Kiến thức - Nêu và lấy đợc ví dụ về ảnh hởng của giới tính với sự sinh trởng và phát triển của động vật - Trình bày đợc tên- nguồn gốc- tác dụng chính- ví dụ của hoocmon điều hoà sinh tr
Trang 1Bài 38: Các nhân tố ảnh hởng đến sự sinh trởng và phát triển
của động vật
I Mục tiêu bài học
1 Kiến thức
- Nêu và lấy đợc ví dụ về ảnh hởng của giới tính với sự sinh trởng và phát triển của động vật
- Trình bày đợc tên- nguồn gốc- tác dụng chính- ví dụ của hoocmon điều hoà sinh trởng
và phát triển ở động vật
- Nêu đợc khái niệm chu kỳ kinh nguyệt
- Trình bày đợc sự biến đổi của hoocmon và niêm mạc tử cung trong chu kỳ kinh
nguuyệt
2 Kỹ năng
- Rèn luyện kỹ năng phân tích, so sánh, đánh giá, tổng hợp, làm việc nhóm
3 Thái độ
- Vận dụng vào điều hoà sự sinh trởng, phát triển trong chăn nuôi
II Phơng tiện dạy học
- SGK sinh học 11 nâng cao, Bài tập số 1và 2, hình ảnh minh hoạ
III Phơng pháp dạy học
- Trực quan kết hợp vấn đáp tìm tòi bộ phận
IV Nội dung trọng tâm
- Sinh trởng và phát triển: Giới tính, hoocmon
- Sinh trởng: Hoocmon sinh trởng và tiroxin
- Phát triển hình thái: Hoocmon ecdixon, juvenin và tiroxin
- Chu kỳ kinh nguyệt và điều hoà chu kỳ kinh nguyệt
V Tiến trình bài học
* Kiểm tra bài cũ:
Phân biệt biến thái hoàn toàn và biến thái không hoàn toàn (Đại diện, đặc điểm của các giai đoạn, khái niệm, ứng dụng)
* Tiến trình bài mới:
Hoạt động 1: Công tác độc lập với SGK tìm hiểu mục I.1 và2 các hoocmon điều
hoà sinh trởng và phát triển
Gv: Giới tính quyết định gì đến
sự sinh trởng và phát triển? Cho
ví dụ minh hoạ
Gv: Những ứng dụng của việc
làm này trong chăn nuôi?
Gv: Giải thích tại sao đa số con
cái có tốc độ lớn nhanh hơn và
sống lâu hơn?
Gv: Tổng kết lại
Hs: kết hợp SGK
và kiến thức thực tế
I ảnh hởng của các nhân tố bên trong
1 Giới tính
- Trong cùng một loài sinh trởng của con đực và con cái có
thể khác nhau
- Thờng con cái có tốc độ lớn nhanh hơn và sông lâu hơn
- Ví dụ: Mối chúa lớn rất nhanh, cơ thể dài gấp đôi và nặng gấp
10 lần mối đực
2 Các hoocmon sinh trởng và phát triển
Trang 2Gv: Điều hoà sự phát triển phôi,
đặc biệt là hậu phôi có rất nhiều
hoocmon tác động phối hợp:
hoomon sinh trởng, hoocmon
tiroxin tìm hiểu phần này làm
bài tập số 1: (làm việc theo bàn)
Hs: Làm việc theo bàn, trình bày, bổ xung, tổng kết hoàn thành bảng
a Hoocmon điều hoà sinh trởng
- Đáp án bài tập số 1
Hoàn thành các nội dung trong bảng sau:
Nguồn gốc
Tác dụng chính
Ví dụ
Đáp án bài tập số 1
Tác dụng chính
- Kích thích phân chia tế bào
và tăng kích thớc tế bào qua tăng tổng hợp protein
- Kích thích sự phát triển của xơng (xơng dài ra và to lên)
- Kích thích chuyển hoá tế bào
- Kích thích quá trình sinh trởng và phát triển bình th-ờng của cở thể
Ví dụ -Ưu năng tuyến yên(tăng tiết GH) trớc tuổi trởng thành dẫn
đến bệnh khổng lồ
- Trẻ em thiếu tiroxin xơng
và mô thần kinh sinh trởng không bình thờng có thể
đàn độn Gv: Hớng dẫn học sinh trả lời câu hỏi phần I.2.a trang 145 Liên hệ trờng hợp thừa, thiếu GH ở cả ngời lớn và trẻ em, hậu quả, biện pháp khắc phục
Gv: Tìm hiểu phần này chúng ta
làm bài tập số 2 Hs: Đọc SGK hoàn thành bài
tập, báo cáo, nhận xét, bổ xung cho các nhóm khác
b Hoocmon điều hoà sự phát triển
- Đáp án bài tập số 2
Đọc mục I.2 b hoàn thành bài tập số 2
1 Hoocmon điều
hoà sự biến thái EcdixonJuvenin
Tiroxin
2 Hoocmon sinh
dục OstrogenTestosteron
Trang 33 Hoocmon điều
hoà chu kỳ kinh
nguyệt
FSH LH Ostrogen Progesteron HCG
Đáp án bài tập số 2:
1
Hoocmon
điều hoà
sự biến
thái
- Ecdixon - Tuyến ngực - Gây lột xác ở sâu bớm, kích thích sâu biến đổi thành nhộng và bớm
- Juvenin - Tuyến ngực
- Phối hợp với Ecdixon gây lột xác ở sâu bớm
- ức chế quá trình biến đổi sâu thành nhộng và bớm
- Tiroxin - Tuyến giáp - Gây biến thái từ nòng nọc thành ếch
2
Hoocmon
sinh dục
Ostrogen - Buồng trứng Kích thích sự sinh trởng và phát triển
mạnh ở tuổi dậy thì nhờ:
+ Tăng phát triển xơng + Kích thích sự phân hoá tế bào để hình thành các đặc điểm sinh dục thứ cấp
- Riêng testosteron còn làm tăng mạnh tổng hợp protein, phát triển mạnh cơ bắp
Testosteron - Tinh hoàn
3
Hoocmon
điều hoà
chu kỳ
kinh
nguyệt
- FSH - Tuyến yên Kích thích sự phát triển của nang trứng
- LH - Tuyến yên - Tạo thể vàng
- Ostrogen - Buồng trứng - Kích thích sự chín và rụng trứng
- Progesteron - Thể vàng
- Kích thích sự phát triển của niêm mạc
tử cung chuẩn bị cho sự làm tổ của trứng
- HCG - Nhau thai - Duy trì sự tồn tại của thể vàng
Gv: Tổng kết , đa đáp án đúng
- Liên hệ thực tế: Tuổi dậy thì ở em gái và trai khác nhau nh thế nào? tại sao?
Hoạt động 2: tìm hiểu chu kỳ kinh nguyệt và điều hào chu kỳ kinh nguyệt
Gv: Chiếu hình 1 Sơ đồ các
hiện tợng trong chu kỳ kinh
nguyệt
Gv: Quan sát hình ảnh và cho
nhận xét;
- Thời gian độ dài của chu kỳ?
- Thời gian rụng trứng?
- Những biến đổi trong buồng
trứng và trong dạ con?
- Những biến đổi của hàm lợng
Hs: Quan sát hình ảnh, kết hợp SGK nhận xét,
bổ sung
c Chu kỳ kinh nguyệt và điều hoà chu kỳ kinh nguyệt
- Những biến đổi có chu kỳ trong bộ phận sinh dục, biểu hiệnbên ngoài bằng hiện tợng chảy máu dạ con gọi là chu kỳ kinh nguyệt
- Mỗi chu kỳ kinh nguyệt thờng kéo dài trong khoảng 21-32 ngày, trung bình là 28 ngày,
Trang 4hoocmon trong chu kỳ kinh
nguyệt?
- Thời gian có kinh?
- Chu kỳ kinh nguyệt là gì?
Gv: tổng kết, đa sơ đồ điều hoà
chu kỳ kinh nguyệt
Gv: Liên hệ giáo dục giới tính,
dân số, điều khiển sinh sản,
tránh thai ntn?
Hs: lắng nghe và hoàn thiện sơ đồ
ngày thứ 14 của chu kỳ thì trứng rụng
(-) (+) Vùng dới đồi
Tuyến yên
LH FSH
Testosteron E Ostrogen Thể vàng Trứng rụng
Progesteron Thụ tinh ( 14 ngày của pha nang trứng)
Sơ đồ điều hoà chu kỳ kinh
nguyệt
* Củng cố: chọn đáp án đúng nhất cho các câu hỏi sau:
1 Sự biến thái của sâu bọ đợc điều hoà bởi hoocmon nào:
a Tiroxin c Testosteron
b Ostrogen d Ecdixon và Juvenin
2 Hoocmon kích thích sự phát triển của nang trứng và tiết ostrogen:
a Progesteron c FSH
b Tiroxin d LH
3 Hoocmon tạo thể vàng và làm trứng rụng:
a Juvenin c Testosteron
b LH d GH
4 Hoocmon duy trì thể vàng và tiết progesteron:
a FSH và LH c HCG
b Ostrogen d Tiroxin
5 Hoocmon kích thích sự phát triển của niêm mạc tử cung:
a Ostrogen c Testosteron
b Progesteron d cả a và b đều đúng
Đáp án: 1-d, 2-c, 3-b, 4-c, 5-d
* Dặn dò: học sinh học bài cũ và chuẩn bị bài 39
