Chúng tôi xin giới thiệu một kiểu dạy học tăng cường khả năng tìm tòi, khám phá thông tin từ nhiều nguồn của người học để giải quyết các nhiệm vụ học tập do giáo viên đề xuất có sự hỗ tr
Trang 1Xu thế đổi mới phương pháp dạy học trong giai đọan hiện nay là tích cực hóa quá trình dạy học, cá biệt hóa quá trình dạy học và công nghệ hóa quá trình dạy học Chúng tôi xin giới thiệu một kiểu dạy học tăng cường khả năng tìm tòi, khám phá thông tin từ nhiều nguồn của người học để giải quyết các nhiệm vụ học tập do giáo viên đề xuất có sự hỗ trợ của công nghệ thông tin, qua đó, người học không chỉ lĩnh hội được kiến thức còn hình thành nhiều kĩ năng quan trọng, cần thiết cho nghề nghiệp
và cho cuộc sống Kiểu dạy học đó là “Dạy học theo dự án”
Chúng tôi trích một nội dung trong chương trình tập huấn “Dùng công nghệ thông tin để cải tiến việc dạy và học” của Microsoft để giới thiệu, chia sẻ cùng quí thầy cô và các bạn sinh viên sư phạm
TS Nguyễn Thị Bích Hạnh
DẠY HỌC THEO DỰ ÁN
1 Khái niệm dạy học theo dự án
Thuật ngữ dự án (project) được hiểu theo nghĩa phổ thông là một đề án, một dự thảo, một kế hoạch được thực hiện nhằm đạt mục đích đề ra Thuật ngữ này
được sử dụng phổ biến trong hầu hết các lĩnh vực kinh tế – xã hội
Khái niệm dự án đã đi từ lĩnh vực kinh tề - xã hội vào lĩnh vực giáo dục – đào tạo không chỉ với ý nghĩa là các dự án phát triển giáo dục mà còn được sử dụng
như một phương pháp hay hình thức dạy học.
Các nhà sư phạm Mỹ từ đầu thế kỷ XX đã xây dựng cơ sở lý luận cho phương pháp dự án và coi đó là phương pháp dạy học quan trọng để thực hiện quan
điểm dạy học định hướng vào học sinh (HS), nhằm khắc phục nhược điểm của
dạy học truyền thống coi giáo viên (GV) là trung tâm Ban đầu PPDA được sử dụng trong dạy học thực hành các môn học kỹ thuật, về sau được dùng trong hầu hết các môn học khác, cả các môn khoa học xã hội Hiện nay PPDA được
sử dụng phổ biến trong các trường phổ thông và đại học trên thế giới, đặc biệt ở những nước phát triển
Dạy học theo dự án, gọi tắt là dạy học dự án (DHDA) được hiểu như một PP
hay hình thức dạy học, trong đó người học tự lực thực hiện một nhiệm vụ học tập phức hợp, có sự kết hợp giữa lí thuyết và thực tiễn, thực hành.
Hay có thể hiểu: DHDA là PP trong đó cá nhân hay nhóm HS thiết lập một dự
án có nội dung gắn kết với nội dung học tập Dựa vào tri thức, kinh nghiệm và kĩ năng vốn có, trên cơ sở phân tích thực tiễn thuộc phạm vi học tập, cùng với tài liệu, phương tiện, HS đề xuất ý tưởng, thiết kế dự án, soạn thảo và hoàn chỉnh dự án.
Trang 22 Một số đặc điểm của DHDA
2.1 Định hướng học sinh: Trong DHDA, HS tham gia tích cực và tự lực vào các
giai đoạn của quá trình dạy học, từ việc xác định mục đích, lập kế hoạch đến việc thực hiện dự án, kiểm tra, điều chỉnh, đánh giá quá trình và kết quả thực hiện GV chủ yếu đóng vai trò tư vấn, hướng dẫn, giúp đỡ Thể hiện:
DHDA phải chú ý đến hứng thú HS: HS được tham gia chọn đề tài, nội dung học tập phù hợp với hứng thú cá nhân HS phải quyết định làm sao tiếp cận vấn
đề và những hoạt động nào phải theo đuổi để giải quyết vấn đề
HS làm việc theo nhóm để giải quyết những vấn đề có thực mang tính thách đố, dựa trên bài học và thường có tính liên môn Vì vậy, đặc điểm này còn được gọi
là học tập mangtính xã hội
HS thu thập thông tin từ rất nhiều nguồn khác nhau rồi phân tích, tổng hợp, đánh giá và rút ra tri thức cho mình
2.2 Định hướng hoạt động thực tiễn: Trong quá trình thực hiện dự án, có sự kết
hợp giữa nghiên cứu lí thuyết và vận dụng lí thuyết vào hoạt động thực tiễn, thực hành Chủ đề dự án gắn liền với hoàn cảnh cụ thể, với những tình huống của thực tiễn xã hội, nghề nghiệp, đời sống… Các dự án học tập góp phần gắn liền nhà trường với thực tiễn đời sống xã hội và có thể mang lại những tác động xã hội tích cực
2.3 Định hướng sản phẩm: Các sản phẩm của dự án không giới hạn trong những
thu hoạch lí thuyết mà trong đa số trường hợp, các dự án học tập tạo ra những sản phẩm vật chất của hoạt động thực tiễn, thực hành Những sản phẩm này có thể sử dụng, công bố, giới thiệu rộng rãi
3 Cấu trúc của DHDA
3.1 Giai đoạn : Chọn đề tài và xác định mục đích của dự án
GV và HS cùng nhau đề xúât, xác định đề tài và mục đích của dự án: đó là một tình huống có vấn đề chứa đựng một nhiệm vụ cần giải quyết, trong đó chú ý đến việc liên hệ với hoàn cảnh thực tiễn xã hội và đời sống GV có thể giới thiệu một số hướng
đề tài để học sinh lựa chọn hoặc đề tài có thể xuất phát từ phía HS
3.2 Giai đoạn 2: Xây dựng đề cương, kế hoạch thực hiện
Trong giai đoạn này HS với sự hướng dẫn của GV xây dựng đề cương, kế hoạch cho việc thực hiện dự án: xác định những công việc cần làm, thời gian dự kiến, vật liệu, kinh phí, phân công công việc trong nhóm
Trang 33.3 Giai đoạn 3: Thực hiện dự án
Trong giai đoạn này, các thành viên trong nhóm thực hiện kế hoạch đã đề ra cho nhóm và cá nhân Các hoạt động trí tuệ và hoạt động thực hành, thực tiễn xen kẽ và tác động qua lại với nhau Kiến thức lí thuyết, phương án giải quyết vấn đề được thử nghiệm qua thực tiễn Sản phẩm được tạo ra
3.4 Giai đoạn 4: Thu thập kết quả và công bố sản phẩm
Kết quả thực hiện dự án có thể được viết dưới dạng thu hoạch, báo cáo, luận văn… Ứng dụng CNTT vào QTDH, sản phẩm của dự án có thể được trình bày trên Power Point, dạng ấn phẩm (bản tin, báo, áp phích) hoặc thiết kế trang Web… Sản phẩm của dự án có thể được trình bày giữa các nhóm HS, giới thiệu trong trường hay ngoài XH
3.5 Giai đoạn 5: Đánh giá dự án
GV và HS đánh giá quá trình thực hiện và kết quả Từ đó rút ra những kinh nghiệm cho việc thực hiện các dự án tiếp theo…
* Một bản dự án có các phần chính:
I Phần tóm tắt
Tên dự án
Người thực hiện
Thời gian
Mô tả tóm tắt
Ngân sách
II Phần chi tiết
Hiện trạng
Lí do hình thành dự án
Phạm vi nghiên cứu dự án
Mục tiêu của dự án
Các hoạt động và sản phẩm
Nguồn lực
Giám sát, báo cáo, đánh giá
Ngân sách (chi tiết)
III Phần phụ lục
Kế hoạch hoạt động
Các chương trình đào tạo và huấn luyện nghiệp vụ
Các thiết bị và cơ sở vật chất
Các chuyên gia, cố vấn
Trang 44 Phân loại DHDA
4.1 Phân loại theo chuyên môn: - Dự án trong một môn học: trọng tâm nôi dung
nằm trong một môn học; - Dự án liên môn: trọng tâm nội dung ở nhiều môn khác nhau; - Dự án ngoài chuyên môn: DA không phụ thuộc trực tiếp vào các môn học (DA chuẩn bị cho các lễ hội trong trường…)
4.2 Phân loại theo sự tham gia của người học: dự án cá nhân HS, dự án cho nhóm
(chủ yếu), dự án cho lớp, khối lớp, toàn trường…
4.3 Phân loại theo sự tham gia của nhiều GV: DA dưới sự hướng dẫn của một
GV, nhiều GV
4.4 Phân loại theo qũy thời gian: - DA nhỏ (thực hiện từ 2 - 6 giờ học; - DA trung
bình (một tuần hay 40 giờ học); DA lớn (nhiều tuần)
4.5 Phân loại theo nhiệm vụ: - DA tìm hiểu: là DA khảo sát thực trạng đối tượng;
DA nghiên cứu: nhằm giải quyết các vấn đề, giải thích các hiện tượng, quá trình…;
-DA kiến tạo: tạo ra các sản phẩm vật chất hoặc thực hiện một kế hoạch hành động thực tiễn (trang trí, trưng bày, biểu diễn, sáng tác…)
=> Các loại DA trên có thể kết hợp với nhau
5 Đánh giá PP dạy học theo dự án
5.1 Ưu điểm
Đây là một kiểu dạy học lấy HSTT, kích thích động cơ, hứng thú học tập của
HS, phát huy tính độc lập, khả năng sáng tạo HS tự định hướng hoạt động học tập, tự khám phá, tích hợp, trình bày, tự chủ động tổ chức hoạt động học tập, dám chịu trách nhiệm
Rèn luyện cho HS năng lực làm việc theo nhóm, vận dụng kiến thức lý thuyết, năng lực thiết kế, tổ chức, năng lực tư duy sáng tạo, năng lực giải quyết những vấn đề phức hợp, năng lực đánh giá, kỹ năng ứng dụng CNTT… Rèn luyện tính bền bỉ, kiên nhẫn…
Gắn lí thuyết với thực hành, tư duy và hành động, nhà trường và xã hội
5.2 Hạn chế
Tốn nhiều thời gian
Hạn chế việc nắm vững tri thức lý thuyết một cách hệ thống
PP này không hữu hiệu trong dạy học sinh tính tóan, giải mã…
Không phải bất kỳ bài học nào cũng áp dụng được PP dự án
Đòi hỏi phương tiện vật chất và tài chính phù hợp
Trình bày và sửa bản in : vinh81@gmail.com.