Bệnh trẻ em - Phần 5 docx

Trong trường hợp cháu bịchứng bệnh này, cháu sẽcó các triệu chứng sau : -Đau bụng độtngột, không phải vì muốn đicầu vì hôm trước đã không đi cầu được nữa.. Đôi khi bác sĩgọi là bịviêm ru

GIUNĐũA - Trẻem có giun đũa vì ǎn các thức ǎn không sạch Trong cơthể,giun đũa di chuyển theo một đường đi phức tạp: trứng giun nởra ấu trùng ởdạdày rồiấu trùng di chuyển lên ởgan, vào phổi, cuốicùng trởvềống tiêu hóa và lớn lên ởruột Quá trình này tiến hành trong vòng 2 tháng gây ra những triệu chứng nhưngứa phát ban và rốiloạn ởhệhô hấp

Người ta xét nghiệm phân đểtìm trứng giun Nhiều khi tựnhiên giun bịtống ra ngoài qua đường hậu môn hoặc khi cháu bé nôn

SáN - Cháu bé có sán doǎn thịt bò chưa nấu chín Các cháu có sán thường đira những đoạn sán nhỏ mầu trắng Những đoạn này chứa rất nhiều trứng ởbên trong Người lớn có thểthấy những khúc sán nhưthếởquần, ởtrên giường cháu nằm Ngoài sựviệc này, không có hiện tượng nào khác

CáCH CHứA TRị- Hiện nay, có nhiều loại thuốc hiệu nghiệm đềtrịbệnh giun sán Mỗiloạicó mộtthứ thuốc riêng Đểtrịgiun đũa hoặc sán chỉcần uống thuốc mộtlần đốivới giun kim cần phải uống 2 liều, cách nhau 3 tuần lễvà giữvệsinh quần áo, tay, móng tay, giường đểkhỏiphải bịlại Tấtcảmọingười tỏng gia đình, kểcảngười lớn đều phải chữa trịcùng một lúc với cháu bé thì mới trịhết được

63 Chứng mất nước cấp tính

Nếu đểcơthểmộttrẻsơsinh bịthiếu nước, thì Bé có thểchết Nước chiếm tới 80% trọng lượng của Bé Một đứa bé nặng 5kg thì trong cơthểđã có tới 4 lít nước Nếu mỗingày, cháu bịmất500g nước, sốcân của cháu cũng bịsụtxuống 1/10 Một người lớn nặng 70kg bịmấtnước nhưbé, có nghĩa là sụt

7kg/ngày

Nguyên nhân mất nước có thểdo tiêu chảy, nôn ói, hoặc bịtoát nhiều mồhôi mà sau đó lạikhông được người lớn cho uống nước đểbù đắp lạilượng nước đã bịmất

Trẻdưới 1 nǎm hay 6 tháng tuổimà cơthểbịthiếu nước thì rấtnguy hiểm

Bé có biểu hiện gì khi bịthiếu nước? Khi cơthểbịthiếu nước, Bé không hoạt động, người nhưbuồn ngủ, rên khẽ,vẻmặtbuồn rầu, xanh tái, mắtthâm, thóp trũng xuống

Có mộtcách thửdễdàng: lấy ngón tay véo khẽvào lớp da bụng của Bé Nếu cơthểBé thiếu nước, lớp

da nhô lên và cứgiữvếtnhǎn nhưthế,giống nhưta bấu vào một mảnh vải vậy Điều này chứng tỏcơ thểcháu Bé đã mấttừ10% nước trởlên Nếu chỉmất khoảng 5%, thì vếtnhǎn không lâu và da dễbình thường trởlại đểxác định lượng nước cơthểBé đã mất, tốtnhấtlà cân Bé rốilấy sốcân trước đây trừ đisốcân mới

Trong thời gian này, cháu bé thường bịđi tướt, phân lỏng và xanh Bé vẫn chịu bú bình, nhưng hay ói

ĐểCHữA TRị, cần làm cho cháu khỏichứng đitướt: cho nhịn sữa và cho uống nước đường pha ít muối, nước củcà rốt Tại các hiệu thuốc, có bán sẵn những gói đểpha thành dung dịchđường - muối theo tỷlệ vừa đủ Nên cho các cháu uống ít một, làm nhiều lần Mỗi ngày, cháu bé phải uống từ150 g tới 200 g cho mỗi kg cân nặng của cháu Thí dụ: cháu nặng 5 kg thì uống: 200 g x 5 = 1.000 g nước/ngày Như vậy mộtcháu bé cân nặng 5 kg phảiuống khoảng 3/4 lít nước trong 24 giờ

Trường hợp Bé vẫn bịđi tướt mà không chịu uống nước thì bác sĩphảitruyền nước qua đường tĩnh mạch cho cháu Việc này chỉthực hiện được ởbệnh viện

Điều quan trọng khi sǎn sóc một đứa trẻlà phải nhận biết kịp thời tình trạng cơthểcủa cháu bịthiếu nước đểcó biện pháp ứng cứu gấp Chỉcần đểtình trạng này kéo dài một vài giờlà tính mạng của cháu

bé trởnên nguy kịch ngay

Bởi vậy, chúng ta cần hếtsức chú ý tới trạng thái cơthể,sắc mặt, cửchỉcủa cháu bé khi cháu bị:đi tướt, nôn ói hoặc toát mồhôi

64 Chứng kích thích ruột kết.

Chứng kích thích ruột kếtcủa trẻsơsinh là những phản ứng quá mức của ruột già, có các biểu hiện như: điphân lỏng, nhiều hoặc phân nát có lẫn thức ǎn chưa tiêu hóa hết như: nước cam vắt, rau xanh v.v Người ta cho rằng đây là hiện tượng của ruột già phản ứng quá mức với việc tiêu hóa chưa tốt

Tuy vậy, hiện tượng này không ảnh hưởng tới sựtǎng trọng của Bé Bé vẫn chịuǎn Từ3 - 4 tuổitrởđi, phân Bé sẽtốt hơn và Bé sẽthôi đilỏng

Các trẻlớn hơn, nhiều khi lạibịđi táo hoặc xen kẽkhi đilỏng, khi đitáo kèm theo hiện tượng đau bụng

65 Bệnh Salmonella ởruột.

Là loạivi trùng thuộc nhóm vi khuẩn thương hàn ởtrẻnhỏ, các vi trùng này có thểgây bệnh tiêu chảy cấp tính và thành dịchởnơi gửi trẻhoặc trong gia đình Khi bệnh nặng, các cháu có thểtiêu ra máu, đi nhiều nên mất nước, bịsốtcao Bác sĩthường xét nghiệm phân đểxác định bệnh

Hiện nay, người ta có xu hướng không chỉchữa trịbằng thuốc kháng sinh trừtrường hợp bệnh nặng

-mà chú ý chủyếu tới chếđộǎn kiêng đểkhỏiđitiêu và tìm cách bù đắp nước cho cơthể

66 Sựlưu thông ngược chiều dạdày - thực quản.

Do sựhoạt động không tốtcủa đoạn nốigiữa dạdày và thực quản mà các chấtlỏng trong bộmáy tiêu hóa thường vẫn di chuyển theo chiều MIệNG - THựC QUảN - DạDàY -RUộT, nay lại di chuyển theo chiều ngược lạiởđoạn DạDàY - THựC QUảN Hiện tượng bất thường này có thểgây ra những kếtquả tai hạinhưsau: nôn ói, chảy máu thực quản, ho sặc vì thức ǎn đinhầm cảvào những ống dẫn khí ởphổi gây chết độtngột ởcác trẻsơsinh Các cuộc xét nghiệm bằng X-quang và các phương tiện khác đểđo độaxít của thực quản sẽcho bác sĩbiếtcác cháu đang bịmắc chứng này nặng hay nhẹ Đểtránh hiện tượng nôn ói của các cháu do thức ǎn đi ngược chiều trởlạithực quản, các bác sĩthường yêu cầu các

bà mẹcho các cháu hay bịchứng này ǎn các thức ǎn đặc hơn và bếcác cháu ởtưthếđứng, nhấtlà sau khiǎn

67 Viêm ruột thừa.

Khám bệnh viêm ruộtthừa cho trẻem rấtkhó vì các cháu ít hoặc không có khảnǎng xác địnhđiểm đau Bởi vậy, khi các cháu "bịđau ởvùng bụng" hoặc đau bụng, nên cho cháu tới bác sĩ Vìđau bụng có nhiều nguyên nhân khác nhau

Đau ruộtthừa cấp tính phảiphẫu thuậtgấp Nhưng nếu chỉđau vừa thì có thểlà "mãn tính", việc phẫu thuật có thểchậm lạiđợi tới khi nào chỗviêm đã ổn định

Các trẻnhỏít khi viêm ruộtthừa cấp tính Trong trường hợp cháu bịchứng bệnh này, cháu sẽcó các triệu chứng sau :

-Đau bụng độtngột, không phải vì muốn đicầu vì hôm trước đã không đi cầu được nữa

Mặttái, mắt quầng, nôn ói, sốt khoảng 38o

- 38,5oC nhưng mạch đập nhanh Thửmáu thấy bạch cầu tǎng cao hơn bình thường

Cần phảiđưa cháu tới bác sĩngay đểkhám và xác định chỗđau của ruộtthừa, ởphía bụng dưới bên phải

Trong khi chờkhám KHóNG Được cho cháu ǎn hoặc uống bấtcứthứgì, và nhấtlà không cho uống thuốc

KHóNG chườm nước đá hoặc nước nóng vì làm nhưvậy cơn đau dịuđi, che mấtcác dấu hiệu khiến bác sĩkhó xác định bệnh Sau khi bác sĩđã xác định bệnh, hoặc có nghi ngờphải chuyển ngay cháu qua bác sĩchuyên vềphẫu thuật đểphẫu thuật gấp vì nếu chậm, khúc ruột thừa có thểbịvỡlàm viêm nhiễm cả màng bụng khiến việc chữa trịtrởnên phức tạp hơn

Các cháu qua phẫu thuật ruộtthừa thường chỉnằm viện độ1 tuần lễ.Sau 2 - 3 tuần lễ, các cháu lại chơi

và sinh hoạtbình thường

Đôi khi bác sĩgọi là bịviêm ruộtthừa mãn tính các cháu hay bịđau bụng nhưng không đau dữdội, không kèm theo hiện tượng sốtvà nôn ói Khi nắn bụng các cháu kêu đau ởđiểm đau ruộtthừa, nhưng rấtcó thểlà do tưởng tượng mà thôi

68 Chứng lồng ruột cấp tính.

Chắc bạn đã từng nhìn thấy cái ống nhòm Nó có một đoạn ống nhỏtụtvào trong một đoạn ống lớn hơn Khi nào có một đoạn ruột ởtrạng thái giống nhưthếthì đó là hiện tượng LồNG RUộT

Cháu bé bịlồng ruột sẽquấy khóc, bịđau từng cơn mặt tái đi sức khỏe sa sút

Chứng lồng ruộttới bất chợt Cháu bé đang mạnh khỏe, bỗng không chịuǎn, khóc thét lên từng cơn Từ

8 tới 12 giờsau, cháu điphân có máu hoặc đira máu

Khi có các triệu chứng trên, cần đưa cháu tới bệnh viện ngay Nếu chiếu X-quang ruột, thấy có lồng ruột thì phảiquyết định ngay việc phẫu thuật Tuy vậy, cũng có những trường hợp ruột tựnhiên tựtháo lồng được mà không phảiphẫu thuật, nhưng vẫn phải theo dõi

69 Bệnh phình đạitràng bẩm sinh.

Có cháu bé chậm lớn, táo bón dai dẳng từkhi mới sinh ra bụng đã phình to, khác thường Bằng phương pháp soi X-quang ruột, bác sĩsẽphát hiện thấy có một đoạn ruột già của cháu bịgiãn ra tiếp nốivới một đoạn khác gần hậu môn bịco lại khiến cho các chấtthảikhông lưu thông được ởđoạn ruột này

Nếu việc xét nghiệm ruộtbằng sinh thiếtsau đó cũng xác định hiện tượng này thì cần phảiqua một cuộc phẫu thuật

70 Tắc ruột.

Nếu một cháu bé bịtắc ruột, cháu sẽkhông đitiêu được và cũng không đánh rắm được ởtrẻsơsinh, thường là do lồng ruộthoặc chứng thoát vịbẹn bịnghẹt mà ra

Trong những ngày đầu sáu khi sinh ra, đường ống tiêu hóa của bé có thểcó mộtvài dịtật, do không phát triển đầy đủnên có chỗbịxoắn Triệu chứng đầu tiên của cháu bé thường là nôn ói, ói ra nước mật, chứng tỏchỗbịtắc ởnơi các đường dẫn mậtvào ruột

Tấtcảcác trường hợp bịtắc ruột đều phảiđưa đicấp cứu ởkhoa ngoại

71 Lòi dom.

Mộtsốcháu bé bịlòi dom do đitáo hoặc tiêu chảy lâu Khi các cháu rặn, phần cuốiruộtgắn với hậu môn (trực tràng) bịlòi ra ngoài, nhìn nhưmộtvòng tròn màu đỏ Các cháu ho hay khóc nhiều cũng có thểbị nhưvậy Đoạn ruộtnày sau đó sẽtựđộng co vào hoặc dùng tay khẽấn vào cho cháu cũng được

Nguyên nhân chính của chứng này là do đitáo lâu ngày, nhưng đôi khi cũng do hiện tượng cháu bé bị chứng không đẩy được "cứt su" - lượng phân đầu tiên - ra ngoài

Chứng lòi dom thường trịbằng thuốc, rất ít khi phải phẫu thuật

72 Hẹp môn vị

Mộtsốcháu bé mới sinh được khoảng 15 ngày đã bịchứng nôn ói và đitáo Các Bé trai hay bịchứng này nhiều hơn các Bé gái Nếu bệnh có chiều hướng ngày càng nặng, làm các cháu mệtvì đói mà không

ǎn được, thì các bác sĩthường nghĩtới chứng hẹp môn vị

Môn vịlà một cơvòng nối liền dạdày với đoạn đầu của ruộtnon Nếu cơvòng này bịdày lên sẽngǎn cản sựdi chuyển các chấttrong bộmáy tiêu hóa từdạdày xuống ruột Sữa hoặc các thực phẩm khác bị ứtắc ởđây sẽdội lạiphía thực quản và gây ra nôn ói

Các bác sĩphát hiện bệnh này bằng phương pháp X quang hoặc siêu âm Mộtphẫu thuật đơn giản sẽ chữa khỏihẳn chứng bệnh này

73 Viêm gan do virút, do siêu vi B.

Trẻem dễbịbệnh viêm gan do vi rút Bệnh tiến triển nhanh và khó thấy Mới đầu, cháu bịđau bụng, nôn, không chịuǎn, mệt, đôi khi người mẩn đỏ ởgiai đoạn này, việc xét nghiệm máu sẽcho biếtcháu có mắc bệnh không

Mấy ngày sau, cháu có hiện tượng vàng da, đitiểu ít, nước tiểu màu sẫm, phân màu nhạt Việc xét nghiệm sẽcho biết loạivi rút nào đã gây bệnh cho cháu

Nếu cháu bé bịbệnh viêm gan siêu vi A là loạiphổbiến nhất, thì sựphát triển bệnh rất đơn giản: thời gian bịbệnh từvài ngày tới 2 - 3 tuần Việc chữa trịchủyếu là cho cháu nghỉtại nhà, không cần phải nằm cảngày trên giường Giảm lượng mỡtrong chếđộǎn của cháu

Bệnh này truyền nhiễm bởi phân và lây qua đường tiêu hóa Bởi vậy, muốn phòng bệnh phảigiữvệsinh sạch sẽ2 bàn tay, các đồdùng trong phòng vệsinh, phòng tắm

Mộtcháu bé vô tình tiếp xúc với một người bệnh, có thểtiêm gammaglobulines đểphòng bệnh, ngay trong tuần lễđã tiếp xúc

BệNH VIÊM GAN SIÊU VI B - ít gặp hơn và diễn tiến của bệnh lâu hơn Bệnh này lây qua đường máu Hiện nay đã có vắc xin tiêm phòng bệnh này

TRƯƠNG HợP ĐặC BIệT CủA TRẻSƠ SINH - Nếu bà mẹbịlây bệnh viêm gan siêu vi B nhất là trong 3 tháng cuốicủa thời gian sinh nở, bệnh sẽtruyền thẳng tới cháu bé lúc sinh ra và sẽphát bệnh sau khi cháu sinhđược 2 - 3 tháng

Cháu bé lại là nguồn lây bệnh cho các Bé khác, nên nếu biết bà mẹđã mang bệnh trước khi sinh cháu, thì cháu bé cần được chích gam ma globuline ngay từkhi mới sinh

ởcác bệnh viện sản, người ta thường có hệthống phát hiện bệnh gan siêu vi B trước khi sinh.

74 Bệnh xơnang tụy.

Bệnh có tính chất di truyền Bé bịbệnh này có những triệu chứng nhưho dai dẳng kèm theo đitiêu chảy

và chậm lớn ởcác trẻsơsinh, bệnh làm cho các Bé không thảiđược lượng phân đầu tiên ra ngoài - gây

ra hiện tượng bí đường tiêu hóa

Các bác sĩthường phát hiện bệnh bằng cách phân tích mồhôi hoặc thửnghiệm máu của Bé Bệnh trở thành nặng khi đã ảnh hưởng tới sựhô hấp và phảichữa trịbởi tập thểcác bác sĩchuyên khoa

75 Bệnh viêm thận.

Bệnh viêm thận ởtrẻem do loại liên cầu trùng tán huyếtstreptocoque gáy ra Thoạt đầu, cháu bé bịđau họng 10 tới 15 ngày sau, cháu đi tiểu ít, nước tiểu màu đỏ Mặt cháu phù lên, đôi khi cháu bịđau bụng hoặc đau đầu kèm theo hiện tượng nôn ói

Xét nghiệm nước tiểu của cháu sẽthấy chất albumin và máu, nhưng không có vi trùng

Đểchữa trị, cháu cần phải nằm nghỉtạigiường và theo chếđộkhông ǎn muối

Nếu nước tiểu của cháu có lượng albumin cao, thân thểphù nặng thì đó là bệnh hưthận mỡ(néphrose lipoidique)

Bệnh này có thểchóng khỏi, nhưng khi bịlạithường hay trầm trọng cần chữa trịlâu bằng các loạithuốc

có cortisone

V NHữNG VấN ĐềCó LIÊN QUAN TớI TAY, CHÂN, XƯơNG

76 Gặm móng tay.

Thói quen cắn móng tay thường thấy ởlứa tuổi trẻem đã tới trường Không phải chỉcó các cháu có tính nhút nhát, suy tưmới hay cắn móng tay Cảcác em khỏe mạnh, tính nết vui vẻcởi mởcũng có thói quen nhưvậy

Không nên la mắng các cháu và nên tìm cách xóa bỏhiện tượng này bằng phương pháp tâm lý nhưchú

ý xem cháu hay cắn móng tay lúc nào? Trước khi đingủ,khi chơi mộtmình ởnhà, hay ởtrường? Hãy hỏicác cháu xem các cháu có khó ngủkhông? Cháu có điều gì không được vừa ý ởtrường không? Cháu sợhay yêu mến các bạn, cô giáo?

Nếu bạn không quan tâm nhiều vềhiện tượng này thì một thời gian sau, con bạn cũng sẽtựđộng bỏthói quenđó đi Nhưng nếu bạn tìm được nguyên nhân tạo ra thói quen này của cháu, bạn có thểgiúp đỡ cháu sớm giải quyết được mộtsốvấn đềvềtâm lý khiến tâm hồn cháu được thoải mái và vui vẻhơn trong cuộc sống với mọingười

77 Vết đâm do: kẹp, kim, gai hồng, gai xương rồng.

Rửa sạch bằng thuốc sát trùng Nếu trong ngón tay có mắc lại gai hãy lấy nhíp gắp ra hoặc lểra bằng mộtcái kim khâu đã hơqua lửa đểsát trùng Sau đó, nặn cho máu chảy ra rồi rửa bằng nước sát trùng mộtlần nữa

Theo dõi vếtthương trong những ngày sau Nếu bịsưng tấy đỏvà đau thì cần khám bác sĩ

78 Bịkẹp ngón tay.

Xương ngón tay của Bé còn rất yếu ớt, nên khi an ủicháu bé bịkẹp ngón tay phảichú ý thêm chỗbịkẹp

có gờlên mộtcách bất thường không? Thường thì chỗđó chỉbịtím và sưng phồng

Nếu bịgồhay có đoạn ngón tay bịlệch, phải nghĩtới các trường hợp giập xương hoặc trậtkhớp ngón, cần phảiđưa ngay tới bác sĩ

79 Đứt tay, chân.

NếU VếT ĐứT KHÔNG SÂU - Rửa vết thương bằng xà phòng và nước sạch Dùng gạc (tránh dùng bông)đểrửa sạch đất, cát rồibôi thuốc sát trùng và bǎng lại

Dùđã buộc bǎng kỹ,cũng không đểcháu bé chơi dưới đất hay trên cát vì đấtcát có thểlọt qua bǎng vào vếtthương

Thay bǎng mỗi ngày Một vếtthương khi khỏisẽkhô, sạch và không còn đau nữa Nếu vết thương đỏ, sưng tấy, có mủcần đưa đibác sĩ

ĐứT NGóN TAY - Khi buộc bǎng ởngón tay, không được buộc chặtquá Cần phảiđểmáu lưu thông trong ngón tay và có không khí trên vếtthương

TRáNH NHữNG VếT SẹO KéM THẩM Mỹ- Những vết thương sâu trên bàn tay, cánh tay, ởmặt, ởđùi sau khi khỏicó thểđểlạinhững vếtsẹo không đẹp mắt Bởi vậy, nên tới các bác sĩđểkhâu vếtthương ngay từđầu Không nên đểvết thương tựkhỏi

VếT THƯƠNG CHảY NHIềU MáU - Coi mục XUấT HUYếT (hemorragie).

80 Gãy xương, bong gân và trật khớp.

Khi bịngã, bịva chạm mạnh hoặc bịđánh, có thểxảy ra 3 trường hợp: xương bịgãy hoặc những sợi gân ởcác khớp xương bịcǎng ra bấtchợt và bịtổn thương; hoặc các khớp xương bịtrật ra khỏivịtrí bình thường của chúng

Dù cháu bịgãy xương, bong gân hay trậtkhớp thì cách sǎn sóc cháu cũng có những điểm giống nhau nhưsau:

- Người sǎn sóc cháu phảibình tĩnhđểkhỏilàm cháu thêm lo sợ

- Tránh không nên xê dịch cháu, trừtrường hợp bắtbuộc nhưcháu bịngã ởgiữa đường

- Hỏicháu xem cháu đau ởđâu: chỉquan sát thôi, không nên sờvào chỗđau

- Nếu có điều kiện, cốđịnh chỗđau và nhờngười báo cho bác sĩhoặc cơquan y tế,cho cơquan công

an gần nhất

I TRường HợP GãY XươNG: ởĐùi, CHÂN, MắT Cá CHÂN

Cháu bé bịngã khi chạy hoặc bịxe đụng mạnh, cháu cảm thấy đau chân và không đứng lên được Quan sát chỗBé kêu đau, dưới lớp quần áo chúng ta cũng có thểthấy chỗđó gồlên Đểxác định rõ xem có phải Bé bịGẫY XƯƠNG hay không, chúng ta có thểtháo chỉhoặc cắt quần áo của Bé đểcoi cho rõ Sở dĩchúng ta không cởi quần áo Bé nhưlúc bình thường vì cần phải tránh: KHóNG Được ĐụNG CHạM hoặc NÂNG CHỗĐAU Lên

Nếu Bé chịu nằm yên, có thểdùng gối, chǎn đểchèn hoặc độn dưới chỗđau cho cháu

Nếu cháu không chịu nằm yên, hay cựa quậy hoặc cần phải di chuyển cháu, cần CốĐịNH chỗđau vào 1 hoặc 2 cái nẹp (có thểdùng bấtcứmộtvặtgì dài, bằng gỗhoặc chấtliệu khác nhưcái cán chổi, mộttấm ván nhỏv.v )

GãY Xương ĐòN GáNH, VAI, CáNH TAY, CẳNG TAY, BàN TAY

Nếu khi ngã, cháu bé đỡbằng tay, khuỷu tay hoặc trong khi chơi đùa, cháu bi vặn chéo cánh tay, đều có thểđưa tới những trường hợp gãy xương ởvùng vai, cánh tay hoặc bàn tay Khi bịđau, cháu bé sẽtự đỡlấy cánh tay bịthương ởmộtvịtrí thích hợp nhất đểđỡđau Chúng ta nên giúp cháu bằng cách buộc mộtkhǎn đeo quanh cổđểđỡlấy cánh tay trong trường hợp cháu bịthương ởcánh tay, cổtay hay ngón tay

KHôNGĐược ThửCHOTAY Bé CửĐộNG HOặC NâNG CHỗGãY LÊN

Nếu phần xương gãy chọc thủng da, hãy cắtbỏphần quần áo đụng tới xương, đắp lên chỗđó mộtmiếng gạc mềm và dùng bǎng dính (bǎng keo) nhẹnhàng dán lại

II TRƯờNG HợP BịTHƯƠNg ởĐầU, ởLƯNG

Khi cháu bịngã từtrên ghếxuống đấthoặc ngồiởghếtrước (dù ngồi trên đùi người lớn) khi xe ô tô ngừng độtngộthoặc bịtai nạn, nên bịvǎng đập vào khung xe hoặc phần kính chắn phía trước 3 trường hợp có thểxảy ra :

* Cháu bé vẫn tỉnh, có thểtrảlời người hỏichuyện: không được xoay người cháu, giữcho đầu cháu bé thẳng với chiều của thân người KHôNG Được ĐểĐầU CúI XUốNG hoặc QUAY SANG MộT BÊN: cháu

có thểbịCHấN THƯƠNG SọNãO hoặc CộT SốNG

* Cháu bé bịngất, nhưng vẫn còn thở: có thểđã bịvỡsọnão (nhấtlà có mộtít máu chảy ra mũi hoặc lỗ tai).Đặtcháu nằm nghiêng trên gối đầu hơi thấp hơn phía chân Dùng nệm độn cho đầu không động đậy

* Cháu bé bịngất, không còn thởnữa: Phảilàm HÔ HấP NHÂN TạO ngay và đưa đi cấp cứu

Nếu cần chuyển dịch cháu, mộtngười giữđầu cho thẳng, một người kéo chân nhè nhẹ.Ngoài phần sọ, cháu còn có thểbịthương ởsườn, ởhàm v.v nữa

81 Hông dễtrật khớp.

ởmột sốgia đình, thường thấy có tình trạng bịtrậtkhớp háng bẩm sinh, nhấtlà ởcác cháu gái Nguyên

nhân có thểlà do khi đẻ,thai ra trong tưthếngược, mông ra trước

Khi mới sinh, phần đầu xương đùi của các cháu chưa được hình thành đầy đủ.Trong nǎm đầu tiên, phần xương này mới dần dần hoàn chỉnh và khớp với xương chậu Chỗkhớp này có thểphẳng quá hoặc nghiêng quá làm cho xương đùi nhô ra ngoài tạo thành dáng dịdạng ởmộtbên hay cảhai bên hông Muốn tránh hiện tượng này, người ta phải chữa cho Bé từkhi mới sinh bằng cách độn mộtvậtgiữa 2 chânđểcháu bé phảinằm dạng chân, hoặc mặc cho cháu mộtloại quần đặc biệtgọi là "quần Pawlick" Thời gian chữa nhưvậy tùy thuộc vào cấu tạo đầu xương của từng cháu

Tình trạng khớp xương hông của Bé gái có thểbịdịdạng phảiđược phát hiện sớm khi cháu bé chưa quá 4 tháng tuổibằng phương pháp siêu âm

Nếu không được chữa ngay từđầu, trạng thái trậtkhớp xương hông sẽlàm các cháu điđứng khó khǎn Khi các khớp xương đã hoàn chỉnh, muốn chữa sẽmấtnhiều thời gian và nhiều trường hợp phải phẫu thuật

82 Viêm khớp cấp.

Bệnh viêm khớp cấp có thểdo vi trùng hoặc virút Nhiều chứng bệnh kèm theo hiện tượng đau khớp như bệnh cúm chẳng hạn

Dạng viêm khớp nặng nhấtdo vi trùng gáy ra, làm cho các chỗkhớp có mủ, có khi tác dụng tới cả xương

Viêm khớp nhẹthường ởđầu gối, khuỷu tay Các chỗviêm bịtấy đỏ, sờvào thấy nóng và đau, mỗikhi cửđộng cũng thấy đau Bởi vậy, các cháu bịbệnh, thường cứng chân, cứng tay Không phảilà các cháu bịliệtmà chỉvì các cháu không muốn cửđộng Trường hợp viêm sâu, nhưởkhớp háng chẳng hạn, rất khó xácđịnh bệnh Cần cho các cháu nằm viện đểbác sĩtheo dõi và làm các xét nghiệm: soi X-quang, hút mủra đểxét nghiệm và điều trịmột thời gian dài bằng thuốc kháng sinh

83 Đi khập khiễng (cà nhắc).

Sau khi bịngã, hoặc va chạm mạnh cháu bé bịđikhập khiễng Nếu sau 1 - 2 hôm cháu vẫn không khỏi thì cần đưa cháu đi khám bệnh vì có thểcháu đã bịthương tổn phần xương hoặc khớp háng, đầu gối hay chân

Đểxác địnhđúng bệnh, bác sĩphảichiếu X-quang đểkiểm tra các xương háng và xương chân.

84 Chân vòng kiềng.

Nếu chân các cháu bé, trong vòng 6 tháng đầu, bịcong cũng không có gì đáng lo ngại Vì ởthếnằm trong tửcung, chân cháu phải nhưthếmới vừa hợp với "khuôn" Sau khi ra đời đôi chân cháu sẽthẳng dần, nhấtlà trong thời gian cháu tập đi

TUổITậP ĐI - Bệnh còi xương là một trong những nguyên nhân của hiện tượng chân vòng kiềng Tuy vậy, còn mộtsốnguyên nhân khác như: các cháu mập mạp quá nặng đốivới đôi chân hoặc cho cháu tập đisớm quá Có thểphân biệt2 trường hợp sau:

- Xương chân cong vì bệnh còi xương (thiếu canxi và vitamin D) thì điểm cong nhất nằm ởdưới, vềphía cẳng chân

- Xương tạm cong lúc sơsinh làm chân cong ởđoạn đầu gối

Bởi vì xương chỉ"tạm cong" nên không cần cho các cháu đi giầy có đếđặc biệt Nên tránh, không đểcác cháuđi lâu

Chỉcó trường hợp chân cong mộtcách bất thường mới cần tới bác sĩchuyên khoa chỉnh hìnhđểchữa trị

85 Dịtật chân bẩm sinh - chân vẹo.

Nếu được phát hiện sớm, trong những ngày đầu sau khi sinh, thì phần lớn các trường hợp dịtậtchân đều có thểchữa trịđược

Dịtật chân là do ảnh hưởng của thếnằm không đúng của thai nhi trong tửcung mẹ,mà hiện nay người

ta chưa biếtvì lý do gì

Dịtật hay thấy nhất là phần trên của bàn chân quặt vào trong Những dịtậtkhác như: bàn chân vẹo vào trong, vẹo ra ngoài, vẹo gót cũng không đáng lo lắm nếu các khớp vẫn mềm mại cửđộng được

Chỉkhó chữa trịnếu những chỗdịtật bịcứng, có hiện tượng co cơhoặc trậtkhớp

Tuy vậy, với cách chữa trịhiện đại, người ta có thểchữa được đa sốtrường hợp, chỉphảimấtcông chữa trịvà theo dõi hàng ngày, trong thời gian dài có khi tới 1 - 2 nǎm liền

86 Chân quặt vào trong, hay quẹo ra ngoài.

Khiđứa bé mới bắt đầu tập đi, đôi bàn chân có xu hướng quay vào phía trong Nhưvậy là bình thường,

ít cháu có bàn chân hướng ra phía ngoài ngay

Người lớn chỉcần chú ý nếu nguyên nhân của hiện tượng trên là do các khớp ởđầu gốihay ởkhớp xương hông gây nên Nếu vậy, phải nói với bác sĩ

Không bao giờđược vộivàng tựý cho các cháu đinhững đới giầy đặc biệt đểđiều chỉnh dángđihoặc chỉnh hình xương mà không có ý kiến của bác sĩchuyên khoa

87 Bàn chân bẹt.

Nhiều bốmẹlo con mình có bàn chân bẹt: khi các cháu đứng, nhấtlà khi các cháu bụbẫm toàn bộgan bàn chânđều tiếp xúc với đất không thấy phần hõm ởgiữa gan bàn chân, tuy rằng lúc nằm, vẫn nhìn thấy bàn chân của cháu có chỗhõm bình thường

Thậtra, tới lúc các cháu hơi lớn, phần lõm này mới rõ Bởi vậy không nên lo quá sớm, và không được cho các cháu dùng những loại giầy gì đặc biệt, nếu không có ý kiến của bác sĩ

Hãy cho các cháu tập đichân đất đểcác bắp thịt bàn chânđược làm việc Đôi bàn chân sẽquen với động tác bám vào đất và vào những địa hình mấp mô khác nhau

Hãy bày ra các trò chơi luyện tập nhưlấy một vật, chẳng hạn cái bút chì, ởdưới đất bằng ngón chân cái

và ngón thứ2 Tập cho các cháu đikiễng chân Khi các cháu đã lớn, tập cho các cháu nhảy dây, múa nhịpđiệu Đạp xe đạp 3 bánh cũng là phương pháp tập luyện đểcác khớp xương chân và đoạn xương dài của cẳng chân hoạt động

88 Đầu gối đụng nhau.

Khiđứng, nhìn thấy rõ chân cháu bé cong, hai đầu gối chạm vào nhau Hiện tượng này thường kèm theo đôi bàn chân bẹt, đều tạicác cơbắp và gân chứkhông phải tại xương Bởi vậy đây không phải là một tật cho tới lớn, mà chỉtừ2 tới 5 tuổi, là cháu bé sẽcó đôi chân thẳng bình thường Nếu sức khỏe cháu bé tốt thì người lớn không có gì đáng lo ngại: sởdĩtạm thời cháu có đôi chân nhưvậy là vì trọng lượng lúc này của phần thân cháu hơi nặng đốivới đôi chân mà thôi

Người lớn chỉcần chú ý không đểcháu bé đinhững quãng đường xa Hãy mua cho cháu một chiếc xe đạp 3 bánh, cho cháu tập đạp đểđôi chân khỏe và cứng cát hơn, có thểmang được dễdàng tấm thân của cháu

Đểtheo dõi được sựchuyển biến của đôi chân theo thời gian, bạn hãy đểcháu đứng thẳng và đo

khoảng cách giữa hai mắt cá chân, 3 tháng một lần Bạn sẽthấy sốđo càng ngày càng ngắn lại

Tuy vậy, nếu khi 2 đầu gốiđụng vào nhau mà khoảng cách giữa 2 chân từ8 tới 10 cm thì cũng nên trao đổiý kiến với bác sĩchuyên vềkhoa chỉnh hình trẻem

89 Bệnh còi xương.

Nguyên nhân của bệnh còi xương là do thiếu vitamin D ánh sáng mặttrời có vai trò quan trọng trong việc chếtạo vitamin D cho cơthể,loại vitamin rất cần thiếtcho việc hấp thụchấtCan-xi Trẻthiếu Can-xi

là thiếu nguyên liệu chính cho việc chếtạo các tếbào xương ởchâu Âu, các trẻsinh vào mùa thu hay bị còi xương vì 6 tháng đầu không có ánh nắng mặttrời Chúng ta nên nhớrằng, kính ngǎn cản không cho các tia cực tím của mặt trời đi qua Bởi vậy, nếu cho trẻnằm sau cửa kính đểtắm nắng thì cũng bằng không

Trẻem bịbệnh còi xương, tùy theo lứa tuổi mà có các triệu chứng nhưsau: xương sọmềm, xương cổ tay, cổchân to, bẹt; thóp lâu không đóng lại; chậm biết ngồi, biết đi; chậm mọc rǎng; hay bịchân vòng kiềng, méo cộtsống, xương lồng ngực và xương hông Thành phần máu của cháu bé có lượng Can-xi dưới mức bình thường có thểdẫn tới chứng co giật

Đểđềphòng chứng còi xương, bác sĩthường cho các cháu uống thuốc có từ1000 - 1500 đơn vịvitamin

D mỗi ngày liền trong hai nǎm đầu Các cháu bú sữa mẹcũng cần phải uống thêm vitamin D

Các cháu có mầu da sẫm dễbịcòi xương hơn các cháu khác vì các chất mầu ởda có tác dụng cản các tia tửngoạicủa mặt trời Bởi vậy, các cháu này càng cần phảiđược chú ý sǎn sóc nhiều hơn