Song tính cách ấy của Quan Công đặt trong hoàn cảnh “ tình ngay lí gian” biết xử trí thế nào.. + HS: trả lời độc lập + Định hướng: - Giữa Quan Công và Trương Phi: đó là quan hệ anh em, t
Trang 1TUẦN 26
Tiết 77 HỒI TRỐNG CỔ THÀNH
( Trích Tam quốc diễn nghĩa) La Quán Trung
Ngày 08/03/09
I-MỤC TIÊU BÀI HỌC:Giúp HS:
- -Hiểu được tính cách, phẩm chất của nhân vật Trương Phi và ý nghĩa của vấn đề “ trung thành hay phản
bội” mà tác giả muốn đặt ra trong đoạn trích
- Thấy được nghệ thuật khắc họa tính cách nhân vật
- Bước đầu biết cách đọc tiểu thuyết chương hồi
II-PHƯƠNG TIỆN THỰC HIỆN
-SGK, SGV
-Thiết kế bài học
III-CÁCH THỨC TIẾN HÀNH
Tổ chức dạy học theo cách kết hợp các hình thức trao đổi, thảo luận, thực hành
IV-TIẾN HÀNH DẠY HỌC
1-Ổn định lớp:
2-Kiểm tra bài cũ:
3-Giới thiệu bài mới:
-Trong bài thơ “ Tức cảnh” ( “Nhật kí trong tù”) Hồ Chí Minh viết:
“ Thu sao xảo họa Trương Phi tượng Xích nhật trường minh Quan Vũ tâm Tổ quốc chung niên vô tín tức Cố hương mỗi nhật vọng hồi âm”
Đọc bài thơ ta có thể nhận ra hai danh tướng nhà Thục Hán thời Tam quốc Trương Phi nổi tiếng về tính cương trực, dũng mãnh Quan Công với lòng trung nghĩa, dũng cảm Song tính cách ấy của Quan Công đặt trong hoàn cảnh “ tình ngay lí gian” biết xử trí thế nào Chúng ta tìm hiểu đoạn trích hồi 28- “ Tam quốc diễn nghĩa” ( Trích “ Hồi trống cổ thành”)
I./ Tìm hiểu
* GV: Giới thiệu đôi nét về tác giả?
+ HS: dựa vào phần tiểu dẫn trình bày
* GV: Em hiểu gì về thể loại tiểu thuyết chương
hồi?
+ HS: trình bày độc lập
+ Định hướng:
- Là tiểu thuyết chia làm nhiều hồi, mỗi hồi có 1
hoặc vài sự việc, những sự việc xảy ra theo trình tự
thời gian, trước mỗi hồi có câu “ hạ hồi phân giải”
Trong loại tiểu thuyết này tính cách nhân vật hình
thành từ hành động của chính nhân vật
I./ Giới thiệu chung:
1./ Tác giả:
- La Quán Trung sống khoảng cuối Nguyên đầu Minh
- Tác giả bộ tiểu thuyết lịch sử vĩ đại: Tam quốc diễn nghĩa
2./ Tóm tắt tác phẩm( SGK)
Trang 2* GV: Tóm tắt tác phẩm?
+ HS: trình bày ngắn gọn
* GV: Dựa vào phần tiểu dẫn, nêu ngắn gọn giá trị
tác phẩm?
+ HS: trả lời độc lập
* GV: Cho HS trình diễn tái hiện lại cuộc gặp gỡ
giữa Quan Công và Soái Dương
+ HS: trình diễn theo phân vai chuẩn bị trước
* GV: Cách xưng hô của hai phu nhân, Quan công
và Trương Phi đã xác lập mối quan hệ của họ là
quan hệ gì?
+ HS: trả lời độc lập
+ Định hướng:
- Giữa Quan Công và Trương Phi: đó là quan hệ
anh em, thân tình trong một nhà, là lời của người
anh khuyên giải, nhún nhường, bình tĩnh, giữ hòa
khí
- Giữa hai phu nhân với Quan Công và Trương Phi:
mối quan hệ gia đình thân mật, có trên dưới, thứ
bậc
* GV: Chia hai nhóm thảo luận tìm ra tính cách của
hai nhân vật Trương Phi và Quan Công?( Vì sao Phi
lại có những cử chỉ và hành động như vậy? Tại sao
Phi không thèm để ý đến lời thanh minh, trần tình
của Quan Công, Tôn Càn, 2 chị dâu?) Cho một lời
bình về tính cách của nhanâ vật Trương Phi Trương
Phi có điều gì đáng ca ngợi, đáng học tập, điều gì
đáng phê phán?
+ HS: chia nhóm thảo luận Cử hai đại diện lên
nhập vai: Quan Công và Trương Phi so sánh đối
chiếu hành động giữa hai ngưởi khi gặp nhau và
đưa ra nhận xét khái quát về từng tính cách nhân
vật
* GV: chốt lại nội dung chính: tính nóng nảy, thẳng
thắn của Trương Phi vừa tạo chất anh hùng, chất
hoành tráng cho đoạn trích, vừa tạo ra kịch tính cho
đoạn trích Điều đáng ca ngợi học tập ở Trương Phi
là sự trung thành, thẳng thắn, kiên quyết, dứt khoát
trước những gì sai trái, xấu xa, phản bội, bảo vệ cái
đúng, cái tốt, bảo vệ tình anh em kết nghĩa Trương
Phi cư xử với Quan Công như vậy là vì Trương Phi
tưởng có hai con người trong một con người
Trương Phi muốn trừng trị con người phản bội, con
3./ Giá trị tác phẩm:
+ Về tư tưởng:
- Ghi lại bộ mặt chân thực của lịch sử cụ thể là thời Tam Quốc, đồng thời phản ánh thực tế cát cứ phân tranh rồi hợp như quy luật chung của XHPK
- Thể hiện quan điểm rõ ràng của tác giả: ủng Lưu phản Tào
+ Nghệ thuật:
- Giá trị lịch sử, quân sự
- Giá trị văn học
II./ Đọc – hiểu
1./ Tính cách nhân vật
- Khi nghe Quan Công từ Hứa Đô đến:
+ “ Chẳng nói chẳng rằng mặc giáp, vác xà mâu, lên ngựa, dẫn một nghìn quân,
đi tắt ra cửa Bắc”
+ “ Mắt trợn tròn xoe, râu hùm vểnh ngược, hò hét như sấm, múa xà mâu, chạy lại đâm Quan Công
+ Gọi Quan Công bằng mày, xưng tao
- Khi nghe Tôn càn bênh vực Quan Công, Trương Phi mắng: “ Mày cũng nói…ta đó”
- Khi nghe hai chị dâu biện minh hộ thì lấy quan hệ vua tôi ra làm mẫu mực để luận tội người mà mình cho là phản bội
- Ra điều kiện: trong ba hồi trống Quan Công phải giết chết Soái Dương chứng minh lòng chung nghĩa
=> thái độ mạnh mẽ, dứt khoát của con người trung trực
- Khi thấy Trương Phi:
+ Mừng rỡ chạy đến đón
+ Kinh ngạc tránh mũi mâu hỏi nguyên do
+ Xưng hô hiền đệ
- Nhờ chị dâu minh oan
- Chưa dứt một hồi, đầu Soái Dương đã rơi
-Được minh oan an hem đoàn tụ
Trang 3người hèn nhát mới xuất hiện ở Quan Công
Trương Phi chỉ đáng chê trách ở tính nóng nảy, dẫn
đến thiếu sáng suốt
* GV: Việc Soái Dương xuất hiện đóng vai trò gì?
Đây là chi tiết tình cờ, ngẫu nhiên hay xếp đặt của
tác giả?
+ HS: suy nghĩ, trả lời cá nhân
+ Định hướng:
- Việc Soái Dương tìm giết Quan Công là có lí do
hợp lí: Quan Công vừa giết cháu ngoại y – tướng
Tần Kì bên bờ Hoàng Hà, y phải báo thù, hơn nữa
Soái Dương vốn từ lâu không phục Quan Công,
từng nhiều lần cho tào Tháo lệnh đuổi theo, chặn
bắt Quan Công Nhưng với Trương Phi lại thêm một
lí do chứng tỏ Quan Công lừa dối, dụ dỗ, còn quân
Tào sẽ đến sau vây đánh
* GV: Vì sao Quan Công lại nhún mình như vậy? Vì
sao Quan Công né tránh mũi mâu và thanh minh
lúng túng tội nghiệp ? Chi tiết Quan Công “ Chẳng
nói, chẳng rằng xông vào đánh, chưa hết một hồi
đầu Soái Dương rơi” có ý nghĩa gì?
+ HS: trả lời nhanh
+ Định hướng:
- Quan Công cư xử nhũn nhặn với Trương Phi lúc
này vì Quan Công trọng nghĩa, trọng tình cảm
Quan Công biết tính Trương Phi và biết Trương Phi
hiểu lầm Giữ hòa khí để giữ tình anh em kết nghĩa
Viø lúc bấy giờ đó là cách minh oan tốt nhất Càng
nhanh thắng, càng chứng tỏ tấm lòng của mình
trước người em kết nghĩa
* GV: Điều kiện mà Trương Phi đặt ra với Quan
Công có khó khăn không? Em nghĩ gì về hành động
của Trương Phi khi hiểu ra sự thật “ rỏ nước mặt,
thụp xuống lạy Vân Trường”?
+ HS: trao đổi trả lời nhanh
+ Định hướng:
- Ba hồi trống là không ngắn về thời gian, nhưng để
chém được một tướng thì thời gian ấy quả quá
ngắn, quá khó khăn
- Chi tiết “ Trương Phi hiểu ra sự việc, rỏ nước mắt,
thụp xuống lạy Vân Trường” đó là cử chỉ, cách tỏ
lòng của những người anh hùng Nước mắt anh
hùng, quỳ thụp lạy người anh hùng sau khi hết ngờ
- Khi hiểu ra sự việc Trương Phi “ rỏ nước mắt thụp xuống lạy Quan Trường”
=> Tính cách nóng nảy, thẳng thắn, cương trực, phải trái phân minh
=> trung nghĩa, dũng mãnh, bình tĩnh giải quyết sự việc
2./ Ý nghĩa của hồi trống:
- Gợi lên không khí chiến trận
Trang 4vực, đã tin hnau, khâm phục dũng khí, tài năng của
nhau, cảm động về tình anh em kết nghĩa sau xa
cách nay gặp lại
* GV: Em hãy cho biết ý nghĩa tiêu đề đoạn trích?
+ HS: trả lời độc lập
* GV: chốt ý, lí giải, nhấn mạnh: hồi trống cổ thành
biểu tượng của lòng trung nghĩa, thẳng thắn, mạnh
mẽ và lòng dũng cảm phi thường
* GV: có thể xem Cổ Thành là cửa ải thứ 6 không?
Từ hiểu lầm cá nhân, tác giả đặt ra và giải quyết
vấn đề hệ trọng và có ý nghĩa phổ biến Vấn đề ấy
là gì?
+ HS: trao đổi thảo luận, trả lời
+ Định hướng:
-Quan Công qua 5 cửa ải của Tào đã chém 6 tướng
( đến Đông Lĩnh giết Khổng Tú – đến Lạc Dương
chém Mạnh Thản , Hàn Phúc – đến Nghi Thủy chặt
Biện Hộ làm hai khúc – đến Huỳnh Dương giết
Vương Thực – đến sông Hoàng Hà giết Tần Kì)
Song đến Cổ Thành, Quan Công phải vượt qua cửa
ải không phải đối phương có thành cao, hào sâu,
tướng giỏi, bnh nhiều mà ở đây là cửa ải tinh thần
Cửa ải khảo nghiemä, lòng trung nghĩa Quan Công
làm sao để Trương Phi hiểu lòng mình Cho nên Cổ
Thành là cửa ải thứ 6 Quan Công phải vượt qua,
chứng minh lòng trung nghĩa, ngay thẳng của mình
* GV: kịch tính trong đoạn trích là lúc nào?
+ HS: dựa vào ngữ liệu SGK trả lời nhanh
* GV: hướng HS thấy được nét đặc sắc trong đoạn
trích cũng như ngòi bút xây dựng tính cách nhân
vật của tác giả
* GV: Nêu khái quát chủ đề đoạn trích?
+ HS: trả lời nhanh
- Hồi trống là điều kiện, là quan tòa xác định, phán xét lòng trung thành hay phản bội của Quan Công
- Lòng trung nghĩa của Quan Công
- Hồi trống thách thức, đoàn tụ anh em, hồi trống của tình anh em kết nghĩa…
3./ Chủ đề:
- Miêu tả tính cương trực, mạnh mẽ của Trương Phi, lòng trung nghĩa, khiêm nhường của Quan Công đồng thời thể hiện hành động mạnh mẽ của Quan Công giết kẻ thù để anh em đoàn tụ
4./ Tổng kết:
- Nội dung: Qua đoạn trích thấy được tính cách, phẩm chất của nhân vật Trương Phivà ý nghĩa của vấn đề trung thành hay phản bội mà tác giả nmuốn đặt ra trong đoạn trích
- Nghệ thuật: Tài tình của tác giả trong khắc họa tính cách nhân vật
* CỦNG CỐ:
- Khái quát giá trị nội dung, nghệ thuật đoạn trích?
- Hướng dẫn HS thực hiện bài tập nâng cao
* Dặn dò:
-Làm bài tập nâng cao SGK
-Đọc và làm trước các bài tập: Luyện tập về liên kết trong văn bản