Dinh dưỡng với bệnh táo bón pdf

Táo bón đã được ông tổ của nền y học phương Tây là Hipprocrates quan tâm đến khi nói rằng “Muốn có một sức khỏe tốt, cần phải đại tiện đều đặn.” Định nghĩa Cơ thể mỗi người có một thói q

DINH DƯỠNG VỚI BỆNH TÁO BÓN

Táo bón là một tình trạng gây khó chịu khá phổ biến,

nhưng thường gặp nhất là ở tuổi già, bởi vì có ít nhất là 25% các vị lão nam và 34% các vị lão bà phải chịu ảnh hưởng của tình trạng khó chịu này

Táo bón có thể là dấu hiệu của một số bệnh, là tác dụng phụ của một vài dược phẩm, hoặc hậu quả của một nếp sống

ít vận động, hoặc dinh dưỡng không cân đối

Nó đã làm nhiều người bị ám ảnh, mất vui trong cuộc sống Và người ta không ngại bỏ tiền ra chữa chạy để hy vọng có được sự hanh thông đại tiện

Táo bón đã được ông tổ của nền y học phương Tây là

Hipprocrates quan tâm đến khi nói rằng “Muốn có một sức khỏe tốt, cần phải đại tiện đều đặn.”

Định nghĩa

Cơ thể mỗi người có một thói quen riêng trong việc đào thải chất bã của sự tiêu hóa thực phẩm Có người đại tiện đều đặn mỗi ngày một lần, có người đến hai hoặc ba ngày một lần Khi tình trạng tiêu hóa bình thường, cơ thể luôn tuân theo thói quen đều đặn đó, cứ đến đúng thời điểm là sẽ có một cảm giác kích thích nhắc nhở ta thực hiện “nhiệm vụ” Khi thói quen đó không được duy trì như thường lệ thì điều đó có nghĩa là hệ tiêu hóa đang có vấn đề

Mỗi người có thể hiểu về táo bón theo một cách khác

b Kế đến là táo bón co cứng ruột: thay vì thư giãn sau

mỗi nhịp bóp thì đại tràng lại co cứng, ôm chặt chất bã, phân trở nên khô, kết thành từng cục nhỏ Nguyên nhân có thể do không tập thành thói quen đại tiện đều đặn, không ăn sáng để kích thích đại tiện, lạm dụng thuốc

c Loại thứ ba là táo bón do mất trương lực ruột: thường

thấy ở người cao tuổi, đặc biệt người bị bệnh tâm trí Trong trường hợp này, ruột không không co bóp đủ để di chuyển chất bã, khiến cho phân nằm đầy trong trực tràng mà vẫn không kích thích hậu môn để tạo

ra cảm giác muốn đại tiện

Thay đổi chức năng của ruột khi tuổi già

Sau khi được tiêu hóa, hấp thụ hết chất bổ dưỡng ở dạ dày và ruột non, phần bã của thức ăn sẽ được chuyển xuống đại tràng Nơi đây, nước trong chất bã được ruột hút giữ lại, phân được thành hình và được đào thải ra khỏi cơ thể Trung bình, thời gian cần thiết để một món ăn vào miệng cho tới lúc được đào thải là 8 giờ Ruột co bóp đều đặn, nhất là sau bữa ăn, và với trợ giúp chuyển động nhịp nhàng lên xuống của cơ hoành ở bụng, cùng đẩy phân xuống trực tràng Phân kích thích khiến cơ vòng hậu môn mở rộng và phân thoát ra ngoài

Nghiên cứu cho thấy là các chức năng của ruột trong việc đại tiện không thay đổi mấy ở người cao tuổi: thời gian lưu thông của phân trong đại tràng không chậm, sự đẩy phân

ra khỏi trực tràng không bị trì hoãn

Nhưng ở người cao niên bị táo bón thì các động tác này

Thêm vào đó, quý vị cao niên thường uống nhiều loại thuốc cùng một lúc nên việc đào thải chất bã tiêu hóa lại càng khó khăn hơn

3 Các bệnh mạn tính

Bệnh làm suy nhược thần kinh, trì hoãn chức năng co bóp, đùn đẩy của đại tràng, như các bệnh Parkinson, tiểu

đường, tai biến mạch máu não nhất là khi bị chấn thương thần kinh cột sống Ngoài ra, ung bướu ruột, giảm năng tuyến giáp, giảm kali, tăng calci trong máu cũng là những

nguy cơ đưa tới táo bón

4 Bệnh tâm thần

Trầm cảm, sa sút trí tuệ làm giảm tống xuất phân ở hậu môn Người bệnh đôi khi mất cảm giác, không biết tới những thôi thúc đại tiện như bình thường

5 Ít vận động

Khi cơ thể ít vận động, ruột, cơ hoành đều giảm co bóp, phân chậm di chuyển, đưa tới tình trạng táo bón Sự vận động cơ thể làm tăng chuyển động của ruột

Định bệnh

Sự định bệnh và tìm nguyên nhân trước hết là căn cứ vào các chi tiết do người bệnh cung cấp

Khi người cao tuổi than phiền có sự thay đổi đột ngột về thói quen đại tiện, về kích cỡ và mức đậm đặc của phân thì họ cần được lưu ý, khám nghiệm Đây có thể là dấu hiệu của ung thư đại - trực tràng hay các bệnh nghiêm trọng khác Nếu bệnh nhân không tự mô tả, thầy thuốc cần hỏi kỹ về

d Sa trực tràng vì người táo bón phải rặn để đẩy phân

ra và có thể đưa đến phân dính

đ Chuyển sang các bệnh trĩ nội, trĩ ngoại

e Táo bón kinh niên có thể là nguy cơ đưa đến ung thư

đại tràng và trực tràng

Điều trị

Ngày nay có rất nhiều thuốc chống táo bón được bán tự

do trên thị trường, nên việc chữa theo triệu chứng, đau đâu chữa đấy được coi là thuận tiện hơn cả Mỗi lần đại tiện khó khăn chỉ cần mua mấy viên thuốc nhuận tràng là giải quyết được ngay, thật dễ dàng!

Nhưng thực tế cho thấy như vậy là không giải quyết được tận gốc vấn đề, nên không phải là giải pháp tốt

Việc điều trị chứng táo bón cần phải bao quát hơn, với việc hướng dẫn người bệnh về sự bài tiết chất bã của quá trình tiêu hóa, sự đại tiện bình thường, tập thói quen đại tiện đều đặn, cũng như thay đổi chế độ dinh dưỡng, tăng vận động cơ thể

Mỗi người bệnh cần áp dụng một cách điều trị thích hợp, tùy theo nguy cơ gây bệnh, mà mục tiêu là giúp người bệnh đại tiện đều đặn và dễ dàng, ít nhất là ba lần một tuần và tránh những biến chứng

Có hai phương thức điều trị hỗ trợ cho nhau là không dùng dược phẩm và sử dụng dược phẩm

1 Không dùng dược phẩm

Trước hết, cần điều chỉnh một nhận thức sai lầm rất thường gặp là phải đại tiện mỗi ngày mới tốt Thật ra, như

e Tăng thêm lượng chất xơ trong thức ăn hằng ngày

Quan sát ở châu Phi vào thập niên 70 cho thấy người dân ở đây ăn nhiều chất xơ và ít bị táo bón, đại tiện nhiều hơn so với những người ăn ít chất xơ ở châu Mỹ và châu Âu Lý do là chất xơ không bị tiêu hóa và được thải nguyên dạng từ dạ dày xuống ruột non rồi vào đại tràng Ở đại tràng, một số chất xơ được các vi sinh vật làm lên men, hút nhiều nước trong ruột, làm phân trở nên mềm và to hơn khiến ruột dễ dàng đẩy ra ngoài

Do đó giảm nguy cơ táo bón

f Vận động cơ thể đều đặn và vừa phải với điều kiện thể

lực là rất tốt ở người cao tuổi Người bị bất động cần được đưa ra khỏi giường, đặt ngồi trên ghế nhiều lần trong ngày, giúp đỡ họ cử động chân tay, trở mình qua lại cũng giúp ích nhiều cho việc đại tiện, lại còn tránh hủy hoại da ở lưng vì nằm lâu quá

Nói thêm về chất xơ

Mặc dù chất xơ đóng vai trò tích cực trong việc chống táo bón, nhưng chất xơ cũng có một vài ưu, nhược điểm mà ta cần lưu ý khi sử dụng Những ưu điểm của chất xơ là:

– Chất xơ làm giảm nguy cơ ung thư đại tràng vì chất này thải bỏ một vài chất gây ung thư do vi sinh vật tạo ra

– Chất xơ làm giảm nguy cơ bệnh viêm túi ruột

– Chất xơ làm giảm nguy cơ mắc bệnh trĩ

– Nếu ta bị tiêu chảy thì chất xơ lại giúp hút bớt nước, phân sẽ khô hơn

– Chất xơ giúp hạ cholesterol trong máu, giảm tiểu

đường

dụng trong thời gian từ 12 đến 24 giờ Thuốc thường dùng là bột Citrucel, Konsyl, Fiberall, Metamucil;

viên Fibercon, Fiberall; thuốc hạt Serutan, Perdiem Fiber

b Thuốc làm phân mềm Các thuốc này làm bề ngoài

của phân ẩm trơn, có tác dụng sau 2, 3 ngày Thuốc thường dùng là Docusate natri (Kasof); Docusate Natri (Colace, Corectol, Modane Soft).

c Thuốc tẩy (xổ) như dầu Mineral, có tác dụng sau khi

uống khoảng 6 giờ

d Thuốc tẩy muối như magnesium citrate, magnesium hydroxide.

đ Thuốc để thụt hậu môn bằng nước lã, nước pha muối,

dầu, Fleet Phosphosoda.

e Thuốc viên nhét hậu môn có Glycerine hoặc Bisacodyl.

Các thuốc này giúp đi cầu dễ dàng nhưng cũng có nhiều nhược điểm khi ta lạm dụng chúng Chẳng hạn như:

– Khi dùng quá thường xuyên, quá liều, thuốc nhuận tràng sẽ đưa ra khỏi cơ thể những chất bổ dưỡng,

vitamin trước khi các chất này được ruột hấp thụ.

– Thuốc làm tăng sự bài tiết nước, natri, kali trong cơ

thể

– Dùng lâu sẽ thành quen, khiến cơ ở ruột yếu, không hoạt động hữu hiệu Khi ngưng thuốc, táo bón trở nên trầm trọng hơn