bài giảng sử thi đam san

Thể loại : Sử thi dân gian của dân tộc Tây Nguyên – Việt Nam một loại hình văn hóa dân gian độc đáo ở Nam Tây Nguyên a.Hình thức:Tiếng Êđê ,truyền miệng trong 2077câu thơ b.Nội dung : Gồ

• ĐAM SAN-NGƯỜI ANH HÙNG CHIẾN TRẬN

• CHIẾN THẮNG MTAO MXÂY

• I PHẦN GIỚI THIỆU :

1 Thể loại : Sử thi dân gian của dân tộc Tây Nguyên –

Việt Nam một loại hình văn hóa dân gian độc đáo ở Nam Tây Nguyên

a.Hình thức:Tiếng Êđê ,truyền miệng trong 2077câu thơ b.Nội dung : Gồm 3 phần chính (Xem SGK )

(1)Đăm Săn làm chồng HơNhị, HơBhị và trở nên một tù

trưởng giàu có, danh tiếng Các bộ tộc láng giềng

cướp phá, bắt cóc vợ,ĐS đánh bại, bộ tộc của

chàng càng giàu mạnh

(2)ĐS chặt đổ cây smuk, giết chết vợ , nhưng lại cầu xin

Trời cứu vợ

(3)ĐS tìm cách cưới nữ thần Mặt Trời và chết trong bùn

ĐS cháu (gọi ĐS là cậu )kế nghiệp

•C Diễn xướng:Già làng

kể cho con cháu nghe trong nhà rông, bên bếp lửa

Biện pháp Trùng Điệp: một khái niệm được nhắc ba lần (ĐS tài giỏi)

Khi chàng múa chạy nước

kiệu,quả núi ba lần rạn nứt

•d.Đặc điểm nghệ thuật :ngôn ngữ trang trọng, ngợi ca,( lối trùng điệp, so sánh, phóng đại )

• 4.Đọc- Từ khó :

-Nhà sàn : Lối kiến trúc thông dụng của người dân tộc miền núi –bậc cầu thang đẽo hình bộ ngực mẹ

-Bộ tộc : Chỉ độ vài trăm người (thời điểm cách nay độ 2700mnăm )do 3 yếu tố tạo nên : đất đai cùng của cải (1),nhân dân(2) , tù trưởng (3).

(1) (2)

(3)

Trang phục : chân đất, đóng khố,ở trần ( cả nam và nữ), đeo rất nhiều trang sức Đó là phong tục ,là văn hoá, ta cần phải trân trọng

Ngực đụng ngực : dân làng đông đảo, đa số trẻ trung, khoẻ mạnh

• 2 Bố cục đoạn trích :

Phần 1: Nhà …làng : Mtao Mxây (tù trưởng

Sắt) cứơp vợ Đăm Săn, anh giết được kẻ thù

a Nhà…ta đây : Đăm Săn giao chiến với

Mxây qua lời nói

b Đăm Săn rung khiên …thấy ông trời ;Hai

bên hành động giao chiến

c Ôi chao bêu ngoài đường : Đăm Săn

giành chiến thắng

Phần 2: Ơ các con… hết: lễ hội mừng chiến

thắng.

• II PHẦN ĐỌC HIỂU VĂN BẢN :

1 Mtao Mxây cứơp vợ Đăm Săn, Đăm Săn giết được kẻ

thù-a Nhà…ta đây : Đăm Săn giao chiến với Mxây qua lời nói

a ĐS đến gặp MX

• +Đăm Săn ở thế bị

động-có nhân cách

-ĐS đứng dưới sân,tỉnh táo,

hăm doạ (ta sẽ hun cái

- khiêu khích ĐS (ta bận ômvợ hai ta ở trên nhà này)

-Hèn hạ(ta sợ ngươi đâm ta khi ta đang xuống)

-Trang bị chu đáo (áo dày nút)

Đăm SĂn, ngực quấn chéo mền chiến,

Tai đeo nụ,mắt long lanh,đầu đội khăn

nhiễu ,bên mình gươm giáo

Đăm SĂn,

HơNhi- HơBhi : hai chị em ruột –vợ Đăm Săn , tạo lập chế độ mẫu hệ

Đăm Săn rung khiên …thấy ông trời ;Hai bên hành

- Khoác lác( học cậu, bác,thần rồng )

- kém cõi(khiên kêu lạch xạch, bước cao bước thấp )

- Bị trừng trị đích đáng(đầu bị bêu )

•XUNG

ĐỘT GIỮA HAI TÙ Trưởng ĐAM

SAN- MXÂY-

• 1 Đăm Săn ở thế bị động,vì sao ? Nêu

bốn nét chủ động trong Mxây ?Qua đó,

nêu ba nét trong tính cách của Đăm Săn ?

• 2 Đam SĂn thể hiện thế chủ đọng ra

sao ? Dẫn chứng các biện pháp trùng điệp ,so sánh ,phóng đại, giọng ngợi ca trang trọng(đoàn người cõng nước ) Ý nghĩa

của các biện pháp này ?

• 3.Nêu hai nhận xét chung về con người

Đăm Săn ?

•ĐAM SAN TÀI NĂNG-

ĐỨC ĐỘ

•MXÂY BẤT TÀI –KÉM

NHÂN CÁCH

ĐẦU MXÂY BỊ BÊU – BỘ TỘC CỦA HẮN BỊ DIỆT

bắt tù binh làm nô lệ

tich thu tài sản của bộ tộc Mxây tài sản của bộ tộc Mxây bị tịch thu

TIỂU KẾT:

Bằng các biện pháp trùng điệp ,so

sánh ,phóng đại, giọng ngợi ca trang trọng, nhân vật anh hùng ĐĂm Săn hiện

rõ là người tài năng , đức độ của dân

tộcTây nguyên

lời nguyện khi tế lễ: thiêng liêng(vạn vật ngày đêm lặng thinh nghe )vì để tạ ơn thần linh

Thịt (trong lễ hội ): làm từ gia súc (vật nuôi ,vật săn bắt )->sản phẩm quý giá từ lao động của con người – thiêng liêng:tạ ơn thần linh

•Rượu (trong lễ hội ): làm từ lúa gạo (vật trồng)hoa quả (vật hái lượm )->sản phẩm quý giá từ lao động của con người – thiêng liêng :tạ ơn thần linh

(1)Mâm cỗ +của cải : thịt lợn, thịt dê cháy đên hết ống

lồ ô, máu bò trâu đọng đen khắp sàn hiên ->+

Chiêng đống, la nhiều ,voi bầy =>ca ngợi sự giàu có của bộ tộc ĐS

B HỘI

đội khăn nhiễu, vai

mang nải hoa,mình

khoác áo chiến, tai

đeo nụ, nghênh

ngang gươm giáo )

B.HỘI

Thực khách :các chàng trai, cô gái đilại, ngực đụng …-> dân

cư của bộ tộc ĐS đông đảo, trẻ trung, khoẻ mạnh

B HỘI

Bộ tộc của ĐS cũng rất giàu manh.

Âm hưởng ngợica tự hào

TỔNG KẾT : 1.Ngôn ngữ trang trọng, hình ảnh phong phú tạo nên hiệu quả cao của sử thi

2 Sử thi ĐS cho ta hiểu về những bộ tộc Tây nguyên giàu mạnh,tù trưởng tài năng, đức độ, trẻ trung, cường tráng

3.Tây Nguyên mãi là niềm tự hào của chúng ta