BỆNH HỌC TỲ - VỊ (Kỳ 6) pps

- Kèm theo triệu chứng hàn dương hư úy ngoại hàn: sợ lạnh, tay chân lạnh, đau bụng, tiêu chảy khi gặp phải lạnh, giảm khi chườm nóng.. Phân tích bài thuốc: Pháp Bổ Vị thuốc Dược lý YHCT

BỆNH HỌC TỲ - VỊ

(Kỳ 6)

D TỲ DƯƠNG HƯ

1 Nguyên nhân:

- Do lo lắng

- Lao lực

- Ăn uống không điều độ

- Do Thận dương hư

2 Bệnh sinh:

Bệnh cảnh bao gồm:

- Công năng của Tỳ Vị suy giảm

- Kèm theo triệu chứng hàn (dương hư úy ngoại hàn): sợ lạnh, tay chân lạnh, đau bụng, tiêu chảy khi gặp phải lạnh, giảm khi chườm nóng

3 Triệu chứng lâm sàng:

- Mệt mỏi, mất ngon miệng, sợ lạnh hoặc sợ gió

- Đau giảm với sức nóng, đau thượng vị khi gặp lạnh Thích uống nước nóng, tay chân nặng, tay chân lạnh, hô hấp ngắn

- Bụng lạnh, phù thũng, lưỡi trắng nhợt, mạch hư hoãn

4 Bệnh cảnh YHHĐ thường gặp:

- Hội chứng kém hấp thu, hay tiêu chảy mãn do cắt dạ dày

- Viêm dạ dày mãn, viêm tụy mãn, thiếu men tiêu hóa ở ruột

- Sprue, Whipple

- Viêm thận mãn

5 Pháp trị: Ôn trung kiện Tỳ

6 Phương dược:

Phụ tử lý trung thang (Chứng trị chẩn thằng)

Phân tích bài thuốc: (Pháp Bổ)

Vị thuốc

Dược lý YHCT

Vai trò của các vị thuốc

Nhân sâm

Ngọt, hơi đắng, ôn, vào Phế Tỳ Đại bổ nguyên khí, ích huyết sinh tân

Quân

Phụ tử chế

Cay, ngọt đại nhiệt vào 12 kinh

Hồi dương, cứu nghịch, ôn thận, lợi niệu, ôn bổ Mệnh môn

Thần

Bạch truật

Ngọt, đắng ấm vào Tỳ Vị Kiện Tỳ, táo thấp, chỉ hãn, an thần

Thần

Can khương

Cay, ấm vào Tâm, Phế, Vị, Tỳ, Thận, Đại trường

Ôn trung, tán hàn, chỉ nôn, chỉ huyết

Thần

Cam thảo

Ngọt ôn Vào 12 kinh

Bổ trung khí, hòa hoãn, hóa giải độc

Tá - Sứ

* Công thức huyệt sử dụng:

Tên huyệt

Cơ sở lý luận

Tác dụng điều trị

Tỳ du

Du huyệt của Tỳ

Kiện Tỳ

(sử dụng bối du và nguyên lạc huyệt)

Thái bạch

Nguyên huyệt của Tỳ

Phong long

Lạc huyệt của Vị

Đại đô

Huỳnh hỏa huyệt của Tỳ

Bổ Tỳ thổ theo ngũ du huyệt trên 2 đường kinh Thiếu phủ

Huỳnh hỏa huyệt của Tâm

Quan nguyên

Cửa của nguyên khí, nguyên dương Bồi Thận cố bản, bổ khí hồi dương

Chữa chứng Thận dương suy Cấp cứu chứng thoát của trúng phong

Điều khí ích nguyên Bồi Thận bổ hư → Chữa chứng mệt mỏi, suy nhược,

ăn uống khó tiêu

Khí hải

Bể của khí Bổ huyệt này giúp ích được cho chân tạng vãn hồi được sinh khí, ôn hạ nguyên, chấn được Thận dương

Chương môn Túc tam lý

Kinh nghiệm phối hợp các huyệt bên (Châm cứu tư sinh kinh) trị đau bụng,

ăn uống kém

Chữa chứng đầy bụng, ăn uống kém tiêu Trung quản

Mộ huyệt của Vị

Chữa chứng đầy trướng bụng