Bài 3: Sinh thái bệnh pot

5 sinh trưởng, sinh sản: hình thành triệu chứng, dấu hiệu6 Hình thành các dạng bảo tồn 7 thời kỳ bảo tồn 1 nguồn bệnh sơ cấp... Nấm:  Bào tử vô tính hoặc hữu tính Phytophthora infesta

1 Chu kỳ bệnh

2 Dịch bệnh

3 Chẩn đoán bệnh

1 Là sự nối tiếp các giai đoạn "ngừng hoạt động

- bắt đầu hoạt động - hoạt động mạnh mẽ" của

vi sinh vật gây bệnh trong cây trồng và thời kỳ

ở ngoài cây trồng (Giáo trình, 2005)

2 Một loạt các sự kiện riêng biệt (hoặc kém

riêng biệt) xuất hiện liên tục dẫn tới sự phát

triển và tồn tại của bệnh và tác nhân gây bệnh

1 Chu kỳ bệnh

Các định nghĩa

(5) sinh trưởng, sinh sản: hình thành triệu chứng, dấu hiệu

(6) Hình thành các dạng bảo tồn

(7) thời kỳ bảo tồn (1) nguồn

bệnh sơ cấp

1 Chu kỳ bệnh

1 Nấm:

 Bào tử (vô tính hoặc hữu tính)

Phytophthora infestans Pyricularia oryzae

Nguồn bệnh: bất cứ phần của tác nhân gây bệnh có thể bắt đầu sự nhiễm bệnh

1 Chu kỳ bệnh

1 Nấm:

 Hạch nấm

Sclerotinia Rhizoctonia

Nguồn bệnh: bất cứ phần của tác nhân gây bệnh có thể bắt đầu sự nhiễm bệnh

1 Chu kỳ bệnh

3 Virus

 Phân tử virus nguyên vẹn

Nguồn bệnh: bất cứ phần của tác nhân gây bệnh có thể bắt đầu sự nhiễm bệnh

1 Chu kỳ bệnh

Nguồn bệnh sơ cấp: Là nguồn bệnh tạo ra sự nhiễm bênh ban đầu

Nguồn bệnh thứ cấp: Là nguồn bệnh hình thành từ sự nhiễm bệnh ban đầu

• Bào tử trứng, bào tử hậu

1 Chu kỳ bệnh

VD: Bệnh phấn trắng hoa hồng (Sphaerotheca pannosa)

Triệu chứng Bào tử phân sinh

mọc thành chuỗi

1 Chu kỳ bệnh

VD: Bệnh phấn trắng hoa hồng (Sphaerotheca pannosa)

1 Chu kỳ bệnh

1 Chu kỳ bệnh

1 Chu kỳ bệnh

(5) sinh trưởng, sinh sản: hình thành triệu chứng, dấu hiệu

(6) Hình thành các dạng bảo tồn

(7) thời kỳ bảo tồn (1) nguồn

bệnh sơ cấp

1 Chu kỳ bệnh

Vị trí tồn tại của dạng bảo tồn

1.Trên/trong tàn dư cây trồng

2.Trên/trong vật liệu giống (hom giống,

1 Chu kỳ bệnh

Vị trí tồn tại của nguồn bệnh

(5) sinh trưởng, sinh sản: hình thành triệu chứng, dấu hiệu

(6) Hình thành các dạng bảo tồn (1) nguồn

bệnh sơ cấp

1 Chu kỳ bệnh

Tiếp xúc khả nhiễm (inoculation)

Là sự tiếp xúc ban đầu của tác nhân gây bệnh trên bề mặt ký chủ tại vị trí

có thể nhiễm bênh

(5) sinh trưởng, sinh sản: hình thành triệu chứng, dấu hiệu

(6) Hình thành các dạng bảo tồn (1) nguồn

bệnh sơ cấp

1 Chu kỳ bệnh

Xâm nhập của nấm

1 Trực tiếp (chủ động bằng lực cơ học và enzym) : ống mầm sẽ hình thành một cấu trúc đặc biệt

gọi là giác bám (vòi bám, vòi áp) và tạo ra tiếp

đế xâm nhập (vòi xâm nhập) xuyên qua bề mặt

ký chủ (ví dụ nấm Phytophthora

2 Qua lỗ mở tự nhiên (thụ động) : khí khổng, thủy

khổng, bì khổng (bào tử nấm Cercospora, gỉ sắt)

3 Qua các vết thương cơ giới, các vết nứt tự

nhiên (thụ động) giữa rễ bên và rễ chính (ví dụ

nấm Fusarium)

1 Chu kỳ bệnh

Xâm nhập của nấm

1 Chu kỳ bệnh

Xâm nhập của vi khuẩn (thụ động)

Vi khuẩn xâm nhập vào cây qua các vết thương xây xát, hoặc các lỗ hở tự nhiên (khí khổng, thủy khổng), mắt củ

1 Chu kỳ bệnh

Xâm nhập của tuyến trùng (chủ động và thụ động)

(5) sinh trưởng, sinh sản: hình thành triệu chứng, dấu hiệu

(6) Hình thành các dạng bảo tồn

(7) thời kỳ bảo tồn

(1) nguồn

bệnh sơ cấp

Phát tán/lan truyền?

2 Dịch bệnh

1.Một dịch bệnh là bệnh phát sinh phát triển hàng loạt, xảy ra một cách

nhanh chóng, tập trung một thời gian trên một phạm vi không gian rộng và gây tác hại lớn (Giáo trình)

Các định nghĩa dịch bệnh

2 Dịch bệnh

2 Là khái niệm chỉ một tác nhân gây bệnh lan truyền và ảnh hưởng nhiều

cá thể của một quần thể trên một

diện tích tương đối lớn và trong một thời gian tương đối ngắn.

Các định nghĩa dịch bệnh

2 Dịch bệnh

Dịch bệnh là kết quả của sự kết hợp đúng

lúc các yếu tố dẫn tới bệnh bao gồm: cây

ký chủ mẫn cảm, tác nhân gây bệnh độc và điều kiện môi trường thuận lợi trong một khoảng thời gian thích hợp Con người có thể vô tình gây ra dịch bệnh, nhưng thông thường hơn, kiểm soát được dịch bệnh

nhờ áp dụng các biện pháp phòng chống thích hợp Bằng cách này, con người có

Các thành phần của dịch bệnh

• Đỉnh là con người

 Mức độ đồng nhất di truyền

 Loại cây trồng

 Tuổi cây

 Kiểu lan truyền

 Kiểu sinh sản của tác nhân gây bệnh:

• Đơn chu trình

• Đa chu trình

2 Dịch bệnh

Các thành phần của dịch bệnh

Đơn chu trình (monocyclic pathogens)

Tạo một chu kỳ xâm nhiễm

trong một mùa vụ

2 Dịch bệnh

VD: Bệnh ung thư ngô

2 Dịch bệnh

Các thành phần của dịch bệnh

Đa chu trình (polycyclic pathogens)

Có thể tạo nhiều thế

hệ trong một mùa vụ Tạo nhiều chu kỳ xâm

2 Dịch bệnh

VD: Bệnh mốc sương cà chua, khoai tây

3 Chẩn đoán bệnh

Chẩn đoán là xác định nguyên nhân gây bệnh

3 Chẩn đoán bệnh

Qui tắc Koch

1 Triệu chứng và dấu hiệu phải được thấy trên tất

cả các cây bị bệnh

2 Tác nhân gây bệnh phải được phân lập từ cây

bệnh và nuôi cấy trên môi trường hoặc nhiễm trên

Định nghĩa : dựa vào các triệu chứng đặc trưng của bệnh đã thể hiện ra bên ngoài trên cây hoặc bộ phận bị bệnh.

Ưu điểm : nhanh chóng và khá chính xác nếu triệu chứng đặc trưng (bệnh tuyến trùng nốt sưng)

Nhược : Dễ nhầm lẫn do:

• Một triệu chứng bệnh có thể do nhiều nguyên nhân gây ra khác nhau (chết héo, biến vàng, biến màu )

• Một nguyên nhân có thể tạo ra nhiều kiểu triệu chứng khác nhau

3 Chẩn đoán bệnh

1 Chẩn đoán theo triệu chứng

3 Chẩn đoán bệnh

2 Chẩn đoán bằng kiểm tra vi sinh

vật gây bệnh dưới kính hiển vi

Kính hiển vi soi nổi (lúp Kính hiển vi phức: tới

x1000

?

dựa vào việc phân ly nuôi cấy tác nhân gây bệnh trên môi trường nhân tạo Thường

4 Chẩn đoán bằng phương pháp huyết thanh : dựa trên phản ứng đặc hiệu

giữa kháng nguyên và kháng thể (VD ELISA)

5 Các phương pháp khác : sinh học phân tử (VD PCR)

3 Chẩn đoán bệnh