Giáo án Ngữ văn 6 mới

=>Văn miêu tả giúp ngời đọc, ngời nghe hình dung ra đợc những đặc điểm, tính chất nổi bật của một sự vật, hiện t-ợng nào đó.?. Theo em, Kiểu Phơng là ngời nh thế nào ?Từ các chi tiết tro

Học KỳII Tiết 73-74 Văn bản : Bài học đờng đời đầu tiên I.Mục tiêu bài học: Giúp HS:

1.KT -Hiểu đợc nội dung ,ý nghĩa của bài học đờng đời đầu tiên

2.KNăng:-Nắm bắt đợc những đặc sắ NT miêu tả và kể truyện của VBản

3-Giáo dục HS ý thức rèn luyện trong học tập và cuộc sống thông qua bài học

II Chuẩn bị của GV và HS:

GV:Soạn GA ,tranh ảnh ,bảng phụ

HS:Đọc kĩ VB và trả lời câu hỏi SGK

-VB thuộc phần nào của truyện ?

-Vbthuộc thể loại nào?

-Vb có thể chia làm mấy phần?Nội dung

-TG đã sử dụng những NT nào nhằm mục

đích gì? Nêu khái quát T/cách của DM?

I.Tim hiểu chung:

1.ĐọcVB

2 tìm hiểu chú thích:Chú ý các chú thích :1,3,5,6

3.Tác giả- Tác phẩm:

*TG :Nguyễn Sen sinh năm 1920 quê

Hà Nội *TP: VB thuộc chơng 1 trong truyện ngắn Dế Mèn phiêu lu kí

-Vuốt :Cứng ,nhọn hoắt -Đầu :To

-Răng: Đen nhánh -Râu:dài,cong->Các tính từ gợi tả

=>Vẻ đẹp cờng tráng, khoẻ mạnh, a nhìn

*Tính cách,hành động -Ghẹo mấy anh gọng vó

-Quát chị cào cào -Tởg mình ghê gớm ,sắp đứg đầu thiên hạ

-Đạp phanh phách

- Râu rung lên

- Răng nhai ngoàm ngoạp-Đứng rún rẩy,trịnh trọng->NT nhân hoá các TT láy ĐT gợi tả thể hiện tính tự cao tự đại

=>Vẻ đẹp cờng tráng,sức khoẻ vô địch Bùi Thị Đoan Trang- THCS

-TG miêu tả từ ngoại hình đến nội tâm DM

nhằm thể hiện điều gì?

*HS đọc phần còn lại và cho biết Ndung?

-Tìm những từ ngữ biểu hiện thái độ của

DM đối với Dchoắt?

-TG đã dùng những NT nào khi MTả DC?

-Cách sử dụng đó biểu hiện điều gì ởDM?

-Cách gọi tên và tả DC của DM thể hiện

điều gì?

-Tìm những từ ngữ thể hiện lời nói, hành

động của DM với DC?

-TG đã sử dụng biện pháp NT nào?

-Qua những chi tiết trên,TG đã cho thấy

-ý nghĩa g/dục của đoạn trích?Đoạn trích

phê phán ai, phê phán về điều gì? Qua đây

TG muốn gửi đến chúng ta điều gì?

HĐ5

,tự kiêu ,coi thờng ngời khác

2.Bài học đờng đời đầu tiên

a.Hành động thái độ của DM với Dchoắt

*Đặt tên:Dế choắt

*MTả:Ngời gầy gò cánh ngắn ngủn càng bè bè mặt mũi ngơ ngơ ngẩn ngẩn

b.Với chị cốc:

-Rủ DC chêu-Hát bóng gió chêu-Sợ ,chui tọt vào hang->Ngang ngợc mà lại hèn nhátc.Khi Choắt bị chị cốc mổ chết:

-Thơng sót , ăn năn tội mình-Chôn cất cẩn thận

-Đứng lặng hồi lâu nghĩ về bài hoc đờng

đời đầu tiên

=>Ân hận ,thơng sót chân thành

III: Tổng kết: Ghi nhớ SGK trang11

IV.Luyện tập

1.Đọc diễn cảm đoạn DM tự kể về mình.2.Đọc phân vai đoạn DM chêu chị cốc

h ớng dẫn về nhà :

- Đọc thêm những chơng khác của “Dế Mèn phiêu lu ký”

- Học tập nghệ thuật miêu tả của tác giả Tô Hoài

- Viết đoạn văn: Hình dung tâm trạng của Dế Mèn khi đứng lặng hồi lâu trớc nấm mộcủa Dế Choắt

- Hiểu và nhớ đợc các loại ý nghĩa chính của phó từ

- Biết đặt câu có chứa phó từ để thể hiện các ý nghĩa khác nhau

II Chuẩn bị:

*G/V: Sạon G/án

*H/sinh đọc và trả lời câu hỏi SGK

III Tiến trình bài dạy:

(Tiêu chí phân loại phó từ chính là dựa

vào nội dung và ý nghĩa mà các phó từ

+ Sự cầu khiến : Đừng, hãy

+ Kết quả & hg : đợc, ra

Viết đoạn văn “Thuật lại sự việc Dế Mèn trêu chị Cốc” trong đó có sử dụng phó từ

và nêu ý nghĩa của phó từ đó?

iv h ớng dẫn về nhà :

- Hiểu phó từ và các loại phó từ

- Biết xác định chính xác các phó từ

- Biết so sánh việc sử dụng phó từ và không sử dụng phó từ để dùng cho phù hợp

- Viết đoạn văn có sử dụng phó từ

- Chuẩn bị bài tiếp theo

Tiết 76 : Tập làm văn

Tìm hiểu chung về văn miêu tả

I Mục tiêu bài học:Giúp học sinh:

- Nắm đợc những hiểu biết chung nhất về văn miêu tả trớc khi đi sâu vào một số thao tácchính nhằm tạo lập văn bản này

- Nhận diện một số bài văn, đoạn văn miêu tả

- Hiểu đợc trong những tình huống nào thì dùng văn miêu tả

II.Tiến trình bài dạy:

H

Đ 1 ;*Ổn định lớp:

* Kiểm tra bài cũ:

? Nêu các phơng thức biểu đạt mà em đã nghe giới thiệu?

? Em đã đợc học cách tạo lập văn bản theo phơng thức biểu đạt nào?

? Đoạn đầu của văn bản “Bài học đờng đời ” đợc viết theo ph/thức biểu đạt nào?

? ở tình huống nào cần sử dụng văn miêu tả?

- Em có thể nêu thêm một vài tình huống

t-ơng tự cần sử dụng văn miêu tả

(Học sinh thảo luận).

? Vậy em hiểu sự cần thiết phải sử dụng văn

miêu tả nh thế nào?

? Nêu ghi nhớ

BT nhanh Đọc 2 đoạn văn miêu tả Dế Mèn

& Dế Choắt trong văn bản “Bài học đờng đời

đầu tiên”

? Hai đoạn văn này giúp em hình dung đợc đặc

điểm nổi bật nào của 2 nhân vật ?

+ T/h1: Tả con đờng và ngôi nhà để ngờikhách nhận ra, không bị lạc

+ T/h2: Tả cái áo cụ thể để ngời bánhàng không lấy lẫn ,đỡ mất thời gian.+ T/h3: Tả chân dung ngời lực sỹ

=>Văn miêu tả giúp ngời đọc, ngời nghe hình dung ra đợc những đặc điểm, tính chất nổi bật của một sự vật, hiện t-ợng nào đó

* Ghi nhớ: SGK.

? Qua đó em hiểu để viết đợc những câu,

đoạn… miêu tả hay thì ngời viết cần phải

làm gì?

(Giáo viên có thể g/hiệu: Một số k/nghiệm

viết văn miêu tả của nhà văn Tô Hoài)

- Đoạn 1: Hình ảnh Dế Mèn khoẻ, đẹp,cờng tráng

- Đoạn 2: Hình ảnh chú bé liên lạc:nhanh nhẹn, vui vẻ, hồn nhiên

- Đoạn 3: Cảnh 1 vùng hồ, ao ngập nớc,sau cơn ma ồn ào, náo động

Bài 2:- HS thảo luận đề b ?

Chú ý: Đôi mắt, ánh nhìn, vầng trán,những nếp nhăn, nụ cời, …

* Đọc đoạn văn “Lá rụng”

H

Đ3 : h ớng dẫn về nhà :

- Hiểu khái niệm văn miêu tả

- Viết đoạn văn miêu tả.- Chuẩn bị bài tiếp theo

Tuần 20 - Bài 19

Tiết 77 Văn bản

Sông nớc cà mau

I Mục tiêu bài học :Giúp học sinh:

- Cảm nhận đợc sự phong phú và độc đáo của thiên nhiên sông nớc Cà Mau

- Nắm đợc nghệ thuật miêu tả của tác giả

- Hiểu đợc tình cảm mà nhà văn dành cho một vùng quê Từ đó bồi dỡng tình yêu quêhơng, đất nớc

II Chu ẩn bị : GV : bảng phụ, soạn bài

HS : Xem bài trước bài

III Tiến trình bài dạy:

*

ổ n định lớp:

HĐ1* Kiểm tra bài cũ:

1) Qua văn bản: “Bài học đờng đời đầu tiên” em thấy nhân vật Dế Mèn không có

- Giọng đọc hăm hở, liệt kê, giới thiệu

nhấn mạnh các tên riêng Càng cuối đoạn,

đọc nhanh hơn, vui, linh hoạt

? Văn bản có thể đợc coi nh một bài văn tả

cảnh, xác định bố cục của bài văn

I Giới thiệu chung:

1 Tác giả: (1925 –1989) Đoàn Giỏi

th-ờng viết về cuộc sống, thiên nhiên & conngời ở Nam Bộ

2 Tác phẩm:

- “Đất rừng phơng Nam” - 1957

- “Sông nớc Cà Mau” – trích từ chơngXVIII của tác phẩm

3 Đọc tìm hiểu chú thích: SGK.

4: Bố cục: 3 phần.

P1: Cảnh chung về SNCM

? Theo em bài văn đã tả cảnh theo trình tự

? Những dấu hiệu nào của thiên nhiên Cà

Mau gợi cho con ngời nhiều ấn tợng khi đi

qua vùng đất này ?

? Các ấn tợng đó đợc diễn tả qua những

giác quan nào?

(Nh vậy, để miêu tả phong cảnh sống

động, nhà văn dùng các chất liệu đ/s đợc

cảm thụ trực tiếp qua các giác quan nhất là

…& để có thể nắm bắt nhanh nhạy nhất

các đặc điểm của đối tợng miêu tả)

? Thông qua sự cảm nhận của tác giả, em

có những hình dung nào về toàn cảnh vùng

sông nớc Cà Mau?(Thảo luận).

* Đọc đoạn 2.

? Nhiều ý kiến cho rằng cảnh ở đây rất độc

đáo Vậy đó là những nét độc đáo nào?

? Tìm những biểu hiện cụ thể làm nên

những nét độc đáo của tên sông, tên đất xứ

này ?

? Cách đặt tên nh vậy có đ2 gì?

? Và từ đó những địa danh này đã gợi ra

đặc điểm gì về thiên nhiên và cuộc sống

Cà Mau?

? Ngoài những nét độc đáo của tên sông,

tên đất, dòng chảy và rừng đớc NC cũng

có rất nhiều nét hấp dẫn Hãy tìm những

chi tiết miêu tả hình ảnh này?

? Nêu nhận xét của em về cách sử dụng từ

- Tả cảnh theo trình tự: ấn tợng ban đầu

về toàn cảnh, sau đó giới thiệu lần lợt từng cảnh kênh, rạch, sông, ngòi, cảnh chợ Năm Căn.

- Miêu tả và cảm nhận cảnh bằng quan sát

và cảm nhận trực tiếp, khiến cảnh hiện lên sinh động qua các so sánh, liên tởng, cảm xúc của ngời kể.

Ii Đọc hiểu văn bản:

1 ấ n t ợng ban đầu về toàn cảnh sông n

-ớc Cà Mau:

- Sông, ngòi, kênh, rạch: Chằng chịt

- Trời, nớc, cây : Xanh

- Tiếng sóng biển : Rì rào

->Cảm nhận bằng thị giác, thính giác

=> Đó là một vùng thiên nhiên còn nguyênsơ, đầy bí ẩn, hấp dẫn với nhiều sông,ngòi, cây cối & tất cả đợc phủ kín bằngmột màu xanh

=> Thiên nhiên và cuộc sống phong phú,

đa dạng, nguyên sơ Thiên nhiên và cuộcsống lao động của con ngời gắn bó vớinhau

* Dòng sông NC: - Nớc ầm ầm

- Cá hàng đàn đen trũi nh…

* Rừng đớc NC: - Dựng cao ngất nh

- Ngọn bằng tăm tắp, lớpnày chồng lên lớp kia ôm lấy dòng sông,

- Vừa quen thuộc vừa lạ lùng qua việc liệt

kê hàng loạt các chi tiết, bút pháp kể đợcchú trọng

=> Gợi cho ngời đọc những hình dung vềcảnh vật chợ Năm Căn: Đông vui, tấp nập,

độc đáo và hấp dẫn

- Cảnh thiên nhiên phong phú, hoang sơ, tơi

đẹp, sinh động, độc đáo, hấp dẫn

- Tác giả là ngời am hiểu cuộc sống CàMau và có tấm lòng gắn bó với mảnh đấtnày

- Biết quan sát, so sánh, nhận xét về đối ợng miêu tả, có tính chất say mê với đối t-ợng miêu tả để đa ra những nét độc đáocủa cảnh

t-* Đọc ghi nhớ.SGK trang23

IV Luyện tập:

- Đọc đoạn thơ của Xuân Diệu

- Viết đoạn văn trình bày cảm nhận của em

về vùng sông nớc Cà Mau

- Học xong văn bản, em có nhận xét nh thếnào về thiên nhiên, cảnh sắc đất nớc ta

Tiết78

so sánh

I Mục tiêu cần đạt: Giúp học sinh:

- Nắm đợc khái niệm - cấu tạo của so sánh

- Biết cách quan sát sự giống nhau giữa các sự vật để tạo ra những so sánh đúng,tiến đến tạo những so sánh hay

B Kiểm tra bài cũ:

G Kiểm tra sách vở kỳ II của học sinh

C Bài mới:

* HĐ1:Giới thiệu bài

* Tiến trình bài giảng

nào đợc so sánh với nhau?

- Vì sao có thể so sánh nh vậy?

- So sánh các sự vật , sự việc với nhau nh vậy để

làm gì?

Con mèo đợc so sánh với con gì?

Hai con vật này có gì giống và khác nhau? Sự so

sánh trong câu này có khác gì với sự so sánh trong

Hãy nhận xét : Phép so sánh đầy đủ có những yếu

tố nào? Có nhất thiết phải sử dụng đầy đủ các yếu

HĐ4:-Đặt câu có sử dụng so sánh Phân tích cấu

tạo so sánh của các câu đặt đợc

II Cấu tạo của phép so sánh.

1.Điền các từ SS vào sơ đồ cấu tạoVế

A(s/v

đợcSS)

Pdiện

SS TừSS VếB(s/vậtđơcSS-Trẻ em

-Rừng

đớc

NhNh

-Búp trêncành

-2dãy ờng

tr-thànhdài 2.Kể thêm các từ so sánh: Là, haylà3.CáchSS đặc biệt:

a Trờng Sơn chí lớn ông cha Cửu Long lòng mẹ bao la sóng trào( k

-Khoẻ nh voi; -Đen nh than-Trắng nh mây; -Cao nh núi

B Kiểm tra bài cũ:

1 Thế nào là văn miêu tả? TD văn miêu tả?

2 Cho VD sử dụng văn miêu tả?

C Bài mới:

* Giới thiệu bài

* Tiến trình bài giảng.

cơ bản nào - Quan sát, liên tởng, so sánh và

nhận xét, câu sâu sắc, dồi dào, tinh tế

1 Đọc - Tìm hiểu đoạn văn.

* Đoạn 1 : Tả Dế Choắt

* Đoạn 2 : Tả sông nớc Cà Mau

* Đoạn 3 : Tả mùa xuân

- Nh gã nghiện thuốc phiện, nh ngời cởi trần mặc áo gilê.

- Nh mạng nhện nh thác, nh ngời nh dãy

- Nh tháp đèn, nh ngọn lửa, nh nến xanh.

- Tìm những câu văn có sự liên tởng, tởng tợng, so sánh

* Ghi nhớ ( trang28). Đọc đoạn văn Ngô Quân Miện

1 Yêu cầu quan sát và ghi chép những đặc điểm căn phòng em ở

+ Hớng nhà, nền, mái, tờng, cửa, trang trí

2 Tả quang cảnh buổi sáng trên quê hơng, em sẽ liên tởng và so sánh với những gì?

Giáo viên : Soạn bài

Học sinh : Trả lời câu hỏi hớng dẫn

III Tiến trình bài giảng

C Bài mới:

*HĐ1: Giới thiệu bài.

-Nhân vật ngời anh đợc miêu tả chủ yếu ở

tâm trạng Theo dõi câu chuyện, em thấy

tâm trạng ngời anh diễn biến trong những

SV nào?

-Ngời anh khi phát hiện ra em chế thuốc vẽ,

có suy nghĩ gì? Trong cuộc sống thờng ngày

có thái độ ntn?

- ý nghĩa ấy nói lên thái độ gì của ngời

anh với em? Thái độ ấy biểu hiện tâm

trạng nào của ngời anh?

Khi phát hiện tài năng của Kiều Phơng,

thái độ của mọi ngời ntn?

I.Tìm hiểu chung

1.TGiả: Tạ Duy Anh, 19592.TP: Giải nhì cuộc thi "Tơng lai vẫy gọi"3.Từ khó:: SGK

4 Bố cục: 3 phần

-P1: Từ đầu đến vui vẻ lắm( Gthiệu n/vật

K.Phơng với những sở thích ban đầu)

-P2: Tiếp đến cùng đi nhận giải(Tài năng

của ngời em và d/biến tâm trạng ngời anh)

-P3: Còn lại:Tâm trang ngời anh

II Tìm hiểu nội dung VB

1 Nhân vật ngời anh

a Khi phát hiện em chế thuốc vẽ

- Gọi em là Mèo,-Bí mật theo dõi

- Kêu lên:"Trời ạ! Thì ra nó chế thuốc vẽ!

->Ngạc nhiên, xem thờng → vui vẻ

đoan hơn ở chi tiết nào? Vì sao?

- Tại sao ngời anh lại "Lén trút tiếng thở

dài" sau khi xem tranh của em? Thái độ,

hành động với em những ngày sau đó

-Khi em thành công, thái độ và tâm trạng

ngời anh có gì thay đổi?

-Tại sao ngời anh lại có thái độ cử chỉ

không thân thiện đó?

-Đằng sau cử chỉ không bình thờng đó là

tâm trạng gì của ngời anh?

-Nếu cần có 1 lời khuyên, em sẽ khuyên

gì với ngời anh khi này?

-Theo em, ngời anh "muốn khóc" vì:

- Ngạc nhiên,hãnh diện,hay xấu hổ?

- Điều bất ngờ nhất với ngời anh khi đi

G bình : Tại sao bức tranh chứ không

phải nhân vật nào khác lại có sức cảm

hóa ngời anh đến thế? Bởi lẽ bức tranh

chính là NT Sức mạnh của NT là tìm kiếm

cái đẹp, làm đẹp cho con ngời, nâng cùng lên

bậc thang cao nhất của cái đẹp Đó là chân,

thiện, mỹ Trong truyện này, nhân vật ngời

em gái hiện lên với những nét đáng yêu,

đáng quý nào về tính tình, tài năng

HĐ4

-Theo em, truyện có ý nghĩa nào?

-Truyện còn có ý nghĩa về NT đề cao SM

của NT, góp phần hoàn thiện con ngời

-VB này cho em hiểu gì về NT kể chuyện

và MT trong truyện hiện đại?

D Hớng dẫn.

- Học thuộc ghi nhớ

- Ghi lại diễn biến tâm trạng ngời anh

- Đọc kỹ, trả lời phần bài "Luyện nói "

b Khi tài năng của em đợc phát hiện:

+ Cảm thấy mình bất tài nên bị đẩy rangoài

+ Chỉ muốn khóc

+ Xem trộm tranh+Lén trút tiếng thở dài

- Nắm chắc hơn kiến thức về quan sát tởng tợng, so sánh và nhận xét trong vănmiêu tả.

- Tích hợp VB " Bức tranh của em gái tôi"

- Hình thức: lớp chia 4 nhóm cùng thỏa luận và cử ngời trình bày

* Giới thiệu bài:

* Tiến trình bài giảng.

H

Đ1

Từ truyện"Bức tranh" của em gái tôi, lập dàn

ý để nói ý kiến

Theo em, Kiểu Phơng là ngời nh thế nào ?Từ

các chi tiết trong truyện về nhân vật này, hãy

miêu tả lại theo tởng tợng của em về:

- Hình dáng?

- Tích cách?

? Anh của Kiểu Phơng là ngời nh thế nào?

Hình ảnh ngời anh hùng trong bức tranh anh

thực của Kiều Phơng có khác nhau không?

? Hãy trình bày cho các bạn nghe về anh, chị

hoặc em của mình (chú ye làm nỗi bật hình

ảnh ngời mình đang miêu tả = so sánh và

- Đêm trăng đó có gì đặc sắc; tiêu điểm: bầu

trời, đêm, vầng trăng, cây cối nhà cửa đờng

II, Luyện nói:

- Trăng là cái liềm vàng giữa đồng sao

+ Trăng là cái đĩa bạc trên tấm thảm nhung

da trời (Nam Cao)

( Mỗi nhóm cử đại biểu nói trớc lớp.)

⇒ So sánh, tởng tợng

- Mặt trời: Quả cầu lửa

- Bầu trời: Trong veo, rực

- Mặt biển: Gợn sóng lăn tăn

- Sóng biển: dịu dàng xô bờ

- Bãi cát: trải dài nh

- Những con thuyền mệt mỏi, uể oải, nằmghếch đầu lên bãi cát

G Soạn bài, tập truyện "Quê nội" ảnh sông Thu Buồn

H Trả lời câu hỏi học bài

III Thực hiện

A ổn định lớp

B Kiểm tra

1 Diễn biến tâm trạng ngời anh trong "Bức tranh của em gái tôi"

2 Nhân vật Kiều Phơng để lại trong em những gì?

C Bài mới

I, Đọc,tìm hiểu tác phẩm

? Nên đọc truyện với giọng

nh thế nào? - Đ1: Giọng chậm êm- Đ2: nhanh, mạnh nhấn mạnh các

? Cảnh sác đôi bờ sông và

dòng công có gì đáng chú

ý?

- Dòng sông chầm chậm, êm ả, giónồm thổi, thuyền lớt sóng bon bon

- Đọc lại đoạn văn 2

? Cảnh con thuyền vợt thác

dừ dới sự điều khiển của - Dòng chảy dựng đứng lên.- Nớc từ cao phóng xuống nh chặt 2 Hình ảnh Dợng HơngTh.

Dợng Hơng hiện lên nh

thế nào? đứt dòng sông - Dợng Hơng ghi chặt đầu sào, trụ

lại

⇒ Những động từ dùng thích đángphù hợp với công việc khẩn trơngcủa ngời lái thuyền

- Từ láy "vùng vằng", diễn tả sự cốgắng chống chọi của con ngời, sựngang ngợc của dòng sông, sự khóbảo của con thuyền

? Đoạn văn kể tiếp về Dợng

Hơng nh thế nào? - Kể về động tác và ngoại hình D-ợng Hơng:

Nh một pho tợng đồng đúc nhhiệp sỹ của TS loai lĩnh hùng vỹ

⇒ Tô đậm sức khỏe, rắn chắc sẵnsàng vợt thácm sự dũng cảm củacon ngời tinh thần và nghị lực vợtthác

? Có thể nói khái quát nh

thế nào về Dợng Hơng? ⇒ Con ngời lao động qua cảm ngời

chỉ huy vợt thác bình tĩnh, dày dạnkinh nghiệm lại nhu mỳ, khiêm nh-ờng trong cuộc sống gia đình

- Ngời lao động quảcảm ngời chỉ huy vợtthác bình tĩnh, dày dạnkinh nghiệm lại nhu

mỳ, khiêm nhờng trongcuộc sống gia đình

? Bài văn tả gì? ca ngợi điều

gì?

? Bủt pháp nghệ thuật đặc

? Bài văn giúp em biết gì? - Hiểu vẻ đẹp phong phú

- Đa dạng của thiên nhiêm miềnTrung tho mộng và dữ dội

III Luyện tập:

1 Đọc đoạn thơ nói về thác của Tố Hữu

2 Đọc ở nhà đoạn văn tả cảnh xuối Thác trong Ngời lái đò sông Đà - NguyễnTuân

3 Minh họa cảnh Dợng Hơng chống thuyền vợt thác

Giáo viên : Bảng phụ

Học sinh : Trả lời câu hỏi.

III thực hiện các hoạt động dạy học:

* Giới thiệu bài

* Tiến trình bài giảng

? Cảm nhận của em về những

chiếc lá? - Nơi chiếc lá rụng là một hìnhảnh điển hình gội ra và sâu sắc

cho cả tác giả lẫn ngời đọc

? Cảm nghĩ của em sau khi đọc

xong đoạn văn? ⇒ Đoạn văn hay, diễn tả hình

ảnh gợi cảm và xúc động

- Trân Trọng ngòi bút tinh tế của

tác giả.

? Nhờ đâu mà em so đợc cảm nghĩ

ấy? - Nhờ: Tác giả sử dụng phép sosánh một cách linh hoạt, tài tình

chỉ là một chiếc lá tình cảm vui,buồn của con ngời đợc giữu gắmtrong đó

c, Nh ⇒ so sánh ngang bằnghơn → so sánh ngang bằng

III, Luyện tập bài

1 Phân biệt phụ âm đầu TR/CH

a, Một trong những trò chơi cần thiết, khiếm nhiều ngời phải trằn trọc mấy ăn mấtngủ là trò chơi bóng đá Chỉ một trái bóng tròn làm trên sân cỏ cũng đủ gây nên lắm nỗitrớ triêu khiến cho bao kẻ cời ngời khóc Có đội thi đấu trầy trật mà vẫn thua trận phảihứng chịu bao lời chỉ trích, chê trách khiên cho đôi chân năng chình chịch, chậm chậpcúi đầu dời sân cỏ Còn đội choi trên chơi trên chân thì thờng chiến thắng Bóng đá chỉ làtrò chơi mà sao hàng trăm triệu ngời trên trái đất này phải thổn thức, vui buồn, trăn trở?Phải chăng, bóng đá không chỉ là trò chơi giải trí chốc lát mà cong là một trong nhữnggiá trị tinh thần do loại ngời sáng tạo, chăm chút và trân trọng nh một trình độ văn hóa?

b, Trò chơi:

- Trò choi là của trời cho

Chớ nên chơi trò chỉ trích chê bai!

- Chòng chành trên chiếc thuyền trôi

Chung chiêng mới biết ông trời trớ trêu

- Trao cho một chiếc trống tròn

Chơi sao cho tiếng trống giòn, trơn tru

- Trăng chê trời thấp, trăng theo

Trôi chêm trăng thấp, trời treo lên trời

- Cá chê khinh chạch rúc bùn

Chạch chê cá lùn, chỉ trốn với chui

2 Phân biệt phụ âm đầu S/X

- Sầm sập sóng dữ xô bờ

Thuyền xoay xở mãi lò dò bơi ra

- Vờn cây san sát xum xuê

Khi suống sà xuống, lối về tối om

- Trời cho xuân sắc xinh xinh

Lời xem sách báo, vô tình sinh h

- Xa xôi sông sóng sững sờ

Xin sang xuôn sẻ chuyến đồ say xa

- Số sang là số xông xênh

Suốt ngày nằm kềnh, là số ăn xin

b, Sông xanh xao xuyến

Sông xanh sao xuyến nh dải lụa xa mờ trong sơng sớm ánh sáng mặt trời xua mằnsơng khiến cho dòng sông càng xôn xao màu xanh xao xuyến Ai đi xa, khi trở về xứ sở

đều sững sơ trớc dòng sông ăm ắp bao kỷ niệm Ngày xa, dòng sông tuổi thơ mênh mông

nh biển Những con sóng nhỏ xô bờ sao mà thân thuộc? Khi mặt trời xuống núi, cả khúcsông đập nớc ùn ùn Lớn lên tạm biệt dòng sông đi xa, mỗi ngời mỗi ngả Khi trở về,chúng tôi đúng lặng trớc dòng sông xa lòng bồi hồi, xốn xang nỗi niềm sâu xa, trắc ẩn

Ai từng đắm mình trong dòng sông tuổi thơ thì sớm muộn cũng tìm về xứ sở quê mình

3/ Phân biệt phụ âm L, N

a,

- Lúa nếp là lúa nếp làng

Lúa lên lớp lớp lòng nàng lâng lâng

- Leo lên đỉnh núi Lĩnh Nam

Lấy nắm lá sấu nấu làm nớc sông

- Nỗi niềm này lắm long đong

Lửng lơ lời nói khiến lòng nao xao

- Lẫm lũi nàng leo lên non

Nắng lên lấp lóa, (lòng nàng, lâng lâng, còn lắc l)

b,

Lời nói - hoa nở trên nền văn hóa

4 Phân biệt phụ âm R/D, Gi

a, - Gió rung, gió giật tơi bời

Dâu da rũ rợi rụng rơi đầy vờn

- Rung rinh dăm quả doi hồng

Gió rít răng rắc, rùng rùng soi rơi

- Xan ra đánh giá con ngời

Giỏi giang một, dịu dàng mời mới nên

- Dẫu rằng khôn khéo, giỏi giang

Vẫn cần giáo dục kh vàng phải tôi

- Rèn sắt còn đổ mồ hôi

Huống chi rèn ngời lại bỏ dở dang

D, Hớng dẫn.

- Sửa đổi: + H Tự sửa những lỗi mắc phải

+ Tự cho điểm: 2 lỗi - 1 điểm

Tiết 88:

* Kiểm tra bài cũ:

? Hãy nêu những kinh nghiệm mà em học tập đợc về miêu tả cảnh qua văn bản

(Từ khái quát đến cụ thể, từ ngoài vào

trong Cách tả hợp lý bởi cái nhìn của ngời

=> Hình dung cảnh sắc ở khúc sông cónhiều thác dữ Bởi ngời vợt thác phải đemhết gân sức, tinh thần để chiến đấu chốngchọi thác dữ (qua ngoại hình, động tác)

- Mở bài: Gồm 3 câu đầu.

Tả khái quát tác dụng, cấu tạo, màu sắcluỹ tre làng

Học sinh thảo luận nhóm, thống nhất chung.

a) Trình tự tả cảnh lớp học trong giờ làm bài tập làm văn

- Từ ngoài vào trong (không gian)

- Từ khi trống vào lớp đến hết giờ (thời gian).

- Kết hợp cả 2 trình tự trên

b) Hình ảnh tiêu biểu:

- Cảnh cô giáo trên bục giảng

- Cảnh học sinh chờ đợi đề bài

- Cảnh nhận đề

- Cảnh làm bài, thu bài

- Quang cảnh thiên nhiên

c) Giao cho các nhóm viết mở bài, kết bài và trình bày

- Học sinh chơi đùa

- Các trò chơi diễn ra

- Phần tập trung đông học sinh nhất (Trò chơi mới lạ, hấp dẫn)

* Các nhóm lựa chọn một cảnh để viết thành đoạn văn miêu tả - Trình bày

Nhận xét, lý giải vì sao biển đẹp

Iii Bài viết (ở nhà):

Đề bài: Tả quang cảnh buổi sáng ở thành phố quê hơng em.

Gợi ý: (Hoặc tả cảnh đẹp mà em đã gặp)

* Mở bài:

Giới thiệu khái quát

(Ví dụ: Một ngày mới bắt đầu!)

* Thân bài:

- Khung cảnh thành phố lúc rạng đông

- Hoạt động của thành phố khi trời sáng rõ

(Lu ý: - Chọn điểm nhìn để tả cho phù hợp Có thể đứng yên trên một tầng nhà nào

đó, hoặc di chuyển

- Có thể chọn thời gian sáng mùa hè, …

* Kết bài:

Nêu cảm xúc

iv h ớng dẫn về nhà :

- Chuẩn bị bài tiếp theo

Tiết 89+90 văn bản: buổi học cuối cùng

(An-phông-xơ Đô-đê).

Trần Việt - Anh Vũ dịch.

A/ Mục tiêu bài học:Giúp h/sinh:

- Nắm đợc cốt truyện, nhân vật và t tởng của truyện: Qua câu chuyện buổi học

tiếng Pháp cuối cùng ở vùng An-dát, truyện đã thể hiện lòng yêu nớc trong một biểu hiện

cụ thể là tình yêu tiếng nói của dân tộc

- Nắm đợc tác dụng của phơng thức kể chuyện từ ngôi thứ nhất và nghệ thuật thể hiệntâm lý nhân vật qua ngôn ngữ, cử chỉ, ngoại hình, hành động

B.Chuẩn bị:

-Gv soạn bài và c/bị tranh ảnh

H/sinh trlời câu hỏi SGK

C tiến trình bài dạy:

* ổ n định lớp:

* Kiểm tra bài cũ:

- Trong văn bản "Vợt thác", Võ Quảng đã cho chúng ta đợc thấy nghệ thuật tả

cảnh, tả ngời từ điểm nhìn trên con thuyền theo hành trình vợt thác rất tự nhiên, sinh

động Qua bài văn, em cảm nhận nh thế nào về thiên nhiên và con ngời lao động đã đợcmiêu tả ?

- Qua những hình ảnh miêu tả, tác giả Võ Quảng đã thể hiện t/c gì ?

Tình yêu thiên nhiên, yêu con ngời VN chính là những biểu hiện cụ thể của tình yêu đất nớc VN Còn nhà văn Pháp An-phông-xơ Đô-đê biểu hiện tình yêu đất n-

ớc của mình nh thế nào Các em cùng đến với bài học hôm nay.

(Lu ý học sinh cách viết từ phiên âm)

+ Thuộc từ loại nào ?

+ Giải nghĩa bằng cách nào ?

? Xác định các sự việc chính trong truyện ?

(Ngôi thứ nhất qua lời nhân vật Ph ).

? Cách kể chuyện bằng ngôi thứ nhất có tác

I Giới thiệu chung:

Về nhà các em tiếp tục kể truyện

- Ngôi thứ nhất qua lời nhân vật Ph

dụng gì ?

? Trong truyện, ai là nhân vật chính, vì sao ?

? Trong truyện ngắn "Bức tranh .", Tạ

Duy Anh đã miêu tả nhân vật ngời anh qua

diễn biến tâm trạng ở văn bản này,

An-phông-xơ Đô-đê cũng miêu tả Ph qua

diễn biến tâm trạng của nhân vật

? Vậy, diễn biến tâm trạng của Ph trải qua

những thời điểm nào ?

Chúng ta cùng theo dõi phần đầu câu

truyện.

? Trên đờng tới trờng, Ph có ý định gì ?

? Vì sao cậu bé lại có ý định trốn học ?

? Qua đó, em thấy Ph là cậu bé nh thế

? Với tâm hồn nhạy cảm, Ph tiếp tục nhận

thấy những điều khác lạ nào ở trờng, trong

lớp học ?

? Em có nhận xét gì về cách xây dựng các

chi tiết này ?

(Đây là những chi tiết có khả năng khái quát

rất cao, bởi vì chúng vừa gợi không khí chân

thực, vừa ngầm báo hiệu điều chẳng lành,

một biến cố trọng đại đã và đang xảy ra

-vùng An-dát đã rơi vào tay quân Phổ)

? Điều đó khiến Ph có cảm giác gì ?

(Và chi tiết khiến cho Ph ngạc nhiên hơn

cả là sự xuất hiện của dân làng trong lớp học

Hình ảnh cụ Hôde từng là xã trởng, hình ảnh

bác phát th - họ là những ngời đã biết chữ

Vậy tại sao họ lại có mặt ở đây Bao nhiêu là

thắc mắc, băn khoăn.)

Vậy chúng ta cùng theo dõi tiếp trang 51.

- Đọc lại câu nói của thầy Hamen.

? Thầy giáo đã nói điều gì ?

? Lúc đó, Ph có cảm giác và thái độ nh

thế nào ?

? Từ sự căm giận đó, Ph đã có những suy

nghĩ, thái độ nào nữa ?

(Các em cùng suy nghĩ và thảo luận nhóm).

Thầy HaMen đợc TG miêu tả NTN ?

-Trang phục của thầy có gì khác biệt ?

- Tạo sự thoải mái khi tiếp nhận vì ngời

đã chứng kiến, tham gia diễn biến câuchuyện từ đầu đến cuối kể lại; góp phầnthuận lợi trong việc bộc lộ tâm trạng củanhân vật là ngời kể chuyện

- Có thể phân tích văn bản tự sự theo bốcục hoặc theo diễn biến tâm trạng củanhân vật Với truyện này, chúng ta chọncách phân tích theo diễn biến tâm trạngnhân vật

- Quên lúc thầy phạt, thầy vụt

- Tội nghiệp thầy !

- Lúng túng, đứng đung đa, lòng rầu rĩ,không dám ngẩng đầu lên vì không đọc

0Sự khác biệt đó cho ta thấy điều gì về

buổi học này?

-Thái độ của thầy đối với h/sinh có gì dậc

biệt ? Hãy tìm những từ ngữ,câu văn thể

hiện thái độ đó ?

-Những lời nói đó thể hiện điều gì ?

-H/động của thầy trong buổi học này có gì

khác biệt ?

-Hãy cho biết vì sao thầy lại có h/động nh

vây ?

0Ngoài thầy HaMen truyện còn nhắc đến

n/vật nào nữa ? Các n/vật đó có biểu hiên

NTN ?

-H/ảnh các n/vật đó cho ta thấy điều gì ?

? ý nghĩa của truyện là gì ?

? Những nét nghệ thuật đặc sắc của truyện

=> Những lời nói sâu sắc, tha thiết, biểu

lộ tình cảm yêu nớc sâu đậm và lòng tựhào về tiếng nói của mình

* H/đ, cử chỉ lúc buổi học kết thúc: Dằn

mạnh viên phấn, viết thật to; "Nớc Pháp

muôn năm"; mặt tái nhợt, giọng nghẹn

- Các em nhỏ: chăm chú, im phăngphắc, cặm cụi vạch những nét sổ với mộttấm lòng, một ý thức

=> Hình ảnh cảm động, thể hiện tìnhcảm thiêng liêng và trân trọng của ngờidân đối với việc học tiếng dân tộc củamình

- Hoàn thành bài viết đoạn văn

- Tìm đọc bài thơ "Tiếng Việt" của Lu

Quang Vũ

- Chuẩn bị bài tiếp theo

Tiết 91 nhân hoá

A/ Mục tiêu bài học:

Giúp h/sinh:

- Nắm đợc khái niệm nhân hoá, các kiểu nhân hoá

- Nắm đợc tác dụng chính của nhân hoá

- Biết dùng các kiểu nhân hoá trong bài viết của mình

b/ tiến trình bài dạy:

* ổ n định lớp:

* Kiểm tra bài cũ:

? Thế nào là so sánh, các kiểu so sánh ? Cho ví dụ ?

? Nhận biết và nêu tác dụng của phép so sánh trong bài tập 3 (tr 43)

* Bài mới:

Giáo viên cho câu văn:

Những hàng cây đu đa nh vẫy gọi chúng em tới gần hơn nữa !

các SV "trời, cây mía, kiến"

? Em hiểu thế nào là nhân hoá ?

- Nh vậy cách diễn đạt 1 có sử dụng

phép nhân hoá đã có tác dụng rõ rệt

Vậy em có thể khái quát tác dụng

(Giải nghĩa: "nhân hoá".)

Cách 2:

Mang tính chất miêu tả, tờng thuật sự vậtmột cách thông thờng

- Cách 1: Dùng phép nhân hoá giúp cho ngời

đọc nh thấy ngay trớc mắt quang cảnh sự vậttrớc một trận ma rào dữ dội Đặt bài thơ vàokhung cảnh sáng tác những năm kháng chiếnchống Mỹ ác liệt, chúng ta còn nhận thấy -> Nhân hoá làm cho thế giới

3 Ghi nhớ: SGK.

- G/v đa ra 3 kiểu nhân hoá.

- H/s gạch nối VD với kiểu nhân hoá

- Nhắc lại các kiểu nhân hoá ?

* G/v lu ý học sinh.

- Xác định phép nhân hoá (x/đ sự

vật - từ ngữ gọi, tả)

- Mỗi phép nhân hoá đợc tạo ra bằng

cách nào ? (Kiểu nhân hoá)

- Tác dụng của phép nhân hóa trong

? Nên chọn cách viết nào cho văn

biểu cảm, văn thuyết minh

(Biểu cảm: Bộc lộ cảm xúc - khen

ngợi cô bé chổi rơm

Thuyết minh: Chủ yếu dùng phân

tích, nêu định nghĩa )

ii các kiểu nhân hoá:

Ví dụ Kiểu nhân hoá

Bài tập 4:

- Lấy một đoạn văn trong "Đàn gia súc trở về" của A.Đôđê (Phiếu học tập)

- H/s xác định phép nhân hoá, kiểu nhân hoá, tác dụng của phép nhân hoá (cả cáchviết hoa danh từ chỉ SV trở thành nhân vật)

Bài tập 5:

Viết đoạn văn có nhân hoá (Thảo luận)

- G/v đa tình huống: Khi nhận bài tập này, có bạn đã đa ra ý kiến: Em hãy viết

đoạn văn miêu tả về em bé mới sinh Em có đồng ý với bạn không ? Vì sao ?

iv h ớng dẫn về nhà :

- Học, hiểu bài

- Hoàn thành bài tập

A Mục tiêu bài học:Giúp h/sinh:

- Nắm đợc cách tả ngời và bố cục, hình thức một đoạn, một bài văn tả ngời

- Luyện tập kỹ năng quan sát và lựa chọn, trình bày những điều quan sát, lựa chọn

- G/v giao nhiệm vụ cho các nhóm tìm hiểu các

đoạn, báo cáo kết quả thảo luận

? Mỗi đoạn văn đó tả ai ?

? Ngời đó có đặc điểm gì nổi bật ?

? Điều nổi bật đó đợc thể hiện ở những từ ngữ,

hình ảnh nào ?

? Đoạn nào tập trung khắc hoạ chân dung nhân

vật, đoạn nào tả ngời gắn với công việc ?

? Yêu cầu lựa chọn chi tiết và hình ảnh ở mỗi

đoạn nh thế nào ?

(Trên bảng giáo viên ghi cột ngang:

Đoạn

văn Tả ai chi tiết tảTừ ngữ, Cách tả Yêu cầu

=> Trên đây là 3 ví dụ về văn tả ngời

? Vậy để viết đợc đoạn văn tả ngời, chúng ta cần

tiến hành những việc gì ?

? Ví dụ 3 đợc coi nh là một bài văn tả ngời hoàn

chỉnh Xác dịnh bố cục của bài văn ?

I ph ơng pháp viết một đoạn văn, bài văn tả ng ời:

1 Ví dụ: SGK tr 59, 60

2 Nhận xét:

+ Đoạn a: Tả Dợng Hơng Th đangchèo thuyền vợt thác - nh một photợng đồng đúc, các bắp thịt cuồncuộn

-> Đoạn a tả ngời gắn với côngviệc

+ Đoạn b: Tả chân dung Cai Tứ, làngời đàn ông gian hùng: thấp gầy,tuổi độ, cặp lông mày

-> Đoạn b đặc tả ngời, tập trungkhắc hoạ chân dung nhân vật: tảvóc dáng, độ tuổi, mặt

+ Đoạn c: Tả 2 đô vật tài mạnh làQuắm Đen và Quản Ngữ:

-> Đoạn c tả ngời gắn với hoạt

động: (đang làm gì ? t thế ra sao,chân tay, mặt mũi khi làm việc nhthế nào ?)

ghi nhớ: SGK

? Nêu nhiệm vụ của từng phần trong bố cục ?

* G/v chia công việc cho các nhóm thảo luận:

(L u ý:

- Tìm tất cả các chi tiết thờng miêu tả cho đối

t-ợng

- Nếu tả đối tợng trong khi làm việc hoặc tả chân

dung thì sẽ lựa chọn các chi tiết trong đó cho phù

hợp)

Ii luyện tập:

Bài tập 1:

- Nêu các chi tiết tiêu biểu mà em

sẽ lựa chọn khi miêu tả các đ/t.+ Em bé 4, 5 tuổi:

Mắt đen lóng lánh; môi đỏ chonchót, hay cời toe toét, thỉnh thoảngthò lò mũi, răng sún, nói cha sõi,hay hóng chuyện

Viết đoạn văn tả ngời (đối tợng tự chọn)

* H/s trình bày bài viết, nhận xét.

A/ Mục tiêu bài học:Giúp h/sinh:

- Cảm nhận đợc vẻ đẹp của hình tợng Bác Hồ trong bài thơ với tấm lòng yêu thơngmênh mông, sự chăm sóc ân cần đối với các chiến sỹ và đồng bào, thấy đợc tình cảm yêuquý, kính trọng của chiến sỹ >< Bác Hồ

- Nắm đợc những đặc sắc nghệ thuật của bài thơ: Kết hợp miêu tả, kể chuyện với biểuhiện cảm xúc, tâm trạng; những chi tiết giản dị, tự nhiên mà giàu sức truyền cảm, thể thơ 5chữ thích hợp với bài thơ có yếu tố kể chuyện

B.Chuẩn bị:

GV:Soạn g/án ,HS trả lời câu hỏi SGK

C tiến trình bài dạy:

* ổ n định lớp:

*HĐ1 Kiểm tra bài cũ:

1) Truyện " BTCEGT", "BHCC" và "BH " có đặc điểm chung gì về cách kểchuyện ?

A Kể theo thứ tự thời gian

B Ngôi kể thứ nhất

C Các phép s/s, nhân hoá, ẩn dụ đợc sử dụng rộng rãi

D Kể không theo thứ tự thời gian

2) Trình bày đoạn văn nêu cảm nhận của em về hình tợng nhân vật Ph hoặc thầyHamen trong "BHCC"

* Bài mới:

HĐ2

? Nêu những nét cơ bản về tác giả Minh Huệ

? Nêu xuất xứ của bài thơ ( chú ý về hoàn

cảnh sáng tác bài thơ)

- Đọc nhịp chậm, giọng thấp ở đoạn đầu và

nhịp nhanh hơn, giọng lên cao hơn một chút

ở đoạn sau Khổ thơ cuối cần đọc chậm và

mạnh để khẳng định nh một chân lý

- Tìm hiểu một số chú thích (từ địa phơng, từ

láy gợi tả)

" Đêm ." là một bài thơ trữ tình đợc trình

bày nh một câu chuyện về một đêm không

ngủ của Bác Hồ trên đờng đi chiến dịch trong

thời kỳ kháng chiến chống Pháp

? Trong câu chuyện có những nhân vật nào ?

Viết về hoàn cảnh, thời gian, địa điểm nào ?

? Theo em, ai là nhân vật tr/tâm ?

(Nhân vật tr/tâm là Bác Hồ đợc hiện lên qua

cái nhìn và tâm trạng của anh chiến sỹ, qua

cả những lời đối thoại giữa 2 ngời)

Nh vậy, tất cả những lời tả, kể về Bác đều từ

điểm nhìn và tâm trạng anh đội viên - ngời

vừa chứng kiến vừa tham gia vào câu chuyện

=>

? Tác dụng: Làm cho hình tợng Bác hiện ra

một cách tự nhiên, có tính khách quan lại đợc

đặt trong m/q/h gần gũi, ấm áp với ngời

2 Tác phẩm: 1951 3.Chú thích:

1, Anh đội viên thức dậy lần thứ nhất.

- Cách vào chuyện, vào bài rất tự nhiên,giản dị đồng thời đặt ra ngay một thắcmắc băn khoăn với tâm trạng của nhânvật: Vì sao không ngủ ?

- "Đêm nay Bác không ngủ ":

=> ngạc nhiên, băn khoăn, chăm chúngắm Bác, dõi theo cử chỉ, hành độngcủa Bác

=> Anh đội viên thơng yêu, cảm phục

tr-ớc tấm lòng của Bác

Hình tợng anh

đội viên Hình tợng Bác Hồ

* Đọc khổ thơ đầu:

? Em có nhận xét gì về cách mở đầu bài thơ ?

(Nếu bài thơ là một câu chuyện thì cách mở

đầu này đã tạo lên đợc một tình huống cho

câu chuyện Sự băn khoăn thắc mắc đã xuất

hiện ngay trong tâm trạng nhân vật - ngời kể

và cũng là băn khoăn của ngời đọc)

? Trong sự ngạc nhiên, băn khoăn ấy, anh đội

viên đã cảm nhận và miêu tả Bác qua những

hình ảnh nào ?

? Bắt gặp những hình ảnh này, em có cảm

nhận gì về Bác ? Hiểu t/c anh đội viên ?

(H/s thảo luận).

=> Hình ảnh Bác - vị lãnh tụ kính yêu của

dân tộc hiện lên qua những nét bút thật giản

dị, gần gũi mà thật thiêng liêng Bác ngồi

lặng im suy nghĩ Rồi Ngời ân cần, nhẹ

nhàng nâng niu, chăm sóc giấc ngủ của các

anh đội viên

? Sự chăm sóc ấy, dờng nh càng có ý nghĩa

hơn trong hoàn cảnh thời điểm hiện tại Đó là

những hoàn cảnh nào ?

"Trời ma lâm thâm

Lều tranh sơ xác"

? Nhận xét của em về cách dùng từ ?

? Dùng những từ láy đó đã gợi lên trong em

hình ảnh thiên nhiên và hàon cảnh thực tại

(Thực mộng đan cài, lòng yêu thơng hoà với

niềm tôn kính, xúc động đan chen với choáng

ngợp Đó là tâm trạng của anh đội viên khi

ảnh thiêng liêng, thần tiên, cổ tích màvẫn gần gũi, thân thơng, ấm áp

- "Thổn thức cả nỗi lòng

Thầm thì anh hỏi nhỏ"

"Anh nằm lo Bác ốm Lòng anh cứ bề bộn"

=> Tâm trạng bồn chồn, lo lắng Đó làtình cảm kính yêu của ngời con >< ngờicha, là trách nhiệm của một chiến sỹ đốivới lãnh tụ

b, Anh đội viên thức dậy lần thứ ba:

- Hốt hoảng, giật mình

- Nằng nặc:

"Mời Bác ngủ Bác ơi

của tình thơng Bác Hồ còn ấm hơn cả ngọn

lửa hồng.)

- Ngọn lửa ấy đã sởi ấm và toả sáng lòng anh

đội viên, thức dậy trong anh một tình cảm,

một tinh thần trách nhiệm

? Tìm những câu thơ thể hiện cụ thể điều đó ?

? Bằng cách sử dụng những từ láy, tác giả đã

giúp ngời đọc hiểu đợc tình cảm gì của anh

đội viên ?

? Có ý kiến cho rằng:" Câu chuyện đợc đa tới

điểm đỉnh khi lần thứ ba anh đội viên thức

dậy Vậy

- Lần thức dậy thứ nhất rồi đến lần thức dậy

thứ ba Vì sao, trong bài thơ không kể đến

lần thức dậy thứ hai của anh đội viên ?

(Thảo luận).

? Tâm trạng và cảm nghĩ, thái độ của anh đội

viên khi tỉnh giấc lần thứ ba là nh thế nào ?

? Em có thể so sánh với lần thức giấc thứ

nhất để nhận xét về diễn biến tâm trạng của

anh đội viên ?

? Đó cũng là lúc chân dung Bác đợc anh đội

nặng, sự chăm lo ân cần chu đáo của Bác ><

chiến sỹ, đồng bào, anh đội viên nh thấy

mình lớn lên trong ánh sáng đạo đức cao đẹp

của Bác, cảm nhận hạnh phúc đợc sống bên

Bác, đợc làm theo gơng Bác)

? Từ đó, anh đội viên đã có quyết định gì ?

? Theo em, điều gì đã khiến anh đội viên có

- "Bác vẫn ngồi đinh ninh Chòm râu im phăng phắc"

=> Hình ảnh ẩn dụ => Ngợi ca hình ảnhcủa Bác trong lòng quân dân Việt Nam

- "Bác thơng đoàn dân công "

" Càng thơng càng nóng ruột Mong trời sáng mau mau."

=> Việc Bác không ngủ vì lo cho dâncho nớc là một lẽ thờng tình của cuộc

đời Bác, vì Bác là Hồ Chi Minh, là lãnh

tụ của dân tộc ta, ngời Cha thân yêu củaquân đội ta; Cuộc đời ngời là "vì nớc vìnon" Vẻ đẹp trong phẩm chất đạo đứccủa Ngời là sự hài hoà giữa vĩ đại vàgiản dị, càng vĩ đại càng giản dị và chính

sự giản dị làm nên sự vĩ đại

4 Tổng kết:

- Thể thơ 5 chữ, gieo vần liền, ngắt nhịp3/2 hoặc 2/3, thơ trữ tình có yếu tố tự sự,miêu tả, biểu cảm

- Sử dụng nhiều từ láy gợi tả, biện phápnghệ thuật so sánh đặc sắc

hiểu gì về nội dung bài thơ ?

- Hình ảnh ẩn dụ gợi liên tởng

=> Tấm lòng yêu thơng sâu sắc của Bác

>< bộ đội, nhân dân và niềm kính yêu,cảm phục của ngời chiến sỹ đối với Bác

2) ý nghĩa của 3 câu thơ kết bài ?

A Đêm nay chỉ là một trong rất nhiều đêm không ngủ của Bác

B Cả cuộc đời Bác dành chọn cho dân cho nớc

C Đó chính là lẽ sống "Nâng niu tất cả, chỉ quên mình" của Bác

D Cả ba ý trên

iv h ớng dẫn về nhà :

- Thuộc bài thơ

- Hiểu nội dung ý nghĩa của bài thơ

- Từ những cảm nhận của anh đội viên về Bác, viết đoạn văn miêu tả hình ảnh BácHồ

- Chuẩn bị bài tiếp theo

- Nắm đợc khái niệm ẩn dụ, các kiểu ẩn dụ

- Hiểu và nhớ đợc các tác dụng của ẩn dụ Biết phân tích ý nghĩa cũng nh tác dụngcủa ẩn dụ trong thực tế sử dụng tiếng Việt

- Bớc đầu có kỹ năng tự tạo ra một số ẩn dụ

b/ tiến trình bài dạy:

A Dùng những từ vốn gọi ngời để gọi vật.

B Dùng những từ vốn chỉ hành động của ngời để chỉ hành động của vật

C Trò chuyện, xng hô với vật nh với ngời

2) Hình ảnh nào sau đây không phải là hình ảnh nhân hoá:

A "Tôi đa tay ôm nớc vào lòng

? Vậy em hiểu ẩn dụ là gì ?

? Dùng hình ảnh ẩn dụ "Ngời Cha" có tác

- Cụm từ "Ngời Cha" đợc dùng để chỉ

"Bác Hồ" vì giữa "Ngời Cha" và "Bác Hồ"

có những nét tơng đồng về tuổi tác, tìnhyêu thơng, sự chăm sóc chu đáo

- Giống phép so sánh: Đa ra đối chiêú sựvật có nét tơng đồng

Lu ý: ẩn dụ đi liền với nhân hoá: "Lng

trần phơi nắng "

* Học sinh theo dõi ghi nhớ:

Các kiểu ẩn dụ

- G/v giải thích các từ ngữ: cách thức, hình

thức, phẩm chất, chuyển đổi cảm giác

? Phát hiện các hình ảnh ẩn dụ trong các ví

dụ ?

? Nối hình ảnh ẩn dụ với tên gọi các kiểu ẩn

dụ:

Bài tập nhanh Xác định và gọi tên kiểu ẩn dụ:

- Tác dụng của việc sử dụng hình ảnh ẩn dụ

trong mỗi ví dụ

- Xác định các hình ảnh ẩn dụ chuyển đổi

- Xác định hình ảnh ẩn dụ nhằm gợi liên tởng đến:

+ Thủ đô Hà Nội (trái tim của Tổ quốc)

- Hoàn thành bài tập.

- Chuẩn bị bài tiếp theo

Tiết 96:

luyện nói về văn miêu tả

A/ Mục tiêu bài học:

Giúp h/sinh:

- Nắm đợc cách trình bày miệng một đoạn, một bài văn miêu tả

- Luyện tập kỹ năng trình bày miệng những điều đã quan sát đợc theo một thứ tựhợp lý

b/ tiến trình bài dạy:

* ổ n định lớp:

* Kiểm tra bài cũ:

- Kiểm tra phần chuẩn bị ở nhà của học sinh

* Bài mới:

? Kể lại diễn biến của bớc tự kiểm tra vào giờ truy bài buổi học hôm nay (h/s kểmiệng, nhận xét)

? ý nghĩa của việc trình bày miệng (luyện nói)

? Yêu cầu của giờ luyện nói:

(G/v nhắc lại những ý cơ bản)

G/v giao nhiệm vụ cho các nhóm chuẩn bị các bài tập 1, 2, 3 Sau đó đại diệnnhóm trình bày miệng kết quả thảo luận

Bài tập 1:

* Quang cảnh lớp học trong buổi học cuối cùng.

? Giờ học gì ? (giờ học Pháp Văn - phần tập viết)

? Thầy Ha-men làm gì ? (Chuẩn bị những tờ mẫu mới tinh )

(Có thể tả thêm đôi nét về trang phục và thái độ của thầy)

? H/s của thầy làm gì ? (Chăm chú, im phăng phắc )

? Không khí của trờng lớp lúc ấy ?

? Âm thanh, tiếng động nào đáng chú ý ?

(Có thể nêu liên tởng của em từ âm thanh, tiếng động ấy)

? Từ đó, em hiểu thầy là ngời n/t/n ?

? Cảm xúc của em về hình ảnh thầy Ha-men ?

- Thân bài: Tả hình ảnh thầy trong giây phút xúc động:

+ Thầy đón tiếp n/t/n ?

+ Khi nhận ra học trò cũ, thầy có biểu hiện gì khác thờng:

Nỗi vui mừng đột ngột hiện lên trên gơng mặt, thái độ và cử chỉ của thầy

Nỗi vui mừng lắng lại trong tình thầy trò sâu nặng khi thầy cùng mẹ em ôn lại kỷ niệm xa

Niềm tin tởng ánh lên trong đôi mắt khi thầy tiễn mẹ em ra về

+ Câu nói nào của thầy làm em nhớ nhất ?

- Kết bài:

Họ và tên Lớp 6c Tiết 97:

Kiểm tra văn

Đề bài:

Phần I: Trắc nghiệm:

Tìm phơng án trả lời đúng nhất.(Mỗi câu đúng đạt 0,5 điểm)

Câu 1: Bài học đờng đời đầu tiên của Dế Mèn là gì ?

A Không nên bao giờ bắt nạt ngời yếu kém hơn mình để phải ân hận suốt đời

B Không thể hèn nhát, run sợ trớc kẻ thù

C ở đời mà có thói hung hăng bậy bạ vào thân

Câu 2: Chi tiết nào không thể hiện sự hùng vĩ của sông nớc Cà Mau.

A Rộng hơn ngàn thớc

B Hai bên bờ mọc toàn những cây mái giầm

C Nớc ầm ầm đổ ra suốt ngày đêm nh thác

D Rừng đớc dựng lên cao ngất nh hai dãy trờng thành vô tận

Câu 3: Hai so sánh: "Nh một pho tợng đồng đúc"; "nh một hiệp sỹ " về

D-ợng Hơng Th cho thấy ông là ngời nh thế nào ?

C Biểu cảm.

D Biểu cảm kết hợp tự sự, miêu tả

Câu 6: Các văn bản đã học ở học kỳ II giúp em học tập cách:

A Miêu tả loài vật C Miêu tả con ngời

B Miêu tả thiên nhiên D Cả 3 ý kiến trên

- Câu mở đoạn: giới thiệu cảnh đẹp mà em tả (góc phố, công viên, )

- Khoảng 4, 5 câu thân đoạn:

+ Tả hình ảnh nổi bật của cảnh

+ Thời gian: Buổi sáng mùa xuân ấm áp

- Câu kết đoạn: Lòng yêu mến, tự hào về cảnh đẹp đó

(Có sử dụng hình ảnh so sánh, nhân hoá, ẩn dụ)

- Đoạn văn đạt yêu cầu: 3,75 điểm

- Trình bày bài: 1 điểm

- Luyện kỹ năng nhận xét, sửa bài làm của mình và của bạn

b/ tiến trình bài dạy:

* ổ n định lớp:

* Kiểm tra bài cũ:

* Bài mới:

- Học sinh đọc lại đề.

Đề bài : Tả lại cảnh đẹp trên quê hơng em.

I lập dàn ý :

- (Theo tiết 88)

II dựa vào dàn ý chung:

- H/s tự nhớ lại bài làm của mình để tự nhận xét:

+ Bài làm đã đủ các phần theo bố cục cha ?

+ Bài làm có đảm bảo đợc nội dung chính không ?

+ Bài làm đã tập trung miêu tả làm nổi bật hình ảnh cha ?

+ Bài làm đã biết sử dụng từ ngữ gợi cảm, đã biết sử dụng các biện pháp nghệthuật để xây dựng các hình ảnh cha ?

- (Sau đó h/s trao đổi các vấn đề trên theo nhóm)

IIi giáo viên nhận xét u, khuyết điểm:

1 Ưu điểm:

- Đa số h/s biết xác định đúng thể loại: văn tả cảnh

- Chon đợc đối tợng miêu tả thích hợp: cảnh đẹp trên quê hơng

- Ban đầu đã biết sử dụng từ ngữ gợi cảm để miêu tả, biết xây dựng các hình ảnh

so sánh, nhân hoá tạo sự sinh động, hấp dẫn

- Chữ viết rõ ràng, sạch sẽ, bớt lỗi chính tả

- Lỗi câu đã giảm đáng kể

- Bố cục bài viết rõ ràng

2 Khuyết điểm: (G/v trả bài)

- Dùng từ cha hợp lý

- Diễn đạt cha lu loát

- Cha có sáng tạo, còn cứng nhắc trong trình bày phần thân bài: Đa số các bài làm,phần thân bài chỉ có một bạn duy nhất, không biết triển khai ý lớn thành đoạn để tạo sựcân xứng cho bài làm

- Các bài viết hầu hết đều tham tả Mang tâm lý sợ tả ít sẽ thiếu hình ảnh nên cốgắng đa vào tả hết mà không chọn lọc xem tả những hình ảnh nào, hình ảnh nào chỉ tảqua, hoặc không cần tả hình ảnh nào

Chính vì vậy bài văn cha tạo đợc nét nổi bật, ấn tợng

- Một số hình ảnh so sánh, nhân hoá còn gợng ép, cha đạt hiệu quả nghệ thuật

- Hiện tợng viết ẩu, viết sai chính tả vẫn tồn tại

- Vẫn còn lỗi câu

* G/v nêu đến khuyết điểm nào, h/s tự phát hiện lỗi qua lời cô phê, h/s lên bảngghi ra lỗi của mình và tự sửa; Lớp cùng sửa; G/v lu ý để tránh mắc lỗi nh vậy

* H/s trao đổi bài cho nhau, cùng góp ý cho nhau

* Đọc bài khá: Kiên, Ngọc Anh,

- Cảm nhận đợc vẻ đẹp của con ngời và cảnh vật qua 2 bài thơ.

- Nắm đợc nét nghệ thuật đặc sắc trong miêu tả con ngời của bài thơ

- Rèn kỹ năng phân tích, cảm thụ thơ hiện đại

b/ tiến trình bài dạy:

* ổ n định lớp:

* Kiểm tra bài cũ:

? Bài thơ "Đêm nay Bác " của MH dùng phơng thức biểu đạt gì ?

? Qua bài thơ, em có cảm nhận n/t/n về tình ngời, tình đồng chí ?

-> Từ tình đồng chí, G/v chuyển ý bài mới: Lợm.

* Bài mới:

- Dựa vào chú thích, nêu những hiểu biết

về tác giả ?

- Nêu những hiểu biết về tác phẩm ?

(Giáo viên bổ sung).

HS đọc các chú thích SGK

?Hãy cho biết thể loại của bài thơ?

?Nêu bố cục bài thơ?Nội dung mỗi

đoạn ?

* G/v hớng dẫn đọc:

- Rõ ràng, mạch lạc, chú ý vần, nhịp của

thơ 4 chữ

- Đoạn đầu : Giọng vui tơi

- Đoạn giữa : + Giọng nhanh, mạnh gấp

khi Lợm làm nhiệm vụ

+ Giọng chậm, buồn, xót

xa khi Lợm hy sinh

- Đoạn cuối: Giọng lu luyến bồi hồi

- Giải thích thêm: "hiểm nghèo", "đờng

2.Tìm hiểu chú thích 3

- Trang phục: xắc xinh xinh

- Dáng điệu : loắt choắt,

- Cử chỉ : huýt sáo vang,

- Lời nói : vui, thích đi liên lạc, nh conchim chích, nhảy,

=> Từ láy, NTSS => Hình ảnh Lợm - em béliên lạc hồn nhiên, vui tơi, say mê tham giacông tác kháng chiến, thật đáng mến, đáng

? Qua lời kể, em hình dung ra hoàn cảnh

chiến trờng nơi Lợm tham gia công tác

n/t/n ?

? Đó cũng chính là t/c ác liệt, tàn bạo của

chiến tranh Và trong hoàn cảnh ấy Lợm

? Cảm nhận chung về nhân vật Lợm

? Có ý kiến cho rằng, việc lặp lại 2 khổ

thơ ở cuối bài thể hiện rõ nhất t/c của

ng-ời chú - t/g >< n/v Lợm ý kiến của em

- Tiếp tục học thuộc, đọc diễn cảm bài

thơ; hiểu nội dung, nghệ thuật của bài

thơ

yêu

* Trong chuyến đi liên lạc cuối cùng và hy sinh:

- Đạn bay vèo vèo => vô cùng nguy hiểm

- Vụt, sợ chi hiểm nghèo => dũng cảm, nhanhnhẹn, hăng hái quyết tâm hoàn thành nhiệm vụmặc hiểm nguy

- Loè chớp đỏ Sự hy sinh Cháu nằm trên lúa => mang vẻ Hồn bay giữa đồng thiêng liêng cao cả

* Lợm vẫn sống mãi:

=> Hình ảnh Lợm: Là chú bé liên lạc

b, Hình ảnh ng ời chú: Tình cảm dành cho nhân vật Lợm

- Nhắc lại hình ảnh Lợm ở cuối bài => Lợmvẫn sống mãi

- Gọi Lợm là: chú bé, cháu bé, đồng chí, chú

đồng chí nhỏ, Lợm

- Dùng những câu thơ đặc biệt:

+ Ra thế Lợm ơi.

-Hiểu đợc sự nhạy cảm của Trần Đăng Khoa trớc sự thay đổi của thiên nhiên.

-Hiểu đợc cái tài trong sử dụng các biện pháp NT cùng cách sử dụng thể thơ 5 chữ của TG

B.Tiến trình lên lớp:

1.Tổ chức lớp.

2

* G/v giới thiệu về tác giả - ngơì

con của đất Hải Dơng

(Trình tự thời gian và qua các

trạng thái, h/đ của SV, loài vật)

? Bố cục của bài thơ là n/t/n ?

? Nhận xét về thể thơ ?

? Tìm những từ ngữ miêu tả hình

dáng, trạng thái hoạt động của

mỗi loại lúc sắp ma, trong cơn ma

thiên nhiên đến cuối bài mới xuất

I giới thiệu chung:

* Quang cảnh trời ma:

- Cỏ gà rung tai - nghe

- Bụi tre tần ngần - ngơ ngác

- Ông trời mặc áo giáp đen - ra trận

=> Dùng nhiều động từ, tính từ miêu tả; phép nhânhoá sử dụng chính xác và rộng rãi Sự quan sát, cảmnhận bằng mắt, bằng tâm hồn hồn nhiên, tinh tế rấttrẻ thơ và độc đáo cùng sự tởng tợng, liên tởngphong phú mạnh mẽ => Hình ảnh thiên nhiên, loàivật thật sinh động Một không gian nghệ thuật, mộtthế giới tạo vật cựa quậy, sống động, chuyển độngkhi trời sắp ma Tất cả đều có linh hồn, có cảm giác,

có h/đ Ma làm mát dịu đất trời mùa hè Ma làm chocây lá xanh tơi, hả hê vui sớng nh đợc hồi sinh saunhững ngày nắng hạn ở đây ma là nguồn gốc sựsống và là niềm vui đợi chờ

(G/v có thể hát một vài câu: "Ma Trờng Sa "

* Hình ảnh con ngời:

- Hình ảnh ngời cha:

+ Đi cày về

+ Đội sấm chớp Điệp ngữ

trời ma

=> Hình ảnh ẩn dụ -> Con ngời nổi bật với dáng vẻlớn lao, vững vàng, hiên ngang có thể sánh với thiênnhiên, vũ trụ

hiện hình ảnh con ngời Đọc khổ

thơ ?

? Nhận xét của em về ý nghĩa của

biểu tợng cho t thế, sức mạnh, vẻ

đẹp của con ngời trớc thiên nhiên ?

? Qua đó em hiểu gì về t/c của t/g

(Lòng biết ơn, lòng kính yêu dành

cho bố, cho những ngời nông dân,

những con ngời đã hiến dâng cuộc

đời mình cho sự nghiệp l/đ/s/x và

- Có ý kiến cho rằng: Đặt trong hoàn cảnh sáng tác, bài thơ còn nh một bức tranh

ra trận hào hùng của dân tộc ta ý kiến của em thế nào ?

(H/s thảo luận ).

iv h ớng dẫn về nhà :

- Viết đoạn văn miêu tả cơn ma rào ở quê hơng em

- Chuẩn bị bài tiếp theo

- Nắm vững khái niệm hoán dụ, phân biệt hoán dụ với ẩn dụ, các kiểu hoán dụ

- Luyện kỹ năng phân tích giá trị biểu cảm của phép hoán dụ, bớc đầu vận dụngvào bài làm văn khi nói và viết

b/ tiến trình bài dạy:

* ổ n định lớp:

* Kiểm tra bài cũ:

- Thế nào là ẩn dụ ? So sánh ẩn dụ với so sánh và nhân hoá ?

? Trình bày đoạn văn có sử dụng hình ảnh ẩn dụ ?

- "áo nâu" - ngời nông dân

- "áo xanh" - ngời công nhân

- "nông thôn" - những ngời sống ở nông thôn

- "thị thành" - những ngời sống ở thị thành

*(Từ ngữ đợc dùng) *sự vật đợc chỉ

* M/q/h: