Giáo án sinh học 8 - Chuyển hoá pptx

Kiến thức: - Nêu đựoc sự chuyển hoá vật chất và năng lượng trong tế bào là: đồng hoá và dị hoá - Nêu được khái niệm về chuyển hoá cơ bản, sự điều hoà chuyển hoá vật chất và năng lượng -

Chuyển hoá

I Mục tiêu:

1 Kiến thức:

- Nêu đựoc sự chuyển hoá vật chất và năng lượng trong tế bào là: đồng hoá

và dị hoá

- Nêu được khái niệm về chuyển hoá cơ bản, sự điều hoà chuyển hoá vật chất và năng lượng

- Phân tích được mối quan hệ giữa trao đổi chất và chuyển hoá năng lượng

2 Kỹ năng:

- Phân tích

- Tư duy trừu tượng

- Vận dụng vào thực tiễn: xem xét tình trạng sức khoẻ của bản thân dựa vào việc đối chiếu với thang chuyển hoá cơ bản chuẩn

3.Thái độ:

- Giữ gìn sức khoẻ

- Hoàn thiện thế giới quan duy vật: Sự biến đổi vật chất và năng lượng (chuyển hoá từ dạng này sang dạng khác )

- Hoàn thiện thế giới quan biện chứng: Mối quan hệ biện chứng giữa đồng hoá và dị hoá

II Phương pháp:

-Thuyết trình - gơị mở

- Hỏi đáp - tìm tòi

III Chuẩn bị:

- Tranh vẽ phóng to H32.1, 32.2

- Phiếu học tập

Phiếu 1

1 So sánh bản chất đồng hoá - dị hoá

2 Tỉ lệ đồng hoá - dị hoá trong cơ thể

Biểu hiện Tỉ lệ đồng hoá - dị hoá

Người lớn Lứa tuổi

Trẻ em Lao động Trạng thái

Nghỉ ngơi

- Bảng phụ

IV Các hoạt động:

ĐVĐ: Từ các chất dinh dưỡng, nước, oxy do máu và nứơc mô mang đến, làm thế nào để tế bào tổng hợp nên các chất xây dựng tế bào đồng thời tạo ra năng lượng, giải phóng cabonic? Năng lượng tạo ra có đúng bằng năng lượng lấy vào không?

HOẠT ĐỘNG 1

TÌM HIỂU QUÁ TRÌNH CHUYỂN HOÁ VẬT CHẤT VÀ NĂNG LƯỢNG

Mục tiêu:

- Nêu khái niệm chuyển hoá vật chất và năng lượng

- Trình bày hai qúa trình chuyển hoá: đồng hoá, dị hóa và mối quan hệ giữa

hai quá trình

- Xác định đây là hai hoạt động cơ bản của sự sống

HOẠT ĐỘNG 1.1: KHÁI NIỆM CHUYỂN HOÁ

Tiến hành

HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO

VIÊN

HOẠT ĐỘNG CỦA HỌC SINH

? Cây xanh, động vật, con người

lấy chát hữu cơ từ đâu?

? Cơ thể hấp thụ chất hữu cơ dưới

dạng nào? Dạng năng lượng đơn

giản hay phức tạp?

? Thành phần nào là chất xây dựng

nên cấu trúc tế bào?

- GV: Vậy ở tế bào phải diễn ra

quá trình tổng hợp các chất đơn

giản có trong tế bào thành chất

phức tạp

- Cây xanh: tự tổng hợp chất hữu

cơ từ chất vô cơ qua quá trình quang hợp

Con người và động vật lấy chất hữư cơ từ thực vật hoặc động vật

ăn thực vật

- Axit amin, glyxêrin, gluco, axit béo…  dạng đơn giản

-Protêin, gluxit, lipit, axit nucleic

? Cho ví dụ về sự quá trình đó?

GV: đồng thời với quá trình tổng

hợp chất xây dựng tế bào, xảy ra

quá trình tích luỹ năng lượng trong

các liên kết hoá học

? Vậy tế bào tạo năng lượng do

quá trình nào?

- GV: Các quá trình trên gọi là

chuyển hoá

? Qua đó hãy thảo luận và cho biết

thế nào là chuyển hoá?

- GV hoàn chỉnh khái niệm

? Trao đổi chất ở cấp độ tế bào có

liên quan gì đến chuyển hoá?

? Điểm nào chứng tỏ sự khác nhau

- Ví dụ: aa protein, glyxerin + axit béo  lipit

- Oxy hoá các hợp chất hữu cơ phức tạp, tạo thành các chất vô cơ đơn giản, giải phóng năng lượng trong các liên kết hoá học

- Thảo luận nhóm

- Đại diện nhóm trình bày khái niệm về chuyển hoá

- Trao đổi chất là biểu hiện bên ngoài của chuyển hoá, hiện tượng trao đổi giữa tế bào và môi trường trong Cung cấp trực tiếp nguyên liệu cho chuyển hoá, đồng thời mang các sản phẩm chuyển hoá ra khỏi tế bào

- Trao đổi chất không thực hiện

cơ bản giữa hai quá trình trao đổi

chất và chuyển hoá?

quá trình tích luỹ và giải phóng năng lượng

Kết luận 1.1:

- Quá trình biến đổi các chất đơn giản đã được hấp thụ thành các chất đặc trưng, có cáu trúc phức tạp, tích luỹ năng lượng: Quá trình oxy hoá các chất phức tạp thành các chất đơn giản, giải phóng năng lượng quá trình chuyển hoá vật chất và năng lượng

- Trao đổi chất là biểu hiện bên ngoài của quả trình chuyển hoá

HOẠT ĐỘNG 1.2: CÁC QUÁ TRÌNH CHUYỂN HOÁ

HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO

VIÊN

HOẠT ĐỘNG CỦA HỌC SINH

- Treo sơ đồ H32.1

- Yêu cầu thảo luận:

- Nghiên cứu sơ đồ

- Thảo luận

+ Chuyyển hoá vật chất và năng

lượng gồm những quá trình nào

+ Năng lượng giải phóng ở tế bào

được sử dụng vào mục đích nào

- Yêu cầu HS nghiên cứu thông tin

- Hướng dẫn làm bài 1:

So sánh đồng hoá - dị hoá về: Qúa

trình biến đổi chất, năng lượng,

nơi xảy ra

- Hướng dẫn làm bài 2: Dùng dấu

<, > = để thể hiện tỉ lệ

- Giáo viên chọn 2 nhóm ( thưòng

là một nhóm có kết quả đúng, và

một nhóm có kết quả sai) để cho

cả lớp thảo luận và nhận xét

- Chiếu hoặc treo bảng phụ có đáp

án đúng

+ Gồm hai quá trình: đồng hoá và

dị hoá

+ Tổng hợp chất mới xây dựng tế bào, sinh công, sinh nhiệt…

- Nghiên cứu thông tin độc lập

- Phát phiếu học tập ( hoặc cho mỗi nhóm sử dụng 2 bảng con)

- Thảo luận nhóm

- Chiếu kết quả các nhóm hoặc đưa bảng con khi có hiệu lệnh kết thúc của giáo viên

1 So sánh bản chất đồng hoá - dị hoá

Tổng hợp các chất Phân giải các chất

Tích luỹ năng lượng Giải phóng năng lượng

Xảy ra trong tế bào Xảy ra trong tế bào

2 Tỉ lệ đồng hoá - dị hoá trong cơ thể

Biểu hiện Tỉ lệ đồng hoá - dị hoá

Người lớn Đồng hoá < Dị hoá Lứa tuổi

Trẻ em Đồng hoá > Dị hoá Lao động Đồng hoá < Dị hoá Trạng thái

Nghỉ ngơi Đồng hoá > Dị hoá

Kết luận 1.2

- Chuyển hoá vật chất và năng lượng gồm hai quá trình: Đồng hoá và dị hoá + Đồng hoá: quá trình tổng hợp các chất, tích luỹ năng lượng

+ Dị hoá: Phân giải các chất, giải phóng năng lượng

- Đồng hoá và di hoá xảy ra trong tế bào và có mối quan hệ mâu thuẫn nhưng thống nhất với nhau

- Tỉ lệ đồng hoá và dị hóa ở những cơ thể và trạng thái khác nhau là khác nhau

HOẠT ĐỘNG 2: KHÁI NIÊM CHUYỂN HOÁ CƠ BẢN VÀ Ý NGHĨA

Mục tiêu:

- Nêu được khái niệm chuyển hoá cơ bản

- Nêu ý nghĩa của chuyển hoá cơ bản

Tiến hành:

HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN HOẠT ĐỘNG CỦA HỌC SINH

? Cơ thểh ở trạng thái nghỉ ngơi có

tiêu dùng năng lượng không? Tại

sao?

- Yêu cầu HS đọc thông tin và trả

lời câu hỏi

? Thế nào là chuyển hoá cơ bản?

- Có Vì các cơ quan vẫn hoạt động: tuần hoàn, hô hấp, thần kinh, ổn định thân nhiệt…

- Đọc thông tin

- Chuyển hoá co bản là năng lượng cần thiết tiêu dùng khi cơ

? Nghỉ ngơi trong chuyển hoá cơ

bản có khác với nghỉ ngơi bình

thường không, phải có điều kiện

gì?

? Lúc đó năng lượng trong chuyển

hoá cơ bản tiêu tốn nhằm mục đích

gì?

? Đơn vị tính?

? Xác định chuyển hoá cơ bản để

làm gì?

- Ví dụ: người trưởng thành bình

thường có chuyển hoá cơ bản:

4,2kJ Nếu chênh lệch quá lớn ( ví

dụ: đo được 6,9kJ ) thì có dấu hiệu

bệnh lý

thể ở trạng thái hoàn toàn nghỉ ngơi

- Sau khi ăn 12h, nằm nghỉ không

cử động

- Duy trì sự sống

- kJ/1h/1kg

- So sánh chuyển hoá cơ bản của một người với thang chuển hoá cơ bản ở các lứa tuổi khác nhau ở trạng thái bình thường  xác định bệnh lý và trạng thái sức khoẻ

Kết luận 2:

- Chuyển hoá năng nặng cần thiết tiêu dùng khi cơ thể ở trạng thái hoàn toàn nghỉ ngơi

- Mục đích củ việc xác định chuyển hoá cơ bản: xác định bệnh lý

HOẠT ĐỘNG 3: ĐIỀU HOÀ SỰ CHUYỂN HOÁ VẬ CHẤT VÀ NĂNG LƯỢNG

Mục tiêu: Trình bày cơ chế điều hoà quá trình chuyển hoá

HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO

VIÊN

HOẠT ĐỘNG CỦA HỌC SINH

- Yêu cầu HS đọc thông tin

? Chuyển hoá cơ bản chịu sự điều

khiển của yếu tố nào?

? Cơ chế hoạt động như thế nào?

- Nghiên cứu thông tin độc lập

- Thần kinh và thể dịch

- Cơ chế thần kinh: các trung khu thần kinh ở não bộ phát ra các sung thần kinh điều khiển quá trình tăng, giảm quá trình tổng hợp hay phân huỷ các chất trong

tế bào

- Cơ chế thể dịch: Các tuyến nội tiết tiết hoocmon đổ vào máu điều tiết các quá trình trên

Kết luận 3

Chuyển hoá được điều hoà bằng hai cơ chế: thần kinh và thể dịch

IV KIỂM TRA - ĐÁNG GIÁ- CỦNG CỐ

Hãy đánh dấu (x) vào nội dung em cho là sai:

a  Đồng hoá tích luỹ năng lượng còn dị hoá giải phóng năng lượng

b  Đồng hoá tổng hợp chất còn dị hoá phân giải các chất

c  Đồng hoá xảy ra trong tế bào còn dị hoá xảy ra ngoài cơ thể

d  Đồng hoá và dị hoá liên quan mật thiết đến quá trình trao đổi chất

e  Đồng hoá và dị hoá đều chịu sự điều hoà của cơ chế thần kinh và thể dịch

Đáp án: c

V HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ:

- Đọc mục em có biết và giải thích: Nguyên tắc hoạt động của phòng đo nhiệt? Mục đích của việc thiết kế phòng đo nhiệt?

- Trả lời câu hỏi: 1, 2, 3 Hướng dẫn câu 3:

+ Phân biệt: Nêu đặc điểm khác nhau cơ bản giữa 2 cấp độ trao đổi chất + Mối quan hệ: Mục 3

- Tìm hiểu các dạng năng lượng

- Tìm hiểu định luật bảo toàn năng lượng