Sinh 11 CB 3 cột

Kiến thức : - Nêu được khái quát về sinh trưởng và phát triển ở thực vật khác nhau về số lượng tế bào và chất lượng của các quá trình sinh lí, sinh hóa.. - GV nhận xét, bổ sung → kết lu

Trang 1

Líp d¹y: 11A; TiÕt(theo TKB): ; NG: ; SÜ sè: V¾ng:

Líp d¹y: 11B: TiÕt(theo TKB): ; NG: ; SÜ sè: V¾ng:

Ch¬ng III: Sinh trëng vµ ph¸t triÓn.

A Sinh trëng vµ ph¸t triÓn ë thùc vËt.

Bµi 34: Sinh tr ëng ë thùc vËt.

(TiÕt 35)

I

Môc tiªu:

1 Kiến thức :

- Nêu được khái quát về sinh trưởng và phát triển ở thực vật khác nhau về số lượng

tế bào và chất lượng của các quá trình sinh lí, sinh hóa

- Hiểu được mối tương quan giữa sinh trưởng và phát triển là 2 quá trình liên tiếp xen kẽ của trao đổi chất: sự biến đổi về lượng dẫn đến sự biến đổi về chất

- Một cơ quan hay một cây có thể sinh trưởng nhanh, nhưng phát triển chậm hay ngược lại Có thể cả 2 đều nhanh hay đều chậm

2 Kĩ năng, thái độ :

- Rèn luyện kĩ năng quan sát, phân tích, so sánh

II

ThiÕt bÞ d¹y häc

Tranh minh ho¹ ( phãng to theo sgk)

III Ttbh:

1 KiÓm tra bµi cò : Kh«ng

2 Bµi míi :

* Hoạt động 1: Tìm hiểu Khái

niệm sinh trưởng?

- GV yêu cầu HS nghiên cứu

SGK trả lời câu hỏi

+ Sinh trưởng là gì?

- GV nhận xét, bổ sung → kết

luận

* Hoạt động 2: Tìm hiểu Sinh

trưởng sơ cấp và sinh trưởng

thứ cấp ở thực vật

SGK, quan sát hình 34.1 trả lời

câu hỏi

+ Mô phân sinh là gì? Có

những loại mô phân sinh nào ?

luận

SGK, quan sát hình 34.2 trả

lời câu hỏi

- HS nghiên cứu SGK, thảo luận trả lời câu hỏi

- Là sự tăng lên về kích thước, khối lượng và thể tích của tế bào, mô, cơ quan của

cơ thể thực vật

- Mô phân sinh là nhóm các tế

bào chưa phân hóa, duy trì được khả năng nguyên phân

- HS nghiên cứu SGK, quan sát hình thảo luận trả lời câu hỏi

I/ Khái niệm:

Là sự tăng lên về kích thước, khối lượng và thể tích của tế bào,

mô, cơ quan của cơ thể thực vật

Ví dụ: Sự tăng vế số lựơng lá trên cây, sự dài ra của rễ, tăng kích thước của cánh hoa

II/ Sinh trưởng sơ cấp và sinh trưởng thứ cấp ở thực vật:

1 Các mô phân sinh:

- Mô phân sinh là nhóm các tế

bào chưa phân hóa, duy trì được khả năng nguyên phân

- Mô phân sinh bao gồm: mô

phân sinh đỉnh, mô phân sinh bên và mô phân sinh lóng

2 Sinh trưởng sơ cấp:

- xảy ra ở thực vật 1 và 2 lá mầm

- Sinh trưởng sơ cấp là sinh trưởng của thân và rễ theo chiều

Trang 2

+ Chỉ rõ vị trí và kết quả của

quá trình sinh trưởng sơ cấp

của thân

+ Sinh trưởng sơ cấp của cây

là gì?

luận

SGK, quan sát hình 34.3, 34.4

trả lời câu hỏi

+ Sinh trưởng thứ cấp là gì?

+ Cây một lá mầm hay cây hai

lá mầm có sinh trưởng thứ cấp

và kết quả của kiểu sinh

trưởng đó là gì?

+ Những nét hoa văn trên đồ

gỗ có xuất xứ từ đâu?

luận

SGK, trả lời câu hỏi

+ Trình bày các yếu tố ảnh

hưởng đến sinh trưởng của

thực vật?

+ Giải thích hiện tượng mọc

vống của thực vật trong bóng

tối?

luận

- Sinh trưởng sơ cấp là sinh trưởng của thân và rễ theo chiều dài do hoạt động của

mô phân sinh đỉnh

- Sinh trưởng thứ cấp của cây thân gỗ là do mô phân sinh bên hoạt động tạo ra Sinh trưởng thứ cấp tạo ra gỗ lõi,

gỗ dác và vỏ

- HS nghiên cứu SGK, thảo luận trả lời câu hỏi

dài do hoạt động của mô phân sinh đỉnh

3 Sinh trưởng thứ cấp:

- xảy ra chủ yếu ở thực vật 2 lá mầm Ở thực vật 1 lá mầm cũng

có kiểu sinh trưởng thứ cấp đặc biệt

- Sinh trưởng thứ cấp của cây thân gỗ là do mô phân sinh bên hoạt động tạo ra Sinh trưởng thứ cấp tạo ra gỗ lõi, gỗ dác và vỏ Sinh trưởng sơ cấp ở phần thân non và sinh trưởng thứ cấp ở thân trưởng thành

4 Các nhân tố ảnh hưởng đến sinh trưởng:

a) Nhân tố bên trong:

- Đặc điểm di truyền, các thời kì sinh trưởng của giống, của loài cây

- Hoocmôn thực vật b) Nhân tố bên ngoài:

- Nhiệt độ: ảnh hưởng trực tiếp

đên quá trình sinh trưởng của cây Nhiệt độ thích hợp cho sự sinh trưởng của cây nhiệt đới là

25 - 35 độ

- Hàm lượng nước: là nguồn

nguyên liệu cung cấp cho quá trình quang hợp và các hoạt động trao đổi chất khác của cây Tùy theo đặc điểm sinh lí của từng loại thực vật mà có nhu cầu nước khác nhau

- Ánh sáng: có ảnh hưởng đến

quá trình quang hợp và sự tích lũy các chất trong cây Ánh sáng ảnh hưởng đến sự sinh trưởng của thân mầm và phân hóa mầm

Trang 3

hoa

- Dinh dưỡng khoáng: thực vật

cần cung cấp đầy đủ các nguyên

tố thiết yếu đa lượng và vi lượng, nếu thiếu các nguyên tố này đều làm cho quá trình sinh trưởng bị

ức chế, cây sinh trưởng chậm và năng suất giảm

3 Củng cố:

- Bài tập trắc nghiệm: Chọn phương án trả lời đúng

Câu1: Sau khi cây mọc mầm bắt đầu quang hợp, các lá mầm sẽ trở thành:

A Mô của rễ B Mô libe

C Tán lá D Phân hóa và rụng

Câu 2: Một chu kì sinh trưởng và phát triển của cây được bắt đầu từ:

A khi ra hoa đến lúc cây chết B khi hạt nảy mầm đến khi tạo hạt mới

C khi nảy mầm đến khi cây ra hoa D khi cây ra hoa đến khi hạt nảy mầm

4 HDVN: Học bài theo vở ghi và câu hỏi SGK.

*****************************************************************

(TiÕt 36)

I MỤC TIÊU:

1 Kiến thức:

- Trình bày được khái niệm về hooc môn thực vật

- Kể được 5 loại hooc môn thực vật đã biết và trình bày tác động đặc trưng của mỗi loại hooc môn

- Mô tả được 3 ứng dụng trong nông nghiệp đối với từng hooc môn thuộc nhóm chất kích thích

II CHUẨN BỊ:

+ Hình vẽ : 35.1, 35.2, 35.3, 35.4 SGK

III TTBH:

1 Kiểm tra bài cũ:

- Sinh trưởng ở TV là gì? Cho ví dụ

- Cho biết thế nào là ST sơ cấp và thứ cấp?

2 Bài mới.

* Hoạt động 1: Tìm hiểu Khái

niệm hooc môn

- HS nghiên cứu SGK, thảo

luận trả lời câu hỏi

I Khái niệm:

- Khái niệm:

Hoocmôn thực vật là các chất

Trang 4

+ Hooc môn thực vật là gì?

Nêu các đặc điểm chung của

chúng?

- GV nhận xét, bổ sung → kết

luận

* Hoạt động 2: Tìm hiểu các

loại hooc môn

SGK, quan sát hình 35.1, 35.2,

35.3, 35.4

- Hoàn thành PHT

- Nêu 2 biện pháp sản xuất

nông nghiệp có ứng dụng các

hoocmon thực vật?

luận

* Hoạt động 3: Tìm hiểu

tương quan hooc môn thực vật

+ Nêu những nguyên tắc cần

chú ý khi sử dụng hooc môn

thực vật trong nông nghiệp?

luận

- HM thực vật là các chất hữu

cơ do cơ thể thực vật tiết ra

có tác dụng điều tiết hoạt động sống của cây

- Đặc điểm chung:

+ Được tạo ra ở một nơi nhưng gây ra phản ứng ở một nơi khác trong cây

+ Với nồng độ rất thấp nhưng gây ra những biến đổi mạnh trong cơ thể

+ Tính chuyên hoá thấp hơn nhiều so với hoocmôn ở động vật bậc cao

luận Hoàn thành PHT

hữu cơ do cơ thể thực vật tiết ra

có tác dụng điều tiết hoạt động sống của cây

- Đặc điểm chung:

+ Được tạo ra ở một nơi nhưng gây ra phản ứng ở một nơi khác trong cây

+ Với nồng độ rất thấp nhưng gây ra những biến đổi mạnh trong cơ thể

+ Tính chuyên hoá thấp hơn nhiều so với hoocmôn ở động vật bậc cao

II Các loại hoocmôn:

- PHT

III Tương quan Hoocmôn thực vật:

- Tương quan của HM kích thích

so với HM ức chế sinh trưởng là ABB và Gibêrin

Tương quan này điều tiết trạng thái ngủ và nảy mầm của hạt và chồi

- Tương quan giữa các hoocmôn kích thích với nhau: Auxin/Xitôkinin

3 Củng cố:

Ghép tên Hoocmôn với ứng dụng của nó.

Trang 5

Xitôkinin Kích thích ra rễ của cành giâm (chiết) và kích thích thu tinh tạo hạt

Êtilen Nuôi cấy tế bào và mô thực vật (nhân giống vô tính) và kích thích sinh

trưởng của chồi non

Axit abxixic Pha ngủ cho mầm hạt, củ khoai tây và tạo quả không hạt

4.

Bài tập về nhà:

- Học bài và trả lời câu hỏi SGK

- Trong sản xuất nông nghiệp, người nông dân cần phải sử dụng hoocmôn thực vật như thế nào để đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm?

- Tại sao cây lúa nước sâu (lúa ngoi) có thể luôn ngoi lên trên mặt nước khi nước lũ tràn về (25cm/ngày)?

PHI U H C T P ẾU HỌC TẬP ỌC TẬP ẬP

Loại Hoocmôn

Ở mức tế bào Ở mức cơ thể Hooc môn kích thích

Auxin

Gibêrelin

Xitôkinin

Hooc môn ức chế

Etilen

Axit abxixic

TỜ NGUỒN NGU NỒN

Loại

Hooc môn kích thích

Auxin

Đỉnh của thân và cành

Kích thích quá trình phân bào nguyên nhiễm và sinh trưởng kéo dài của TB

Tham gia vào quá trình sống của cây như hướng động, ứng động, kích thích nảy mầm của hạt, chồi; kích thích ra rễ phụ, v.v.

Kích thích ra rễ ở cành giâm, cành chiết, tăng tỉ lệ thụ quả (cà chua), tạo quả không hạt, nuôi cấy mô ở

tế bào thực vật, diệt cỏ

Gibêrelin Ở lá và rễ

Tăng số lần nguyên phân và tăng sinh trưởng kéo dài của mọi

tế bào

Kích thích nảy mầm cho hạt, chồi, củ; kích thích sinh trưởng chiều cao cây;

tạo quả không hạt; tăng tốc độ phân giải tinh bột.

Kích thích nảy mầm cho khoai tây; kích thích chiều cao sinh trưởng của cây lấy sợi; tạo quả nho không hạt; tăng tốc độ phân giải tinh bột để sản xuất mạch nha và sử dụng trong công nghiệp sản xuất đồ uống

Xitôkinin Ở rễ Kích thích sự phân chia Hoạt hoá sự phân hoá, Sử dụng phổ biến trong

Trang 6

TB làm chậm quá trình già của TB phát sinh chồi thân trongnuôi cấy mô callus

công tác giống đểtrong công nghệ nuôi cấy mô và

tế bào thực vật (giúp tạo rễ hoặc kích thích các chồi khi có mặt của Auxin); sử dụng bảo tồn giống cây quý

Hooc môn ức chế

Etilen Lá già,hoa già,

quả chín

Ức chế phân chia tế bào, làm tăng quá trình già của tế bào.

Ức chế sinh trưởng chiều dài nhưng lại tăng sinh trưởng bề ngang của thân cây.

Khởi động tạo rễ lông hút

ở cây mầm rau diếp xoắn, cảm ứng ra hoa ở cây họ Dứa và gây sự ứng động ở

lá cà chua, thúc quả chín, tạo quả trái vụ

Axit

abxixic

Trong lá,

chóp rễ

hoặc các

cơ quan

đang hoá

già

Kích thích sự rụng lá, sự ngủ của hạt (rụng quả), chồi cây, (rụng cành).

Tương quan AAB/ GA điều tiết trạng thái ngủ và hoạt động của hạt, chồi.

***********************************************************************

(TiÕt 37)

I MỤC TIÊU:

1 Kiến thức :

+ Nêu khái niệm về sự phát triển của thực vật

+ Mô tả sự xen kẽ thế hệ trong chu trình sống của thực

+ trình bày được khái niệm về hooc môn ra hoa

+ Nêu được vai trò của phitocrom trong sự phát triển của thực vật

2 Kĩ năng, thái độ:

Hình vẽ : 36 SGK

III TTBH:

- Hooc môn là gì? Nêu các đặc điểm chung của chúng

- Có mấy nhóm hoocmôn TV? Nêu tên các hoocmôn của mỗi nhóm và VD về tác dụng của chúng?

2 Bài mới

* Hoạt động 1: Tìm hiểu phát

triển là gì?

I PHÁT TRIỂN LÀ GÌ?

1 Khái niệm :

Phát triển (PT) của cơ thể thực

Trang 7

+ Phat triển là gì?

+ Thế nào là sự xen kẽ thế hệ?

Vai trò của sự xen kẽ thế hệ

luận

những nhân tố chi phối sự ra

hoa

SGK, quan sát hình 36 trả lời

câu hỏi

+ Khi nào cây cà chua ra hoa

và dựa vào đâu để xác định

tuổi của thực vật một năm?

luận

SGK

+ Thế nào là hiện tượng xuân

hóa?

+ Quang chu kì là gì? Dựa vào

đâu người ta chia thực vật

- Hợp tử (2n) à thể giao tử (2n) à Bào tử (n) à Giao tử (n)

Vai trò của sự xen kẽ thế hệ lưỡng bội (2n) và đơn bội (n):

tạo ra các tổ hợp gen mới giúp loài có tiềm năng thích nghi khi môi trường thay đổi

và tạo ra nguồn nguyên liệu phong phú cho quá trình tiến hóa

- HS nghiên cứu SGK, quan

sát hình thảo luận trả lời câu hỏi

Ở TV điều tiết sự ra hoa theo tuổi không phụ thuộc vào điều kiện ngoải cảnh Tùy vào giống và loài, đến độ tuổi xác định thì cây ra hoa

- HS nghiên cứu SGK, quan

sát hình thảo luận trả lời câu hỏi

- Sự ra hoa của TV phụ thuộc vào tương quan độ dài ngày

và đêm gọi là quang chu kì

vật (TV) là toàn bộ những biến đổi diễn ra theo chu trình sống, bao gồm ba quá trình liên quan với nhau: ST, phân hóa và phát sinh hình thái tạo nên các cơ quan của cơ thể (rễ, thân, lá, hoa, quả)

2 Sự xen kẽ thế hệ đơn bội (n)

và lưỡng bội (2n) trong chu kì sống của TV:

Hợp tử (2n) à thể giao tử (2n)

à Bào tử (n) à Giao tử (n) Vai trò của sự xen kẽ thế hệ lưỡng bội (2n) và đơn bội (n): tạo ra các tổ hợp gen mới giúp loài có tiềm năng thích nghi khi môi trường thay đổi và tạo ra nguồn nguyên liệu phong phú cho quá trình tiến hóa

II NHỮNG NHÂN TỐ CHI PHỐI SỰ RA HOA.

1 Tuổi của cây:

Ở TV điều tiết sự ra hoa theo tuổi không phụ thuộc vào điều kiện ngoải cảnh Tùy vào giống

và loài, đến độ tuổi xác định thì cây ra hoa

2 Nhiệt độ thấp và quang chu kì.

a) Nhiệt độ thấp:

- Nhiều loài TV gọi là cây mùa

đông như lúa mì, bắp cải chỉ ra

hoa kết hạt sau khi trải qua mùa đông giá lạnh tự nhiên hoặc được xử lí bởi nhiệt độ dương thấp thích hợp nếu gieo vào mùa xuân

- Hiện tượng này gọi là xuân

hóa.

b) Quang chu kì

- Sự ra hoa của TV phụ thuộc

Trang 8

thành 3 nhóm : Cây ngày

ngắn, cây ngày dài và cây

trung tính

+ Phân biệt cây ngày ngắn và

cây ngắn ngày

+ Phitocrom là gì ? Ý nghĩa

của phitocrom đối với quang

chu kì ?

luận

+ Cơ chế nào chuyển cây từ

trạng thái sinh dưỡng sang

trạng thái ra hoa khi cây ở điều

kiện quang chu kì thích hợp?

+ florigen là gì? Trình bày ý

nghĩa của florigen đối với sự

ra hoa?

luận

* Hoạt động 3: Tìm hiểu mối

quan hệ giữa sinh trưởng và

phát triển

+ Sinh trưởng và phát triển ở

thực vật có MQH với nhau

như thế nào?

luận

* Hoạt động 4: Tìm hiểu ứng

dụng kiến thức về sinh trưởng

và phát triển

- Là sắc tố cảm nhận quang chu kì và cũng là sắc tố cảm nhận ánh sáng trong các loại hạt cần ánh sáng để nảy mầm

- Trong trồng trọt:

+ Đề thúc hạt hay củ nảy

vào tương quan độ dài ngày và đêm gọi là quang chu kì

- Phân loại:

c) Phitocrom

- Là sắc tố cảm nhận quang chu

kì và cũng là sắc tố cảm nhận ánh sáng trong các loại hạt cần ánh sáng để nảy mầm

- Tồn tại ở 2 dạng:

+ Dạng hấp thụ ánh sáng đỏ (ánh sáng có bước sóng là 660 nm) được kí hiệu là Pđ

+ Dạng hấp thụ ánh sáng đỏ xa (ánh sáng có bước sóng là 730 nm), được kí hiệu là Pđx Pđx làm cho hạt nảy mầm, nở hoa, khí khổng mở

Hai dạng này chuyển hóa thuận nghịch dước tác động của ánh sáng:

Nhờ có đặc tính chuyển hóa như vậy, sắc tố này tham gia vào phản ứng quang chu kì của TV

3 Hoocmon ra hoa.

Ở điều kiện quang chu kì thích hợp, trong lá hình thành

hoocmon ra hoa ( florigen) rồi

di chyển vào đỉnh sinh trưởng của thân làm cây ra hoa

III MỐI QUAN HỆ GIỮA SINH TRƯỞNG VÀ PHÁT TRIỂN:

- ST gắn với PT và PT trên cơ

sở của ST

- ST và PT là 2 quá trình liên quan với nhau, đó là 2 mặt của chu trình sống của cây

Trang 9

+ Nêu ví dụ vận dụng kiến

thức về sinh trưởng vào các

thao tác xử lí hạt, củ nảy

mầm?

+ Ứng dụng kiến thức về sinh

trưởng vào công nghiệp

luận

+ Nêu ví dụ vận dụng kiến

thức về sinh trưởng vào nông

nghiệp

luận

mầm sớm khi chúng đang ở trạng thái ngủ, có thể sử dụng hoocmon giberelin

+ Trong việc điều tiết ST của cây gỗ trong rừng…

- Trong công nghệ rượu bia:

Sử dụng hoocmon ST giberelin để tăng quá trình phân giải tinh bột thành mạch nha

IV ỨNG DỤNG KIẾN THỨC VỀ SINH TRƯỞNG

VÀ PHÁT TRIỂN:

1 Ứng dụng kiến thức về sinh trưởng.

- Trong trồng trọt:

+ Đề thúc hạt hay củ nảy mầm sớm khi chúng đang ở trạng thái ngủ, có thể sử dụng hoocmon giberelin

+ Trong việc điều tiết ST của cây

gỗ trong rừng…

- Trong công nghệ rượu bia: Sử dụng hoocmon ST giberelin để tăng quá trình phân giải tinh bột thành mạch nha

2 Ứng dụng kiến thức về phát triển

Kiến thức về tác động của nhiệt

độ, quang chu kì được sử dụng trong công tác chọn giống cây trồng theo vùng địa lí, theo mùa; xen canh; chuyển, gối vụ cây nông nghiệp và trồng rừng hỗn loài

3 Củng cố:

- Lúc nào thì cây ra hoa?

- Trả lời các câu hỏi trắc nghiệm

a Loại chất nào của cây có liên quan tới sự ra hoa?

A Gibêrelin B Xitôkinin

C Xitôcrôm D Phitôcrôm

b Quang chu kì là sự ra hoa phụ thuộc vào:

A Độ dài ngày đêm C Tuổi của cây

B Độ dài ngày D Độ dài đêm

c Thời điểm ra hoa ở thực vật một năm có phản ứng quang chu kì trung tính được xác

định theo:

A chiều cao của thân B đường kính gốc

C theo số lượng lá trên thân D cả A, B và C

d Sắc tố tiếp nhận ánh sáng trong phản ứng quang chu kì của thực vật là:

A Diệp lục b B carotenoit

C Phitocrom D diệp lục a, b và phitocrom

4 HDVN: Học bài theo vở ghi và câu hỏi SGK.

Trang 10

B - SINH TRƯỞNG VÀ PHÁT TRIỂN Ở ĐỘNG VẬT

(TiÕt 38)

I MỤC TIÊU:

1 Kiến thức:

- Nêu được khái niệm sinh trưởng và phát triển ở động vật Lấy ví dụ

- Nêu được khái niệm biến thái

- Phân biệt được phát triển qua biến thái và không qua biến thái

- Phân biệt được phát triển qua biến thái hoàn toàn và không hoàn toàn

- Lấy được các ví dụ về phát triển qua biến thái và không qua biến thái, phát triển qua biến thái hoàn toàn và không hoàn toàn

Hình vẽ : 37.1, 37.2, 37.3, 37.4, 37.5 SGK

III TTBH:

- PT của TV là gì? Khi nào thì cây ra hoa?

2 Bài mới.

khái niệm sinh trưởng và

phát triển ở động vật

- GV yêu cầu HS nghiên

cứu SGK trả lời câu hỏi

+ Thế nào là sinh trưởng

và phát triển ở động vật?

Cho ví dụ về sự sinh

trưởng và phát triển ở

động vật

+ Biến thái là gì? Các kiểu

sinh trưởng ở động vật?

- Sinh trưởng của cơ

thể động vật là quá trình tăng kích thước của cơ thể do tăng số lượng và kích thước tế bào

- Phát triển của cơ thể

động vật là quá trình biến đổi bao gồm phân hóa và phát sinh hình thái cơ quan cơ thể

- Biến thái là sự thay

đổi đột ngôt về hình thái, cấu tạo và sinh lý của động vật sau khi

I KHÁI NIỆM SINH TRƯỞNG VÀ PHÁT TRIỂN Ở ĐỘNG VẬT.

- Sinh trưởng của cơ thể động vật là quá

trình tăng kích thước của cơ thể do tăng số lượng và kích thước tế bào

- Phát triển của cơ thể động vật là quá trình

biến đổi bao gồm phân hóa và phát sinh hình thái cơ quan cơ thể

- Biến thái là sự thay đổi đột ngôt về hình

thái, cấu tạo và sinh lý của động vật sau khi sinh ra hoặc nở từ trứng

* các kiểu sinh trưởng

- Sinh trưởng và phát triển qua biến thái

Định dạng
Số trang	20
Dung lượng	773,5 KB