Giáo án Ngữ văn 6 chuẩn kiến thức kỹ năng hay download ngay

Truyền thuyết “Con rồng, cháu Tiên” thuộc kiểu văn bản tự sự, vì kể lại việc, kể về người và lời nói, hành động của họ theo một diễn biến nhất định.. - Tiếng nói đầu tiên của Gióng là ti

• Tiết: 1 Ngày soạn:

o Bước đầu nắm được định nghĩa truyền thuyết

o Hiểu được nội dung, ý nghĩa và những chi tiết tưởng tượng kì

ảo của truyện “Con rồng cháu tiên”

• Kĩ năng :

• Bước đầu rèn luyện kĩ năng: đọc văn bản nghệ thuật, nghe kể chuyện

• Thái độ :

• Bồi dưỡng học sinh lòng yêu nước và tinh thần tự hào dân tộc, tinh thần đoàn kết

• Chuẩn bị của giáo viên và học sinh :

• Giáo viên :

o Nghiên cứu tài liệu, soạn giáo án

o Bức tranh Lạc Long Quân và Âu Cơ cùng 100 người con chia tay nhau lên rừng, xuống biển

o Tranh ảnh về đền Hùng hoặc về vùng đất Phong Châu

• Học sinh :

o Đọc văn bản “Con rồng cháu tiên”

o Trả lời các câu hỏi phần “Đọc – Hiểu văn bản vào vở soạn”

• Tiến trình tiết dạy :

truyền thống xa xăm, huyền ảo: “Con rồng cháu tiên”

• Hoạt động của giáo

viên • Hoạt động của học sinh • Nội dung

CN

lời đối thoại của Lạc

Long Quân và Âu Cơ

• Giọng Âu Cơ: lo lắng,

•

• 3 Bố cục

• Văn bản “Con rồng cháu

tiên” được liên kết bởi

• Đoạn 1: Việc kết hôn của Lạc Long Quân và Âu Cơ

• Đoạn 2: Việc sinh con và chia con của Lạc Long Quân và Âu Cơ

• Đoạn 3: Sự trưởng thành của các con Lạc Long Quân và Âu Cơ

•

cùng bà Âu Cơ dòng tiên sinh ra cái bọc trăm trứng,

nở trăm con từ đó hình thành nên dân tộc Việt Nam

• - Gọi HS đọc đoạn 1 • - Đọc • 1 Việc kết hôn của Lạc

Long Quân và Âu Cơ

• - Sức khỏe vô địch, có nhiều phép lạ

•

o Lạc Long Quân

là thần nòi rồng,

ở dưới nước, con thần Long Nữ

• - Sức khỏe vô địch, có nhiều phép lạ

• H:Thần có công lao gì

với nhân dân? • - Giúp dân diệt trừ Ngư

Tinh, Hồ Tinh, Mộc Tinh - những loại yêu quái làm hại dân lành ở vùng biển, đồng bằng, rừng núi, tức là những nơi dân ta thuở ấy khai phá, ổn định cuộc sống “Thần còn dạy dân cách trồng trọt chăn nuôi

và cách ăn ở”

• + Giúp dân diệt trừ Ngư Tinh, Hồ Tinh, Mộc Tinh

• + Dạy dân cách trồng trọt, chăn nuôi và cách

o Xinh đẹp tuyệt trần

• - Yêu thiên nhiên, cây cỏ

•

o Âu Cơ dòng tiên

ở trên núi, thuộc dòng họ Thần Nông

• H: Qua mối duyên tình

này, người xưa muốn

chúng ta nghĩ gì về nòi

giống dân tộc?

• Bằng nhiều chi tiết

tưởng tượng, kì ảo, thần

tiên hóa nguồn gốc, nòi

giống dân tộc, cha ông ta

đã ca ngợi cội nguồn, tổ

•

• Thảo luận trả lời:

• - Dân tộc ta có nòi giống cao quí, thiêng liêng: Con rồng, cháu tiên

• Dân tộc ta có nòi giống cao quí, thiêng liêng: Con rồng, cháu tiên

tiên của người Việt

chúng ta bắt nguồn từ

một nòi giống thần tiên

tài ba, xinh đẹp, rất đáng

tự hào Mỗi người Việt

Nam ngày nay vinh sự là

con cháu thần tiên hãy

tin yêu, tôn kính tổ tiên,

• H: Chuyện Âu Cơ sinh

con có gì lạ? • - Sinh ra bọc trăm trứng,

nở thành trăm người con khỏe đẹp

• - Âu Cơ sinh ra một cái bọc trăm trứng, nở thành trăm người con khỏe đẹp mọi người Việt Nam đều là anh

em ruột thịt do cùng một ch mẹ sinh ra

• H: Ý nghĩa của chi tiết

Âu Cơ sinh ra bọc

trăm trứng nở thành

trăm người con khỏe

đẹp?

• Hình ảnh bọ trăm trứng

nở trăm người con “là

một chi tiết kì ảo, lãng

mạn, giàu chất thơ, gợi

nhóm người lại với nhau

như anh em ruột thịt- dù

người miền núi hay miền

xuôi, người vùng biển

hay trên đất liền

• Thảo luận trả lời

• - Giải thích mọi người chúng ta đều là anh em ruột thịt do cùng một cha

•

• - Năm mươi con theo

mẹ lên núi, năm mươi con theo cha xuống biển ý nguyện phát triển dân tộc và đoàn kết thống nhất dân tộc

• H: Ý nguyện nào của

người xưa muốn thể

hiện qua việc chia con

của họ?

• Năm mươi con theo cha

•

o Ý nguyện phát triển dân tộc: làm

ăn, mở rộng và giữ vững đất đai

•

xuông biển, năm mươi

con theo mẹ lên núi

Biển là biểu tượng của

Nước Núi là biểu tượng

của Đất Chính nhờ sự

khai phá, mở mang của

một trăm người con

Long Quân và Âu Cơ

mà đất nước Văn Lang

xưa, tổ quốc Việt Nam

ngày nay của chúng ta

hình thành, tồn tại và

phát triển

o Ý nguyện đoàn kết

và thống nhất dân tộc

• - Gọi HS đọc đoạn 3 • - Đọc •

• H: Đoạn văn cho ta

biết thêm điều gì về xã

là Văn Lang Thủ đô đầu tiên của Văn Lang đặt ở vùng Phong Châu, Bạch Hạc Người con trai trưởng của Long Quân và Âu Cơ lên làm vua gọi là Hùng Vương Từ đó có phong tục nối đời cha truyền con nối, tục truyền cho con trưởng

•

• 3 Ý nghĩa của truyện:

• H: Em hãy nêu ý nghĩa

của truyện “Con rồng

cao quí, linh thiêng của

mình Người Việt Nam

dù miền xuôi hay miền

ngược, dù ở đồng bằng,

miền núi hay ven biển,

trong nước hay ở nước

ngoài, đều cùng chung

cội nguồn, đều là con

của mẹ Âu Cơ vì vậy

phải luôn thương yêu,

đoàn kết

•

• Thảo luận trả lời:

o Giải thích, suy tôn nguồn gốc cao quí, thiêng liêng của cộng đồng người Việt

• - Đề cao nguồn gốc chung

và biểu hiện ý nguyện đoàn kết, thống nhất của nhân dân ta ở mọi miền đất nước

•

o Giải thích, suy tôn nguồn gốc cao quí, thiêng liêng của cộng đồng người Việt

o Đề cao nguồn gốc chung và biểu hiện ý nguyện đoàn kết, thống nhất của nhân dân ta

ở mọi miền đất nước

• Nghệ thuật :

• Có nhiều chi tiết tưởng tượng, kì ảo (như hình tượng các nhân vật thần

có nhiều phép lạ và hình tượng bọc trăm trứng…)

• H: Các chi tiết tưởng

tượng, kì ảo có vai trò

ra sao trong truyện

“Con rồng cháu tiên”.

•

o Tô đậm tính chất kì

lạ, lớn lao, đẹp đẽ của nhân vật, sự kiện trong văn bản

o Thần kì hóa, linh thiêng hóa nguồn gốc giống nòi dân tộc để chúng ta thêm tự hào, tin yêu, tôn kính tổ tiên, dân tộc mình

• - Làm tăng tính hấp dẫn của tác phẩm

•

• H: Ông cha ta sáng tạo

ra câu chuyện này

nhằm mục đích gì?

•

o Giải thích, suy tôn nguồn gốc giống nòi

• - Thể hiện ý nguyện đoàn kết, thống nhất cộng đồng của người Việt

• Nội dung :

o Giải thích, suy tôn nguồn gốc giống nòi

• - Thể hiện ý nguyện đoàn kết, thống nhất của cộng đồng người Việt

•

• H: Trong công cuộc

giữ nước, nhân dân ta

đã thực hiện lời hứa

• - Yêu thương, giúp đỡ bạn

và mọi người xung quanh

to nở ra con người”

• - Người Khơ Mú có truyện

o Tập kể diễn cảm truyện “Con rồng cháu tiên”

• Soạn bài “Bánh chưng bánh giầy” để tiết sau học

D Rút kinh nghiệm:

Tiết: 2

(Truyền thuyết – Hướng dẫn đọc thêm)

A Mục tiêu bài dạy :

Giáo dục học sinh lòng tự hào về trí tuệ, văn hóa của dân tộc ta

B Chuẩn bị của giáo viên và học sinh :

1 Giáo viên :

• Nghiên cứu tài liệu, soạn bài

• Tranh làm bánh chưng, bánh giầy trong ngày Tết của nhân dân

2 Học sinh :

• Học thuộc bài cũ

• Soạn bài mới chu đáo

C Tiến trình tiết dạy :

1 Ổn định lớp : (1’)

2 Kiểm tra bài cũ : (3’)

H: Trình bày ý nghĩa của truyện “Con rồng cháu tiên”?

- Giải thích, suy tôn nguồn gốc cao quí, thiêng liêng của cộng đồng người Việt

- Đề cao nguồn gốc chung và biểu hiện ý nguyện đoàn kết, thống nhất của nhân dân ta ở mọi miền của đất nước ta

3 Bài mới: (1’)

Hằng năm, mỗi khi mùa xuân về Tết đến, nhân dân ta – con cháu của các vua Hùng từ miền ngược đến miền xuôi, vùng rừng núi cũng như vùng biển, lại nô nức, hồ hởi chở lá dong, xay đỗ, giã gạo gói bánh Quang cảnh ấy làm chúng ta thêm yêu quí, tự hào về nền văn hóa cổ truyền, độc đáo của dân tộc và như làm sống lại truyền thuyết “Bánh chưng, bánh giầy” trong ngày Tết Đây

là truyền thuyết giải thích phong tục làm bánh chưng, bánh giầy trong ngày Tết, đề cao sự thờ kính Trời, Đất và tổ tiên của nhân dân, đồng thời ca ngợi tài năng, phẩm chất của cha ông ta trong việc tìm tòi, xây dựng nền văn hóa đậm đà màu sắc, phong vị dân tộc

TL Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Kiến thức

10’ HĐ1 HĐ2 I Tìm hiểu chung:

H: Em hãy nêu cách đọc, kể văn bản? - Đọc: Giọng chậm rãi, tình

cảm, chú ý lời nói của Thần trong giấc mộng của Lang Liêu, giọng âm vang, xa vắng Giọng vua Hùng đĩnh đạc,chắc, khỏe

- Kể ngắn gọn nhưng đủ ý và mạch lạc

1 Đọc, kể, tìm hiểu chú thích?

- Gọi 3 HS đọc 3 đoạn của văn bản. - Đọc văn bản

H: Em hãy nhận xét cách đọc của

bạn?

- Nhận xét

H: Qua việc chuẩn bị ở nhà và nghe

bạn đọc, em nào có thể kể lại câu

H: Truyện gồm có mấy đoạn? Nội

dung của mỗi đoạn? - Truyện có ba đoạn:

• Đoạn 1: Từ đầu … “chứng giám”: Hùng Vương chọn người nối ngôi

• Đoạn 2: Tiếp theo “Hình tròn”: Cuộc đua tài dâng lễ vật

• Đoạn 3: phần còn lại – kết quả cuộc thi tài

thức vua Hùng chọn người nối ngôi

H: Vua Hùng chọn người nối ngôi

trong hoàn cảnh nào, với ý định ra

sao và bằng hình thức gì? - Hoàn cảnh: Giặc ngoài đã yên,

vua có thể tập trung chăm lo cho dân được no ấm; vua đã già, muốn truyền ngôi

- Ý của vua: Người nối ngôi phải nối được chí vua, không nhất thiết phải là con trưởng

- Hình thức: Điều vua đòi hỏi mang tính chất một câu đố đặc biệt để thử tài (nhân lễ Tiên Vương, ai làm vừa ý vua sẽ được truyền ngôi)

- Hoàn cảnh:

•Giặc ngoài đã yên, vua có thể tập trung chăm lo cho dân được no ấm

•Vua đã già muốn truyền ngôi

- Ý của vua: Người nối ngôi phải nối được chí vua, không nhất thiết phải là con trưởng

- Hình thức: Điều vua đòi hỏi mang tính chất một câu

đố đặc biệt để thử tài (nhân lễ…truyền ngôi cho).Trong truyện cổ dân gian nước ta cũng

như nhiều nước trên thế giới thường có

những tình huống mang tính chất những

“câu đố” Điều Vua Hùng đòi hỏi các

hoàng tử đúng là một “câu đố” một “bài

toán” không dễ gì giải được

vật?

H:Việc các lang đua nhau làm cỗ thật

hậu, thật ngon chứng tỏ điều gì?

Hình thức Hùng Vương thử tài các con

như ông thầy ra cho học trò một đề thi,

một câu đố để tìm người tài giỏi, thông

minh đồng thời cũng là người hiểu

được ý mình Các lang suy nghĩ, vắt óc

cố hiểu ý vua cha, “Chí” của vua là gì?

Ý của vua là gì? Làm thế nào để thỏa

mãn cả hai? Các lang đã suy nghĩ theo

kiểu thông thường hạn hẹp, như cho

rằng ai chẳng vui lòng, vừa ý với lễ vật

quí hiếm, cỗ ngon, nhưng sang trọng

Nhưng sự thật càng biện lễ hậu, họ

càng xa rời ý vua, càng không hiểu cha

mình Và câu chuyện vì thế mà cũng trở

nên hấp dẫn

- Các lang không hiểu ý cha mình a Các lang đua nhau làm cỗ thật hậu, thật ngon –

không hiểu ý vua cha

H: Lang Liêu tuy cũng là Lang

nhưng khác các Lang ở điểm nào? - Chàng mồ côi mẹ, nghèo, thật

thà, chăm việc đồng áng

b Lang Liêu

- Mồ côi mẹ, nghèo, thật thà, chăm việc đồng áng

H: Vì sao Lang Liêu buồn nhất? - Vì chàng khó có thể biện được

lễ vật như các anh em, chàng không chỉ tự xem mình kém cỏi

mà còn tự cho rằng không làm tròn “chữ” hiếu với vua cha

H: Lang Liêu được thần giúp đỡ như

thế nào? - Chàng nằm mộng thấy thần

đến bảo: “Trong trời đất, không

có gì quí bằng hạt gạo Chỉ có gạo mới nuôi sống con người và

ăn không bao giờ chán…Hãy lấy gạo làm bánh mà lễ Tiên Vương”

- Chàng được thần mách bảo lấy gạo làm bánh vì gạo nuôi sống người, ăn không chán lại làm ra được

H: Sau khi thần mách bảo Lang Liêu

đã làm gì? - Chàng chọn thứ gạo nếp thơm

lừng, trắng tinh làm thành hai thứ bánh khác nhau: bánh hình tròn (bánh giầy) và bánh hình vuông (bánh chưng)

- Lang Liêu làm hai thứ bánh khác nhau: bánh hình tròn (bánh giầy), bánh hình vuông (bánh chưng)

Sự thông minh, tháo vát của chàng

H: Em có nhân xét gì về cách làm

bánh của Lang Liêu? - Thể hiện sự thông minh, tháo

vát của chàng

H: Vì sao trong các con vua, chỉ có

Lang Liêu được thần giúp đỡ?

* Thảo luận trả lời

- Trong các lang (con vua), chàng là người “thiệt thòi nhất”

- Tuy là lang nhưng từ khi lớn lên, chàng “ra ở riêng, chỉ chăm

lo việc đồng áng, trồng lúa, trồng khoai” Lang Liêu thân là con vua nhưng phận thì rất gần gũi dân thường

- Quan trọng hơn, chàng là người duy nhất hiểu được ý thần: “Hãy lấy gạo làm bánh mà

lễ Tiên Vương” Còn các lang khác chỉ biết cúng Tiên Vương sơn hào hải vị - những món ăn ngon nhưng vật liệu để chế biến thành các món ăn ấy thì con người không làm ra được

- Gọi HS đọc đoạn 3. - Đọc 3 Kết quả cuộc thi tài.

H: Đến ngày tế lễ Tiên Vương, vua

Hùng chọn bánh của ai để tế lễ Trời,

Đất cùng Tiên Vương?

- Chọn bánh của Lang Liêu -Hùng Vương chọn bánh

của Lang Liêu để tế Trời Đất cùng Tiên Vương

H: Vì sao hai thứ bánh của Lang

Liêu được vua chọn để tế Trời, Đất,

Tiên Vương và Lang Liêu được chọn

nối ngôi vua?

-Lang Liêu xứng đáng nối ngôi vua

Chàng là người hội đủ các điều kiện

của một ông vua tương lai, cả tài, cả

đức Quyết định của vua thật sáng suốt

- Ý vua cũng là ý dân Văn Lang, ý trời

* Thảo luận trả lời

- Hai thứ bánh đó có ý nghĩa thực tế (quí trọng nghề nông, quí trọng hạt gạo nuôi sống con người và là sản phẩm do chính con người làm ra)

- Hai thứ bánh có ý tưởng sâu

xa (tượng Trời, tượng Đất, tượng muôn loài)

- Hai thứ bánh do vậy hợp ý vua, chứng tỏ được tài đức của con người có thể nối chí vua

Đem cái quí nhất trong trời đất, của đồng ruộng, do chính tay mình làm ra mà tiến cúng Tiên Vương, dâng lên cha thì đúng là người con tài năng, thông minh, hiếu thảo, trân trọng những người sinh ra mình

- Lang Liêu được truyền ngôi vua

H: Truyền thuyết “Bánh chưng,

bánh giầy” có ý nghĩa gì?

- Trong kho tàng truyện cổ dân gian

Việt Nam có một hệ thống truyện

hướng tới mục đích trên như: “Sự tích

trầu cau” giải thích nguồn gốc của tục

ăn trầu; “Sự tích dưa hấu” giải thích

nguồn gốc dưa hấu… Còn “Bánh chưng

bánh giầy” giải thích nguồn gốc hai loại

bánh là bánh chưng và bánh giầy

- Lang Liêu – nhân vật chính, hiện lên

như một người anh hùng văn hóa Bánh

chưng, bánh giầy có ý nghĩa bao nhiêu

* Thảo luận trả lời:

- Đề cao lao động, đề cao nghề nông

thì càng nĩi lên tài năng, phẩm chất của

Lang Liêu bấy nhiêu - Thể hiện sự thờ kính Trời,

Đất, tổ tiên của nhân dân ta

- Thể hiện sự thờ kính Trời, Đất, tổ tiên của nhân dân ta

H: Nhận xét của em về nghệ thuật

của truyện?

- Gọi HS đọc ghi nhớ

- Truyện cĩ nhiều chi tiết nghệ thuật tiêu biểu cho truyện dân gian (nhân vật chính – Lang Liêu – trải qua cuộc thi tài, được thần giúp đỡ và được nối ngơi vua…)

- Đọc

2 Nghệ thuật:

- Truyện cĩ nhiều chi tiết nghệ thuật tiêu biểu cho truyện dân gian

H: Đọc truyện này em thích nhất chi

tiết nào? Vì sao? - Trả lời

- Giới thiệu học sinh bức tranh ở SGK - Xem tranh

H: Nêu nội dung của bức tranh? - Cảnh nhân dân ta nấu bánh

chưng, bánh giầy trong ngày Tết

H: Ý nghĩa của phong tục ngày Tết

nhân dân ta làm bánh chưng, bánh

giầy?

Khi đĩn xuân hoặc mỗi khi được ăn

bánh chưng, bánh giầy, bạn hãy nhớ tới

truyền thuyết về hai loại bánh này, sẽ

thấy bánh ngon dẻo, thơm, bùi, dịu ngọt

hơn gấp bội

- Đề cao nghề nơng, đề cao sự thờ kính Trời, Đất và tổ tiên của nhân dân ta Cha ơng ta đã xây dựng phong tục tập quán của mình từ những điều giản dị nhưng rất thiêng liêng giàu ý nghĩa Quang cảnh ngày Tết nhân dân ta gĩi hai loại bánh này cịn cĩ ý nghĩa giữ gìn truyền thống văn hĩa đậm đà bản sắc dân tộc và làm sống lại câu chuyện “Bánh chưng, bánh giầy” trong kho tàng truyện cổ dân gian Việt Nam

4 Hướng dẫn chuẩn bị cho tiết học tiếp theo:

• Về nhà học bài và làm câu 4, 5 ở bài 1 SBT

• Chuẩn bị bài “Từ và cấu tạo từ Tiếng Việt”

D Rút kinh nghiệm:

Tiết: 3 TỪ VÀ CẤU TẠO CỦA TỪ TIẾNG VIỆT A Mục tiêu bài dạy: 1 Kiến thức: Giúp học sinh hiểu được thế nào là từ và đặc điểm cấu tạo từ tiếng Việt, cụ thể là: • Khái niệm về từ • Đơn vị cấu tạo từ (tiếng)

• Các kiểu cấu tạo từ (từ đơn, từ phức; từ ghép, từ láy).

2 Kĩ năng :

Luyện kĩ năng nhận diện (xác định) từ và sử dụng từ

3 Thái độ :

Giáo dục các em biết yêu quí, giữ gìn sự trong sáng của vốn từ tiếng Việt

B Chuẩn bị của giáo viên và học sinh :

1 Giáo viên :

a Nghiên cứu tài liệu, soạn giáo án

b Bảng phụ phân loại từ đơn, từ phức và gi các ví dụ

2 Học sinh :

Chuẩn bị bài mới theo hướng dẫn của giáo viên

C Tiến trình tiết dạy :

1 Ổn định lớp :(1’)

2 Kiểm tra bài cũ : (2’)

3 Bài mới : (1’)

Học qua hai văn bản “Con rồng, cháu Tiên”, “Bánh chưng, bánh giầy”, các em thấy chất liệu để

hình thành nên văn bản đó là từ Vậy từ là gì và nó cấu tạo ra sao, tiết học hôm nay chúng ta sẽ

tìm hiểu bài “Từ và cấu tạo của từ tiếng Việt”

TL Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Kiến thức

- Treo bảng phụ có ghi ví dụ sau?

VD: Thần/ dạy/ dân/ cách/ trồng trọt/

chăn nuôi/ và/ cách/ ăn ở

(Con rồng, cháu Tiên)

- Theo dõi

H: Câu các em vừa đọc có mấy tiếng? - 12 tiếng.

H: Số tiếng ấy chia thành bao nhiêu

từ? dựa vào dấu hiệu nào mà em biết

H: Vậy các đơn vị được gọi là tiếng

và từ có gì khác nhau? - Tiếng dùng để tạo từ

- Từ dùng để tạo câu

H: Khi nào một tiếng được coi là một

từ? - Khi một tiếng có thể dùng để tạo câu, tiếng ấy trở thành từ

H: Vậy từ là gì? - Từ là đơn vị ngôn ngữ nhỏ

nhất dùng để đặt câu

- Từ là đơn vị ngôn ngữ nhỏ nhất dùng để đặt câu.VD: nhà, cửa, trồng trọt, cây cối, thầy giáo…

- Treo bảng phụ có ghi ví dụ sau và gọi

HS đọc:

VD: Từ/ ấy/ nước/ ta/ chăm/ nghề/

trồng trọt/ chăn nuôi/ và/ có/ tục/ ngày/

như trang 13 SGK.

H: Theo kiến thức đã học ở bậc Tiểu

học thì từ một tiếng và từ hai tiếng

trở lên ta gọi là gì? - Từ một tiếng là từ đơn

- Từ hai tiếng trở lên gọi là từ phức

H: Em hãy điền các từ trong câu trên

vào bảng phân loại? * Thảo luận để làm bài tập

Bảng phân loại

Kiểu cấu tạo từ Ví dụ

Từ đơn

Từ, ấy, nước,ta, chăm, nghề,và,có tục,ngày,Tết làm,

Từ phức

Từ ghép

Chăn nuôi, bánh chưng, bánh giầy

Từ láy Trồng trọt.

H: Nhìn vào bảng phân loại, em hãy

cho biết thế nào là từ đơn, thế nào là

hoặc nhiều tiếng

H: Từ phức chia làm mấy loại? - Chia thành hai loại: từ ghép và

từ láy

H: Cấu tạo của từ ghép và từ láy có

gì giống nhau và khác nhau? * Thảo luận, trả lời

- Giống: Đều là từ phức

- Khác:

• Từ ghép: Được tạo ra bằng cách ghép các tiếng có quan

hệ với nhau về nghĩa

• Từ láy: Giữa các tiếng có quan hệ láy âm

a Những từ phức được tạo

ra bằng cách ghép các tiếng có quan hệ với nhau về nghĩa được gọi

- Gọi HS đọc bài tập 1 - Đọc.

H: Các từ “nguồn gốc”, “con cháu”

thuộc kiểu cấu tạo từ nào. - Từ ghép

1.a/ Các từ “nguồn gốc”,

“con cháu” thuộc kiểu từ ghép

H: Tìm những từ đồng nghĩa với từ

“nguồn gốc”? - Cội nguồn, gốc gác, tổ tiên,

cha ông, nòi giống, gốc rễ,

huyết thống…

b Từ đồng nghĩa với từ nguồn gốc: Cội nguồn, gốc gác, tổ tiên, nòi giống… H: Tìm thêm các từ ghép chỉ quan hệ thân thuộc theo kiểu: con cháu, anh chị, ông bà… - Cậu mợ, cô dì, chú cháu, anh em, cha con… c Từ ghép chỉ quan hệ thân thuộc: Cậu mợ, cô dì, chú cháu, anh em, cha con… - Gọi HS đọc bài 2. - Đọc bài 2 H: Bài này yêu cầu em làm gì? - Hãy nêu qui tắc sắp xếp các tiếng trong từ ghép chỉ quan hệ thân thuộc theo giới tính (nam, nữ),theo bậc(bậc trên, bậc dưới) 2 Theo giới tính (nam,nữ): ông bà, cha mẹ, anh chị, cậu mợ, chú thím, dì dượng… - Theo bậc (trên dưới): bác cháu, chú cháu, chị em, dì cháu, mẹ con… H: Từ láy “thút thít” trong câu “Nghĩ tủi thân, công chúa út ngồi khóc thút thít” miêu tả cái gì? - Miêu tả tiếng khóc của người 4 Từ láy “thút thít” miêu tả tiếng khóc của người H: Hãy tìm những từ láy khác có cùng tác dụng ấy? - Nức nở, sụt sùi, rưng rức, tức tưởi, nỉ non… - Những từ láy cũng có tác dụng miêu tả: Nức nở, sụt sùi, rưng rức, tức tưởi, nỉ non… H: Em hãy nêu yêu cầu bài tập 5? - Tìm nhanh các từ láy • Tả tiếng cười • Tả tiếng nói • Tả dáng điệu 5 Tìm các từ láy: a Tả tiếng cười: khanh khách, khúc khích, sằng sặc, hô hố, ha hả, hềnh hệch… b Tả tiếng nói: ồm ồm, khàn khàn, lè nhè, thỏ thẻ, léo nhéo, lầu bầu… c Tả dáng điệu: lom khom, lừ đừ, lả lướt, nghênh ngang, ngông nghênh… HĐ7: Củng cố HĐ7 H: Em hãy nhắc lại thế nào là từ ghép và từ láy? - Trả lời 4 Hướng dẫn chuẩn bị cho tiết học tiếp theo: • Về nhà học bài và làm bài tập 3 • Chuẩn bị bài “Giao tiếp văn bản và phương thức biểu đạt” D Rút kinh nghiệm:

Tiết: 4 GIAO TIẾP, VĂN BẢN VÀ PHƯƠNG THỨC BIỂU ĐẠT A Mục tiêu bài dạy: 1 Kiến thức: • Huy động kiến thức của HS về các loại văn bản mà HS đã biết • HS nắm được mục đích giao tiếp và các dạng thức của mục đích giao tiếp của văn bản • Hình thành sơ bộ các khái niệm: văn bản, mục đích giao tiếp, phương thức biểu đạt 2 Kĩ năng : Nhận biết đúng các văn bản đã học 3 Thái độ : Lịng say mê tìm hiểu, học hỏi B Chuẩn bị của giáo viên và học sinh : 1 Giáo viên : a Nghiên cứu tài liệu, soạn giáo án b Chuẩn bị một số dụng cụ trực quan giản đơn: các lá thiếp mời, cơng văn, bài báo, hĩa đơn tiền điện, biên lai, lời cảm ơn 2 Học sinh : Chuẩn bị tốt bài mới theo sự hướng dẫn của giáo viên C Tiến trình tiết dạy : 1 Ổn định lớp :(1’) 2 Kiểm tra bài cũ : (2’) Kiểm tra sự chuẩn bị bài của HS 3 Bài mới : (1’) Giao tiếp là một trong những yếu tố khơng thể thiếu trong cuộc sống Để giao tiếp một cách cĩ hiệu quả, ta cần thể hiện qua một số phương thức biểu đạt nhất định Vậy trên thực tế ta cĩ những văn bản nào? phương thức biểu đạt ra sao? Bài học hơm nay sẽ giải quyết điều đĩ

TL Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Kiến thức

bản và phương thức biểu đat

tiếp?

H: Trong đời sống, khi có một tư

tưởng, tình cảm, nguyện vọng mà

cần biểu đạt cho mọi người hay ai

đó được biết thì em làm thế nào? - Em sẽ nói hay viết cho người

khác biết

H: Khi biểu đạt tư tưởng, tình cảm,

nguyện vọng ấy một cách đầy đủ,

trọn vẹn cho người khác hiểu thì em

phải làm như thế nào?

GV: Nói hoặc viết để thể hiện tư

tưởng, tình cảm, nguyện vọng của

mình cho người khác biết thì ta gọi là

giao tiếp

- Phải nói có đầu có đuôi, có mạch lạc, lí lẽ

H: Em hiểu thế nào là giao tiếp?

Trong cuộc sống con người, trong xã

hội, giao tiếp có vai trò vô cùng quan

trọng Không có giao tiếp con người

không thể hiểu nhau, xã hội sẽ không

tồn tại

- Là hoạt động truyền đạt, tiếp nhận tư tưởng, tình cảm bằng phương tiện ngôn từ

a Là hoạt động truyền đạt, tiếp nhận tư tưởng, tình cảm bằng phương tiện ngôn từ

- Gọi HS đọc câu ca dao “Ai ơi giữ…

mặc ai”

- Đọc

H: Câu ca dao này được sáng tác ra

để làm gì? Chủ đề của nó? - Câu ca dao trên được sáng

tác ra để khuyên nhủ

- Chủ đề: giữ chí cho bền

H: Hai câu 6 và 8 liên kết với nhau

như thế nào (về luật thơ và về ý)? * Thảo luận trả lời:

- Câu 8 nói rõ thêm “giữ chí cho bền” nghĩa là gì, là “không dao động khi người khác thay đổi chí hướng”, “chí” đây là

“chí hướng, hoài bão, lí tưởng”

- Vần là yếu tố liên kết

- Mạch lạc là quan hệ giải thích của câu sau với câu trước, làm rõ ý cho câu trước

H: Theo em câu ca dao đó đã có thể

coi là một văn bản chưa? Vì sao? - Câu ca dao đó là một văn bản

vì nó có chủ đề và các ý trong bài liên kết mạch lạc với nhau

H: Vậy văn bản là gì?

Văn bản có thể ngắn, thậm chí có thể

có một câu, có thể dài, rất dài gồm rất

nhiều câu, đoạn có thể được nói lên

hoặc được viết ra

- Là chuỗi lời nói miệng hay bài viết có chủ đề thống nhất,

có liên kết, mạch lạc, vận dụng phương thức biểu đạt phù hợp

để thực hiện mục đích giao tiếp

b Văn bản Là chuỗi lời nói miệng hay bài viết có chủ đề thống nhất, có liên kết, mạch lạc, vận dụng phương thức biểu đạt phù hợp để thực hiện mục đích giao tiếp

H: Lời phát biểu của thầy (cô) hiệu * Thảo luận nhóm để trả lời

trưởng trong lễ khai giảng năm học

có phải là một văn bản không? vì

H: Bức thư em viết cho bạn bè,

người thân có phải là một văn bản

H: Những đơn xin học, bài thơ,

truyện cổ tích, câu đối, thiếp mời dự

đám cưới… có phải đều là văn bản

không? - Tất cả đều là văn bản, vì chúng có mục đích, yêu cầu

thông tin và thể thức nhất định

thức biểu đạt của văn bản

- GV: Nêu tên các kiểu văn bản và

phương thức biểu đạt, mục đích giao

tiếp của mỗi loại cho HS biết

- Nghe

H: Nêu ví dụ về các kiểu văn bản? - Tự sự: Con rồng, cháu Tiên

- Miêu tả: Sông nước Cà Mau

- Biểu cảm: Thư từ, những câu

ca dao về tình cảm gia đình

-Nghị luận: Câu tục ngữ “Tay làm… miệng trễ” có hàm ý nghị luận

- Thuyết minh: Các đoạn thuyết minh thí nghiệm trong sách Lí, Hóa, Sinh

- Hành chính công vụ: Đơn từ, báo cáo, thông báo, giấy mời

TT

Kiểu văn bản, phương thức biểu đạt

Mục đích giao tiếp

Trình bày diễn biến sự việc

2 Miêu tả

Tái hiện trạng thái

sự vật, con người

3 Biểu cảm

Bày tỏ tình cảm, cảm xúc

4 Nghị luận.

Nêu ý kiến đánh giá, bàn luận

5 Thuyết minh.

Giới thiệu đặc điểm, phương pháp

chính, công vụ

Trình bày ý muốn,

quyết định nào

đó, thể hiện quyền hạn,trách nhiệm giữa người và người

- Gọi HS đọc ghi nhớ. - Đọc

- Gọi HS đọc 6 tình huống trong SGK

H: Em hãy lựa chọn kiểu văn bản

và phương thức biểu đạt phù hợp

với các tình huống đó? a Hành chính công vụ

b Tự sự

c Miêu tả

d Thuyết minh

e Biểu cảm

g Nghị luận

H: Chỉ ra phương thức biểu đạt ở

từng đoạn văn, đoạn thơ? * Thảo luận nhóm để trả lời

a Tự sự

b Miêu tả

c Nghị luận

d Biểu cảm

e Thuyết minh

1 Phương thức biểu đạt của các đoạn văn, đoạn thơ

a Tự sự

b Miêu tả

c Nghị luận

d Biểu cảm

e Thuyết minh

H: Truyền thuyết “Con rồng, cháu

Tiên” thuộc kiểu văn bản nào? vì

sao em biết như vậy? - Thuộc kiểu văn bản tự sự

- Vì kể lại việc, kể về người và lời nói, hành động của họ theo một diễn biến nhất định

2 Truyền thuyết “Con rồng, cháu Tiên” thuộc kiểu văn bản tự sự, vì kể lại việc, kể

về người và lời nói, hành động của họ theo một diễn biến nhất định

H: Thế nào là giao tiếp, văn bản? - HS trả lời

4 Hướng dẫn chuẩn bị cho tiết học tiếp theo:

• Về nhà học bài và soạn bài “Thánh Gióng” để hôm sau học

D Rút kinh nghiệm:

Tiết: 5 Ngày soạn:

• Nắm được nội dung, ý nghĩa và một số nét nghệ thuật tiêu biểu của truyện Thánh Gióng

• Kể lại được truyện này

a Nghiên cứu tài liệu, soạn giáo án

b Tranh Gióng nhổ tre ngà đánh giặc và Gióng cưỡi ngựa bay về trời

2 Học sinh :

a Chuẩn bị bài mới theo sự hướng dẫn của giáo viên

b Học thuộc bài cũ

c Sưu tầm đoạn thơ, bài thơ nói về Thánh Gióng

C Tiến trình tiết dạy :

1 Ổn định lớp :(1’)

2 Kiểm tra bài cũ : (5’)

H: Ý nghĩa của truyền thuyết “Bánh chưng, bánh giầy”.

- Giải thích, nguồn gốc của “Bánh chưng, bánh giầy”

- Phản ánh thành tựu văn minh nông nghiệp ở buổi đầu dựng nước

- Thể hiện sự thờ kính Trời, Đất, tổ tiên của nhân dân ta

3 Bài mới :

Chủ đề đánh giặc cứu nước thắng lợi là chủ đề lớn, cơ bản, xuyên suốt lịch sử văn học Việt Nam nói chung, văn học dân gian Việt Nam nói riêng “Thánh Gióng” là truyện dân gian thể hiện rất tiêu biểu và độc đáo chủ đề này Truyện kể về ý thức và sức mạnh đánh giặc có từ rất sớm của người Việt cổ “Thánh Gióng” có nhiều chi tiết nghệ thuật hay và đẹp, chứng tỏ tài năng sáng tạo của tập thể nhân dân ở nhiều nơi, nhiều thời Câu chuyện dân gian này đóng vai trò quan trọng trong việc giáo dục lòng yêu nước và bảo vệ truyền thống anh hùng dân tộc qua các thời đại cho đến ngày nay

TL Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Kiến thức

1 Đọc, kể, tìm hiểu chú thích

Gióng, đọc giọng háo hức, phấn khởi Đoạn Gióng cưỡi ngựa sắc đánh giặc cần đọc với giọng khẩn trương, mạnh mẽ, nhanh, gấp Đoạn Gióng bay về trời đọc giọng chậm, nhẹ, thanh thản, xa vời, huyền thoại….

- Treo 2 bức tranh đã chuẩn bị

sẵn trên bảng cho HS xem - Xem tranh

H: Hai bức tranh đã minh họa

chi tiết nào trong truyện? - Thánh Gióng nhổ cụm tre ngà

bên đường để đánh giặc khi roi sắc gãy

- Thánh Gióng bay về trời sau khi đánh tan lũ giặc

- Đoạn 2: Tiếp theo đến “chú bé dặn”: Gióng đòi đi đánh giăc

- Đoạn 3: Tiếp theo đến “giết giặc cứu nước”: Gióng được nuôi lớn để đánh giặc

- Đoạn 4: Phần còn lại: Gióng đánh thắng giặc và trở về trời

bé làng Gióng kì lạ trở thành Thánh Gióng

H: Nhân vật chính này được

xây dựng bằng rất nhiều chi

tiết tưởng tượng kì ảo và giàu

ý nghĩa Em hãy tìm và liệt kê

ra những chi tiết đó?

* Thảo luận trả lời

- Sự ra đời kì lạ: bà mẹ ướm thử chân mình vào vết chân lạ mà thụ thai, 12 tháng mới sinh con, đứa con lên ba tuổi vẫn không biết nói biết cười, cũng chẳng

biết đi, cứ đặt đâu thì nằm đấy.

- Sứ giả tìm người tài giỏi cứu nước, Gióng bỗng cất lên tiếng nói xin đi đánh giặc

- Sau đó Gióng lớn nhanh như thổi, cơm ăn mấy cũng không

no, áo vừa mặt xong đã đức chỉ

- Giặc đến, Gióng vươn vai biến thành một tráng sĩ, mình cao hơn trượng, oai phong lẫm liệt

- Ngựa sắt hí được, phi được, lại phun lửa

- Thánh Gióng nhổ tre cạnh đường quật vào giặc, giặc tan vỡ

- Cả người lẫn ngựa từ từ bay

về trời

- Ngựa phun lửa thiêu cháy một làng, tre ngả màu vàng óng, vết chân ngựa thành hồ ao liên tiếp

- Gọi HS đọc đoạn 1 - Đọc đoạn 1 1 Sự ra đời của Gióng:

H: Những chi tiết nào kể về sự

ra đời của Gióng? - Bà mẹ đặt bàn chân mình lên

vết chân to ướm thử rồi có thai

và 12 tháng sau sinh ra Gióng

- Lên ba tuổi mà vẫn không biết nói, không biết cười, không biết

đi, đặt đâu nằm đấy

- Bà mẹ giẫm lên vết chân

to, lạ ngoài đồng và có thai đến 12 tháng sau mới sinh ra Gióng

H: Một đứa trẻ được sinh ra

như Gióng là bình thường hay

H: Vì sao nhân dân muốn sự

ra đời của Gióng kì lạ như

thế?

Trong quan niệm dân gian, đã là

bậc anh hùng thì phi thường, kì

lạ trong mọi biểu hiện, kể cả lúc

được sinh ra

- Để về sau Gióng thành người anh hùng

H: Ra đời kì lạ, nhưng Gióng

lại là con của một bà mẹ nông

dân chăm chỉ làm ăn và phúc

đức Em nghĩ gì về nguồn gốc

đó của Gióng?

* Thảo luận trả lời

- Gióng là con của người nông dân lương thiện

- Gióng gần gũi với mọi người

- Gióng là người anh hùng của nhân dân

- Gọi HS đọc đoạn 2.

Bấy giờ có giặc Ân đến xâm

phạm bờ cõi nước ta, thế giặc

mạnh, nhà vua bèn sai sứ giả đi

khắp nơi rao tìm người tài giỏi

- Đọc đoạn 2 2 Gióng đòi đi đánh giặc:

cứu nước.

H: Sứ giả là ai? - Trả lời theo chú thích 5 SGK

H: Nghe sứ giả rao tìm người

tài giỏi cứu nước thì đứa bé

lên ba cất tiếng nói đầu tiên là

tiếng nói gì? - Tiếng nói đòi đi đánh giặc. - Tiếng nói đầu tiên của Gióng là tiếng nói đòi

đánh giặc Ý thức đối với đất nước được đặt lên đầu tiên với người anh hùng

H: Tiếng nói này có ý nghĩa ra

sao?

Gióng là hình ảnh nhân dân

Nhân dân lúc bình thường thì

âm thầm, lặng lẽ cũng giống

như Gióng ba năm không nói,

chẳng cười, nhưng khi nước nhà

gặp cơn nguy biến, thì họ rất

mẫn cảm, đứng ra cứu nước đầu

tiên, cũng như Gióng, vua vừa

kêu gọi, đã đáp lời cứu nước,

không chờ đến lời kêu gọi thứ

- Ý thức đánh giặc, cứu nước tạo cho người anh hùng những khả năng, hành động khác thường, thần kì

H: Ý nghĩa của việc Gióng đòi

ngựa sắt, roi sắt, giáp sắt để

đánh giặc. - Đánh giặc cần lòng yêu nước

và cần cả vũ khí sắc bén để thắng giặc

- Gióng đòi ngựa sắt, roi sắt, giáp sắt để đánh giặc Đánh giặc cần lòng yêu nước và cần cả vũ khí sắc bén để thắng giặc

- Gọi HS đọc đoạn 3. - Đọc 3 Gióng được nuôi lớn để

đánh giặc:

H: Từ sau hôm gặp sứ giả thì

thân hình Gióng có đổi khác

không?

Trong dân gian còn truyền tụng

những câu ca về sự ăn uốn phi

thường của Gióng

Bảy nong cơm, ba nong cà

Uống một hơi nước, cạn đà khúc

H: Điều đó nói lên suy nghĩ và

ước mong gì của nhân dân về

người anh hùng đánh giặc? - Người anh hùng là người

khổng lồ trong mọi sự việc, kể

cả sự ăn uống

- Ước mong Gióng lớn nhanh

để kịp đánh giặc giữ nước

H: Những người nuôi Gióng

lớn lên là ai? Nuôi bằng cách

- Bà con làng xóm vui lòng gom góp gạo nuôi chú bé

- Cha mẹ Gióng làm lụng nuôi con

- Bà con làng xóm vui lòng gom góp gạo nuôi chú bé

H: Như thế Gióng đã lớn lên

bằng cơm gạo của nhân dân

Điều này có ý nghĩa gì? * Thảo luận trả lời.- Anh hùng Gióng thuộc về Gióng thuộc về nhân

Ngày nay ở hội Gióng nhân dân

vẫn tổ chức cuộc thi nấu cơm,

hái cà nuôi Gióng Đây là hình

thức tái hiện quá khứ đầy ý

nghĩa

nhân dân

- Sức mạnh của Gióng là sức mạnh của cả cộng đồng

dân, sức mạnh của Gióng

là sức mạnh của cả cộng đồng

- Gọi HS đọc đoạn 4. - Đọc 4 Gióng đánh thắng giặc

và bay về trời:

H: Thánh Gióng ra trận được

miêu tả qua các chi tiết nào? - Thánh Gióng vươn vai một cái

thành tráng sĩ, oai phong lẫm liệt Tráng sĩ mặc áo giáp sắt, cầm roi sắt nhảy lên mình ngựa, ngựa phun lửa lao thẳng đến nơi có giặc, đánh giặc chết như

rạ Roi sắt gãy, tráng sĩ nhổ những cụm tre cạnh đường quật vào quân giặc

- Gióng vươn vai một cái thành tráng sĩ, oai phong lẫm liệt Tráng sĩ mặc áo giáp sắt, cầm roi sắt nhảy lên mình ngựa, ngựa phun lửa lao thẳng đến nơi có giặc, đánh giặc chết như rạ

- Roi sắt gãy, tráng sĩ nhổ những cụm tre cạnh đường quật vào quân giặc

H: Thế nào là tráng sĩ?

Các từ “sứ giả, tráng sĩ, trượng,

phi…” là những từ mượn của

tiếng Trung Quốc

- Người có sức lực cường tráng, chí khí mạnh mẽ, hay làm việc lớn

H: Suy nghĩ của em về cái

vươn vai thần kì của Gióng?

Trong lịch sử kháng chiến

chống ngoại xâm của dân tộc ta,

biết bao tấm gương tuổi trẻ

mang khác vọng “vươn vai” của

Thánh Gióng đã xuất hiện: Trần

Quốc Toản bóp nát quả cam,

hận vì mình chưa đến tuổi tòng

quân, về nhà tập hợp gia binh,

gia tướng, phất cờ đào đánh

giặc Những thanh niên thời

chống Pháp, chống Mĩ giấu

gạch, giấu sắt trong người để đủ

cân, khai tăng thêm tuổi để đủ

tuổi ghi tên nhập ngũ Truyền

thống của dân tộc ta là vậy!

Tuổi trẻ Việt Nam là vậy!

Trước giờ phút Tổ quốc lâm

nguy, nghe tiếng gọi cứu nước,

thì em bé ba tuổi đến mỗi người

dân dù già, dù trẻ cũng đều

“vươn lên”, dồn sức trỗi dậy để

đuổi giặc, giữ nước và dựng

nước

- Sự vươn vai của Gióng có liên quan đến truyền thống của truyện cổ dân gian Thời cổ nhân dân quan niệm người anh hùng phải khổng lồ về thể xác, sức mạnh, chiến công Thần Trụ trời, Sơn Tinh… đều là những nhân vật khổng lồ Cái vươn vai của Gióng là để đạt được sự phi thường ấy

- Trong truyện, dường như việc cứu nước có sức mạnh làm cho Gióng lớn lên Gióng vươn vai

là tượng đài bất hủ về sự trưởng thành vượt bậc, về hùng khí, tinh thần của một dân tộc trước nạn ngoại xâm Khi lịch sử đặt

ra vấn đề sống còn cấp bách, khi tình thế đòi hỏi dân tộc vươn lên một tầm vóc phi thường thì dân tộc vụt lớn dậy như Thánh Gióng, tự mình đổi

tư thế, tầm vóc của mình

H: Theo em, chi tiết “Gióng

nhổ những cụm tre bên

đường để quật vào giặc” khi

roi sắt gãy có ý nghĩa gì?

Cả những vật bình thường nhất

của quê hương cũng cùng

- Gióng đánh giặc không những bằng vũ khí, mà bằng cả cây cỏ của đất nước, bằng những gì có

Gióng đánh giặc Tre là sản vật

của quê hương, cả quê hương

thể giết được giặc

H: Khi đánh tan giặc, Gióng

đã làm gì? - Cởi áo giáp sắc bỏ lại, rồi cả

người lẫn ngựa từ từ bay lên trời

- Đánh tan giặc, Thánh Gióng cởi áo giáp sắc bỏ lại, rồi cả người lẫn ngựa

từ từ bay lên trời

về với cõi vô biên bất tử Hình tượng Gióng được bất tử hóa bằng cách ấy Bay lên trời, Gióng là non nước, đất trời, là biểu tượng của người dân Văn Lang, Gióng sống mãi

- Đánh giặc xong, Gióng không trở về nhận phần thưởng, không

hề đòi hỏi công danh Dấu tích của chiến công Gióng để lại cho quê hương xứ sở

- Vua phong là Phù Đổng Thiên Vương và lập đền thờ ngay tại quê nhà

H: Em hãy nêu ý nghĩa của

hình tượng Thánh Gióng?

Phải có hình tượng khổng lồ,

đẹp và khái quát như Thánh

Gióng mới nói được lòng yêu

nước, khả năng và sức mạnh

quật khởi của dân tộc ta trong

cuộc đấu tranh chống ngoại

xâm

* Thảo luận trả lời:

- Gióng là hình tượng tiêu biểu rực rỡ của người anh hùng đánh giặc giữ nước Trong văn học dân gian Việt Nam nói riêng, văn học Việt Nam nói chung đây là hình tượng người anh hùng đánh giặc đầu tiên, rất tiêu biểu cho lòng yêu nước của nhân dân ta

- Gióng là người anh hùng mang trong mình sức mạnh của

cả cộng đồng, sức mạnh của tổ tiên thần thánh (sự ra đời thần kì), sức mạnh của thiên nhiên, văn hóa, kĩ thuật

5 Ý nghĩa của hình tượng Thánh Gióng:

- Gióng là hình tượng tiêu biểu rực rỡ của người anh hùng đánh giặc giữ nước

- Gióng là người anh hùng mang trong mình sức mạnh của cả cộng đồng ở buổi đầu dựng nước

nào? * Thảo luận trả lời:- Vào thời đại Hùng Vương,

chiến tranh tự vệ ngày càng trở nên ác liệt, đòi hỏi phải huy

Hình tượng Thánh Gióng với nhiều màu sắc thần kì

là biểu tượng rực rỡ của ý thức và sức mạnh bảo vệ đất nước, đồng thời là sự thể hiện quan niệm và ước

mơ của nhân dân ta ngay

động sức mạnh của cả cộng đồng.

- Số lượng và kiểu loại vũ khí của người Việt cổ tăng lên từ giai đoạn Phùng Nguyên đến giai đoạn Đông Sơn

- Vào thời Hùng Vương,cư dân Việt cổ tuy nhỏ nhưng đã kiên quyết chống lại mọi đạo quân xâm lược lớn mạnh để bảo vệ cộng đồng

từ buổi đầu lịch sử về người anh hùng cứu nước, chấm ngoại xâm

H: Bài học nào được rút ra từ

truyền thuyết Thánh Gióng? - Để chiến thắng giặc ngoại

xâm, cần đoàn kết toàn dân, chung sức, chung lòng, lớn mạnh vượt bậc, chiến đấu, hi sinh quên mình, không tiết máu xương

H: Theo em tại sao hội thi thể

thao trong nhà trường phổ

thông lại mang tên “Hội khỏe

Phù Đổng”?

- Đây là hội thi thể thao dành cho lứa tuổi thiếu niên, học sinh – lứa tuổi của Gióng trong thời đại mới

- Mục đích của hội thi là khỏe

để học tập tốt, lao động tốt, góp phần vào sự nghiệp bảo vệ và xây dựng đất nước

4 Hướng dẫn chuẩn bị cho tiết học tiếp theo:

- Về nhà học bài và soạn bài “Từ mượn”:

- Từ thuần Việt và từ mượn

- Từ mượn gốc Hán, Ấn Âu

D Rút kinh nghiệm:

Tiết: Ngày soạn:

Giáo dục HS có thói quen sử dụng từ thuần Việt đối với những từ có thể thay thế được

B Chuẩn bị của giáo viên và học sinh :

b Chuẩn bị bài mới chu đáo.

C Tiến trình tiết dạy :

H: Thế nào là từ ghép, từ láy? Cho ví dụ?

- Những từ phức được tạo ra bằng cách ghép các tiếng có quan hệ với nhau về nghĩa được gọi

là từ ghép

VD: nhà cửa, đất nước, bàn ghế, ăn mặc…

- Những từ phức có quan hệ láy âm giữa các tiếng gọi là từ láy

VD: xinh xinh, nho nhỏ, róc rách, đì đùng…

3 Bài mới :

TL Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Kiến thức

H: Dựa vào chú thích ở bài

“Thánh Gióng” hãy giải thích

các từ “trượng”, “tráng sĩ”

trong câu trên? - Trượng: Đơn vị đo độ dài

bằng 10 thước cổ Trung Quốc (tức 3,33m) ở đây hiểu là rất cao

- Tráng sĩ: người có sức lực cường tráng, chí khí mạnh mẽ, hay làm việc lớn

(Tráng: khỏe mạnh, to lớn, cường tráng; Sĩ: Người tri thức thời xưa và những người được tôn trọng nói chung)

H: Theo em, các từ “trượng”,

“tráng sĩ” có nguồn gốc từ

đâu?

Các từ này mượn từ tiếng Trung

Quốc cổ, được đọc theo cách

phát âm của người Việt nên gọi

H: Từ ví dụ vừa tìm hiểu, em

thấy nguồn gốc tiếng Việt có

mấy lớp từ? - Có hai lớp từ: Đó là từ thuần

H: Từ mượn là từ như thế

nào?

- Là từ chúng ta vay mượn của tiếng nước ngoài để biểu thị những sự vật, hiện tượng, đặc điểm… mà tiếng Việt chưa có

từ thật thích hợp để biểu thị

2 Từ mượn là từ chúng ta vay mượn của tiếng nước ngoài để biểu thị những sự vật, hiện tượng, đặc điểm… mà tiếng Việt chưa có từ thật thích hợp

để biểu thịVD: Hải cẩu, sứ giả, pi-a-nô…

- Treo bảng phụ có ghi các từ

sau và gọi HS đọc: sư giả, tivi,

xà phòng, buồm, mít tinh,

ra-đi-ô, gan, điện, ga, bơm, Xô viết,

giang sơn, in-tơ-nét

- Đọc

H: Trong các từ trên, từ nào

được mượn từ tiếng Hán?

những từ nào được mược từ

các ngôn ngữ khác? * Thảo luận trả lời

- Từ mượn tiếng Hán: Sứ giả, giang sơn,gan

- Từ mượn của ngôn ngữ Ấn,

Âu nhưng đã được Việt hóa ở mức cao và được viết như chữ Việt: tivi, xà phòng, mít tinh,

ga, bơm

H: Em có nhận xét gì về số

lượng từ Hán Việt có trong

vốn từ thuần Việt? - Chiếm số lượng lớn và là bộ

phận quan trọng nhất

3 Bộ phận từ mượn quan trọng nhất trong tiếng Việt

là từ mượn tiếng Hán (gồm từ gốc Hán và từ Hán Việt)

- Bên cạnh đó, tiếng Việt còn mượn từ của một số ngôn ngữ khác như tiếng Pháp, tiếng Anh, tiếng Nga

H: Em hãy cho biết cách viết

các từ mượn? - Từ mượn được Việt hóa cao:

Viết như từ thuần Việt

- Từ mượn chưa được Việt hóa hoàn toàn: Khi viết nên dùng gạch nối để nối các tiếng

4 Cách viết từ mượn:

- Các từ mượn đã được Việt hóa thì viết như từ thuần Việt

VD: mít tinh, te nít, Xô viết

- Đối với những từ mượn chưa được Việt hóa hoàn toàn, nhất là những từ gồm trên hai tiếng, ta nên dùng

gạch nối để nối các tiếng với nhau.

VD: bôn-sê-vích, ra-đi-ô; in-tơ-nét…

- Gọi HS đọc đoạn văn “Đời

sống… hay sao?”

- Đọc

H: Mặc tích cực của việc

mượn từ là gì? - Làm giàu ngôn ngữ dân tộc

H: Việc tiêu cực của việc lạm

dụng từ mượn? - Làm cho ngôn ngữ dân tộc bị

pha tạp, nếu mượn từ một cách tùy tiện

Mượn từ là một cách làm giàu tiếng Việt, Tuy vậy,

để bảo vệ sự trong sáng của ngôn ngữ dân tộc, không nên mượn từ nước ngoài một cách tùy tiện

- Gọi HS đọc ghi nhớ - Đọc

* Thảo luận nhóm để làm bài tập

H: Xác định yêu cầu của BT2 - Xác định nghĩa của từng tiếng

tạo thành các từ Hán Việt 2 Xác định nghĩa của từng tiếng tạo thành các từ Hán

b Yếu điểm: yếu: quan trọng; yếu: yếu

H: Bài 3 yêu cầu em làm gì? * Kể một số từ mượn:

- Là tên các đơn vị đo lường

- Tên một số bộ phận xưa của

- Là tên một số đồ vật: đi-ô, vi-ô-lông…

fan, nốc ao

H: Những từ nào trong các

cặp từ đó là từ mượn? - Phôn, fan, nốc ao

H: Có thể dùng chúng trong

những hoàn cảnh nào, với

những đối tượng giao tiếp

nào?

- Trả lời

- Có thể dùng các từ ấy trong hoàn cảnh giao tiếp thân mật, với bạn bè, người thân Cũng có thể

viết trong những tin trên báo.

Ưu điểm của các từ này là ngắn gọn nhược điểm của chúng là khơng trang trọng, khơng phù hợp trong giao tiếp chính thức

H: Nhắc lại từ thuần Việt và

từ mượn?

- Trả lời

4 Hướng dẫn chuẩn bị cho tiết học tiếp theo:

• Về nhà học bài và làm bài tập 5 cịn lại

• Chuẩn bị bài “Tìm hiểu chung về văn tự sự để hơm sau học”

D Rút kinh nghiệm:

Tiết: 7 ngày soạn:

TÌM HIỂU CHUNG VỀ VĂN TỰ SỰ

A Mục tiêu bài dạy:

1 Kiến thức:

• Nắm được mục đích giao tiếp của tự sự

• Cĩ khái niệm sơ bộ về phương thức tự sự trên cơ sở hiểu được mục đích giao tiếp của tự sự

2 Kĩ năng :

Nhận diện văn bản tự sự trong các văn bản đã đang và sắp học

3 Thái độ :

HS bước đầu tập viết, tập nĩi kiểu văn bản tự sự

B Chuẩn bị của giáo viên và học sinh :

b Chuẩn bị bài mới trước khi đến lớp

C Tiến trình tiết dạy :

1 Ổn định lớp :(1’)

2 Kiểm tra bài cũ : (2’)

H: Giao tiếp là gì?

- Là hoạt động truyền đạt, tiếp nhận tư tưởng, tình cảm bằng phương tiện ngôn từ.

H: Thế nào là văn bản? Kể tên các kiểu văn bản thường gặp với các phương thức biểu đạt tương ứng?

- Văn bản là chuỗi lời nói miệng hay bài viết có chủ đề thống nhất, có liên kết mạch lạc, vận dụng các phương thức biểu đạt phù hợp để thực hiện mục đích giao tiếp

- Có 6 kiểu văn bản thường gặp với các phương thức biểu đạt tương ứng: Tự sự, miêu tả, biểu cảm, nghị luận, thuyết minh, hành chính – công vụ

3 Bài mới : (1’)

Chúng ta đều biết trước khi đến trường và cả ở bậc Tiểu học, các em trong thực tế đã giao tiếp bằng tự sự Các em nghe cha mẹ kể chuyện, các em kể cho cha mẹ và cho bạn bè những câu chuyện mà các em quan tâm thích thú Câu chuyện các em nghe hoặc kể đó ta gọi là văn tự sự Tiết học hôm nay chúng ta sẽ học bài “Tìm hiểu chung về văn tự sự”

TL Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Kiến thức

I Ý nghĩa và đặc điểm chung của phương thức tự

H: Theo em kể chuyện để làm

gì?

- Kể chuyện để biết, để nhận thức về người, sự việc, để giải thích, để khen chê…

H: Như vậy khi nghe kể

chuyện người nghe muốn biết

(Truyện kể về ai? ở thời nào?

làm việc gì? Diễn biến sự việc,

kết quả ra sao, ý nghĩa của sự

việc?

* Thảo luận trả lời:

- Văn bản “Thánh Gióng” kể về Thánh Gióng ở thời vua Hùng Vương thứ 6 đã đánh tan giặc

Ân Sự việc lớn đó được kể lại bằng một chuỗi sự việc, sự việc này dẫn đến sự việc kia, cuối cùng tạo thành một kết thúc có

ý nghĩa

Bà mẹ thụ thai kì lạ sinh ra đứa bé kì lạ Thánh Gióng biết nói và nhận trách nhiệm đánh giặc

Thánh Gióng lớn nhanh như thổi

Thánh Gióng vươn vai thành tráng sĩ cưỡi ngựa sắt, mặc áo giáp sắt, cầm roi sắt đi đánh

giặc Thánh Gióng đánh tan giặc Thánh Gióng lên núi, cởi bỏ áo giáp sắt bay về trời lập đền thờ, phong danh hiệu những dấu tích còn lại của Thánh Gióng.

H: Vậy em hiểu thế nào là tự

sự (kể chuyện)? - Là phương thức trình bày một

chuỗi các sự việc, sự việc này dẫn đến sự việc kia, cuối cùng dẫn đến một kết thúc, thể hiện một ý nghĩa

1 Tự sự là phương thức trình bày một chuỗi các sự việc, sự việc này dẫn đến

sự việc kia, cuối cùng dẫn đến một kết thúc, thể hiện một ý nghĩa

H: Em hãy liệt kê các sự việc

theo thứ tự trước sau của

truyện Truyện bắt đầu từ

đâu, diễn biến như thế nào,

kết thúc ra sao?

* Thảo luận trả lời:

- Chi tiết mở đầu: Vợ chồng nông dân nghèo làng Phù Đổng

đã già mà chưa có con

- Chi tiết thể hiện diễn biến cau chuyện: Bà vợ giẫm vào vết chân lạ và thụ thai Gióng ra đời

Ba năm không biết nói cười, không hoạt động Nghe tiếng

sứ giả Câu nói đầu tiên Yêu cầu đầu tiên Lớn nhanh như thổi Cả làng giúp đỡ Gióng lớn mạnh phi thường Chiến đấu với giặc Ân Roi sắt gãy Nhổ tre làm vũ khí Đuổi giặc đến chân núi Sóc Bay về trời

Được phong thần, phong vương, dân nhớ ơn đời đời

- Chi tiết kết thúc: Sự tích tre đằng ngà, làng Cháy

H: Từ thứ tự các sự việc đó,

em hãy suy ra đặc điểm của

phương thức (cách thức) tự

sự? - Giúp người kể giải thích sự việc, tìm hiểu con người, nêu

vấn đề và bày tỏ thái độ khen chê

2 Tự sự giúp người kể giải thích sự việc, tìm hiểu con người, nêu vấn đề và bày tỏ thái độ khen chê

5’ HĐ3: Củng cố HĐ3

- Gọi HS đọc ghi nhớ. - Đọc ghi nhớ

4 Hướng dẫn chuẩn bị cho tiết học tiếp theo:

• Về nhà học bài và chuẩn bị các bài tập ở phần luyện tập

•

D Rút kinh nghiệm:

Tiết: 8 Ngày soạn:

TÌM HIỂU CHUNG VỀ VĂN TỰ SỰ

A Mục tiêu bài dạy :

Giáo dục lịng say mê học tập

B Chuẩn bị của giáo viên và học sinh :

1 Giáo viên :

Nghiên cứu tài liệu soạn giáo án

2 Học sinh :

• Học thuộc bài cũ

• Chuẩn bị bài mới chu đáo

C Tiến trình tiết dạy :

1 Ổn định lớp :(1’)

2 Kiểm tra bài cũ : (7’)

H: Thế nào là tự sự?

- Tự sự (kể chuyện) là phương thức trình bày một chuỗi các sự việc, sự việc này dẫn đến sự

việc kia, cuối cùng dẫn đến một kết thúc thể hiện một ý nghĩa

TL Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Kiến thức

30’ - Cho HS thảo luận nhóm - Thảo luận nhóm để làm bài tập. II Luyện tập:

a Phương thức tự sự: Kể theo trình tự thời gian, sự việc nối tiếp nhau, kết thúc bất ngờ

Ông già đẵn xong củi mang về, muốn Thần chết đến mang đi Thần chết đến, ông già

sợ, nhờ nhấc hộ bó củi lên.

b Ý nghĩa: Thể hiện tư tưởng yêu cuộc sống, dù kiệt sức thì sống cũng hơn chết

- Gọi HS đọc bài tập 2. - Đọc

H: Bài thơ “Sa bẫy” có phải là

tự sự không? Vì sao? - Bài thơ là thơ tự sự, kể chuyện

bé Mây và mèo con nỉ nhau bằng bẫy chuột nhưng mèo tham ăn nên đã mắc vào bẫy

2 Bài thơ “Sa bẫy” là thơ

tự sự, kể chuyện bé Mây

và mèo con nỉ nhau bằng bẫy chuột nhưng mèo tham ăn nên đã mắc vào bẫy

H: Em hãy kể lại câu chuyện

bằng miệng? - HS kể * Kể lại câu chuyện:

- Bé Mây rủ mèo con đánh bẫy lũ chuột nhắt bằng cá nướng thơm lừng treo lơ lửng trong cái cạm sắt

- Cả bé, cả mèo đều nghĩ bọn chuột tham ăn nên sẽ mắt bẫy ngay

- Đêm, Mây nằm mơ thấy cảnh chuột bị sập bẫy đầy lồng Chúng chí cha chí chóe khóc lóc cầu xin tha mạng

- Sáng hôm sau, ai ngờ khi xuống bếp xem, bé Mây chẳng thấy chuột cũng chẳng còn cá nướng, chỉ thấy ở giữa lồng, mèo ta đang cuộn tròn ngáy khò

khò… chắc mèo ta đang mơ…

H: Hai văn bản: “Huế: khai

mạc trại điêu khắc quốc tế lần

thứ ba” và “Người Âu Lạc

đánh tan quân Tần xâm

lược” có nội dung tự sự

không? Vì sao? - Hai văn bản đều có nội dung tự sự với nghĩa kể chuyện, kể

việc

3 Hai văn bản đều có nội dung tự sự Văn bản đầu là một bản tin, nội dung là kể lại cuộc khai mạc trại điêu khắc quốc tế lần thứ ba – tại thành phố Huế chiều ngày 3-4-2002 Văn bản 2

là một đoạn trong lịch sử 6nói về việc người Âu Lạc đánh tan quân Tần xâm lược

H: Tự sự ở đây có vai trò là

gì? - Giúp người đọc thấy rõ qua trình của hai sự kiện: Khai mạc

trại điêu khắc quốc tế lần thứ ba tại Huế và người Âu Lạc đánh tan quân Tần xâm lược (có diễn biến, thành phần tham gia nguyên nhân và kết quả)

- Vai trò cuat tự sự: Giúp người đọc thấy rõ qua trình của hai sự kiện: Khai mạc trại điêu khắc quốc tế lần thứ ba tại Huế và người Âu Lạc đánh tan quân Tần xâm lược (có diễn biến, thành phần tham gia nguyên nhân và kết quả)

H: Em hãy kể câu chuyện để

giải thích vì sao người Việt

Nam tự xưng là “Con rồng,

cháu tiên”

Tổ tiên người Việt xưa là Hùng Vương lập nước Văn Lang, đóng đô ở Phong Châu Vua Hùng là con trai của Lạc Long Quân và Âu Cơ Long Quân người Lạc Việt (Bắc bộ Việt Nam), mình rồng, thường rong chơi ở Thủy Phủ, Âu Cơ là con gái dòng họ Thần Nông, giống Tiên ở núi phương Bắc, Long Quân và Âu Cơ gặp nhau, lấy nhau, Âu Cơ đẻ ra một bọc trăm trứng, trăm trứng nở ra một trăm người con, người con trưởng được chọn làm vua Hùng, đời đời nối tiếp làm vua

Từ đó để tưởng nhớ tổ tiên mình, người Việt Nam tự xưng

là con rồng cháu tiên

đỡ bạn bè”

4 Hướng dẫn chuẩn bị cho tiết học tiếp theo:

• Về nhà học bài và soạn bài “Sơn Tinh, Thủy Tinh” để hôm sau học

D Rút kinh nghiệm:

Tiết: 9 Ngày soạn:

Giúp học sinh: Hiểu truyền thuyết “Sơn Tinh, Thủy Tinh” nhằm giải thích hiện tượng nước lụt lội

xảy ra ở châu thổ Bắc Bộ thưở các vua Hùng dựng nước và khác vọng của người Việt cổ trong

việc giải thích và chế ngự thiên tai, lũ lụt, bảo vệ cuộc sống của mình

2 Kĩ năng :

Rèn kĩ năng vận dụng liên tưởng, tưởng tượng sáng tạo để tập kể chuyện sáng tạo theo cốt truyện

dân gian

3 Thái độ :

- Giáo dục HS khát vọng chinh phục và làm chủ thiên nhiên, HS có ý thức giữ gìn, bảo vệ đê điều

ở địa phương cũng như các công trình thủy lợi mà địa phương có

B Chuẩn bị của giáo viên và học sinh :

1 Giáo viên :

a Nghiên cứu tài liệu, soạn giáo án

b Tranh phục vụ bài dạy

2 Học sinh :

a Học thuộc bài cũ

b Chuẩn bị bài mới trước khi đến lớp

C Tiến trình tiết dạy :

1 Ổn định lớp :(1’)

2 Kiểm tra bài cũ : (7’)

H: Em hãy kể diễn cảm truyện “Thánh Gióng”?

H: Nêu ý nghĩa của hình tượng “Thánh Gióng”?

- Gióng là hình tượng tiêu biểu rực rỡ của người anh hùng đánh giặc giữ nước

- Gióng là người anh hùng mang trong mình sức mạnh của cả cộng đồng ở buổi đầu dựng nước.

3 Bài mới :

“Sơn Tinh, Thủy Tinh” là thần thoại cổ đã được lịch sử hóa, trở thành một truyền thuyết tiêu biểu, nổi tiếng trong chuỗi truyền thuyết về thời đại các vua Hùng Truyện được gắn với thời đại Hùng Vương “Sơn Tinh, Thủy Tinh” là câu chuyện tưởng tượng hoang đường nhưng có cơ sở thực tế Truyện rất giàu giá trị nội dung cũng như nghệ thuật Đến nay, “Sơn Tinh, Thủy Tinh” vẫn còn ý nghĩa về thời sự Một số nhà thơ đời sau đã lấy cảm hứng từ hình tượng này để sáng tác thơ

TL Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Kiến thức

H: Cho biết cách đọc, kể văn

bản? - Giọng chậm rãi ở đoạn đầu, nhanh gấp ở đoạn sau: Đoạn tả

cuộc giao chiến giữa hai thần, đoạn cuối giọng đọc, kể trở lại chậm, bình tĩnh…

1 Đọc, kể, tìm hiểu chú thích

- Gọi HS đọc và kể chuyện - Đọc và kể chuyện

- GV nhận xét sau khi HS đã

H: Em hiểu thế nào là cầu

hôn, phán, sính lễ? - Trả lời theo chú thích 2, 5, 6

* GV giải thích thêm:

- Ván (cơm nếp): Mâm

- Nệp (bánh chưng): cặp (hai,

đôi)

H: Truyện gồm mấy đoạn?

mỗi đoạn thể hiện nội dung

gì?

* Thảo luận trả lời:

- Truyện chia thành ba đoạn:

• Đoạn1: Từ đầu đến “một đôi”: Vua Hùng thứ 18 kén rể

• Đoạn 2: Tiếp theo đến “rút quân”: Sơn Tinh, Thủy Tinh cầu hôn và cuộc giao tranh của hai vị thần

• Đoạn 3: Phần còn lại: Sự trả thù hằng năm về sau của Thủy Tinh và chiến thắng của Sơn Tinh

2 Bố cục:

H: Truyện được gắn với thời

đại nào trong lịch sử Việt

Nam?

Ý nghĩa của câu chuyện không

chỉ dừng lại ở việc giải thích

các hiện tượng tự nhiên và phản

ánh ước mơ chinh phục các hiện

tượng tự nhiên một cách chung

chung, mà cong hướng tới việc

ca ngợi công lao dựng nước của

cha ông ta vào một thời đại lịch

sử trên địa bàn cư trú của người

Việt cổ

- Truyện được gắn với thời đại các vua Hùng Truyện đã gắn công cuộc trị thủy với thời đại

mở nước, dựng nước đầu tiên của người Việt cổ

- Treo bức tranh trong SGK đã

H: Theo em, bức tranh minh

họa nội dung nào của văn bản

“Sơn Tinh, Thủy Tinh”? - Minh họa cuộc giao tranh

quyết liệt giữa Sơn Tinh và Thủy Tinh

H: Em hãy đặt tên cho bức

tranh này? - Cuộc chiến Sơn Tinh-Thủy

Tinh

H: Trong truyện “Sơn Tinh,

Thủy Tinh” nhân vật chính là

ai? Họ được miêu tả bằng

những chi tiết tưởng tượng kì

ảo như thế nào?

Cách giới thiệu về hai nhân vật

này gây hấp dẫn cho người đọc,

và sẽ dẫn tới cuộc tranh tài đọ

sức ngang ngửa giữa hai thần vì

một người con gái mày ngài

mắt phượng là Mị Nương

- Sơn Tinh và Thủy Tinh

- Sơn Tinh ở vùng núi Tản Viên coa tài lạ: Vẫy tay về phía Đông, phía Đông nổi cồn bãi;

vẫy tay về phía tây, phía tây mọc lên từng dãy núi đồi

- Thủy Tinh: Gọi gió, gió đến;

hô mưa, mưa về

- Gọi HS đọc đoạn 1. - Đọc

H: Vì sao vua Hùng băn

khoăn khi kén rể? - Muốn chọn cho con một

người chồng thật xứng đáng

- Sơn Tinh, Thủy Tinh đến cầu hôn đều ngang tài ngang sức

- Vua Hùng muốn chọn cho con một người chồng thật xứng đáng

- Sơn Tinh, Thủy Tinh đến cầu hôn đều ngang tài ngang sức

H: Giải pháp kén rể của vua

Hùng là gì?

Có thể nói việc vua Hùng kén rể

vừa giống việc của con người

rất bình thường lại vừa là việc

của thần thánh phi thường, kì

ảo

- Thách cưới bằng lễ vật khó kiếm: “Một trăm ván cơm nếp, một trăm nệp bánh chưng và voi chín ngà, gà chín cựa, ngựa chín hồng mao, mỗi thứ một đôi”

- Hạn giao lễ vật gấp trong một ngày

- Thách cưới bằng lễ vật khó kiếm: “Một trăm ván… mỗi thứ một đôi”

H: Sính lễ đó có lợi cho Sơn

Tinh hay Thủy Tinh? Vì sao? - Lợi cho Sơn Tinh

- Vì đó là các sản vật nơi rừng núi, thuộc vùng đất đai của Sơn Tinh

H: Vì sao thiện cảm của vua

Hùng lại dành cho Sơn Tinh? * Thảo luận trả lời:

- Vua Hùng biết được sức mạnh tàn phá của Thủy Tinh

- Vua tin vào sức mạnh của Sơn Tinh có thể chiến thắng Thủy Tinh, bảo vệ cuộc sống bình yên

H: Cuối cùng ai lấy được Mị

Nương?

- Sơn Tinh - Sơn Tinh cưới Mị

Nương

- Gọi HS đọc đoạn 2 - Đọc 2 Cuộc giao tranh giữa

Sơn Tinh và Thủy Tinh

- GV: Kết quả việc kén rể của

vua Hùng đã rõ Sơn Tinh cưới

được Mị Nương Hạnh phúc

thuộc về chàng Nhưng Thủy

Tinh đâu chịu để cho chàng

yên Thế là cuộc giao chiến đã

diễn ra

H: Trận đánh của Thủy Tinh

đã diễn ra như thế nào? - Thần hô mưa, gọi gió làm

thành giông bão, dâng nước sông lên cuồng cuộn đánh Sơn Tinh Nước ngập ruộng đồng, nhà cửa … thành Phong Châu như nổi lềnh bềnh trên một biển nước

- Thần hô mưa, gọi gió làm thành giông bão, dâng nước sông lên cuồng cuộn đánh Sơn Tinh Nước ngập ruộng đồng, nhà cửa

… thành Phong Châu như nổi lềnh bềnh trên một biển nước

H: Nhưng Thủy Tinh có

thắng nổi Sơn Tinh không?

Mặc dù thua nhưng năm nào

Thủy Tinh cũng làm giông bão

đánh Sơn Tinh

- Không

H: Theo em Thủy Tinh tượng

trưng cho sức mạnh nào của

thiên nhiên? - Hiện tượng mưa to, bão lụt

ghê gớm hằng năm

Thủy Tinh là hiện tượng mưa to, bão lụt ghê ghớm hằng năm

H: Sơn Tinh thể hiện sức

mạnh của mình như thế nào

trong cuộc giao tranh với

Thủy Tinh?

Nhà thơ Nguyễn Nhược Pháp

trong bài thơ lãng mạn “Sơn

Tinh, Thủy Tinh” đã viết về

cuộc giao đấu giữa tướng và

quân của hai thần thật ghê gớm

“Sóng cả gầm reo, lăn như chớp

Thủy Tinh cưỡi lưng rồng hung

hăng.

Cá voi quác mồm to, muốn đớp

Cá mập vẫy đuôi cuồng nhe răng

Càng cua lởm chởm giơ như mác

Tôm kềnh chạy quắp đuôi xôn xao

Sơn Tinh hiện thần ghen, tức khắc

Niệm chú, đất nảy vù lên cao!”

- Thần dùng phép lạ bốc từng quả đồi, từng dãy núi, dựng thành lũy đất ngăn chặn dòng nước lũ Nước sông dâng lên bao nhiêu, đồi núi cao lên bấy nhiêu

- Cuối cùng Sơn Tinh vẫn vững vàng mà Thủy Tinh đã kiệt sức đành rút quân

* Sơn Tinh

- Dùng phép lạ bốc từng quả đồi, từng dãy núi, dựng thành lũy đất ngăn chặn dòng nước lũ

- Nước sông dâng lên bao nhiêu, đồi núi cao lên bấy nhiêu

- Cuối cùng Sơn Tinh vẫn vững vàng mà Thủy Tinh

đã kiệt sức đành rút quân

H: Sơn Tinh đã thắng và luôn

thắng Thủy Tinh, theo em

Sơn Tinh tượng trưng cho sức

mạnh nào?

Tầm vóc vũ trụ, tài năng và khí

phách của Sơn Tinh là biểu

tượng sinh động cho chiến công

của người Việt cổ trong cuộc

đấu tranh chống bão lụt ở vùng

lưu vực sông Đà và sông Hồng

Đây cũng là kì tích dựng nước

- Sơn Tinh là lực lượng cư dân Việt cổ đắp đê chống lũ lụt, là ước mơ chiến thắng thiên tai của người xưa

Sức mạnh chế ngự thiên tai, bão lụt của nhân dân ta

của thời đại các vua Hùng và kì

tích ấy tiếp tục được phát huy

mạnh mẽ về sau

H: Theo dõi cuộc giao tranh

Sơn Tinh, Thủy Tinh em thấy

chi tiết nào là nổi bật nhất? Vì

sao?

- Chi tiết “Nước sông dâng lên bao nhiêu, đồi núi cao lên bấy nhiêu” miêu tả tính chất ác liệt của cuộc chiến Sơn Tinh, Thủy Tinh; thể hiện đúng cuộc đấu tranh chống thiên tai gay go, bền bỉ của nhân dân ta

H: Đoạn 3 của văn bản kể về

sự việc gì?

Về sự việc này, nhân dân có câu

ca dao: “Núi cao sông hãy còn dài

Năm năm báo oán đời đời đánh

ghen”

Vén bức màn huyền thoại kì ảo

của câu chuyện truyền thuyết xa

xưa, chúng ta dễ dàng nhận ra ý

nghĩa hiện thực và lời nhắn nhủ

của cha ông rằng: Thiên tai, bão

lụt hằng năm là kẻ thù mang

“cơn ghen” truyền kiếp đối với

con người Muốn bảo vệ cuộc

sống hạnh phúc của mình, như

Sơn Tinh bảo vệ hạnh phúc bên

nàng Mị Nương xinh đẹp chúng

ta phải không ngừng cảnh giác,

thương xuyên nêu cao ý thức

phòng chống bão lụt, phòng

chống thiên tai nói chung

- Sự trả thù hằng năm về sua của Thủy Tinh và chiến thắng của Sơn Tinh

H: Hãy nêu ý nghĩa của

truyện “Sơn Tinh, Thủy

Tinh”?

Ngày nay nhân dân ta tiếp tục

thực hiện ước mơ của người

xưa củng cố đắp đê điều hằng

năm Xây dựng các công trình

thủy điện phục vụ cho cuộc

sống

* Thảo luận trả lời

- Giải thich nguyên nhân của hiện tượng lũ lụt hằng năm

- Thể hiện sức mạnh và ước mơ chế ngự bão lụt của người Việt cổ

- Suy tôn, ca ngợi công lao dựng nước của các vua Hùng

1 Nội dung:

- Giải thich nguyên nhân của hiện tượng lũ lụt hằng năm

- Thể hiện sức mạnh và ước mơ chế ngự bão lụt của người Việt cổ

- Suy tôn, ca ngợi công lao dựng nước của các vua Hùng

H: Nghệ thuật của truyện có

gì nổi bật? - Sử dụng yếu tố tưởng tượng,