Trong những năm gần đây, kỹ thuật sản xuất protein tái tổ hợp trong các hệ thống sinh học ngày càng được... chết tế bào, không mọc khuẩn lạc tái tổ hợp, protein ở thể không tan, protein
Trang 1Trong những năm gần đây, kỹ thuật sản xuất protein tái tổ hợp trong các
hệ thống sinh học ngày càng được
Trang 2ứng dụng rộng rãi và thường
xuyên Trong đó, các "nhà máy" vi khuẩn thường được lựa chọn do chi phí thấp, sinh khối lớn và tốc độ
sản xuất nhanh Hầu hết các phòng thí nghiệm sinh học phân tử đều
giữ ít nhất một chủng E coli biểu
hiện trong tủ lạnh sâu Và không
chỉ tất cả các nghiên cứu viên trong lab đều quen thuộc mà cả các sinh viên khi lên thực tập cũng được
giới thiệu kỹ thuật này Vì rằng mỗi thí nghiệm có một mục đích biểu
hiện khác nhau nên thường không
có quy trình chuẩn duy nhất Và
gần như đã thành thông lệ, những
"nghệ sĩ" biểu hiện luôn phải đối
mặt với những kết quả thất bại do
Trang 3chết tế bào, không mọc khuẩn lạc tái tổ hợp, protein ở thể không tan, protein bị bất hoạt, lượng protein
tạo ra hoặc hoạt tính enzyme của
protein thấp hoặc không có
Vậy khi đó chúng ta phải làm gì và bắt đầu giải quyết từ đâu? Tất nhiên
là sẽ có rất nhiều con đường cùng dẫn đến thành Roma nhưng đâu là con đường đơn giản và dễ dàng
nhất vì chúng ta rất dễ đi nhầm vào một con đường vừa dài, chông gai
và đôi khi hơi cay đắng nữa
Xem lại trình tự protein quan
tâm
Trang 4Mã di truyền với 61 codon nhưng lượng tRNA của mỗi loại không
giống nhau ở các loài sinh vật
Để tránh một con đường chông gai
và cay đắng thì cách tốt nhất là hãy cùng kiểm tra lại trình tự protein quan tâm và sau đó thì lựa chọn hệ thống biểu hiện phù hợp cho nó
Rất nhiều protein từ sinh vật
eukaryote chỉ có hoạt tính khi ở
dạng đường hóa (glycosylated)
Thông thường, các hệ thống biểu hiện ở vi khuẩn không có khả năng
Trang 5đường hóa protein Nếu protein mà bạn quan tâm đòi hỏi phải được chế biến sau dịch mã mới có hoạt tính thì chắc chắn hệ biểu hiện ở vi
khuẩn không thể là giải pháp Bạn hãy thử với những hệ thống biểu
hiện ở nấm men, nấm sợi, tế bào
côn trùng hoặc động vật
Một vấn đề then chốt trong kỹ thuật biểu hiện chính là khả năng mã
(codon usage) Trước khi bắt tay
vào thí nghiệm, bạn nên so sánh
khả năng mã của vật chủ với thành phần codon trong gene mã hóa
protein quan tâm Những codon
hiếm như AGG, AGA, CUA,
AUA, CCC và GGA sẽ là những
trở ngại khi cố gắng biểu hiện trong
Trang 6tế bào E coli Mỗi amino acid có
thể được mã hóa bởi nhiều hơn một codon và đối với mỗi loài sinh vật,
hệ thống di truyền thường ưa thích một số codon này hơn những codon còn lại trong tất cả 61 codon có khả năng mã hóa Trong từng tế bào, số lượng của mỗi thành phần RNA
vận chuyển có liên quan chắt chẽ đến khả năng mã của mRNA có
tính đặc trưng loài Khi muốn sản
xuất lượng lớn protein trongE
coli từ một mRNA khác biệt về khả
năng mã của vật chủ, lượng sản
phẩm protein tạo ra sẽ không thể
nhiều bằng những protein khác
được biểu hiện trong cùng hệ thống
do tế bào không đủ một hoặc một
Trang 7số tRNA nhất định Việc thiếu
tRNA này có thể làm dừng quá
trình dịch mã giữa chừng hoặc làm lệch khung đọc dẫn đến thay đổi
trình tự amino acid trong sản phẩm protein Quá trình tối ưu hóa khả năng mã hoặc hóa tổng hợp gene cấu trúc có thể khắc phục được sự khác biệt này Việc tổng hợp hóa học một gene ngày nay đã khá
thuận tiện và giá thành có thể
xuống đến 1 dolla một cặp
nucleotide Trong ngành công nghệ dược phẩm, kỹ thuật này đã được
sử dụng triệt để và dường như việc
áp dụng kỹ thuật này rộng rãi trong các phòng nghiên cứu chỉ là vấn đề thời gian