Lúc đĩ, trong suy nghĩ cần tiến hành bác bỏ để cĩ được nhận thức đúng cho mình đúng về logic, đúng với sự thật, đúng về thái độ, tư tưởng.. = Cách trả lời của các em là một trong những t
Trang 1Tuần 21- Tiết 81
Ngày 1-1-2010
THAO TÁC LẬP LUẬN BÁC BỎ
A MỤC TIÊU CẦN ĐẠT: Giúp HS
-Hiểu được mục đích, yêu cầu của thao tác lập luận bác bỏ
-Biết cách bác bỏ một ý kiến, quan niệm sai lầm
B PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC
Phối hợp diễn dịch với quy nạp bằng vấn đáp,trao đổi
C TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
I- Oån định lớp
II Kiểm tra bài cũ:( 3 phút)
-Đọc thuộc lòng bài thơ “Vội vàng “của Xuân Diệu ? và nêu chủ đề của bài thơ?
III- Bài mới:
Kể cho HS câu chuyện cười:
CHÀNG NGỐC LÍ LUẬN
Cĩ một anh chàng đi ăn giỗ Chủ nhà đưa nắm xơi cho anh để
mang về cho các con anh ăn Đường xa, bụng đĩi Anh chàng
đưa nắm xơi lên ngửi và lí luận:
Vợ mình con của người ta
Con mình do vợ sinh ra
Ngẫm đi nghĩ lại chẳng bà con chi
Khơng ăn thì để làm gì?
Thế là anh ta ăn hết nắm xơi
Lập luận của chàng ngốc đúng hay sai? [Sai] Gv tĩm
tắt: Trong cuộc sống ta thường gặp các ý kiến sai trái Lúc đĩ,
trong suy nghĩ cần tiến hành bác bỏ để cĩ được nhận thức
đúng cho mình (đúng về logic, đúng với sự thật, đúng về thái
độ, tư tưởng) Đối với các vấn đề cĩ ý nghĩa trong đời sống
cần viết bài bác bỏ Hơm nay, thầy và các em sẽ tiến hành tìm
hiểu về thao tác lập luận bác bỏ
Chàng ngốc sai chỗ nào?
Lí luận sai đĩ là: Anh nĩi vợ mình con của người ta là đúng.
Cịn câu Con mình do vợ sinh ra và câu ngẫm đi nghĩ lại
chẳng bà con chi là sai, thiếu logic Bởi lẽ con anh phải do anh
và vợ anh tạo thành chứ khơng phải một mình vợ anh sinh
được Thế nên, nĩi khơng phải là bà con là sai, thiếu thực tế.
= Cách trả lời của các em là một trong những thao tác của
lập luận bác bỏ
Cách lập luận diễn đạt vừa rồi của các em là 1 trong
những hoạt động bác bỏ một ý kiến cuả người khác Vậy, em
nào cĩ thể khái quát và cho biết thao tác lập luận bác bỏ là gì?
-Bác bỏ là dùng lí lẽ, chứng cứ để phê phán, gạt bỏ những ý
kiến, quan điểm sai lệch hoặc thiếu chính xác,…từ đĩ, nêu ý
I MỤC ĐÍCH,YÊU CẦU CỦA THAO TÁC LẬP LUẬN BÁC BỎ.
-Khái niệm: Bác bỏ làbác đi, gạt đi,
không chấp nhận
-Mục đích của thao tác lập luận bác bỏ là dùng các lí lẽ và dẫn chứng đúng
đắn, khoa học để phủ nhận những ý kiến, những nhận định sai lầm, lệch lạc, thiếu khoa học của một quan điểm, ý kiến nào đó
Trang 2kiến đúng của mình để thuyết phục người nghe (người đọc)
Trong cuộc sống cũng như viết bài NL, ta dùng thao tác bác
bỏ nhằm mục đích gì?
Chuyển sang phần 2 Giáo viên kể một câu chuyện cười Tây
phương
Cĩ một anh chàng vào một tiệm tạp hĩa mua đồ Anh ta hỏi:
-Hai ổ bánh mì bao nhiêu tiền?
-Người chủ tiệm trả lời: 6 đồng
Anh ta nhìn sang bên và hỏi giá chai bia Người chủ trả lời là
giá chai bia cũng 6 đồng Thế là anh ta đề nghị:
-Tơi cĩ thể đổi hai ổ bánh mì lấy chia bia được khơng?
-Được chứ -người chủ tiệm vui vẻ trả lời
Thế là anh ta uống cạn bia và trả hai ổ bánh mì Sau đĩ anh ta
bỏ đi thì bị ơng chủ tiệm giữ lại và bảo anh ta trả tiền thì anh ta
nĩi:
-Ơng bảo cĩ thể đổi hai ổ bánh mì lấy chai bia nên tơi đã đổi
hai ổ bánh mì lấy chai bia rồi cịn gì?
-Nhưng anh chưa trả tiền hai ổ bánh mì
-Tơi cĩ mua hai ổ bánh mì đâu mà trả, nĩ vẫn cịn trên tay
ơng
Em hãy chỉ ra cái sai trong cách lí luận của anh ta.?
-Hs trả lời: Cái sai của anh ta là đánh tráo tính chất sự vật
Bánh mì anh ta chưa mua mà lại lấy đĩ trao đổi với chai bia là
khơng thực tế
Từ hai ví dụ trên, em cĩ thể cho biết những yêu cầu của thao
tác nghị luận bác bỏ?
-Bác bỏ cần cụ thể, tránh chung chung, tránh phủ nhận tất cả
-Cần vận dụng cách phản bác phù hợp và rút ra kết luận thỏa
đáng
Cho biết trong ba đoạn trích trên, luận điểm(ý kiến,nhận
định,quan niệm…) nào bị bb? Bác bỏ bằng cách nào?
Vấn đề bác bỏ ở mỗi đoạn văn?
Cách bác bỏ của mỗi tác giả?Hãy phân tích?
= Nét đặc sắc nghệ thuật biểu hiện ở cách diễn đạt(phối hợp
câu tường thuật, câu cảm trhán, câu hỏi tu từ…)
- Yêu cầu:
+ Cần phải nắm chắc những sai lầm của họ
+ Đưa ra các lí lẽ và bằng chứng thuyết phục
+ Thái độ thẳng thắn ,cĩ văn hĩa lúc tranh luận và cĩ sự tơn trọng người đối thoại,tơn trọng bạn đọc
II CÁCH BÁC BỎ
1 Tìm hiểu một số đoạn văn cĩ dùng TTLLBB.
- Đoạn a:
- Luận điểm bị bác bỏ là: Nguyễn Du là một con bệnh thần kinh
- Những lí lẽ để bác bỏ:
+ Về chứng ngôn của người đồng
thời với Nguyễn Du thì không có
+ Còn những di bút của thi sĩ thì chỉ
căn cứ vào mấy câu hay mấy bài mà Nguyễn Du nói về ma quỷ, về âm hồn thì không có cơ sở kết luận
+ So sánh với Pa-xcan, những thi sĩ Anh Cát Lợi, Na Uy, Đan Mạch
+ Kẻ tạo ra Truyện Kiều không thể là
một con bệnh thần kinh.
- Đoạn b
- Luận cứ bị bác bỏ: “ tiếng nước mình nghèo nàn”
Trang 3Hãy cho biết cách thức bác bỏ?
Bài 1
Đoạn a: tg bb quan niệm”đổi cứng ra mềm” của những kẻ sĩ cơ
hội,cầu an Bb bằng lí lẽ và dẫn chứng
Đoạn b: tg bb quan niệm cho rằng: “thơ là những lời đẹp.” Bb
bằng những dẫn chứng cụ thể
- Những lí lẽ để bác bỏ:
+ Chỉ ra nguyên nhân của luận cứ
trên:thiếu hiểu biết về tiếng mẹ đẻ vốn từ còn nghèo hơn cả những người phụ
nữ nông dân
+ Đặt những câu hỏi: Ngôn ngữ của
Nguyễn Du nghèo hay giàu; Vì sao người An Nam…tác phẩm tương tự; Phải quy lỗi… con người.
- Đoạn c
- Cách lập luận bị bác bỏ: Tôi hút, tôi
bị bệnh, mặc tôi.
- Những lí lẽ để bác bỏ: xuất phát từ thực tế và những kết luận khoa học để bác bỏ(hút thuốc không chỉ làm hại cho bản thân mà còn đầu độc những người xung quanh
2 Cách bác bỏ
- Cĩ thể bb một luận điểm, luận cứ hoặc cách lập luận bằng cách nêu tác hại, chỉ
ra nguyên nhân hoặc phân tích những khía cạnh sai lệch, thiếu chính xác,…của luận cứ, cách lập luận ấy
- Khi bb, cần tỏ thái độ khách quan, đúng mực
III LUYỆN TẬP 1-Bài tập 1:
a- Nguyễn Dữ bác bỏ một ý nghĩ sai lệch(cứng quá thì gẫy đổi cứng ra mềm)
-Nguyễn Đình Thi bác bỏ một quan điểm sai lầm(thơ là những lời đẹp) b-Cách bác bỏ và giọng văn:
-Nguyễn Dữ dùng lí lẽ và dẫn chứng để trực tiếp bác bỏ với giọng văn dứt khoát, chắc nịch
-Nguyễn Đình Thi dùng dẫn chứng để bác bỏ luận điểm với giọng văn nhẹ nhàng, tế nhị
c-Rút ra bài học: khi bác bỏ, cần lựa chọn mức độ bác bỏ và giọng văn thích hợp
2-Bài tập 2: cách bác bỏ:
-Đây là một quan niệm sai lệch khi kết
Trang 4Bài 2
Khẳng định dây là một quan niệm sai về việc kết bạn trong lứa
tuổi học trị
Phận tích “học yếu” ko phải là một “thĩi xấu”, mà là một
nhược điểm chủ quan hoặc do những điều kiện khách quan chi
phối( sức khỏe, khả năng, hồn cảnh gia đình ); từ đĩ phân
tích nguyên nhân và tác hại của qn trên
Khẳng định qn đúng đắn là kết bạn với những người học yếu là
trách nhiệm và tình cảm bạn bè nhằm giúp đỡ nhau tiến bộ về
mọi mặt,trong đĩ cĩ học tập
bạn
-Có thể dùng cách truy tìm nguyên nhân, phân tích tác hại của quan niệm sai, để bác bỏ, sau đó nêu suy nghĩ và hành động đúng…
-Nên dùng giọng văn nhẹ nhàng, tế nhị,…để thuyết phục bạn có quan điểm sai lầm đó
IV- CỦNG CỐ
-Thế nào là thao tác lập luận bác bỏ?
- Cách thức bác bỏ?
- Bác bỏ quan niệm: đội nĩn bảo hiểm khi đi xe máy là khơng cần thiết.
V- CHUẨN BỊ BÀI MỚI
Chuẩn bị bài mới: Soạn bài Tràng giang
Chú ý đén hồn thơ Huy Cận
Đọc kĩ văn bản
Trả lời câu hỏi phần hướng dẫn sọan bài