Giáo án Ngữ văn 10 cơ bản tiết 8 – 9: Đọc văn Chiến thắng MTAO MXÂY (Trích sử thi: Đăm Săn)

mang tÇm vãc sö thi, §¨m S¨n lµ biÓu tượng cho sức mạnh, ý chí của cả cộng đồng người Êđê - NghÖ thuËt: ng«n ng÷ trang träng, giàu nhịp điệu các phương pháp so sánh, phóng đại được sử dụ[r]

Tiết theo PPCT: 8 – 9 Đọc văn

chiến thắng mtao mxây

(Trích sử thi: Đăm Săn)

Ngày soạn: 24.08.09

Ngày giảng:

Lớp giảng: 10B6

Sĩ số:

A Mục tiêu bài học

Qua giờ giảng, nhằm giúp HS:

1 Nắm '() đặc điểm của sử thi anh hùng trong việc xây dựng kiểu “nhân vật anh hùng sử thi”, về nghệ thuật miêu tả và sử dụng ngôn từ

2 Biết cách phân tích một văn bản sử thi anh hùng để thấy '() giá trị của

sử thi về nội dung và nghệ thuật, đặc biệt là cách sử thi () việc mô tả chiến tranh để khẳng định lý (L về một cuộc sống hoà hợp, hạnh phúc

3 Nhận thức '() lẽ sống cao đẹp của mỗi cá nhân là hi sinh, phải đấu tranh vì danh dự và hạnh phúc yên vui của cả cộng đồng

B Phương tiện thực hiện

- SGK, SGV

- Thiết kế bài giảng

- Giới thiệu giáo án

C Cách thức tiến hành

GV tổ chức giờ dạy học theo cách kết hợp các "(\ pháp đọc sáng tạo, gợi tìm kết hợp với các hình thức trao đổi thảo luận, trả lời các câu hỏi

D Tiến trình dạy học

1 ổn định tổ chức

2 KTBC

GV: VHDG Việt Nam có những đặc 0( cơ bản nào? Hãy trình bày quá trình sáng tác của văn học Dân gian?

* Yêu cầu:

- Các đặc 0( của VHDG:

+ Tính truyền miệng + Tính tập thể

+ Tính thực hành

- Quá trình sáng tác của VHDG: cá nhân khở 2(Z -> tập thể (L ứng tham gia, truyền miệng trong dân gian Quá trình truyền miệng lại '() tu bổ sửa chữa, thêm bớt cho hoàn chỉnh -> sáng tác dân gian mang tính tập thể

3 GTBM

4 Hoạt động đạy học

Hoạt động cảu thày và trò Yêu cầu cần đạt

GV: yêu cầu HS nhắc lại khái niệm sử

thi?

HS trả lời GV ghi bảng

GV: Sử thi DG có mấy loại? đó là

những loại nào? nội dung của từng loại?

HS trả lời GV ghi bảng

GV: (thuyết giảng)

Sử thi Đăm Săn là câu chuyện kì vĩ về

( tù 0(L Đăm Săn trẻ tuổi với

những chiến công lớn chinh phục tự

nhiên và xã hội (L trừng ( không

bao giờ hết Thiên sử thi này đã từng

'() dịch ra tiếng Pháp, xuất hiện ở

Pari vào năm 1929 30 năm sau, Đào Tử

dịch ra chữ quốc ngữ, nhan đề Bài ca

chàng Đăm Săn

Vậy thiên sử thi có nội dung ( thế

nào, mời 1 em đọc phần tốm tắt SGK

GV tóm tắt một cách ngắn gọn

GV: dựa vào khái niệm sử thi và sử thi

anh hùng, hãy cho biết giá trị của tác

Săn

1 Sử thi

a Khái niệm.

- Là tác phẩm tự sự dân gian có quy mô lớn, sử dụng ngôn ngữ có vần, nhịp, xây dựng những hình () nghệ thuật hoành tráng, hào hùng để kể về một hoặc nhiều biến cố lớn diễn ra trong đời sống cộng đồng của dân ( thời cổ đại

b Phân loại

- Sử thi thần thoại:

+ Nội dung: kể về sự hình thành thế giới, sự ra đời của muôn loài, sự hình thành các dân tộc và các vùng ( chú cổ

đại của họ, sự xuất hiện nền văn minh buổi đầu

+ Tác phẩm: để đất đẻ (Z hp(i Cây nêu thần ((M.nông)

- Sử thi anh hùng:

+ Nội dung: kể về cuộc đời và sự nghiệp của các tù 0(L anh hùng

+ Tác phẩm: Đăm Săn, Xinnhã… (Êđê),

Đăm Moi (Bana)

2 Sử thi Đăm Săn

a Tóm tắt nội dung

b Giá trị của tác phẩm

phẩm này?

HS trả lời GV chọn lọc ghi bảng

GV: Sử thi Đăm Săn có sức hấp dẫn lạ

kì, lôi cuốn ( nghe rất lớn Đối với

mỗi ( Tây Nguyên, mỗi khi '()

nghe kể thì “từ lúc mặt trời lặn cho đến

lúc mặt trời lên vẫn thấy ( nghe

ngội nguyên một chỗ chăm chú yên

lặng”

GV: tổ chức cho HS đọc theo vai: 6

nhân vật (Đăm Săn, Mtao Mxây, Tôi tớ,

Dân làng, Ông trời, ( kể truyện)

GV: dựa vào phần tóm tắt, em hãy cho

biết vị trí của đoạn trích?

HS: nằm ở giữa tác phẩm

GV: nội dung của đoạn trích xoay

quanh vấn đề gì?

HS: kể chuyện Đăm Săn đánh nhau

GV: nêu đại ý của đoạn trích?

HS trả lời GV ghi bảng

GV: dựa vào các chặng chiến của cuộc

đọ sức, theo em đoạn trích có thể chia

làm mấy phần?

HS '( ra các cách chia (2 – 3 HS),

GV '( ra cách chia thông nhất

Sử thi Đăm Săn phản ánh khát vọng lớn của ( Êđê trong buổi đầu của lịch

sử bộ tộc Thông qua hình () nhân vật trung tâm của tác phẩm h( anh hùng Đăm Săn) thiên sử thi này đã dựng lên một bức tranh về cuộc sống, về con

( thiên nhiên hùng vĩ và kì diệu

II Khái quát về đoạn trích.

1 Đọc

2 Vị trí, nội dung và đại ý của đoạn trích.

a Vị trí

Nằm ở giữa tác phẩm

b Nội dung:

Kể chuyện Đăm Săn đánh Mtao Mxây cứu vợ trở về

c Đại ý:

Miêu tả cuộc đọ sức giữa Đăm Săn và Mtao Mxây, cuối cùng Đăm Săn đã thắng, qua đó thể hiện niềm tự hào của dân làng về ( anh hùng của mình

3 Bố cục của đoạn trích.

- Phần 1: từ đầu ( cứ múa 0(Z

đi Êdiêng, Đăm Săn thách đấu với Mtao

GV: Cuộc đọ sức diễn ra theo trình tự

( thế nào?

HS: - Lời thách đấu của Đăm Săn

- Cuộc giao chiến

- Đăm Săn giành chiến thắng

GV thuyết giảng nguyên nhân dẫn đến

lời thách đấu của Đăm Săn

GV: Hãy tìm những chi tiết biểu hiện

cho lời thách đấu của Đăm Săn?

HS tìm GV ghi bảng (nếu đúng)

GV: 0(Z lời thách đấu của Đăm Săn,

Mtao mxây tỏ ra ( thế nào? hãy tìm

chi tiết?

HS tìm chi tiết GV ghi bảng

GV: 0(Z lời chọc tức của Mtao mxây,

Đăm Săn tỏ ra thế nào? chi tiết cm?

HS trả lời GV ghi bảng

GV: qua chi tiết này em có nhận xét gì

về thái độ của Đăm Săn?

HS: (\ quyết

GV: còn Mtao mxây thì sao?

Mxây

- Phần 2: từ Mtao Mxây rung khiên múa vậycắt đầu Mtao Mxây đem bêu ngoài '( cuộc giao đấu giữa Đăm Săn và Mtao Mxây

- Phần 3: từ Đăm Săn nói với tôi tớ Mtao Mxâychúng ta về nào, Đăm Săn kêu gọi dân làng và tôi tớ của Mtao Mxây đi theo mình

- Phần 4: còn lại, Đăm Săn cùng dân làng làm lễ cúng thần linh và ăn mừng chiến thắng

III Đọc hiểu.

1 Cuộc giao đấu giữa Đăm Săn và Mtao Mxây.

a Lời thách đấu của Đăm Săn với Mtao mxây

- Chi tiết:

+ Ta thách nhà (\ đọ dao với ta đấy

+ Ta không xuống đâu, còn bận ôm vợ hai chúng ta  thái độ ngạo nghễ chọc tức

+ Đăm Săn: không xuống (a Cái sàn hiên của nhà (\ ta bổ đôi, cái cầu thang ta sẽ chẻ kéo lửa, cái nhà (\ ta

sẽ hun

 Thái độ (\ quyết thách đấu của

Đăm Săn đối với Mtao mxây

HS: sợ

GV: thuyết giảng, sợ bị đâm lén, mặc

dù trang bị đầy mình mà vẫn do dự, đắn

đo

GV: cuộc giao đấu diễn ra qua mấy

hiệp?

HS: cuộc giao đấu diễn ra trong 4 hiệp

GV cho HS tái hiện thông qua sự

(Z dẫn bằng những câu hỏi

GV: trong hiệp 1 tác giả dân gian đã

miêu tả ( thế nào?

HS tái hiện bằng cách tìm chi tiết

GV: qua những chi tiết đó em có nhận

xét gì về 2 vị tù 0(L này?

HS trả lời GV ghi bảng

GV: chú ý việc tác giả Dg miêu tả tiếng

khiên %( vậy kết thúc hiệp 1 (

phân thắng bại ( lợi thế có phần

nghiêng về Đăm Săn

GV: em hãy tái hiện lại cuộc giao đấu ở

hiệp 2?

HS tái hiện thông qua các chi tiết, GV

ghi lại

GV: ( vậy ở hiệp đấu này, cán cân

Mtao mxây: tỏ ra run sợ

 buộc phải xuống

b Cuộc giao đấu

* Hiệp 1:

- Mtao mxây: rung khiên múa 0(Z khiên kêu lạch xạch

( qua (Z" khô

- Đăm Săn: không nhúc nhích

 Mtao mxây bộc lộ sự yếu kém ( huênh hoang còn Đăm Săn giữ thái độ bình tĩnh, thản nhiên (bản lĩnh của

( anh hùng)

* Hiệp 2:

- Đăm Săn:

+ Rung khiên mua, () đồi tranh, đôìi

lồ ô, + Chạy vút qua "(\ Đông, qua

"(\ Tây

một sức mạnh, 1 tài năng

- Mtao mxây:

+ B(Z cao F(Z thấp + Vung dao chém… đứt chão cột trâu + Cầu cứu Hơnhí quảng cho miếng trầu

yếu thế, kếm cỏi

chiến thắng nghiêng hơn về phía Đăm

Săn

GV: ở hiệp này tác giả dân gian đã miêu

tả Đăm Săn ( thế nào?

HS: chủ yếu tập trung vào miêu tả hành

động múa khiên của Đăm Săn

GV: kết quả ( thế nào?

HS trả lời GV ghi bảng

GV: ở hiệp thứ 3 (L trừng phần

thắng thuộc jvề Đăm Săn ( sự thật

thì cán cân chiến thắng lại cân bằng

GV: Đăm Săn '() sự trợ giúp của ai?

kết quả thế nào?

GV: để tái hiện hiệp 4 thành công, tác

giả DG đã sử dụng những nghệ thuật

gì?

HS: so sánh, phóng đại

GV: mục đích của cuộc giao chiến này

là gì?

HS: đòi lại vợ

GV: ngoài ra còn mục đích nào khác

không?

HS: khát vọng chiến thắng kẻ thù

GV: cảnh ăn mừng chiến thắng '()

miêu tảt ( thế nào? hãy tìm chi tiết

thể hiện?

HS: không gian và thời gian (HS tìm chi

tiết)

* Hiệp 3:

- Đăm Săn: múa trên cao gió ( bão múa 5(Z thấp giói ( lốc múa chậy (Z kiệuquả núi rạn nứt, ba đồi tranh bay tung

Sức mạnh phi ( tài năng của

Đăm Săn

+ kết quả là Đăm Săn đâm trúng kẻ thù

( không thủng

* Hiệp 4:

- Đăm Săn '() sự trợ giúp của ông trời: lấy chày mòn ném vào vành tai

- Kết quả: Đăm Săn đã thắng và giết '() kẻ thù

- NT: so sánh và phóng đại

- Mục đích của cuộc giao chiến: đòi lại vợ; thể hiện khát vọng của cả cộng đồng

thù

2 Cảnh ăn mừng chiến thắng.

- Quang cảnh nhà Đăm Săn:

+ Đông nghịt khách, tôi tớ chật ních

GV: ý nghĩa của việc miêu tả cảnh ăn

mừng?

HS: sự chiến thắng, no đủ…

GV: qua đoạn trích này tác giả DG

muốn gởi đến ( đọc những gì?

+ Cảnh () sao mà vui thế + Mở tiệc ăn uống linh đình

- Thời gian ăn mừng: suốt cả mùa khô

 Thể hiện khát vọng và cuộc sống thình () no đủ, giàu có và sự đoàn kết, thống nhất, lớn mạnh của dân tộc

Êđê

IV Tổng kết

- Nội dung: tô đậm vẻ đẹp sức mạnh mang tầm vóc sử thi, Đăm Săn là biểu

() cho sức mạnh, ý chí của cả cộng

đồng ( Êđê

- Nghệ thuật: ngôn ngữ trang trọng, giàu nhịp điệu các "(\ pháp so sánh, phóng đại '() sử dụng linh hoạt

5 Củng cố và dặn dò

- Nhắc lại kiến thức cơ bản

- Về nhà học bài và soạn bài: Hoạt động giao tiếp bằng ngôn ngữ