác sĩvẫn có thểyêu cầu phảiđi chụp X-quang phần sọnão nếu thấy cần thiết

Trong thời gian tiếp theo, người sǎn sóc các cháu phải chú ý theo dõi xem có các hiện tượng như: nôn

ói, sốt, co giật, sắc mặttái dần, giấc ngủkhông yên hoặc ngủmê mệtkhông?

Trong suốt24 giờcủa ngày đầu, cần phảitheo dõi liên tục, thỉnh thoảng lại gọixem cháu có tỉnh lại không vì nếu có hiện tượng chảy máu trong não, cháu có thểngủthiếp đirồi chuyển qua trạng thái hôn

mê mà người sǎn sóc không hay biết

Mộtsốtriệu chứng đáng lo ngạikhác là:

- Sựthay đổithái độđột ngột: Hoặc cháu tựnhiên tỏra bàng quan với tấtcảchung quanh, hoặc trái lại, tựnhiên vậtvã, kích động, mắt nhìn bỗng bịrốiloạn, có khi nhìn nhưngười lác mắt

Cần phảimời bác sĩtới bên giường bệnh ngay đểnhận định sát hơn nứa tình trạng bệnh của cháu CHáU NGã VàO VậT NHọN

Nếu vậtnhọn đâm vào chân, tay thì chỉlà vết thương chảy máu cần phảicầm máu và sát trùng vết thương

Nếu vật đâm vào đầu, bụng, lưng : cần phảicó bác sĩchuyên môn

Nếu vật đâm vào bụng, trong khi bác sĩchưa đến, hãy cho cháu bé tiểu tiện và nhận xét xem nước tiểu của cháu có đỏkhông đểbáo cáo cho bác sĩbiết Hiện tượng cháu không tiểu tiện được cũng cần phải nói rõ

Vậtnhọn có thểlàm thương tổn thận, lá lách, ruột xuyên qua thành bụng Do đó, cần phải xác định các trường hợp trên bằng phương pháp siêu âm vùng bụng

CHáU BịTHƯƠNG ởCằM, ởMặT - Rửa vếtthương bằng nước sạch đểlàm trôi các chấtbẩn nhưđất, cát Sauđó, rửa bằng thuộc sát trùng

Nếu vếtthương lớn, vếtsẹo hình thành sau này ởmặt cháu sẽảnh hưởng tới sựthẩm mỹcủa nét mặt Bởi vậy, phảiđưa cháu vào bệnh viện đểkhâu ghép da, làm cho vếtsẹo sau này đỡxấu hơn

CHáU BịTHÂM TíM HOặC NổIU - Những vếttím và cục u sẽtựkhỏisau vài ngày Tuy vậy, có thể chườm nước lạnh vào chỗu đểgiảm đau và bǎng nhẹchỗda bịxước đểtránh va chạm

168 Vết thương.

Từtuổibiết đitrẻem thường bịnhững vếtthương sây sát do đụng chạm mạnh và té ngã Cần phảichú ý xem những vết thương đó to hay nhỏ, nông hay sâu, chảy máu nhiều hay ít và ởchỗnào, có dính đất cát hoặc vật gì trong vếtthương không ? Không nên coi thường bất kỳvếtsây sát nào của trẻem, dù là một vếtchích nhỏ Vết thương cần được rửa sạch ngay bằng xà phòng rồi bôi thuốc sát trùng nhưthuốc đỏ Mercurochrome chẳng hạn Sau cùng, phảibǎng lại Vếtthương nào cũng có thểdẫn tới bệnh uốn ván Bởi vậy, cần cho các cháu tiêm phòng bệnh uốn ván

Vếtthương sâu hoặc nông nhưng rộng (vài cm), cần phải đưa cháu tới bác sĩđểrửa sát trùng và khâu lạinhấtlà những vếtthương ởmặt, nếu không kháu, khi liền tựnhiên sẽđểlạinhững vếtsẹo kém thẩm mỹsau này

Nếu vếtthương chảy máu, dù chảy máu hơi nhiều cũng chỉnên ấn xuống đểcầm máu, rồibǎng lại Ngày nay, người ta hếtsức tránh việc làm ga rô (buộc chặt đểcầm máu)

169 Chảy máu vì vết thương.

VếT THƯƠNG NHẹ- Cháu bé bịđứt tay, bịngã sây sát, bịcào xước v.v có vết thương chảy máu Bạn hãy rửa cho cháu bằng xà phòng, nếu có đất, cát dính vào vếtthương Sau đó, bôi thuốc đỏ

(Mercurochrome), rồibǎng lạibằng loạibǎng dính có sẵn cảgạc, có bán ởhiệu thuốc

Phải bǎng nhẹtay, hơi lỏng - không chặtquá - vì vếtthương cần được "thở" và máu dưới vếtthương cần được lưu thông trong mạch

Khi cháu nhỏđứt tay chảy máu, bạn có thểbóp hay ấn lên vếtthương mộtlát, máu sẽngưng chảy rồi bôi thuốc đỏvà bǎng lại

VếT THƯƠNG NặNG - Cháu bé bịthương sâu vì vếtdao hay kính vỡvà bịchảy máu nhiều Bạn hãy làm cho vết thương lộra bằng cách cởi bỏhoặc cắt chỗquần áo đụng vào vếtthương Nếu có những mảnh kim loại, mảnh kính, sỏicát chung quanh vếtthương, hãy lau sạch hoặc gắp bỏ Không cần đụng tới vếtthương vội, cũng chưa cần rửa vếtthương

Buộc vết thương lạibằng mộtlớp bǎng dày hoặc đặtlên vếtthương mộtcái khǎn tay sạch rồiấn tay lên vếtthương trong vòng 5 phút Lúc này, việc trước tiên là ngǎn sựchảy máu Việc rửa sạch hoặc sát trùng vết thương sẽlo sau

Xácđịnhđược một động mạch hay một tĩnh mạch bịđứt là việc khó Tuy vậy, cũng có thểnhận xét như sau :

Tĩnh mạch bịđứt: máu chảy thành lớp, màu đỏsẫm

Động mạch bịđứt: máu phụtra từng đợt, màu đỏtươi

Nếu sau khi buộc vếtthương, máu vấn không ngừng chảy, bạn hãy tìm đường động mạch của cháu bé

vàấn mạnh ngón tay xuống một điểm của mạch ởphía trên vết thương (giữa đường từtim tới vết

thương) trong khi đưa cháu tới ngay nơi cấp cứu v.v

Không nên buộc ga rô, nếu bạn chưa biết phương pháp

CHảY MáU MũI - Khi một cháu bé bi "chảy máu cam", tức là chảy máu ởmũi ra, bạn hãy cho mộtmiếng gạc hoặc bông làm ngưng chảy máu (có bán ởhiệu thuốc) vào bên lỗmũi chảy máu, và lấy ngón tay đè cánh mũibịchảy máu lại

Nếu máu vẫn tiếp tục chảy, phảiđưa tới bác sĩ

Một đứa trẻhay bịchảy máu mũi có thểvì các mạch máu ởmàng mũi bịgiãn nởhoặc có rốiloạn đông máu Bởi vậy, cần cho bác sĩbiết

170 Trẻem nuốt phảivật lạ.

Do bản nǎng cần ǎn, các trẻem hay đưa vào miệng những vậtcác em có thểlấy và cầm trong tay như mộthòn bi, một đồng xu chẳng hạn Những vậtnhưthếcó thểlàm tắc đường hô hấp và làm các cháu bị ngạt thở (Xem Ngạtthở)

Nếu vậtlọt được xuống dạdày thì là một điều may mắn Nó sẽdần dần đi theo đường tiêu hóa đểcuối cùngđược tống ra ngoài theo phân Bác sĩkhông cần phảican thiệp bằng phẫu thuật mà chỉcần theo dõi sựdi chuyển của vật trong người các cháu bằng phương pháp rọi X-quang

Nếu vậtvừa nhỏ, tròn, nhẵn, thì sẽtheo phân ra ngoài sau 1 - 2 ngày

Có 2 trường hợp đặc biệt cần chú ý :

- Cháu nuốt vậtnhọn nhưđinh, kẹp tóc, kẹp giấy v.v Những đầu nhọn đâm vào thành ruộtnên không di chuyển được Trường hợp này phải phẫu thuậtđểlấy ra

- Cháu nuốt hộp hay lọnhỏcó chứa chất độc hay chấttấy rửa có thểtác hạitới bộmáy tiêu hóa, nhất là dạdày, nên phảicấp tốc đưa cháu tới bệnh viện

171 Bé uống nhầm rượu.

Nếu trẻem uống nhầm mộtlượng rượu dù là một, hai ly nhỏ, cũng cần đưa tới bác sĩhoặc tới bệnh viện ngay Rượu có thểlàm sụtlượng đường trong máu và gây hôn mê Tuổi của các cháu càng nhỏ,hậu quảcàng nghiêm trọng

Nếu bạn nhỏmũi nhầm cho các cháu, đáng lẽnhỏthuốc nhỏmũilạihút thuốc từmộtlọcồn, các cháu sẽ khóc ré lên ngay Hãy giữbình tĩnh và lấy nước sạch nhỏtiếp vào cho cháu, cất đểlàm loãng rượu đi và rửa niêm mạc mũi

Không nên dùng rượu hay cồn đểxoa bóp cho trẻem vì lớp da mỏng của các cháu rất dễhấp thụrượu Chúng ta cũng nên chú ý rằng có mộtsốthuốc đánh rǎng chứa một độrượu không thích hợp với trẻem, không nên dùng cho các cháu

172 Ngộđộc

Nếu cháu bé uống phảimộtchất độc gì (chấttẩy rửa, thuốc ) bạn phải làm gì ?

HãY BìNH TĩNH

Gọi ngay điện thoạitới phòng cấp cứu hoặc đưa ngay cháu tới đểcác bác sĩrửa dạdày, làm tỉnh lại nếu cần, hoặc quyết định gửi cháu bé tới những phòng chuyên môn

- Hãy chuẩn bi trảlời cho thật chính xác vềcác câu hỏi:

* Cháu béđã uống hoặc ǎn phảichất gì ? Nhiều hay ít ? Bao nhiêu ?

* Lúc nào ?

* Cháuđã có những triệu chứng gì của việc ngộđộc ?

Muốn trảlời được các câu hỏitrên, bạn phảiquan sát chỗcủa cháu bé từtrên giường tới dưới đất, các đồvậtxung quanh, cảtrong túi áo, quần của cháu nữa Mang tất cảcác vậtgì bạn nghi ngờtới bệnh viện đểđưa cho bác sĩ

KHÔNG NÊN CHO CHáU Bé UốNG THÊM ThứGì KểCảSữA

KHÔNG NÊN CốBắT CHáU NôN RA, NếU CHáU KHÔNG LàM Được

NGUYÊN NHÂN - Nguyên nhân sựngộđộc của các cháu là do lỗi các người lớn thường đểcẩu thảcác loại chấttrong tầm tay của các cháu

- Thuốc tẩy rửa

- Dược phẩm.

- Các thứhóa phẩm trang sức: nước hoa, sáp môi v.v

TạISAO CầN Đưa CHáU Bé TớI BáC Sĩ- Có người nói:

"Tôi không biếtcon tôi đã mởhộp thuốc aspirin hay hộp thuốc ngủ,và đã uống chưa Có thểnó chỉmút

có mộtviên, nhưng cũng có thểlà nhiều hơn Vậy phải làm thếnào ?"

TRảLờI : Nếu cháu chỉmút có mộtviên aspirin thì bạn chỉcần cho cháu uống nhiều nước đường là đủ Chắc chắn cháu không việc gì cả.Nhưng, nếu không biết chắc chắn sốlượng cháu đã uống phải thì cần đưa cháu tới bác sĩngay

173 Cảm nóng.

Trẻem, nhấtlà eác cháu mới sinh, rấtnhạy cảm với nhiệt Ngồitrong phòng nóng quá, cháu cũng bịcảm nóng, vì cơthểbi bốc hơi nước quá mức

Thoạt đầu cơthểcháu toát mồhôi đểchống lạicái nóng Nếu sau đó, cháu không được uống nước để

bùđắp lại lượng nước đã mất, cơthểkhông toát mồhôi nữa và thân nhiệtbắt đầu tǎng lên

Hiện tượng cảm nóng nhưvậy là do ảnh hưởng của nơi ở, phòng ởnóng hoặc kín quá nhưtrường hợp cháu bé ngồitrong xe hơi đóng kín cửa ởngoài nắng chẳng hạn Nhưng cũng có thểxảy ra trong mùa lạnh, khi cháu mặc nhiều quần áo quá và cǎn phòng lạiđược sưởi quá ấm

Trong mọitrường hợp, việc cho cháu uống nhiều nước là cần thiết

TRIệU CHứNG CủA CHứNG CảM NóNG - Thoạt đầu cháu bé toát nhiều mồhôi, vậtvã, đòi uống vì khát Sauđó không toát mồhôi nữa, thân nhiệtcó thểlên trên 40o

C

LàM THếNàO KHI Bé CảM NóNG? Làm cho bé mát, tắm nước có nhiệt độthấp hơn thân nhiệt của bé từ2 - 3oC, chườm lạnh hoặc quấn tã tẩm nước mát Cho uống thuốc chống sốtnhưaspirin, acetamol với nhiều nước mát

Nếu thân nhiệtcháu vẫn không giảm, cần đưa ngay cháu điCấP CứU, vì chứng CảM NóNG cũng rất nguy hiểm

Đểtránh hiện tượng CảM NóNG, chủyếu cần phảiĐềPHòNG như: không cho các cháu mặc nhiều quần

áo quá, luôn chú ý cho các cháu uống đủnước

174 Cảm nắng.

Cảm nắng có thểcoi nhưhiện tượng BỏNG cấp 1, cấp 2 với các triệu chứng: thân nhiệttǎng, mạch nhanh, da nóng và khô (sauđó vài giờcó thểđỏlên), không có mồhôi, nôn ói và có thểngất

Diện tích cơthểbịtác dụng bởi nắng càng rộng thì nguy cơcàng nặng Mộtcháu bé bịsay nắng chiếu vào mặt có thểbịnguy tới tính mạng

Nếu diện tích da bịtác dụng của nắng trên 5% thì bác sĩphải đưa tới phòng cấp cứu

(Xem thêm B ảng diện tích da trên cơthể,mục B6 vềbỏng).

175 Bịcôn trùng chích.

BịONG, Tò Vò ĐốT - Nhiều bộphận của cơthểrất nhạy cảm với nọc của loài ong nên rấtnhức nhối Chích người, bao giờong cũng đểlạingòi Bởi vậy, phải tìm cách lấy cái ngòi này ra, rồi rửa chỗbịchích bằng nước pha giấm, chườm nước đá Nọc ong có thểlàm chỗda bịchích tấy đỏ, đau rát trong vài ngày Nếu bịong chích nhiều chỗ- nhấtlà ởcổ, ởmiệng các cháu nhỏcó thểnôn ói, nhịp tim tǎng, khó thở, toàn thân bịphù nề,cổhọng bịphù, rốiloạituần toàn, nhiều khi nguy hiểm tới tính mạng Bởi vậy, khi thấy mộtcháu nhỏbịong đốt ởvùng miệng và cổ,cần đưa cháu tới bệnh viện đểđềphòng những biến chứng có thểxảy ra

BịBọCỏĐốT - Cuối mùa hè, thường có mộtsốloài bọởcỏ Các trẻnhỏchơi đùa trên cỏ,dễbịchúng đốt, làm da phồng đỏ,ngứa Nên bôi lên da các cháu loại dung dịch chống ngứa thường bán ởcác hiệu thuốc Cũng có cảnhững pommát bôi trước vào da đểchồng loài bọcỏ

BịNHệN ĐốT - Vếtchích của nhện thường làm da phồng lên, đỏvà nhức Đôi khi gây chóng mặt, sốt nhưng không nguy hiểm Chỉcần rửa sạch chỗbịchích và chườm nước đá Nếu cần, uống aspirin theo chỉđịnh của bác sĩ

BịMUỗI ĐốT - Nếu bịnhiều muỗiđốt, các cháu nhỏcựa quậy, gãi và có thểtựlàm nhiễm trùng da, gây sốt Nên rửa những nếtmuỗiđốtbằng xà phòng có tính a xít hay nước giấm loãng Bôi cho các cháu các dung dịch chống ngứa bán ởhiệu thuốc Đểchống muỗi, có thểdùng các loại tinh dầu chanh hoặc cỏroi ngựa, bôi lên những chỗda không có quần áo che

RUồITRÂU - Có loại ruồi lớn - ruồitrâu - cũng đốtvà hút máu người Vết đốt gây đau nhức, cần được lau rửa bằng nước giấm Nếu các cháu bé đau nhiều, cho cháu uống aspirin đểgiảm đau, theo chỉđịnh của bác sĩ

176 Bịbọve đốt.

Những loài bọ, ve ởchó, ởtrong cỏ, bụi rậm có thểgây cho người mộtsốbệnh, nhấtlà vào mùa hè chúng ta hayđichân đấttrên cỏ,vào các bụi cây Có nhiều bệnh sốtdo loài bọgây ra Cơn sốtkéo dài kèm theo hiện tượng mẩn đỏkhắp người Đôi khi có cảnhững mảng da mầu đen Người ta thường dùng thuốc kháng sinh đểchữa trị

Loài bọ, ve cũng có thểgây ra bệnh Lyme, một thứbệnh có những biểu hiện mẩn đỏ,liệtmặt và đau các khớp Đểchữa trị, cũng dùng thuốc kháng sinh

177 Bịsúc vật cắn.

VếT CắN CủA CHó, MèO - Cần phảirửa sạch vết cắn bằng thuốc sát trùng rồi cho cháu tới bác sĩđể uống thuốc kháng sinh hoặc nếu cần, phảitiêm thuốc đềphòng bệnh dại

Phải đưa con chó đã cắn người tới sởthú y đểkiểm tra và theo dõi xem nó có bịbệnh dạikhông

VếT RắN CắN - Chỉcó loài rắn độc mới nguy hiểm Thường, rắn hay cắn vào tay vào chân người Mới đầu, vết cắn không gây đau nhiều và dễnhận thấy 2 vết rǎng cách nhau 6-8mm Chung quanh vếtcắn thường có một vùng tụmáu dưới da Mầu của điểm này biến đổi dần từđỏsang tím xanh Vết cắn càng lúc càngđau, tay hoặc chân bịphù to dần, trởthành trắng nhợt với nhiều điểm tụmáu

Những phản ứng của cơthểmỗi người, mỗikhác: rối loạn tiêu hóa, đau bụng, nôn ói, sốthoặc lạnh toàn thân, nhịp tim tǎng nhanh tới mức trầm trọng, toàn người bị"sốc"

Những việc trước đây người ta thường làm nhưchườm lạnh vào vếtthương, hút nọc độc ra, buộc ga rô thì ngày nay không còn được khuyến khích nữa

Việc tiêm thuốc chống nọc độc cũng còn có nhiều ý kiến khác nhau vì thường cơthểcũng không chịu đựng được thuốc Tốt nhấtlà làm các việc sau: Rửa sạch vếtthương và đưa gấp nạn nhân tới bệnh viện đểtiêm thuốc chống uốn ván

Bác sĩsẽquyết định cần phải làm gì tiếp theo

178 Bịngã xuống nước.

Khi vớt cháu bé bịngã xuống nước lên, nếu cháu không còn thởthì chưa nên cốgắng làm cho nước ra khỏiphổimà phải làm ngay động tác cấp cứu hà hơi thổi ngạt đã Nếu kịp thời, cháu có thểthởlạingay nênđưa ngay cháu tới bệnh viện

Nếu tim cháu ngừng đập, thì trong khi mộtngười thực hiện hô hấp nhân tạo, mộtngười khác thực hiện cách xoa bóp tim ngoài lồng ngực Trong trường hợp không có người phụgiúp, phảivừa làm hô hấp nhân tạo, vừa ấn tay theo nhịp thởlên xương ức, mỗikhi ta hà hơi vào miệng cháu

Trong thời gian đó, nhờngười đibáo bác sĩ, hoặc gọitổcấp cứu người thường trực bên bãi biển v v Đểcác cháu sau này chóng biếtbơi, nên cho các cháu bé làm quen với nước từnhỏnhưng không được rời mắt khỏi Bé, dù chỉcho Bé tắm trong chậu tắm ởnhà

Khi cho cháu bé vào nước, phảicho từtừnhất là sau khi vừa cho cháu phơi nắng

179 Chứng ngất khi xuống nước

Có nhiều người - cảngười lớn lẫn trẻem vừa xuống nước hồ;ao, biển đểtắm, bỗng ngất xỉu và bịchìm hoặc nước cuốn đi luôn Nếu không được vớt ngay thì rất nguy tới tính mạng Nguyên nhân của hiện tượng này chưa được xác định nhưng người ta cho rằng đó là do cơthểnhững người đó không chịu được sựthay đổinhiệt độgiữa không khí và nước

Bởi vậy, chúng ta không nên tắm nắng lâu quá trước khi xuống nước Và, khi xuống nước, nên xuống từ từđểkhỏi gây những cảm giác độtngộtvềnhiệt độ,nhất là đốivới trẻem

180 Bịđiện giật.

Nếu cháu bé cho tay vào chốt điện và không rút được tay ra, không được kéo cháu ra mà phảiđi ngắt cầu dao điện

Nếu cháu đụng vào mộtdây điện, phảigạt dây ra bằng một cái gậy gỗhoặc một vậtcách điện

Nếu cháu bé không còn thởnữa, phảithực hiện ngay phương pháp hô hấp nhân tạo và gọi cấp cứu

181 Vết cào.

Nhiều cháu bé có những vếtcào ởmặt do chính những bàn tay xinh xắn của mình tạo nên Đó là những động tác tựnhiên nhằm thǎm thú và tìm hiểu xem cơthểcủa mình thếnào Đểtránh những vệtxước nhưvậy, bạn có thểcắt móng tay cho Bé (lúc Bé ngủdễcắt hơn) Vết xước do móng tay Bé tạo ra là những vết xước lành không có gì nguy hiểm, sẽtựkhỏivà mấtdấu vếttrong mộtvài ngày

182 Vết mèo cào.

Những vếtxước do mèo cào có thểthành bệnh do mộtloại vi trùng hoặc vi rút gây ra Thời gian nung bệnh từ10 tới 30 ngày Vùng bịcào sẽnổi hạch, có thểcó mủ Thí dụ, nếu Bé bịcào ởcánh tay, hạch sẽ nổilên ởnách Hạch nổilâu từmộttới ba tháng Nếu cho Bé uống thuốc kháng sinh t ừsớm, có thểngǎn được trạng thái hạch có mủ Bằng không, sẽphảichích hạch cho Bé