Van 8 (k2)

H: Tâm sự của con ngời đợc thể hiện nh thế nào trong bài thơ?. => Điệp từ "nào đâu" với những câu hỏi tu từ nh 1 điệp khúc bất tận thể hiện nỗinhớ day dứt, dâng trào, cùng niềm tiếc nuối

Chơng trình học kỳ II Ngữ văn 8

74 Nhớ rừng và Ông đồ

75 Câu nghi vấn

76 Viết đoạn văn trong văn bản th.m

105,106 ThuÕ m¸u.

108 T×m hiÓu yÕu tè biÓu c¶m v¨n nghÞ luËn

109 §i bé ngao du

30 29 119 Lùa chän trËt tù tõ trong c©u (luyÖn tËp)

120 LuyÖn tËp: §a c¸c yÕu tè tù sù, miªu t¶ vµo trong v¨n nghÞ

129 Tr¶ bµi kiÓm tra cuèi n¨m

Thế Lữ

A- Mục tiêu cần đạt:

1-Kiến thức: HS hiểu đợc giá trị NT đặc sắc, bút pháp lãng mạn rất truyền cảmcủa nhà thơ, từ đó cùng rung động với niềm khao khát tự do mãnh liệt, nỗi chán ghétsâu sắc thực tại tù túng, tầm thờng, giả dối, tâm trạng đầy bi phẫn của nhân vật trữtình : -Con hổ bị nhốt ở vờn Bách thú

1- Thái độ: Sự cảm thông với sự tù túng, mất tự do của con ngời

2- Kỹ năng: Rèn học sinh kỹ năng đọc diễn cảm thể thơ tám chữ vần liền,phân tích nhân vật trữ tình qua diễn biến tâm trạng

3- Tích hợp: Phần VH: Bài "Ông đồ" , phần TV "Câu nghi vấn"tích hợp thực

"Nhớ rừng" là bài thơ nổi tiếng của Thế Lữ in trong tập "Mấy vần thơ" (1943) đợc

H Thanh và H Chân tuyển bình trong tập "Thi nhân Việt Nam" tác phẩm hay nhất vềphong trào thơ mới

(GV treo chân dung Thế Lữ, bổ xung - TL)

H: Nêu giá trị và xuất xứ của "Nhớ rừng"?

- HS giải thích một số từ khó theo SGK

H: Hãy quan sát bài thơ, chỉ ra những điểm

mới về hình thức của bài này so với những

bài thơ đã học?

H: Bài thơ là lời của ai? (mợn lời của con

I Đọc, tìm hiểu chú thích: 10'1/ Đọc:

2/ Chú thích:

a) Tác giả - tác phẩm

- Tác giả: SGK

- Tác phẩm: SGKb) Giải thích từ khó:

- Hổ : hùm, cọp, ông ba mơi, chúa sơn lâm

- Rừng: ngàn, lâm

3/ Cấu trúc văn bản:

- Thể thơ 8 tiếng, ngắt nhịp tự do, vần

hổ ở vờn Bách thú).

H: Mợn lời nh thế có tác dụng gì? (Bộc lộ

tâm sự của con ngời)

H: Tâm sự của con ngời đợc thể hiện nh thế

nào trong bài thơ?

H: Con hổ cảm nhận những nỗi khổ nào

khi bị nhốt trong cũi sắt ở vờn Bách thú?

H: Trong đó nỗi khổ nào có sức biến thành

nỗi căm hờn? vì sao?

H: Em hiểu "khối căm hờn" là ntn?

H: Khối căm hờn ấy biểu hiện thái độ sống

và nhu cầu sống nh thế nào của con hổ nơi

vờn bách thú?

- HS đọc khổ thơ 2,3

H: Con hổ bày tỏ nỗi nhớ tiếc quá khứ của

mình qua câu thơ nào?

H: Từ "sống" trong "sống mãi" có ý nghĩa

- Đ1: C1 - C8: Tâm trạng của con hổ trong cũi sắt

- Đ2-3: C9 - C30: Nỗi nhớ tiếc quá khứ nơi rừng thẳm

- Đ4: C31- C39: Trở về hiện tại càng chán chờng, uất hận

- Đ5: C40- C47: Nỗi khát khao giấc mộng ngàn

II Đọc, hiểu văn bản: 25'1/ Tâm trạng của con hổ trong cũi sắt ở vờn bách thú (Đ1)

- Nỗi khổ bị mất tự do, nỗi nhục bị biếnthành trò chơi cho thiên hạ tầm thờng, nỗi bất bình vì phải ở chung cùng bọn thấp kém

=> Con hổ thấy chán ghét cuộc sống tầm thờng, tù túng Nó khao khát đợc tự

do, đợc sống đúng với phẩm chất của mình

2/ Nỗi nhớ tiếc quá khứ nơi rừng sâu (Khổ 2 , 3)

" Ta sống mãi… nỗi nhớ"

=> Nỗi nhớ rừng sâu của con hổ da diết, tự đáy lòng

- Cảnh vật: Sơn lâm, bóng cả, cây già, gió gào ngàn…

=> Cảnh rừng sâu qua tâm linh của con

hổ là cảnh âm u, bí hiểm, dữ dội mà hùng vĩ

- Biện pháp tu từ liệt kê đợc sử dụng giúp ta cảm nhận đợc nỗi nhớ da diết, khắc khoải của con hổ nơi rừng sâu

đại ngàn là cảnh nh thế nào?

H: Trong khổ thơ, tác giả sử dụng biện

pháp tu từ gì? Tác dụng của biện pháp nghệ

thuật đó?

H: Từ chỗ nhớ cảnh vật, con hổ nhớ về điều

gì? (Dáng vẻ của nó)

H: Con hổ xuất hiện vào thời điểm nào?

(xuất hiện kèm theo tiếng thét)

H: Sau khi xuất hiện nó có những hành

H: Chú ý biện pháp nghệ thuật đợc sử dụng

ở đây là gì? (Câu hỏi tu từ, điệp ngữ) Tác

dụng?

H: Con hổ nhớ tiếc những điều gì của ngày

tháng tự do?

H: Cuộc sống của nó đợc diễn ra ở đâu?

H: Nhận xét gì về cách diễn đạt của tác giả

ở khổ này? (sự đan xen giữa hiện tại và quá

khứ)

H: Sự đan xen nh thế thể hiện điều gì?

H: Câu thơ cuối của khổ thơ thể hiện tâm

trạng gì của con hổ?

H: Đang say sa với quá khứ hào hùng, quay

trở về với hiện tại, con hổ ntn?

H: Tại sao con hổ lại "uất hận, lại ghét" đến

=> Con hổ hiện lên với đầy vẻ oai hùng, quyền uy, mãnh liệt, đầy tự hào, kiêu hãnh

- Cuộc sống khi còn ở rừng sâu

=> Điệp từ "nào đâu" với những câu hỏi

tu từ nh 1 điệp khúc bất tận thể hiện nỗinhớ day dứt, dâng trào, cùng niềm tiếc nuối vô biên trong tâm can con hổ

- Giữa cảnh rừng sâu với đêm vàng, ngày ma, bình minh, chiều nắng gắt con hổ đã say mồi, ngắm (gắn bó) với giang san, đất nớc đổi mới, đã có giấc ngủ tng bừng và đợi chết đau đớn Nó không thể sống thiếu núi rừng

- "Than ôi… đâu"

=> Câu thơ nh tiếng thở dài ngao ngán của cảnh thân tù, tiếng than thống thiết

đa con hổ về với thực tại đau thơng.3/ Thái độ của con hổ đối với cuộc sốnghiện tại (khổ thơ 4)

=> Con hổ mang tâm trạng bực bội, u uất kéo dài vì phải chung sống với mọi

sự tầm thờng, giả dối Nó chán ghét sâusắc thực tại tù túng, tầm thờng, khao khát đợc sống tự do chân thật

- Phát hiện tính b.cảm của 1 VB thơ giầu yếu tố HS miêu tả.

4 Tích hợp: - Các văn bản thơ lãng mạn, câu nghi vấn

B- Chuẩn bị: - GV: Giáo án, tranh SGK, t liệu

- HS: Học bài cũ, soạn bài

* Giới thiệu bài

Hoạt động của thầy trò

H: Đọc đoạn cuối bài thơ, cho biết giấc

ng đó là 1kg trong mộng

- Giấc mộng ngàn mãnh liệt, to lớn

nh-ng đau xót, bất lực Đó là một bi kịch

(Bộc lộ cảm xúc trực tiếp)

H: Từ đó em thấy giấc mộng ngàn của

con hổ là giấc mộng nh thế nào?

H: Giấc mộng ấy phản ánh khát vọng

nào của con hổ hay cũng chính là khát

vọng của con ngời?

HĐ3

H: Bài thơ thành công bởi những biện

pháp nghệ thuật nào đợc sử dụng?

H: Tâm sự nổi bật trong bài thơ là gì?

HĐ4

H: Nhà phê bình Hoài Thanh nhận xét:

Ta tởng chừng thấy những chữ bị xô

đẩy, bị dằn vặt bởi một sức mạnh phi

thờng" Em hiểu sao về phi thờng ở đây

những ND nào? Nó thể hiện nh thế nào

trong văn bản? (Thảo luận nhóm)

HĐ2

- GV hớng dẫn HS đọc, thảo luận và

rút ra những nhận xét về h/ả ông đồ

thời xa

H: Thời điểm ông đồ xuất hiện? ý

nghĩa của thời điểm?

H: Sự lặp lại của thời gian, con ngời,

hành động có ý nghĩa gì?

=> Đoạn thơ thể hiện niềm khao khát

đợc sống chân thật c/s của chính mình, trong xứ sở của chính mình Đó là khát vọng giải phóng, khát vọng tự do.III Tổng kết: 5'

1) NT2) ND

I Đọc, tìm hiểu chú thích1/ Đọc

2/ Chú thích

a) Tác giả - Tác phẩm (SGK)b) Từ khó (SGK)

- Ông đồ xuất hiện đều đặn hòa hợp giữa cảnh sắc ngày Tết - Hình ảnh ông

đồ viết chữ nho

=> Thái độ của mọi ngời: Quý trọng

ông đồ, quý trọng 1 nếp sống đẹp, nếp

H: Những chi tiết nào miêu tả tài năng

thơ này so với khổ thơ đầu?

H: Cảm xúc của tác giả ẩn chứa ở đây

- Ông dồ hoàn toàn bị lãng quên, cô

đơn, già nua, lạc lõng

- Cảnh tợng thê lơng, tiều tụy

=> Nỗi buồn thơng của ngời đọc dành cho cả một lớp ngời đã lỗi thời trong xã hội Buồn thay cho những giá trị VHnay đã trở nên tàn tạ, bị rơi vào lãng quên

3/ Thái độ của tác giả:

- Thiên nhiên vẫn tồn tại đẹp đẽ và bất biến, nhng con ngời thì khác Ngời xa nay đã trở thành xa cũ

=> Tác giả xót thơng cho những nhà nho danh giá một thời nay bị lãng quên

do thời cuộc đổi thay, thơng tiếc những giá trị VH bị lãng quên

- HS nắm đợc cách cấu tạo câu nghi vấn và phân biệt đợc câu nghi vấn với các câukhác.

- Rèn luyện HS kỹ năng nhận diện và sử dụng câu nghi vấn

- Tích hợp với phần văn qua 2 VB "Nhớ rừng" và "Ông đồ" phần TLV qua bài "Viết

đoạn văn trong văn bản t.m" Các phần kiến thức đã học ở Tiểu học

B Chuẩn bị: - GV: Giáo án - bảng phụ

3/ Bài mới: 37'

Hoạt động của thày trò

HĐ1

- HS đọc VD trên bảng phụ

H: Tìm trong đoạn văn trên những câu

văn kết thúc bằng dấu chấm hỏi?

H: Dựa vào kiến thức đã học ở bậc Tiểu

học, hãy gọi tên những câu đó?

H: Ngoài đ2 dấu câu, em có nhận xét gì

về từ ngữ sử dụng trong những câu văn

trên?

GV: Những câu văn mang những đ2

trên gọi là câu nghi vấn? Vậy thế nào

là câu nghi vấn?

HS đọc lại những câu nghi vấn xét

trong mqh với những câu khác của

=> Câu nghi vấn

Trong các câu văn trên có các từ nghi vấn: không, làm sao, hay…

c) Kết luận:

Ghi nhớ 1(SGK T11)2/ Chức năng chính của câu nghi vấn:

- Câu nghi vấn có tác dụng dùng để hỏi

II Luyện tập: 22'1/ Bài 1:

Xác định câu nghi vấn trong các ví dụ

a) Chị khất tiền su đến mai phải không?

Những cặp từ này diễn tả điều gì thì

nội dung của câu thể hiện ý nghĩa đó

b) Tại sao con ngời lại phải khiêm tốn

nh thế?

=> Đ2: Từ nghi vấn (sao), dấu (?).c) Văn là gì?, chơng là gì?

=> Đ2: Từ nghi vấn (gì), dấu (?)

d) Chú mày có muốn cùng tớ đùa vui không?

Đùa trò gì? Cái gì thế? Chị Cốc béo xù

đứng trớc cửa nhà ta ấy hả?

=> Đ2: Từ nghi vấn (không, gì, thế, hả),dấu (?)

2/ Bài 2: Xét các câu sau:

a) Căn cứ vào sự có mặt của từ "hay" (nối các vế có qh lựa chọn), dấu (?).b) Không thể thay từ "hay" bằng từ

"hoặc" đợc vì nó dễ lẫn với câu ghép

mà các vế câu có quan hệ lựa chọn.3/ Bài 3: Có thể đặt dấu (?) cuối câu đ-

ợc không? Vì sao?

- Không đặt dấu (?) đợc vì cả 4 câu không phải câu nghi vấn

- Các từ: Sao, không… dễ lẫn với câu nghi vấn nhng chức năng không dùng

- ý nghĩa: Hỏi thăm sức khỏe vào thời

điểm hiện tại, không biết trớc đó tình trạng sức khỏe của ngời đợc hỏi ntn?b) Anh đã khỏe cha?

- Hình thức: Câu nghi vấn với cặp từ

"đã… cha"

- HS đọc - nêu y/c BT5

- GVHD h/s: Để làm đợc bài tập này,

cần chú ý đến từ để hỏi, vị trí của từ

nghi vấn => quy định ý nghĩa của câu

- Chia nhóm thảo luận

ý nghĩa: Hỏi thăm sức khỏe vào thời

điểm hiện tại nhng ngời hỏi đã biết rõ tình trạng sức khỏe của ngời đợc hỏi khi trớc lúc đó (ốm…)

5/ Bài 5: Sự khác nhau về hình thức, ý nghĩa của những câu văn sau:

a) Bao giờ anh đi HN?

Bao giờ: đứng ở đầu câu: hỏi về thời

điểm sẽ thực hiện hành động "đi"

b) Anh đi HN bao giờ?

Bao giờ: đứng ở cuối câu: Hỏi về thời gian đã diễn ra hành động "đi"

6/ Bài 6: Các câu nghi vấn sau đây dùng đúng hay sai, vì sao?

a) Dùng đúng vì ngời hỏi đã tiếp xúc với sự vật, hỏi để biết trọng lợng chính xác của sự vật đó

b) Dùng sai vì ngời hỏi cha biết giá cớccủa chiếc xe thì không thể thắc mắc đắthay rẻ đợc

7/ Bài 7: Viết đoạn văn (nd tự chọn) có

sd câu nghi vấn

4 Củng cố: 2' : Đặc điểm hình thức và c/n chính của câu NV!

5/ HDVN: - Học bài, làm các bài tập còn lại

- Chuẩn bị bài: Câu nghi vấn (tiếp)

G:22/01/05 (8B, C, D)

Tiết 76: Viết đoạn văn trong văn bản thuyết minh

A Mục tiêu cần đạt:

- Giúp HS biết nhận dạng, sắp xếp ý và viết 1 đoạn văn thuyết minh ngắn

- Rèn HS kỹ năng xác định chủ đề, sắp xếp và phát triển ý khi viết đoạn văn thuyếtminh

- Tích hợp: Phần văn: ở 2 văn bản: "Nhớ rừng" và "Ông đồ", phần tiếng việt "Câu nghivấn", phần TLV : Văn thuyết minh

B Chuẩn bị:

Thế nào là chủ đề? Câu chủ đề trong đoạn văn là gì?

(Gợi ý: Chủ đề là ý chính, ý chủ chốt, khái quát nhất của đoạn văn, 1 đoạn văn chỉ cómột chủ đề)

Câu chủ đề: Là câu nêu nd chính của đoạn Câu chủ đề thờng ngắn gọn đầy đủ ý Tùyloại đoạn văn mà câu chủ đề đợc đặt ở những vị trí khác nhau

H: Việc nhắc lại từ "nớc" nh vậy để

làm gì? (Từ quan trọng nhất để thể hiện

chủ đề)

H: Vậy, chủ đề của đoạn văn này là gì?

Thể hiện ở câu văn nào?

H: Căn cứ vào nd của đoạn văn cho

biết p thức b đạt chính của đoạn văn

là gì?

H: Vai trò của từng câu trong đoạn ntn

trong việc thể hiện và phát triển chủ

đề?

- GV hớng dẫn hs làm việc tơng tự dới

Nội dung chính

I Bài học: 20'1/ Nhận dạng đoạn văn trong văn bản thuyết minh

a) Ví dụ: SGK (T14)b) Nhận xét:

- Chủ đề của đoạn văn trên đợc thể hiện

ở câu chủ đề: Câu 1: Tập trung vào cụm từ: "Thiếu nớc sạch nghiêm trọng"

- Đây là đoạn văn thuyết minh

- Câu 1: Câu chủ đề (Giới thiệu khái quát vấn đề thiếu nớc sạch trên TG)

- Câu 2, 3, 4: Giới thiệu cụ thể những biểu hiện của sự thiếu nớc ngọt, nớc sạch trên thế giới

Câu 5: Dự báo sự việc, tình hình thiếu nớc trong tơng lai

- Từ ngữ chủ đề: Nớc xuất hiện ở tất cả

những câu văn bổ sung g thích

nào? Cách sắp xếp của đoạn ntn?

(Nêu chủ đề: Cấu tạo, công dụng, cách

sử dụng bút bi)

H: Vậy đoạn văn trên mắc những lỗi

nào? Cách sửa chữa ra sao?

- GV hớng dẫn làm đoạn b tơng tự

H: Vậy qua tìm hiểu VD, hãy cho biết

để viết 1 đoạn văn trong VB th.m cần

H: Câu chủ đề nêu vấn đề gì?

- Từ vấn đề chính, phát triển những vấn

1 con ngời nổi tiếng

2/ Sửa chữa các đoạn văn t.m

a) Ví dụ: SGK (T14)b) Nhận xét:

- Đoạn văn a:

+ Thiếu (không rõ) câu chủ đề

+ Thiếu công dụng của bút bi

+ Các ý lộn xộn, thiếu mạch lạc

- Đoạn văn b:

+ Các ý lộn xộn, rắc rối, phức tạp hóa chiếc đèn bàn Câu 1 và các câu sau liên kết cha mạch lạc, gợng

3/ Kết luận:

Ghi nhớ (SGK - T15)

II Luyện tập: 17'1/ Bài 1: Viết đoạn mở bài và kết bài cho đề văn: "Giới thiệu trờng em"VD: MB "Mời bạn đến thăm trờng tôi

- ngôi trờng be bé, nằm ở giữa đồng xanh- ngôi trờng thân yêu - mái nhà chung của chúng tôi

- KB: "Trờng tôi nh thế đó, giản dị, khiêm nhờng mà xiết bao gắn bó Chúng tôi yêu quý vô cùng ngôi trờng

nh yêu ngôi nhà của mình Chắc chắn những kỷ niệm về trờng sẽ đi theo suốt cuộc đời

2/ Bài 2: Viết đoạn văn t m với câu chủ

đề: "HCM, lãnh tụ vĩ đại của nd VN"

=> phát triển 1 vài ý sau:

+ Năm sinh, năm mất, quê quán, gđ.+ Vài nét về q.trình hđ CM, sự nghiệp.+ Vai trò và cống hiến to lớn của Ngời với dân tộc và thời đại

3/ Bài 3: Viết đoạn văn giới thiệu SGK

NV lớp 8, tập 1

lục, dựa vào đó, giới thiệu sơ lợc các

tuần, bài, tên va sự sắp xếp của bài, của

4/ Củng cố : 2' Nêu y/c của đoạn văn trong văn bản thuyết minh?

5/ HDVN: - Học ghi nhớ

- Làm BT: Viết đoạn văn giới thiệu góc học tập của em

- Chuẩn bị bài: "Thuyết minh vẽ 1 P2 "

- Rèn h/s kỹ năng đọc diễn cảm thể thơ 8 chữ Phân tích các h/ả nhân hóa, so sánh đặcsắc

- Tích hợp: Các văn bản đã học, phần TV ở " câu nghi vấn…" TLV "Văn bản thuyếtminh…., các kiến thức về địa lý…

B Chuẩn bị: GV: Giáo án, chân dung nhà thơ Tế Hanh

HS : Su tầm tranh ảnh làng ven biển, đoàn thuyền ra khơi đánh cá

C Tiến trình bài dạy:

2/ Chú thích:

hoặc 3-5.

H: Nêu những hiểu biết của em về tác

giả Tế Hanh? (HS nêu)

H: Có những nội dung chính nào đợc

thể hiện trong bài thơ?

H: Chi tiết nào đặc tả con thuyền?

H: Có gì độc đáo trong chi tiết này?

H: Hình dung về con thuyền từ những

lời miêu tả trên?

H: Tác giả bộc lộ cảm xúc nào khi

đứng trớc h/ả đẹp đó? (tự hào, tin yêu

qh)

H: Cảnh này đợc m.tả bằng mấy chi

tiết? Đó là những chi tiết nào?

* Cảnh dân chài bơi thuyền ra khơi

=> Con thuyền làng chài của t/g đẹp, quý, thân thiết, là linh hồn, sự sống củalàng chài

- H/ả con thuyền: Chiếc thuyền….vó

=> Cảnh gợi 1c/s lđ nhiều niềm vui

nh-H: K2 ấy cho thấy c/s nơi đây ntn?

H: Ngời dân làng chài đợc miêu tả

bằng chi tiết rất điển hình của ngời dân

miền biển, cảm nhận của em?

H: Có gì đặc sắc về NT trong lời thơ

m.tả con thuyền? T/dụng?

HS đọc 4 câu thơ cuối

H: Trong xa cách, lòng tác giả nhớ tới

những điều gì nơi quê nhà?

H: Một c/s ntn đợc gợi lên từ các chi

tiết đó?

H: Có thể cảm nhận đợc cái "mùi nồng

mặn" của t/g ntn?

( Vừa nồng nàn lại vừa đằm thắm)

H: Lời thơ "Tôi… quá" có ý nghĩa gì?

H: Từ đó cho thấy nỗi nhớ quê của tác

=> Ngời dân chài nơi đây mang vẻ đẹp

và sự sống nồng nhiệt của biển cả

=> T/g dùng phép nhân hóa gợi sự cảmnhận con thuyền nh 1 cơ thể sống, nh một phần sự sống lđ ở làng chài

2/ Nỗi nhớ quê hơng

- Cá (cá bạc)

- Cánh buồm

- Thoáng con thuyền…

- Mùi biển (cái mùi nồng mặn quá)

=> C/s đẹp giầu, làm lụng và thanh bình

- Đó là mùi riêng của làng biển đợc cảm nhận bằng tấm tình trung hiếu của ngời con xa quê

- Lời thơ nhấn mạnh nỗi nhớ quê và đ2

của làng quê Đó là 1 nỗi nhớ cụ thể thắm thiết bền bỉ

Tổng kết: 4'1/ Nội dung:

- Bức tranh tơi sáng, khỏe khoắn…

- Tấm lòng yêu qh trong sáng đằm thắm…

2/ Nghệ thuật:

* Ghi nhớ: SGK (T18)

IV Luyện tập: 5'

- Có thể đặt tên "Làng tôi" Vì cụ thể sátthực hơn với nd bài

- Không đặt tên khác đợc vì t/c qh kq

4/ Củng cố: 2': GV khắc sâu nd bài

5/ HDVN: - Học thuộc lòng bài thơ, phần ghi nhớ làm BT - L.tập

- Soạn bài: "Khi con tu hú"

- Rèn HS kỹ năng đọc sáng tạo, diễn cảm thể thơ lục bát, phân tích những h/ả lãngmạn bay bổng trong bài thơ, sức mạnh nghệ thuật của câu hỏi tu từ.

- Tích hợp: Với văn bản "Quê hơng", phần TV ở " Câu nghi vấn", Phần TLV ở bài

"Thuyết minh 1 cách làm…."

B Chuẩn bị: GV: Giáo án, ảnh chân dung Tố Hữu

HS: Su tầm tranh ảnh về chim tu hú Soạn bài

C Tiến trình tổ chức các hoạt động.

1/ ổn định: 1'

2/ Kiểm tra: 5'

? Đọc thuộc lòng bài thơ "Quê hơng" của Tế Hanh?

Đây là bài thơ tả cảnh hay tả tình? Vì sao? ND nổi bật của bài thơ là gì?

3/ Bài mới: 37'

* GTB: 19 tuổi đời, đang hoạt động cách mạng sôi nổi, say sửa ở thành phố Huếthì TH bị thực dân Pháp bắt giam ở xà lim số 1, nhà lao Thừa Phủ Trong thời gian này,tác giả đã sáng tác tập thơ "Từ ấy" Trong tập thơ có bài "Khi con tu hú" Trong bài thơnổi bật âm thanh của tiếng chim tu hú, tiếng chim báo mùa hè và còn tác động khôngnhỏ đến tâm trạng của ngời tù trẻ tuổi Đó là tâm trạng gì?

HĐ của thày trò

HĐ1

GV hớng dẫn đọc chú ý thay đổi giọng

cho phù hợp: 6 câu đầu - giọng vui náo

nức, 4 câu 6 giọng bực bội…

hoàn cảnh đặc biệt nào?

H: Bài thơ đợc viết theo thể thơ nào?

T/d của nó trong việc diễn tả cảm xúc?

(thể thơ lục bát, diễn tả cảm xúc tha

thiết nồng hậu của tâm hồn)

H: Bài thơ này có mấy nd chính? Đó là

H: Nêu h/c của t/g lúc này?

H: Vậy, đb đây là 1 mùa hè ntn?

(mùa hè hiện lên trong tởng tợng)

b) Từ khó

c) Cấu trúc văn bản:

- Đoạn 1: 6 câu đầu: cảnh mùa hè

- Đoạn 2: 4 câu cuối: Tâm trạng ngời tù

II Đọc, hiểu văn bản: 20'

1/ Bức tranh thiên nhiên mùa hè:

- Âm thanh : + Tiếng chim tu hú

+ Tiếng ve sầu

- Không gian: + Sân nắng đào (vàng) + Trời xanh rộng cao

- Cảnh vật: + Lúa chiêm đơng chín + Trái cây ngọt dần

+ Bắp rẫy vàng hạt

=> Bức tranh thiên nhiên mùa hè tràn trề nhựa sống, đầy hơng vị rực rỡ sắc màu, rộn rã âm thanh Đó là 1 mùa hè tơi đẹp, mùa hè tự do, chỉ là cảnh hiện lên trong tởng tợng nhng rất sống động

tự nhiện, chứng tỏ t/g là ngời yêu thiên nhiên, gần gũi, gắn bó với thiên nhiên mới vẽ nên đợc những h/ả chi tiết sống

động nh vậy

2/ Tâm trạng của ngời tù:

"Ta nghe hè dậy bên lòng

Mà chân muốn đạp tan phòng hè ơi.Ngạt làm sao, chết uất thôi

Con chim… kêu"

- T/g đón nhận cảnh mùa hè bằng cả tâm hồn, tấm lòng => T/g c/s tự do

- T trạng ngời tù: Muốn đạp tan, ngột, uất

mùa hè bằng cảm giác nào?

H: Từ đó, thể hiện tình cảm nào của

H: Tâm trạng ngời tù khi nghe âm

thanh tiếng chim tu hú ở đâu và cuối

đầy đau khổ, khao khát c/s tự do

+ Đ1: Tâm trạng hòa hợp với sự sống mùa hè, niềm say mê cuộc sống

+ Đ2: Cảm xúc, tâm trạng u uất, nôn nóng, khắc khoải…

III Tổng kết: 4'

1/ Nghệ thuật2/ Nội dung

* Ghi nhớ: SGK (T20)

IV Luyện tập: 5'

Viết đoạn văn tả cảnh mùa hè

4/ Củng cố: 2' : GV khái quát nội dung bài

5/ HDVN: - Học thuộc lòng bài thơ , đọc thêm những bài thơ của Tố Hữu

B Chuẩn bị: - GV: Giáo án, bảng phụ

- HS: Học bài cũ, xem trớc bài

C Tiến trình tổ chức các hoạt động

1/ ổn định: 1'

2/ Kiểm tra: 10' (hình thức viết)

1 Từ nghi vấn nào ở cột A phù hợp với nội dung nghi vấn ở cột B?

2 Đặt 5 câu nghi vấn

=> Gợi ý: 1-b; 2-c; 3-d; 4-e; 5-a

Đặt câu đúng N.P đúng chức năng chính (dùng để hỏi)

3 Bài mới: 27'

* Giới thiệu bài:

Câu văn cũng nh cuộc đời, cuộc đời luôn luôn thay đổi thì câu văn cũng phải luônluôn thay đổi để thực hiện chức năng diễn đạt chính xác tới mức tinh tế những cảmxúc, những tâm trạng vô cùng p2 đa dạng và phức tạp của con ngời Vì thế, các em cóthể gặp rất nhiều câu văn có hình thức giống nh 1 câu nghi vấn, nhng trên thực tế nó lạikhông phải 1 câu nghi vấn đích thực

H: Ngoài dấu chấm hỏi, câu nghi vấn

có thể kết thúc bằng dấu câu nào khác?

GV: Vậy ngoài chức năng dùng để hỏi,

câu nghi vấn còn có những chức năng

- VD a: Câu nghi vấn dùng để cảm thán, bộc lộ tình cảm, tâm trạng nuối tiếc

- VD b: Dùng với hàm ý đe dọa

- VD c: Dùng với hàm ý đe dọa

- VD d: Dùng để khẳng định

- VD e: Dùng để cảm thán, bộc lộ sự ngạc nhiên

=> Câu nghi vấn , có thể kết thúc bằng dấu chấm, dấu chấm cảm…

3/ Kết luận:

* Ghi nhớ: (SGK T 22)

HĐ 2

- HS đọc, nêu y/c BT1

H: Để làm đợc bài tập này, chúng ta

cần căn cứ vào đơn vị kiến thức nào?

(Các chức năng khác của câu nghi vấn)

- Chia nhóm, thảo luận

Nhóm trình bày - nhận xét sửa chữa

- HS căn cứ vào nội dung yêu cầu đặt

các câu nghi vấn có nội dung đó

- Các nhóm thảo luận lý do, mục đích

của những câu nghi vấn đó

- Nhóm trình bày kết quả thảo luận của

nhóm mình

Yêu cầu đoạn văn có nội dung trọn vẹn

hình thức đảm bảo đúng y/c 1 đoạn văn

II Luyện tập: 15'

1/ Bài 1: Tìm câu nghi vấn, xác định chức năng của chúng

a) Con ngời … có ăn ?: bộc lộ cảm xúc, thái độ ngạc nhiên

b) Bộc lộ cảm xúc, thái độ bất bình.c) Bộc lộ cảm xúc, thái độ cầu khiến.d) Bộc lộ cảm xúc, thể hiện sự phủ

định

2/ Bài 2:

a) Hình thức: Có những từ nghi vấn (sao, gì), dấu (?)

- Chức năng: ý nghĩa phủ định

=> Cụ không phải lo xa quá nh thế, không nên nhịn đói mà để lại tiền Ăn hết thì lúc chết không có tiền để …

3/ Bài 3: Đặt câu nghi vấn:

a) Nội dung cầu khiến

b) Bộc lộ cảm xúc tình cảmVD: Bạn có thể kể cho mình nghe nội dung bộ phim "Chị Dậu" đợc không?

- Sao cuộc đời chị Dậu khốn khổ đến thế?

4/ Bài 4:

- Trong giao tiếp hàng ngày, những câu nghi vấn nh: Anh ăn cơm cha?… thờngkhông dùng để hỏi mà thay cho lời chào khi gặp nhau Ngời đợc hỏi thờng không trả lời vào câu hỏi Đây là nhữngcâu hỏi mang tính chất nghi thức giao tiếp (dùng để tạo lập mqh) của những ngời có quan hệ thân mật

5/ Bài 5: Viết đoạn văn ngắn (nội dung

tự chọn) trong đó có sử dụng câu nghi vấn không với mục đích để hỏi

4/ Củng cố: 2'

Ngoài chức năng chính là dùng để hỏi, câu nghi vấn còn dùng để làm gì?

- Rèn luyện học sinh kỹ năng trình bày lại 1 cách thức, 1 phơng pháp làm việc vớimục đích nhất định.

- Tích hợp: Các kiến thức thực tế trong đời sống, lao động hàng ngày

B Chuẩn bị: - GV: Giáo án, bảng phụ

- HS: Làm bài tập, xem trớc bài

nào? theo trình tự nào?

H: Phần yêu cầu thành phẩm có vai trò

nh thế nào? không có phần này đợc

không?

Học sinh đọc văn bản B

H: So sánh những đặc điểm giống và

khác nhau giữa hai văn bản này?

H: Vì sao lại có sự khác nhau đó?

- Các nhóm thảo luận đa ra kết quả

- Đại diện các nhóm trình bày kết quả

=> Phần yêu cầu thành phẩm: Rất cần

để giúp ngời làm so sánh và điều chỉnhsửa chữa thành phẩm của mình

VDb:

- Có đầy đủ 3 ND nh ví dụ a gồm cácyêu cầu cụ thể, tỉ mỉ hơn

=> Vì đây là thuyết minh cách làm mộtmón ăn nhất định khác cách làm đồchơi

Đ1: Từ đầu … đợc vấn đề => Yêu cầuthực tiễncấp thiết buộc phải tìm cách

đọc nhanh

Đ2: Tiếp… có ý chí: Giới thiệu những

đọc nhanh.

Đ3: Còn lại => Những số liệu DC vềkết quả của phơng pháp đọc nhanh

- Rèn học sinh kỹ năng đọc, phân tích thơ tứ tuyệt Đờng luật, tìm hiểu và phântích thơ Đờng luật

- Tích hợp: TV: " Câu cầu khiến", tập làm văn "Thuyết minh một danh lam thắngcảnh" với lịch sử Việt Nam thời kỳ 1941 - 1945 với các bài thơ khác của Bác đã học vàsắp học

B- Chuẩn bị:

- GV: Giáo án, tranh Chủ tịch Hồ Chí Minh ở Việt Bắc

- HS: Soạn bài, su tầm một số bài thơ của Bác viết trong thời kỳ này

GVHD: Giọng vui pha chút hóm hỉnh,

nhẹ nhàng, thoải mái, sảng khoái 4/3

-2/2/3

H: Bài thơ "Tức cảnh Pác Pó" đợc sáng

tác trong hoàn cảnh nào?

H: GV y/c hs giải thích từ khó theo

SGK? Lu ý giải thích thêm từ "chông

chênh"?

GV: Ngời làm thơ khi nhận 1 sự việc, 1

cảnh tợng nào đó mà cảm hứng thì thơ

ấy thờng đợc gọi là tức cảnh

H: Từ đó, có thể hiểu tên bài thơ của

HCT ntn?

H: Bài thơ đợc làm theo thể thơ nào?

Có gì giống và khác những bài thơ đã

học? (Thể thơ TNT2 giống thể thơ của

bài "Ng tiêu…" nhng khác bài thơ này

đợc viết bằng tiếng việt…)

H: Em đồng ý với nhận xét nào dới đây

về giọng thơ của bài?

HĐ2

- HS đọc câu 1(chú ý nhịp 4/3)

H: Cấu tạo của câu thơ có gì đặc biệt?

(phép đối) Chỉ ra cấu tạo của đặc biệt

- Bẹ : ngô

- Sử Đảng: Lịch sử ĐCS Liên Xô…

- Chông chênh: Không vững chắc, dễnghiêng đổ (từ láy tợng hình)

- Cảnh Pác Pó, nơi diễn ra sinh hoạt vàlàm việc của Bác trong những ngày CMgian khó đã gọi cảm xúc đó Bác viếtbài thơ

A Giọng dõng dạc, hào hùng

B Giọng nhẹ nhàng, vui tơi

C Giọng tha thiết , mềm mại

D Giọng buồn thơng, phiền muộn

và con ngời ntn? (hoạt động đều đặn,

nhịp nhàng, quan hệ gắn bó hòa hợp

giữa thiên nhiên và con ngời )

GV: Có ý kiến thử đổi câu thơ thành:

"Tối vào hang sáng ra bờ suối" "Sáng,

tối, ra, vào, suối với hang"

H: Nếu đổi nh thế thì nội dung và hiệu

quả NT có thay đổi gì không? (cô - t

liệu)

H: Câu thơ cho ta hiểu gì về cuộc sống

và con ngời Bác khi ở Pác Pó?

HS đọc câu thơ thứ 2

H: Câu thơ nói về việc gì trong sinh

hoạt của Bác ở Pác Pó? (chuyện ăn)

H: Dựa vào chú thích hãy giải nghĩa

H: Em chọn cách hiểu nào? Vì sao?

H: Câu thơ gợi lên cuộc sống ntn và

tâm trạng ngời chiến sỹ cách mạng ra

sao?

- HS đọc câu 3.

H: Câu thơ nói về điều gì?

( Công việc hàng ngày của Bác)

H: Câu thơ có gì đb? (phép đối)

H: Với biện pháp NT đối rất chỉnh nh

vậy đã đem lại hiệu quả diễn đạt nh thế

nào? Hình ảnh Bác Hồ biểu hiện lên có

gì đáng chú ý?

- HS đọc câu 4 (chú ý từ "sang")

H: Em hiểu cái "sang" của c/đ cách

mạng trong bài thờ này ntn?

H: C/s khổ cực, vất vả Bác vẫn thấy

hoạt hàng ngày của BH Nhịp thơ 4/3tạo câu thơ thành 2 vế đối sóng đôi,toát lên cảm giác nhịp nhàng, đều đặn

Đó là cuộc sống bí mật nhng nền nếp,cuộc sống hài hòa th thái Đó là tâmtrạng thoải mái, ung dung hòa điệu vớinhịp sóng núi rừng, với hang với suối

2/ Câu thừa (câu 2).

=> Câu thơ gợi 1 bữa ăn đơn sơ, giản dịnhng chan chứa tình cảm, bởi đó lànhững thứ do thiên nhiên ban tặng vàcon ngời cung cấp, thể hiện niềm vui,

sự hòa hợp giữa con ngời và thiênnhiên Trong gian khổ con ngời vẫn ththái, vui tơi, say mê cuộc sống cáchmạng, hòa hợp với thiên nhiên núi rừngPác Pó

3/ Câu chuyển (c 3)

- ĐK để làm việc tạm bợ / nd cuộcquan trọng, thanh bằng / thanh trắc

=> H/ả ngời chiến sỹ, vị lãnh tụ cáchmạng đợc đặc tả bởi những nét khỏemạnh đầy ấn tợng Ngời c/sỹ đợc khắchọa chân thực, có tầm vóc lớn lao, t thế

uy nghi

4/ Câu hợp (C 4)

Sang: Sang trọng, giầu có

=> Câu thơ thể hiện 1 cách nói, 1 lốisống, 1 quan niệm nhân sinh và ứng xử

cuộc đời "sang" Vậy qua đó em hiểu

gì về con ngời HCM?

GV: Trong thơ Bác hay nói đến cái

"sang" của ngời làm CM, kể cả khi bị

tù đầy

H: Em còn biết những câu thơ nào có

nội dung nh thế ?

VD:"Hôm nay xiềng xích thay dây trói

Mỗi bớc leng keng tiếng nhạc rung"

" Tuy bị tình nghi là gián điệp

Mà nh khanh tớng vẻ ung dung"

H: Ngời xa thờng ca ngợi thú lâm

tuyền Theo em, thú lâm tuyền của Bác

có gì khác thơ xa?

tuyệt đẹp Vợt lên trên gian khổ, khắcnghiệt là "sang" "Sang" vì lạc quan tintởng về con đờng cách mạng đánh Nhật

đuổi Pháp mà Ngời đang theo đuổi,sang vì lý tởng, vì đời sống tâm hồn p2,vì ung dung tự tại

4/ Củng cố: 2' GV khái quát, khắc sâu nội dung bài học.

5/ HD VN: - Học thuộc lòng bài thơ, su tầm 1 số câu thơ nói về niềm vui trong cảnh

nghèo của 1 số nhà thơ khác Soạn bài "ngắm trăng"

G: 01/02/05 (8B, D)

Tiết 82: Câu cầu khiến

A Mục tiêu cần đạt:

- HS nắm đợc khái niệm, đặc điểm hình thức và chức năng của câu cầu khiến

- Rèn HS kỹ năng nhận diện và sử dụng câu cầu khiến trong nói và viết

- Tích hợp: Các văn bản đã học, phần TLV qua bài: "Thuyết minh về 1 danh lamthắng cảnh" Tiếng việt : " Câu nghi vấn"

B Chuẩn bị:

GV: Giáo án, bảng phụ

HS: Học bài, xem trớc bài

H: Trong đoạn văn trên, những câu nào

là câu cầu khiến?

vào đơn vị kết thúc nào? (k/n câu cầu

khiến, đ2 hình thức, chức năng của câu

+ Đi thôi em!

- Câu có các từ cầu khiến: Đừng, đi,thôi

- Kết thúc bằng dấu (!)c) Kết luận: Ghi nhớ (SGK)2/ Chức năng của câu cầu khiến:

a) Ví dụ: SGK

b) Nhận xét:

- Câu 1: Khuyên bảo, động viên

- Câu 2,3: Yêu cầu, nhắc nhở

- Ngữ điệu câu "mở cửa" (1) với ýnghĩa cầu khiến, câu "mở cửa" (2) với

a) Đ2 hình thức của câu cầu khiến:

- Hãy… Tiên Vơng (Từ: Hãy)

- Ông giáo… đi: (Từ: đi)

- Nay… đợc không (từ: "đừng")b) Nhận xét về CN:

- Chia nhóm - thảo luận.

- Đại diện các nhóm trình bày

- Nhóm học sinh sửa chữa, nhận xét

c) Nhận xét ý nghĩa của câu…

- C1: Thêm CN "con" => ý nghĩakhông thay đổi, t/c y/c nhẹ hơn

- C2: Bỏ CN => ý nghĩa không đổi, t/c

ra lệnh kém lại hơn

- C3: Thay: Các anh => ý nghĩa thay

đổi (các anh: chỉ có ngời nghe)

2/ Bài 2: Các câu cầu khiến:

a) Thôi, im cái điệu hát ma dầm sùisụt…

3/ Bài 3: S2 h thức và ý nghĩa của 2 câu

* Giống nhau: đều là câu cầu khiến có

từ ngữ cầu khiến :"hãy"

* Khác nhau:

- Câu a: Vắng CN, có cả từ ngữ cầukhiến và ngữ điệu cầu khiến, ý nghĩamang t/c ra lệnh

- Câu b: Có CN "Thầy em" có ý nghĩa

có t/c khích lệ động viên

4/ Bài 4: Hãy viết đoạn văn ngắn (nội

dung tự chọn) Trong đoạn văn có sửdụng các câu cầu khiến

4/ Củng cố: 2'

- HS biết cách viết bài t m giới thiệu 1 danh lam thắng cảnh trên cơ sở chuẩn bị

kỹ càng, hiểu biết sâu sắc và toàn diện về danh lam thắng cảnh đó Nắm vững bố cụcbài t.m về đề tài này

- Rèn HS kỹ năng đọc sách, tra cứu và ghi chép tài liệu, quan sát trực tiếp danhlam thắng cảnh để phục vụ cho bài t.m

- Tích hợp với văn bản: "Tức cảnh Pác Pó", T/V "câu cảm thán"

B Chuẩn bị: GV: Giáo án, tranh phong cảnh

HS: Học bài cũ, chuẩn bị bài mới

C Tiến trình tổ chức các hoạt động

1/ ổn định: 1'.

2/ Kiểm tra: 5' Em hiểu thế nào là danh lam thắng cảnh? Cho 1 vài VD về các

danh lam thắng cảnh, di tích lịch sử mà em biết ?

? Thuyết minh về 1 danh lam thắng cảnh thờng là công việc của ai? Nhằm mục

H: Bài t.m giới thiệu mấy đối tợng?

Các đối tợng ấy có qh với nhau ntn?

H: Qua bài t.m em hiểu thêm những

kiến thức gì về 2 đối tợng đó?

H: Muốn có đợc những kiến thức đó,

ngời viết phải làm gì?

H: Xác định bố cục của bài thuyết

minh ? (3phần)

H: Nhận xét gì về bố cục của bài ?

Nội dung chính

I Giới thiệu 1 danh lam thắng cảnh

1/ Ví dụ: Văn bản "Hồ Hoàn Kiếm và

đền

- Ngời viết phải có kiến thức về đối ợng mới có thể t.m đợc tốt

t-H: Phần TB thuyết minh nh vậy đã đợc

cha?

H: Vậy, muốn có đợc 1 bài văn t.m về

danh lam thắng cảnh cần đảm bảo

- GV hớng dẫn học sinh dựa vào những

kiến thức trên sách báo, quan sát thực

vào câu nói đó

- Bài viết có bố cục 3 phần nhng khôngphải là 3 phần: MB, TB, KB (chỉ cóphần thân bài)

1/ Bài 1: Lập lại bố cục bài viết.

- MB: Giới thiệu bao quát về quần thểdanh lam thắng cảnh bờ HK - đềnNgọc Sơn

- TB: Giới thiệu cụ thể, chi tiết KH về

đ2 của Hồ Hoàn Kiếm và đền Ngọc Sơn

- KB: Nêu ý nghĩa lịch sử, xã hội, vănhóa của thắng cảnh, bài học về việc giữgìn và tôn tạo thắng cảnh đó

2/ Bài 2: Giới thiệu trình tự tham quan:

- Từ trên gác nhà Bu điện nhìn bao quáttoàn cảnh hồ - đền

- Từ đờng Đinh Tiên Hoàng nhìn ĐàiNghiên, tháp Bút, qua cầu Thê Húc vào

4/ Bài 4: Sử dụng câu nói: HG là chiếc

lẫy hoa xinh đẹp giữa lòng HN vàophần MB hoặc KB của bài viết Vì nómang t/c giới thiệu kết quả về toàncảnh

4/ Củng cố : 2'

Nhắc lại bố cục của bài t.m về 1 danh lam thắng cảnh?

- Củng cố và rèn luyện các kỹ năng nhận thức đề bài, lập dàn ý, bố cục, viết đoạnvăn t.m, viết bài văn thuyết minh.

- GV yêu cầu hs thực hiện theo nhóm

- Y/c các nhóm kẻ bảng theo y/c trên

1/ Khái niệm văn bản thuyết minh

2/ Yêu cầu về nội dung tri thức

3/ Yêu cầu về lời văn

4/ Các kiểu đề văn t.m

5/ Các phơng pháp thuyết minh

6/ Các bớc xây dựng văn bản

7/ Dàn ý chung của văn bản t.m 8/ Vai trò: Vị trí của các yếu tố miêutả, tự sự, biểu cảm trong bài văn t.m

thiết của bài làm.

Giáo viên gọi học sinh đọc đoạn văn

thớc, màu sắc, cấu tạo, công dụng,cách dùng, những điều cần lu ý trớc khi

- Rèn HS kỹ năng đọc và phân tích thơ thất ngôn tứ tuyệt của Bác Hồ

- Tích hợp với một số bài thơ về trăng của Bác, một số bài thơ viết từ cảm hứng đi đờngcủa HCM, của một số nhà thơ khác

B Chuẩn bị: GV: Giáo án, tập thơ "Nhật ký trong tù"

HS: Học bài cũ, soạn bài

C Tiến trình tổ chức các hoạt động

1/ ổn định: 1'

2/ Kiểm tra: 5' Nêu tên và đọc thuộc lòng bài thơ đã học của Bác Hồ nói về trăng? (Bàithơ Nguyên tiêu)

? Đọc thuộc lòng và diễn cảm bài thơ "Tức cảnh Pác Pó", phẩm chất nào của Bác Hồ

đ-ợc thể hiện trong bài thơ ?

3/ Bài mới: 37'

* GTB: "Vọng nguyệt" (đối nguyệt, khán minh nguyệt) là đề tài rất phổ biến trong thơ

cổ Nhà thhơ gặp cảnh trăng đẹp, thờng đem rợu uống, ngắm hoa, ngắm trăng Có rợu,

có hoa, có bạn tri âm nữa thì sự thởng thức cảnh này mới viên mãn, mời phần thú vị, vànhìn chung, ngời ta chỉ ngắm trăng khi tâm hồn thảnh thơi, th thái Nhng ở đây, HCM

đã ngắm trăng trong hoàn cảnh đặc biệt: Trong tù, ở xa quê Vậy, ngời tù đã ngắmtrăng nh thế nào?

Hoạt động của thày trò

HĐ1

- GV hớng dẫn hs đọc 2 bài thơ với

giọng phù hợp với từng câu thơ

H: Nêu những hiểu biết của em về tác

giả và hoàn cảnh sáng tác của 2 bài

thơ?

- GV yêu cầu hs giải thích các từ phiên

âm chữ Hán

H: Hai bài thơ đợc sáng tác theo thể

thơ nào đã học? Xác định bố cục của

H: Chữ "vô" lặp lại 2 lần trong câu thơ

này có ý nghĩa gì? (khẳng định sự thiếu

thốn trong việc thởng ngoạn của con

ngời)

GV: Ngoài ý nghĩa thật … Cuộc ngắm

trăng của ngời xa thờng gắn liền với

r-ợu và hoa Khi trong tù không rr-ợu cũng

không hoa

H: Cuộc ngắm trăng ở đây sẽ ntn?

Nội dung chính

I Đọc, hiểu chú thích: 7'1/ Đọc:

2/ Chú thích:

a) Tác giả - tác phẩm:

(SGK)b) Giải thích từ khó:

(SGK)c) Thể loại:

- Hai bài thơ đợc làm theo thể thơ thấtngôn tứ tuyệt Đờng luật

II Đọc, hiểu văn bản: 22'

A Văn bản: Ngắm trăng:

1 Hai câu thơ đầu:

- Trong nhà tù Tởng Giới Thạch thiếuthốn đủ điều huống gì là những thứ

đem lại thú vui cho con ngời nh rợu vớihoa

- Cuộc ngắm trăng thiếu thốn nhiềuthứ, khó thực hiện

- Con ngời có niềm say mê lớn vớitrăng, tình yêu mãnh liệt với thiênnhiên

=> Câu thơ khai đề nói đến những điều

H: Nếu muốn thực hiện đợc điều đó,

con ngời cần có điều gì?

H: Đặt trong tơng quan bài thơ, câu mở

đầu có ý nghĩa gì?

- HS đọc câu thơ thứ 2 đối chiếu với

nguyên tác để thấy đợc cái hay

H: Qua 2 câu đầu, cho thấy phong cách

nào của ngời tù HCM?

- HS đọc 2 câu thơ cuối

H: Hai câu thơ thể hiện mối quan hệ và

t/c nh thế nào giữa ngời với trăng?

H: Hai câu thơ này, tác giả đã sử dụng

nghệ thuật gì? Tác dụng của biện pháp

NT ấy?

H: Hình ảnh cái song sắt đứng giữa

ng-ời tù (nhà thơ) và vầng trăng bè bạn có

ý nghĩa gì?

GV bình (T kế): Phía này là nhà tù đen

tối, là hiện thực tàn bạo, phía kia là

H: Câu thơ thứ 2 muốn nói điều gì?

không có để chuẩn bị nói nhiều hơn vềnhững điều sẵn có trong cuộc ngắmtrăng của tác giả

* Trớc cảnh đêm trăng đẹp, tâm hồnnghệ sỹ yêu say đắm thiên nhiên Ngời

tù không hề vớng bận tới vật chất Tâmhồn vẫn tự do, ung dung, vẫn thèm tậnhởng cảnh trăng đẹp

2/ Hai câu thơ cuối:

Thể hiện mối quan hệ rất đặc biệt, sựgiao hòa thắm thiết giữa trăng và ngời.Phép đối và phép nhân hóa đợc sử dụngrất thành công Cả trăng và ngời đềuchủ động tìm đến nhau, giao hòa cùngnhau Điều này chứng tỏ Bác rất yêutrăng "Thơ Bác đầy trăng" (H.T)

- Hình ảnh cái song sắt sừng sững ngăncách giữa ngời tù và vầng trăng vừa có

ý nghĩa thực vừa mang nghĩa tợng trng:Sức mạnh tàn bạo, lạnh lùng của nhà tùvẫn bất lực trớc tâm hồn tự do của ngời

tù cách mạng

B Văn bản: Đi đờng1/ Câu khai đề:

- Đó là những suy ngẫm thấm thía đợcHCM đúc rút rừ bao cuộc chuyển lao,

đi đờng: đó là nỗi gian lao vất vả củangời đi bộ trên đờng khó khăn

=> Hàm ý: Cuộc đời kkhó khăn, đờng

H: Từ "Trùng san" đợc lặp lại ở câu thơ

này có tác dụng gì?

(đồng thời nó là sự khép mở 2TG, 2

tâm trạng)

H: Vậy, ở câu thơ này, tác giả muốn k.q

quy luật gì, mở ra tâm trạng nh thế nào

H: Khi đứng trên đỉnh núi, ngời tù có

tâm trạng nh thế nào? Vì sao ngời lại

có tâm trạng ấy?

GV bình:

HĐ3

H: Với 2 bài thơ "Ngắm trăng" và "Đi

đờng" đã mở ra 1 tâm hồn ngời chiến

sỹ cách mạng nh thế nào, để lại bài

học?

H: NT của 2 bài thơ này có nét tiêu

biểu nào?

( Trăng là đề tài nổi bật trong thơ Bác;

Bác dành nhiều cảm xúc của mình cho

trăng)

không vợt qua

3/ Câu chuyển đề:

- Cách điệp ngữ vòng làm cho mạchthơ, ý thơ nối liền tạo cảm giác kéo dàicủa tâm trạng, của cảnh vật

- Câu thơ mở ra 1 quy luật: Càng gầnthắng lợi, càng nhiều gian nan Đó làquy luật của việc đi đờng nhng cũng làquy luật của cuộc đời, quy luật xã hội.Câu thơ khép lại những chặng đờnggian nan của ngời tù, mở ra 1 chặng đ-ờng mới, 1 vị thế mới

4/ Câu thơ hợp:

- T thế của ngời trèo đợc lên đến đỉnhnúi cao nhất, bao quát toàn cảnh khônggian thoáng rộng trong t thế tự do làmchủ

- Câu thơ kết bài diễn tả tâm trạng sungsớng, hân hoan của ngời đi đờng Đócòn là hình ảnh ngời chiến sỹ cáchmạng trên đỉnh cao của chiến thắng,trải qua bao gian khổ, hi sinh, tạo nêntầm vóc của con ngời

III Tổng kết; 4'

* Ghi nhớ(SGK - T38 , T40)

IV Luyện tập: 4'Nhà phê bình VH H Thanh nhận xét:

"Thờ Bác đầy trăng" Em hiểu nhậnxét này kq đ2 nào trong nội dung thơBác?

4/ Củng cố: 2'

Bài học rút ra qua 2 bài thơ "Ngắm trăng" và "Đi đờng " là gì?

5/ HDVN: - Học thuộc lòng phiên âm và dịch thơ của 2 bài

- HS nắm đợc khái niệm, đặc điểm hình thức và chức năng của câu cảm thán.

- Rèn luyện cho HS kỹ năng nhận xét và sử dụng câu cảm thán cho phù hợp

- Tích hợp: Các văn bản đã học, các kiểu câu đã học, văn bản thuyết minh

Nêu những đặc điểm hình thức của câu cầu khiến? Cho ví dụ?

Những chức năng chính của câu cầu khiến? Cho ví dụ?

câu văn bộc lộ cảm xúc của ngời viết?

(Hỡi ơi lão Hạc! Than ôi!)

a) Ví dụ: SGK - T 43

b) Nhận xét:

- Các câu văn: Hỡi ơi lão Hạc! Than ôi!

có chứa các từ ngữ cảm thán, kết thúcbằng dấu chấm than

c) Kết luận:

SGK - T44)

2/ Chức năng của câu cảm thán:

a) VD: SGK - T 43

ôi! dùng để làm gì?

GV: Mục đích của những câu cảm thán

là để bộc lộ cảm xúc của ngời viết,

a) Trời ơi, anh đến muộn quá!

b) Buổi chiều thơ mộng biết bao!

c) Ôi, những đêm trăng lên!

II Luyện tập: 20'1/ Bài 1: Nhận biết câu cảm thán

a) Than ôi! Lo thay! Nguy thay!

b) Hỡi ….ta ơi!

c) Chao ôi… mình thôi!

=> Các câu trên là câu cảm thán vì cóchứa các từ ngữ cảm thán, dấu chấm!

2/ Bài 2: Phân tích t/c, cảm xúc trongcâu và nhận biết câu:

a) Lời than của ngời nông dân xa.b) Lời than thân của ngời chinh phụ xa.c) Tâm trạng bế tắc của thi nhân ViệtNam trớc Cách mạng

d) Nỗi ân hận của DM trớc cái chếtcủa DC

=> Các câu văn có bộc lộ tình cảm,cảm xúc nhng không có dấu hiệu đặctrng của câu cảm thán (từ cảm thán,dấu câu) nên không phải là câu cảmthán

3/ Bài3: Viết đoạn văn bộc lộ cảm xúccủa em về mùa xuân Trong đoạn văn

có sử dụng các câu cảm thán

- Nội dung: Cảm xúc về mùa xuân

- HS hoạt động độc lập

- GV gọi đọc - Nhận xét, sửa chữa

- Hình thức: Sử dụng các câu cảm thán

4/ Củng cố: 2'

ý nào dới đây nói đúng nhất dấu hiệu nhận biết câu cảm thán

A Sử dụng từ ngữ nghi vấn và dấu chấm hỏi ở cuối câu

B Sử dụng ngữ điệu cầu khiến và dấu chấm thanm ở cuối câu

C Sử dụng từ ngữ cảm thán và dấu chấm than ở cuối câu

- Rèn HS kỹ năng tìm hiểu đề, lập ý, lập dàn ý, viết bài văn thuyết minh

- Tích hợp: Các kiểu bài văn thuyết minh đã học, các kiến thức khác

II Yêu cầu:

- Đọc kỹ đề, viết bài, làm bài với tinh thần tự giác, nghiêmtúc

III Đáp án:

- GV nêu yêu cầu

của giờ kiểm tra

- HS nghiêm túc

thực hiện và làm

bài

A Yêu cầu chung:

- Viết đúng yêu cầu của bài văn thuyết minh không lạc sangcác kiểu bài văn khác

- Bố cục rõ ràng, mạch lạc, phù hợp với thể loại thuyếtminh

- Diễn đạt ngắn gọn, chính xác, dễ hiểu, không mắc quánhiều lỗi dùng từ, đặt câu, diễn đạt, lỗi chính tả

B Yêu cầu cụ thể: Cần đảm bảo các ý cơ bản sau:

1/ Mở bài (1đ) Giới thiệu phong tục làm bánh chng ngàyTết là phong tục cổ truyền của ngời Việt Nam - đã cótruyền thuyết về phong tục này

2/ Thân bài (7đ): Thuyết minh lần lợt các khâu chuẩn bị,cách làm, yêu cầu sản phẩm

a) Nguyên liệu: (Cụ thể số chiếc bánh)

- Gạo nếp: Trắng , căng tròn (số lợng cụ thể)

- Đỗ xanh: (số lợng cụ thể, chất lợng)

- Lá dong: (Số lợng, chất lợng lá)

- Thịt lợn (số lợng cụ thể)

- Dây buộc bánh (dây dùng)

- Mì chính, muối, hạt tiêu… khuôn bánh vuông

b) Cách làm:

- Gạo nếp vo sạch, để róc nớc, trộn 1 chút muối vào gạo

- Đỗ xanh ngâm, đãi sạch vỏ, để ráo nớc, trộn một chútmuối

- Lá dong rửa sạch, lau khô, cắt những gân cứng (cuống lá)

- Gập lá dong theo khuôn có sẵn, đổ khoảng một bát congạo nếp, san đều theo khuôn, cho một nửa số đỗ cho mộtchiếc bánh, san đều thành hình vuông hẹp hơn một chút đểmiếng nhân bánh lên trên , thêm một lợt đỗ lên trên, chotiếp một bát gạo và tiếp san đều Gập từng lá bánh lại saocho kín chiếc bánh, dùng 2 dây buộc chiếc bánh lại, saocho 4 góc bánh vuông

- Sau đó xếp bánh lần lợt vào xoong, cho nớc ngập bánh,

đun sôi khoảng 1,5h - 2h thì thay nớc một lợt, đun tiếp, sôikhoảng 3 tiếng (giờ đồng hồ) thì vớt bánh ra rửa qua bằngnớc sạch để bánh khỏi dính vào nhau

c) Y/c thành phẩm: