Giải hệ phơng trình... 2 Tìm m để hệ phơng trình có nhiều hơn hai nghiệm... 2 Tìm m để hệ phơng trình có nghiệm duy nhất.. 2 Tìm a để hệ phơng trình đã cho có hai nghiệm phân biệt... 3 T
Trang 1CHUYấN ĐỀ : HỆ PHƯƠNG TRèNH A) Hệ HỗN HợP
1) Giải hệ phơng trình :
0 22 2
0 9 6 4
2 2
2 2 4
y x
y x
y y
x x
.
* Hệ phơng trình tơng đơng với
0 22 )
2
(
4 ) 3 ( )
2
(
2 2
2 2
2
x y
x
y x
( 2 4)( 3 3) 2 20 0
Dat
3
* Thay vào hệ phơng trình ta có:
4( ) 8
u v
u v u v
2
0
u
v
hoặc 0
2
u v
thế vào cách đặt ta đợc các nghiệm của hệ là : 2
3
x y
3
x y
5
x y
5
x y
;
2) Giải hệ phương trỡnh
2
1
x x
y
y y x y
ĐK : y 0
hệ
2
2
1
2 1
2 0
x x
y x
y y
đưa hệ về dạng
2
2
u u v
v v u
2
1
v v u
Từ đú ta cú nghiệm của hệ
(-1 ;-1),(1 ;1), (3 7; 2
), (3 7; 2
) 3) Giải hệ phơng trình:
y y
x x
y y
x y x
) 2 )(
1 (
4 ) (
1
2 2
Ta thấy y = 0 không phải là nghiệm của hệ
Hệ phơng trình tơng đơng với
1 ) 2 y x ( y 1 x
2 2 y x y
1 x 2 2
Trang 2Đặt , v x y 2
y
1 x
u Ta có hệ u v 1
1 uv 2 v u
Suy ra
1 2 y x
1 y
1
x 2
Giải hệ trên ta đợc nghiệm của hpt đã cho là (1; 2), (-2; 5)
4) Giải hệ phương trỡnh:
12 12
x y x y
y x y
* Điều kiện: | | | |x y
Đặt
u x y u
v x y
; x y khụng thỏa hệ nờn xột x y ta cú
2
1 2
u
v
Hệ phương trỡnh
đó cho cú dạng: 2
12 12 2
u v
v v
8
u
v
hoặc 3
9
u v
+
(I) +
Giải hệ (I), (II)
Sau đú hợp cỏc kết quả lại, ta được tập nghiệm của hệ phương trỡnh ban đầu là S 5;3 , 5; 4 5) Giải hệ phương trỡnh:
2 3
2
5 3
2
2 2
2 2
y x y
x
y x y
x
LG
Cộng và trừ từng vế hai phương trỡnh của hệ ta được hệ tương đương:
2 3
2 7 3
2
y
x
y x
2 7 3 ) 2 3 ( 2 2 3
2
x
x y
) 20
13
; 20
17 ( )
; (
) 1
; 2
1 ( )
; (
y x
y x
Hệ phơng trình trong các đề thi tuyển sinh đại học.
Các ví dụ
Bài 1:Giải hệ phơng trình
a)
4 2
3 ) 2 (
2 x y x
x xy
b)
xy x 1 7y
ĐH K’ B 2009
2
x(x y 1) 3 0
5
x
(x, y R) ĐH K’ D 2009
Bài 2: Một số hệ dạng cơ bản
1) Cho hệ phơng trình
8 ) 1 )(
1 (
2
2 y x y x
m y
x xy
a Giải hệ khi m=12 b.Tìm m để hệ có nghiệm
Trang 32) Cho hệ phơng trình
1 1
2
a
x y
x y a
Tìm a để hệ phơng trình có đúng 2 nghiệm phân biệt
3) Cho hệ phơng trình
1
x xy y
x xy y m
Tìm m để hệ có nghiệm 4) Cho hệ phơng trình
2 2
2
6 a y
x a y x
a) Giải hệ khi a=2
b) Tìm GTNN của F=xy+2(x+y) biết (x,y) là nghiệm của hệ
5) Cho hệ phơng trình
y m x
x m y
2 2
) 1 ( ) 1 (
Tìm m để hệ có nghiệm duy nhất 6)
2 2
2 2
x y
y x
7)
m y x x
y
y
x
y
x
1 1 1 1
3 1
1
a.Giải hệ khi m=6 b.Tìm m để hệ có nghiệm Bài 2:
35 8
15 2
3 3
2 2
y x
xy y x
HD: Nhóm nhân tử chung sau đó đặt S=2x+y và P= 2x.y
Đs : (1,3) và (3/2 , 2)
Bài 3:
) 2 ( 1
) 1 ( 3 3
6 6
3 3
y x
y y x x
HD: từ (2) : -1 ≤ x , y ≤ 1 hàm số :
f t t3 3t
trên [-1,1] áp dụng vào phơng trình (1)
Bài 4: HVQY 1995 CMR hệ phơng trình sau có nghiệm duy nhất
x a x y
y a y x
2 2
2 2
2
2
HD:
2 2 3
2x x a y x
xét f(x) 2x3 x2 lập BBT suy ra KQ Bài 5
2 2
2 2
x y
y x
HD Bình phơng 2 vế, đói xứng loại 2 Bài 6
) 1 ( ) 1 (
2 2
x a y xy
y a x xy
xác định a để hệ có nghiệm duy nhất HD sử dụng ĐK cần và đủ a=8
Bài 7:
) 2 ( 5
) 1 ( 20
10
2
2
y xy
x xy
HD : Rut ra y
y y
y
x 5 2 5
Cô si 5 y 2 5
y x
2 20
x theo (1) 2 20
x suy ra x,y
Bài 8:
a y
x
a y
x
3
2 1
Tìm a để hệ có nghiệm
HD: từ (1) đặt u x 1 ,v y 2 đợc hệ dối xứng với u, - v
Chỉ ra hệ có nghiệm thì phơng trình bậc hai tơng ứng có 2 nghiệm trái dấu
Bài 9:
m xy
x
y xy
26 12
2
2
Tìm m để hệ có nghiệm Bài 10:
19 2
) (
3 3
2
y x
y y x
dặt t=x/y có 2 nghiệm Bài 11:
6 4
9 ) 2
)(
2 (
x
y x x
x
đặt X=x(x+2) và Y=2x+y Bài 12:
4 ) 1 ( 2 2 2 2
x
y x y x
đổi biến theo v,u từ phơng trình số (1)
Bài 13:
2 2
3 3
3
6 19 1
x xy
y
x y
x
Đặt x=1/z thay vào đợc hệ y,z DS (-1/2,3) (1/3,-2)
HD: x=y V xy=-1
CM 4 2 0
x
x vô nghiệm bằng cách tách hoặc hàm số kq: 3 nghiệm
Bài 14:
a x y
a y x
2 2
) 1 (
) 1 (
xác định a để hệ có nghiệm duy nhất HD sử dụng ĐK cần và đủ
Bài 15:
3 3 2
2
xy y x
x
y y
x
HD bình phơng 2 vế
Trang 4Bài 16:
78
1 7
xy y xy
x
xy x
y y
x
HD nhân 2 vế của (1) với xy
Bài tập 17:Giải hệ phơng trình
6 xy y x y x
3 y x xy 2
Bài tập 18:Giải hệ phơng trình
1 xy y x
3 y xy
Bài tập 19: Tìm m để hệ phơng trình
4 y x
2 y ) 1 m ( mx
2
Bài tập 20:Giải hệ phơng trình
2 y 3 x y 2
2 x 3 y x 2
2 2 2 2
Bài tập 21: Tìm a để hệ phơng trình
1 ay x
3 y 2 ax
có nghiệm duy nhất thoả mãn x >1, y > 0
Bài tập 22:Giải hệ phơng trình
5 y
x
2 1 y
1 x 1
2
Bài tập 23:Giải hệ phơng trình
49 y
xy x
5
56 y
2 xy x
6
2 2
2 2
Bài tập 24:Giải hệ phơng trình :
6 y 3 x 3 y x
) xy ( 2 3 9
2 2
3 2 log )
xy ( 2 log
Bài tập 25:Giải hệ phơng trình
3 a 2 a y x
1 a 2 y x
2 2
2 Xác định a để tích P = xy lớn nhất
Bài tập 26:Giải hệ phơng trình
m 3 1 y y x x
1 y x
Bài tập 27:Giải hệ phơng trình
2 2 2 2
y 2 x x 3
x 2 y y 3
Bài tập 28 : Tìm k để hệ bất phơng trình sau có nghiệm
1 ) 1 x ( log 3 x log 2
0 k x 3 1 x
3 2 2
2 3
Bài tập 29:Giải hệ phơng trình
2 y x y x
y x y x
3
Các đề thi những năm gần đây về hệ phơng trình Bài tập 1: ĐHCĐ B 2002 Giải hệ phơng trình
3
2
x y x y
x y x y
Bài tập 2:ĐHCĐ D 2002 Giải hệ phơng trình:
x
4 2
y
Bài tập 3: ĐHCĐ DB 2002 Giải hệ phơng trình:
x 4 | y | 3 0 log x log y 0
Bài tập 4: ĐHCĐ DB 2002 Giải hệ phơng trình:
x 3 y
log x 2x 3x 5y 3 log y 2y 3y 5x 3
Bài tập 5: ĐHCĐ A 2003 Giải hệ phơng trình:
3
2y x 1
Bài tập 6: ĐHCĐ DB 2003 Giải hệ phơng trình: y x
log xy log y
Trang 5Bài tập 7: ĐHCĐ B 2003 Giải hệ phơng trình:
2 2 2 2
y 2 3y
x
x 2 3x
y
Bài tập 8: ĐHCĐ A 2004 Giải hệ phơng trình 1 4
4
1 log y x log 1
y
x y 25
Bài tập 9: ĐHCĐ D 2004 Tìm m để hệ phơng trình sau có nghiệm x y 1
x x y y 1 3m
Bài tập 10: CĐ A 2002 Cho hệ phơng trình: x my 3
mx y 2m 1
a) Giải và biện luận hệ phơng trình đã cho
b) Trong trờng hợp hệ có nghiệm duy nhất, hãy tìm những giá trị của m sao cho nghiệm x , y thỏa mãn0 0
điều kiện 0
0
x 0
y 0
Bài tập 11: CĐSP Hà Tĩnh Giải hệ phơng trình: 3 3
x y 7 x y
Bài tập 12: ĐH Hùng Vơng 2004 Giải hệ phơng trình:
2
log xy
x y 3x 3y 6
Bài tập 13: Giải hệ phơng trình: 2 2
2
log x y 5 2log x log y 4
Bài tập 14: CĐGTVT 2004 Giải hệ phơng trình:
6x xy 2y 56 5x xy y 49
Bài tập 15: CĐGTVT 2004 Giải hệ phơng trình:
Bài tập 16: CĐKT A 2004 Cho hệ phơng trình: ax 2y 3
x ay 1
Tìm a để hệ phơng trình trên có nghiệm duy nhất và thỏa mãn điều kiện x 0, y 0
Bài tập 17: Giải hệ phơng trình:
2x y xy 15 8x y 35
Bài tập 18: CĐYTTB 2004 Giải hệ phơng trình:
2x y 3x 2 2y x 3y 2
Trang 6Bài tập 19: CĐCN Hà Nội Giải hệ phơng trình
2A 5C 90 5A 2C 80
(trong đó A là chỉnh hợp chập k của n phần tử, kn k
n
C là tổ hợp chập k của n phần tử)
Bài tập 20: CĐ Đà Nẵng Giải hệ phơng trình: xy x y2 2 3
x y x y xy 6
Bài tập 21: ĐHCĐ B 2005 Giải hệ phơng trình:
x 1 2 y 1 3log 9x log y 3
Bài tập 22 : ĐHCĐ DB 2005 Giải hệ phơng trình 2 1 1
x y
Bài tập 23: ĐHCĐ DB 2005 Giải hệ phơng trình
x y x y
x x y y y
Bài tập 24: ĐHCĐ A 2006 Giải hệ phơng trình 3
x y x y
Bài tập 25: ĐHCĐ DB 2006 Giải hệ phơng trình
2 2
Bài tập 26: ĐHCĐ DB 2006 Giải hệ phơng trình
Bài tập 27: ĐHCĐ D 2006 chứng minh với mọi a > 0
hệ phơng trình sau có nghiệm duy nhất e x e y ln 1 x ln 1 y
y x a
Bài tập 28: ĐHCĐ DB 2006 Giải hệ phơng trình
3( ) 7( )
x xy y x y
x xy y x y
Bài tập 29: ĐHCĐ DB 2006 Giải hệ phơng trình ln(12 ) ln(1 )2
Bài tập 30: ĐHCĐ DB 2006 Giải hệ phơng trình
13 25
x y x y
x y x y
Bài tập 31 : CĐ Bách Khoa 2006 Giải hệ phơng trình
5 2 21
x y
y x
x y xy
Trang 7Bài tập 32 : ĐHCĐ DB 2005 Giải hệ phơng trình
1
2x y 2x
x y y x
x y
Bài tập 32: ĐHCĐ D 2007 Tìm m để hệ phơng trình có nghiệm thực
5
15 10
Bài tập 33: ĐHCĐ DB A 2007 Giải hệ phơng trình
y
x
Bài tập 34: ĐHCĐ DB A 2007 Giải hệ phơng trình
1 1
x x y x y
x y x xy
Bài tập 35: ĐHCĐ DB B 2007 chứng minh
2
2
2007
1 2007
1
x
y
y e
y x e
x
có đúng 2 nghiệm x > 0; y > 0
Bài tập 36: ĐHCĐ DB B 2007 Giải hệ phơng trình
2
3 2
2 2
3
2
2 9 2
2 9
xy
x x xy
y y
Bài tập 37: ĐHCĐ DB D 2007 Tìm m để hệ phơng trình 2 0
1
x y m
x xy
có nghiệm duy nhất
Bài tập 38: ĐHCĐ A 2008 Giải hệ phơng trình
5 4 5 (1 2 )
4
x y x y xy xy
x y xy x
Bài tập 39: ĐHCĐ B 2008 Giải hệ phơng trình
2
x x y x y x
x xy x
Bài tập 40: ĐHCĐ D 2008 Giải hệ phơng trình
2 2 2
xy x y x y
Bài tập 41 : Giải hệ phơng trình:
36 97
1 6
13 6
13 1 2 2 y x
y y y
x x
y
Bài tập 42 : Tìm m để hệ sau có nghiệm duy nhất:
my y
y x
mx x
x y
2 3
2
2 3
2
4 4
Bài tập 43: Cho hệ phơng trình:
2
1 y2 xy m y x
m y x
1) Giải hệ phơng trình với m = 4
2) Tìm m để hệ phơng trình có nhiều hơn hai nghiệm
Trang 8Bài tập 44: Giải và biện luận hệ phơng trình:
y 2 2
Bài tập 45: Giải hệ phơng trình:
0 1 1 2 3 2
3 2
0 1 2 3 2 3
1 2 2 2
3 1
2 2
2 2
2 2
y x
x
y x
x y x
x
Bài tập 46: Giải hệ phơng trình:
2 2 2
1
y x
y x
Bài tập 47: Chứng minh rằng với m hệ sau luôn có nghiệm:
m m y x xy
m xy y x
2
1 2
Bài tập 48: Giải hệ phơng trình:
2 2
3
2 2
3
x y log
y x log y x
Bài tập 49: Cho hệ phơng trình:
3 2
2
2 2 2
a y x
a y x
Gọi (x, y) là nghiệm của hệ Xác định a để tích xy là nhỏ nhất
Bài tập 50: Giải hệ phơng trình:
y x log y x log x y y x
3
32 4
Bài tập 51: Cho hệ phơng trình:
1 1
2 2
x m y xy
y m x xy
1) Giải hệ phơng trình với m = -1
2) Tìm m để hệ phơng trình có nghiệm duy nhất
Bài tập 52: Tìm m để hệ sau có nghiệm:
4 4
5
1 xy )
y x (
m xy
y x
Bài tập 53: Giải hệ phơng trình:
1 4
2 2 4 1
3 1
2
4 2
4 4
4 4
2 2 4
y log x
y y log xy
log
y x log x
log y
x log
Bài tập 54: Cho hệ phơng trình:
0 0
2 2
a ay x
x y x
1) Giải hệ phơng trình khi a = 1
2) Tìm a để hệ phơng trình đã cho có hai nghiệm phân biệt
3) Gọi (x1; y1), (x2; y2) là các nghiệm của hệ đã cho Chứng minh rằng:
x2 x12y2 y121
Bài tập 55: Giải hệ phơng trình:
1 1 1
2 3 9
2 2
3
2 2
y x
xy log xy
log
Bài tập 56: Cho hệ phơng trình:
1 1
2 2
2
y x tg
x sin y a
ax
Tìm a để hệ phơng trình có nghiệm duy nhất
Bài tập 57: Giải hệ phơng trình:
x log x
log x log
y y
y
2 1
2 2
2 3 3
15 3 2
Bài tập 58: Cho hệ phơng trình:
3 2 3
4
m y m x
m y mx
1) Với các giá trị nào của m thì hệ có nghiệm duy nhất (x, y) thoả mãn x y 2) Với các giá trị của m đã tìm đợc, hãy tìm giá trị nhỏ nhất của tổng x + y Bài tập 59: Cho hệ phơng trình:
m y
x xy
y x y x
1 1
8
2 2
1) Giải hệ phơng trình với m = 12
2) Xác định m để hệ có nghiệm
Bài tập 60: 1) Giải hệ phơng trình:
2 2
2
9 3
2
2 2
2 2
y xy x
y xy x
2) Tìm a để hệ phơng trình sau có nghiệm với x:
1 2 1 1
2 2 2
y x bxy a
b
Bài tập 61: Cho hệ phơng trình:
2 2
2 2
4 3 4
3
4 3 4
3
m m
x y
m m
y x
1) Giải hệ phơng trình với m = 1
Trang 92) Tìm m để hệ phơng trình có nghiệm.
3) Tìm m để hệ phơng trình có nghiệm duy nhất
Bài tập 62: Cho hệ phơng trình:
m y x
y x
2
8
4 2 2
1) Giải hệ phơng trình với m = 4
2) Giải và biện luận hệ phơng trình theo tham số m
Bài tập 63: Cho hệ phơng trình:
1 2
2 2
m xy y x
m y xy x
1) Giải hệ phơng trình với m = -3
2) Xác định m để hệ có nghiệm duy nhất
Bài tập 64: 1) Cho hệ phơng trình:
1 2
6
2
c by x b ac y bx
Tìm a sao cho tồn tại c để hệ có nghiệm với b
2) Giải hệ phơng trình:
1 1
3
2 3 2
2
2
3 2
1 3
x xy x
y x y
x
Bài tập 65: Giải và biện luận theo m hệ phơng trình:
m x
y
m y
x
1 2
1 2
Bài tập 66: Tìm a để hệ sau có nghiệm:
2 1 2 2
a y y x y x
Bài tập 67: ) Xác định a để hệ phơng trình sau đây có nghiệm duy nhất:
1 2
2 2
2
y x
a x y x
x
Bài tập 68: Giải hệ phơng trình:
28 3
11
2 2
y x y x xy y x
Bài tập 69: Giải hệ phơng trình:
2 2
16 16
4
9 9
3
4 4
2
y log
x log
z log
x log z
log y
log
z log y
log x
log
Bài tập 70: Cho hệ phơng trình:
2
1y2 xy my
x m y x
1) Giải hệ khi m = 4
2) Tìm tất cả các giá trị của tham số m để hệ có nhiều hơn hai nghiệm
Bài tập 71: Giải hệ phơng trình:
3 2
1 2
0 2
6 4
5
y x y x
y x y
x y
x
Bài tập 72: Giải hệ phơng trình:
2 2 2 1 1 y y
x y x
Bài tập 73: Giải hệ phơng trình:
y x x
y
x y y
x
4 3
4 3
Bài tập 74: Giải hệ phơng trình:
10 2
3
1 2
2
x y y x
x y y x
Bài tập 75: Giải hệ phơng trình:
13 5
4 2 2 4 2 2
y y x x y x
Bài tập 76: ĐHNT A 1999 Giải hệ phơng trình:
49 1
1
5 1 1
2 2 2
2
y x y
x
xy y
x
Bài tập 77: Giải hệ phơng trình:
2
2 3 2
3 2
y x y
x y x
Bài tập 78: Giải hệ phơng trình:
9
3 4 1 1
xy
y x
Bài tập 79: Giải hệ phơng trình:
5 1152 2
3
2
2 x y log log
y x
Bài tập 80: Giải hệ phơng trình:
2 2
1
2
x
y sin x sin
Bài tập 81: Giải hệ phơng trình:
2 2
2 2
3 3
y x y
x y x
Bài tập 82: Giải hệ phơng trình: 2 3 18
2
x
Trang 10
Bài tập 83: Giải hệ phơng trình:
y x y
x
y y x x
3
2
Bài tập 84: Tìm a để hệ phơng trình sau có nghiệm duy nhất:
1 1
2 2
x a y xy
y a x xy
Bài tập 85: Giải hệ phơng trình:
4 3 2
4 3 2
2 2 2 2
y x
y
x y
x
Bài tập 86: Giải hệ phơng trình:
2 7
2 2 3 3
y x y x
y x y
x
Bài tập 87: Giải hệ phơng trình:
15 3
2 2 2 2
y x y x
y x y x
Bài tập 88: Giải hệ phơng trình:
3 2
x
y xy log y log
Bài tập 89: Tìm giá trị của tham số m để hệ phơng trình sau có nghiệm thực:
5
15 10
Bài tập 90: ĐHNN 1997 Cho hệ phơng trình
( 1)( 1)
x y x y
xy x y m
a Giải hệ phơng trình khi m = 12
b Tìm m để hệ phơng trình có nghiệm
Bài tập 91: ĐH Y Dợc 1998 Tìm a để hệ sau có đúng 2 nghiệm
2
2(1 ) 4
x y
Bài tập 92: ĐHQG A 1999 chứng minh với mọi m hệ phơng trình 2
x xy y m
xy x y m m
trình có nghiệm duy nhất
Bài tập 93: ĐHNN 2001 Giải hệ phơng trình
1 1
x y
x y
Bài tập 94: ĐHTCKT 2001 Giải hệ phơng trình
1 1
x y
x y
Bài tập 95: ĐHGTVT 1998 Giải hệ phơng trình
1 1
x y
x y
Bài tập 96: ĐHAN 1997 Giải hệ phơng trình
x y x y
x y
Bài tập 97: ĐH Mỏ - Địa chất 1997 Giải hệ phơng trình
y x y x
Bài tập 98: ĐHNN I A 2001 Giải hệ phơng trình
2
19
x y y
x y
Bài tập 99: ĐHCĐ 2000 Giải hệ phơng trình
2
12
xy yx
Bài tập 100: ĐHVH D 2001 Giải hệ phơng trình
Bài tập 101: SP 1 2000 A Giải hệ phơng trình
y x y x
x y x
Bài 2