BỆNH HỌC TỲ - VỊ (Kỳ 4) docx

Trong bệnh cảnh này chức năng “thăng” của Tỳ bị rối loạn dẫn đến: - Thăng khí không còn dẫn đến khí trệ: tạng phủ sa dãn.. Đại bổ nguyên khí, ích huyết sinh tân Quân Huỳnh kỳ Ngọt ấm, và

BỆNH HỌC TỲ - VỊ

(Kỳ 4)

B TỲ KHÍ HƯ HẠ HÃM

1 Nguyên nhân:

- Do lo lắng

- Lao lực

- Ăn uống không điều độ

2 Bệnh sinh: Tỳ khí chủ thăng Trong bệnh cảnh này chức năng “thăng” của Tỳ bị rối loạn dẫn đến:

- Thăng khí không còn dẫn đến khí trệ: tạng phủ sa dãn

- Thăng thanh không còn, thanh trọc lẫn lộn: tiêu chảy, tiêu phân sống

3 Triệu chứng lâm sàng:

- Mệt mỏi Sắc mặt vàng úa Tiêu chảy, tiêu nhiều lần trong ngày Ăn kém, đầy bụng, phân lỏng

- Sa tử cung Sa trực tràng

- Thích uống nước nóng, tay chân lạnh, huyết trắng trong lỏng

- Hô hấp ngắn, tiếng nói yếu

- Lưỡi bệu, rêu lưỡi trắng ướt, nhợt Mạch trì, nhu vô lực, nhược

4 Bệnh cảnh YHHĐ thường gặp:

- Viêm loét dạ dày tá tràng mãn

- Viêm đại tràng mãn

- Sa sạ dày, sa sinh dục

5 Pháp trị: Kiện Tỳ thăng đề

6 Phương dược: Bổ trung ích khí

Phân tích bài thuốc: (Pháp Bổ)

Vị thuốc

Dược lý YHCT

Vai trò của các vị thuốc

Nhân sâm

Ngọt, hơi đắng, ôn, vào Phế Tỳ

Đại bổ nguyên khí, ích huyết sinh tân

Quân

Huỳnh kỳ

Ngọt ấm, vào Tỳ Phế Bổ khí, thăng dương khí của Tỳ, chỉ hãn, lợi thủy Thần

Trần bì

Cay, đắng, ôn vào Vị, Phế Hành khí, hào Vị, chỉ nôn, hóa đờm, táo thấp

Thần

Sài hồ

Đắng hàn vào Can đởm, Tâm bào, Tam tiêu Tả nhiệt, giải độc, thăng đề

Thần

Thăng ma

Cay, ngọt, hơi đắng, tính hàn vào Phế, Vị, Tỳ, Đại trường

Thanh nhiệt giải độc, thăng đề

Thần

Bạch linh

Ngọt, bình vào Tâm, Tỳ, Phế, Thận Lợi niệu, thẩm thấp, kiện Tỳ, an thần

Tá

Bạch truật

Ngọt, đắng ấm vào Tỳ Vị

Kiện Tỳ, táo thấp, chỉ hãn, an thần

Tá

* Công thức huyệt sử dụng:

Tên huyệt

Cơ sở lý luận

Tác dụng điều trị

Tỳ du

Du huyệt của Tỳ

Kiện Tỳ

(sử dụng bối du và nguyên lạc huyệt) Thái bạch

Nguyên huyệt của Tỳ

Phong long

Lạc huyệt của Vị

Đại đô

Huỳnh hỏa huyệt của Tỳ

Bổ Tỳ thổ theo ngũ du huyệt trên 2 đường kinh

Thiếu phủ

Huỳnh hỏa huyệt của Tâm

Quan nguyên

Cửa của nguyên khí, nguyên dương Bồi Thận cố bản, bổ khí hồi dương Chữa chứng Thận dương suy Cấp cứu chứng thoát của trúng phong

Điều khí ích nguyên Bồi Thận bổ hư → Chữa chứng mệt mỏi, suy nhược,

ăn uống khó tiêu

Khí hải

Bể của khí Bổ huyệt này giúp ích được cho chân tạng vãn hồi được sinh khí, ôn hạ nguyên, chấn được Thận dương

Chương môn Túc tam lý

Kinh nghiệm phối hợp các huyệt bên (Châm cứu tư sinh kinh) trị đau bụng,

ăn uống kém

Chữa chứng đầy bụng, ăn uống kém tiêu

Trung quản

Mộ huyệt của Vị

Chữa chứng đầy trướng bụng