Lotfi Zadel d˜a tr`ınh b`ay l´y thuyˆe´t logic da tri.. Zadel d˜a vˆa.n du.ng thuˆa.t ng˜u.. Kosko gia’ thuyˆe´t r˘a`ng c´ac nguyˆen l´y cu’alogic m`o.. Biˆe´n ngˆon ng˜u.. thuˆo.c cu’a
Trang 2Logic m` o.
5.1 Mo ’ dˆ ` u a 167
5.2 C´ ac kh´ ai niˆ e.m co ba’n 169
5.3 Mˆ o .t sˆ o ´ ch´ u ´ y vˆ ` biˆ e e ´n ngˆ on ng˜ u 172
5.4 C´ ac ph´ ep to´ an trˆ en tˆ a.p m`o 176
5.5 C´ ac t´ınh chˆ a´t trˆ en tˆ a.p m`o 177
5.6 Quan hˆ e m`o 179
5.6.1 C´ac ph´ep to´an trˆen quan hˆe m`o 180
5.6.2 Mˆo.t sˆo´ t´ınh chˆa´t trˆen quan hˆe m`o 180
5.7 Logic m` o 180
5.7.1 Mo.’ dˆ` u 180a 5.7.2 C´ac ph´ep kˆe´t nˆo´i 181
5.7.3 Ph´ep tuyˆe’n (OR-disjunction) 183
5.7.4 Ph´ep k´eo theo (Implication [Zadeh 1973]) 183
5.8 Su . dˆo`ng nhˆa´t d´ung m`o (Fuzzy Tautologies) 185
5.9 C´ ac ph´ ep to´an t − norm T v` a t − conorm S 185
5.10 Ph´ ep ho . p th`anh (Composition) 187
Trang 35.1 Mo ’ dˆ ` u a 167
5.11 Phu.o.ng tr`ınh quan hˆ e m`o 187
5.12 Lˆ a p luˆ a.n m` o (Fuzzy Reasoning) 189
5.12.1 Thuˆa.t to´an m`o 190
5.12.2 Lˆa.p luˆa.n m`o 192
5.12.3 Mˆo.t sˆo´ ph´ep suy diˆe˜n m`o kh´ac 192
5.13 C´ ac luˆ a.t ho .p th`anh cu’a suy diˆe˜n 194
5.14 ´ U . ng du ng 198
5.15 B` ai tˆ a.p chu o.ng 5 199
T` ai liˆ e.u tham kha’o 203
5.1 Mo ’ dˆ ` u a Su. ph´at triˆe’n cu’a khoa ho.c v`a k˜y thuˆa.t d˜a dem la.i n˘ang suˆa´t lao dˆo.ng m´o.i v`a su. ph´at triˆe’n cu’a n´o d˜a dˆa˜n dˆe´n kha’ n˘ang “k´eo d`ai” n˘ang lu. c tu duy, su suy luˆa.n cu’a con ngu.`o.i Thˆe´ gi´o.i hiˆe.n thu c v`a tri th´u.c khoa ho.c cˆa`n kh´am ph´a l`a vˆo ha.n v`a cu c k`. y ph´u.c ta.p nhu.ng ngˆon ng˜u m`a n˘ang lu c tu duy v`a tri th´u.c cu’a con ngu.`o.i su.’ du.ng l`am phu.o.ng tiˆe.n nhˆa.n th´u.c v`a biˆe’u diˆe˜n chı’ l`a h˜u.u ha.n V`a nh`ın chung con ngu.`o.i luˆon o.’ trong bˆo´i ca’nh thu c tˆe´ l`a khˆong thˆe’ c´o thˆong tin dˆ` y du’ v`a a ch´ınh x´ac cho c´ac hoa.t dˆo.ng dˆe’ du.a ra quyˆe´t di.nh cu’a m`ınh v`a c˜ung kh´o hy vo.ng du.a ra nh˜u.ng quyˆe´t di.nh d´ung d˘a´n v`a ch´ınh x´ac tuyˆe.t dˆo´i, nhiˆe` u hay ´ıt dˆe` u h`am ch´u.a nh˜u.ng yˆe´u tˆo´ c´o ba’n chˆa´t khˆong dˆ` y du’, khˆa ong ch˘a´c ch˘a´n T´ınh khˆong ch˘a´c ch˘a´n c´o thˆe’ l`a dˆa´u ˆ
a´n dˆe’ di dˆe´n nguyˆen l´y cu’a Heisenberg, ngu.`o.i d˜a thiˆe´t lˆa.p nˆen logic da tri v`ao n˘am 1920 Mˆo.t th`o.i gian sau, v`ao n˘am 1930 nh`a To´an ho.c Max Black d˜a vˆa.n du.ng logic liˆen tu.c cho tˆa.p ho p c´. ac phˆ` n tu.a ’ v`a k´y hiˆe.u, v`a n´o du.o c d˘a.t tˆen l`a t´ınh khˆong ch˘a´c ch˘a´n C´ac bu.´o.c ph´at triˆe’n tiˆe´p theo cho ph´ep
dˆa˜n dˆe´n kh´ai niˆe.m bˆa.c cu’a t´ınh khˆong ch˘a´c ch˘a´n, trong d´o gi´a tri d´ung v`a sai du.o. c xem l`a cu. c tri cu’a phˆo’ liˆen tu.c vˆe` t´ınh khˆong ch˘a´c ch˘a´n V`ao n˘am
1965, trong buˆo’i thuyˆe´t tr`ınh Xˆe-mi-na cu’a m`ınh v´o.i tiˆeu dˆ` “C´e ac tˆ a p m` o.”
Trang 4Lotfi Zadel d˜a tr`ınh b`ay l´y thuyˆe´t logic da tri l`a l´y thuyˆe´t du.o c ˆong d`ungthuˆa.t ng˜u L´y thuyˆe´t tˆa.p m`o Zadel d˜a vˆa.n du.ng thuˆa.t ng˜u Logic m`o v`a
thiˆe´t lˆa.p nˆen nˆe` n ta’ng cu’a mˆo.t l˜ınh vu c m´. o.i trong khoa ho.c m`a n´o du.o ctiˆe´p tu.c ph´at triˆe’n cho dˆe´n tˆa.n ng`ay nay Dˆa` u tiˆen nhiˆe` u ngu.`o.i d˜a phˆe ph´anl´y thuyˆe´t cu’a Zadel, chı’ tr´ıch r˘a`ng logic m`o khˆong pha’i l`a c´ai g`ı kh´ac m`a l`al´y thuyˆe´t x´ac suˆa´t tr´a h`ınh Zadeh d˜a ph´at triˆe’n l´y thuyˆe´t cu’a m`ınh th`anh
L´ y thuyˆ e´t kha’ n˘ ang L´y thuyˆe´t n`ay kh´ac biˆe.t mˆo.t c´ach c´o ´y ngh˜ıa so v´o.i l´ythuyˆe´t x´ac suˆa´t D˘a.c biˆe.t ta.i Nhˆa.t Ba’n, l´y thuyˆe´t logic m`o d˜a du.o c hu.o.’ng
´
u.ng mˆo.t c´ach nhanh ch´ong dˆe´n tˆa.n mo.i miˆe` n ´u.ng du.ng, m`a o’ d´. o n´o mangla.i nh˜u.ng m´on lo i nhuˆa.n kˆe´ch s`u Kosko gia’ thuyˆe´t r˘a`ng c´ac nguyˆen l´y cu’alogic m`o g˘a´n ch˘a.t nhiˆe` u ho.n v´o.i kh´ai niˆe.m logic cu’a ngu.`o.i phu.o.ng Dˆong sov´o.i logic cu’a Aristote g˘a´n ch˘a.t v´o.i ngu.`o.i phu.o.ng Tˆay, v`a v`ı vˆa.y dˆay ch´ınhl`a l´y do dˆe’ hiˆe’u r˘a`ng ta.i sao ngu.`o.i Nhˆa.t tiˆe´p cˆa.n nhiˆe` u ho.n vˆe` logic m`o
L´y thuyˆe´t logic m`o thiˆe´t lˆa.p nˆe` n ta’ng co ba’n cho viˆe.c biˆe’u diˆe˜n tri th´u.cv`a ph´at triˆe’n t´ınh co ho.c chu’ yˆe´u dˆe’ di dˆe´n nh˜u.ng quyˆe´t di.nh trˆen c´ac h`anh
dˆo.ng dang chiˆe´m gi˜u m`a n´o cˆa`n pha’i thu c hiˆe.n viˆe.c diˆe`u khiˆe’n mˆo.t thiˆe´t
bi n`ao d´o T`u sau n˘am 1970, Logic m`o d˜a t`ım thˆa´y nh˜u.ng ´u.ng du.ng l´o.nho.n trong c´ac qu´a tr`ınh sa’n xuˆa´t cˆong nghiˆe.p, c´ac hˆe thˆo´ng diˆe` u khiˆe’n giaothˆong v`a du.`o.ng s˘a´t, v`a d˘a.c biˆe.t ng`ay nay trong c´ac m´ay m´oc phu.c vu.cho gia d`ınh v`a cuˆo.c sˆo´ng
Nh˜u.ng nhˆan tˆo´ co ba’n nhˆa´t cu’a logic m`o cˆ` n du.o.a c hiˆe’u l`a c´ac k˜y thuˆa.tdiˆ` u khiˆe’n m`e o Ng`ay nay khˆong chı’ c´ac nu.´o.c ph´at triˆe’n m`a ca’ c´ac nu.´o.cdang ph´at triˆe’n c˜ung quan tˆam nghiˆen c´u.u v`a ph´at triˆe’n ´u.ng du.ng cu’a l˜ınh
vu. c “khoa ho c m` o.” nhu Trung Quˆo´c, Singapor, Brazil, Iran Diˆ` u n`e aych´u.ng minh thˆem ´y ngh˜ıa thu. c tiˆ˜n cu’a l˜ınh vu.e c “khoa ho c m` o.”
Trang 55.2 C´ ac kh´ ai niˆ e.m co ba’n 169
5.2 C´ ac kh´ ai niˆ e.m co ba’n
Di.nh ngh˜ıa 5.2.1 Gia’ su’ X l`. a mˆo.t tˆa.p nˆe` n v`a A ⊂ X Khi d´ o h` am d˘ a c tru.ng χ A cu’a tˆa.p ho p A du. o c di.nh ngh˜ıa nhu sau:
χ A (x) =
(
1, v´o.i x ∈ A
0, v´o.i x / ∈ A
H` ınh 1 H`am d˘a.c tru.ng cu’a tˆa.p Boole cˆo’ diˆe’n
T´ınh m` o c´o thˆe’ du.a v`ao trong l´y thuyˆe´t tˆa.p ho p, nˆ. e´u h`am d˘a.c tru.ng cu’an´o du.o. c mo’ rˆ. o.ng trˆen tˆa.p vˆo ha.n c´ac gi´a tri n˘a`m gi˜u.a 0 v`a 1
Di.nh ngh˜ıa 5.2.2 Gia’ su’ X l`. a mˆo.t tˆa.p nˆe` n Mˆo.t tˆa.p ho p A. ∼ du.o. c go.i l`a
mˆo.t tˆa.p m`o cu’a tˆa.p nˆe`n X, nˆe´u tˆa.p d´o du.o c d˘a.c tru.ng bo.’i h`am thuˆo.c µ A
∼
(x)
l`a ´anh xa cu’a tˆa.p nˆe` n X v` ao doa.n [0, 1] (ngh˜ıa l`a µ A
∼(x) l`a dˆo thuˆo.c cu’aphˆ` n tu.a ’ x sao cho x ∈ A
Trang 6Ch´u ´y r˘a`ng hai k´y hiˆe.u P
v`a Rdu.o. c d`ung trong tˆa.p m`o l`a khˆong liˆenquan g`ı dˆe´n tˆo’ng v`a t´ınh t´ıch phˆan o.’ dˆay
Th´ ı du 5.2.1 Cho tˆa.p nˆe` n X = {1, 2, 3, 4, 5, 6} Mˆo.t tˆa.p m`o A
∼ du.o. c x´acdi.nh nhu sau:
∼ l`a 0.3, cu’a 2 l`a 0.8, cu’a 3 l`a0.65, cu’a 5 l`a 0.72, c`on c´ac phˆ` n tu.a ’ 4 v`a 6 c´o dˆo thuˆo.c l`a 0
Di.nh ngh˜ıa 5.2.3 Mˆo.t biˆe´n m`o l`a mˆo.t biˆe´n m`a gi´a tri cu’a n´o du.o c x´et
dˆe´n l`a c´ac nh˜an (label) cu’a tˆa.p m`o
Th´ ı du 5.2.2 “Nhiˆ e.t dˆo.” c´o thˆe’ xem l`a mˆo.t biˆe´n m`o m`a n´o c´o kha’ n˘angnhˆa.n c´ac gi´a tri ngˆon ng˜u nhu “Thˆa´p”, “Trung b`ınh”, “B`ınh thu.`o.ng”, “Cao”,
v`a “Rˆ a´t cao”
N´oi chung bˆa´t k`y biˆe´n m`o n`ao c˜ung c´o thˆe’ du.o. c biˆe’u diˆ˜n b˘a`ng thuˆa.teng˜u cu’a c´ac cˆau, v`a c´ac cˆau n`ay l`a tˆo’ ho. p cu’a c´ac biˆe´n m`o., c´ac diˆe˜n ta’ ngˆonng˜u v`a c´ac t`u nhˆa´n (hedges) ch˘a’ng ha.n c´ac gi´a tri cu’a biˆe´n m`o “Nhiˆe.t dˆo.”
c´o thˆe’ du.o. c mˆo ta’ nhu sau:
“Cao”, “Khˆ ong cao”, “Qu´ a cao”, “Khˆ ong rˆ a´t - Cao”, “Cu c cao”, “To` an cao”, trong d´o nh˜an l`a “Cao”, phu’ di.nh l`a khˆong (NOT), v`a t`u nhˆa´n l`a
“cu c”, “qu´ a”, “to` an”,
H`ınh 2 du.´o.i dˆay cho ta h`ınh dung b´u.c tranh vˆ` “Nhiˆe e.t dˆo.”:
Trang 75.2 C´ ac kh´ ai niˆ e.m co ba’n 171
H`ınh 2 Biˆe´n ngˆon ng˜u “Nhiˆe.t dˆo.” v`a mˆo.t sˆo´ gi´a tri cu’a n´o
Su. phu thuˆo.c cu’a mˆo.t biˆe´n ngˆon ng˜u v`ao mˆo.t biˆe´n kh´ac du.o c diˆe˜n ta’thˆong qua mˆo.t cˆau lˆe.nh m`o c´o diˆe ` u kiˆ e.n du.´o.i da.ng sau dˆay:
R : IF S1 THEN S2
ho˘a.c b˘a`ng k´y hiˆe.u:
S1 → S2 (hay c`on go.i luˆa.t m`o )
trong d´o S1 v`a S2 l`a c´ac cˆau lˆe.nh m`o c´o diˆe` u kiˆe.n du.o c cho du.´o.i da.ng co.ba’n sau dˆay:
S : x l`a A
∼
Th´ ı du 5.2.3 Ta n´oi “Ho` ang c´ o tuˆ o’i trung niˆ en” Ta cho.n x l`a biˆe´n ngˆon
ng˜u “Tuˆ o’i”, tˆa.p nˆe` n l`a th`o.i gian sˆo´ng: X = [0, 130] (tuˆ o’i) A
∼ l`a tˆa.p m`o.
“Trung niˆ en” tu.o.ng ´u.ng v´o.i h`am thuˆo.c µ A
∼ : X → [0, 1].
Khi d´o c´o su. kiˆe.n “c´o thˆe’ tuˆo’i cu’a Ho`ang l`a 40” d˜ı nhiˆen khˆong ch˘a´c
ch˘a´n v`a kh´a ho. p l´y, nˆe´u diˆe˜n da.t theo l´y thuyˆe´t kha’ n˘ang cu’a Zadeh l`a:Kha’ n˘ang (Tuˆ o’i cu’a Ho` ang l` a 40)=Poss (x = 40) cho biˆe´t du.o. c dˆo thuˆo.ccu’a sˆo´ tuˆo’i 40 v`ao tˆa.p m`o A
∼(40)
Mˆe.nh dˆe` m`o “Ho` ang c´ o tuˆ o’i trung niˆ en” du.o. c diˆe˜n da.t th`anh mˆe.nh dˆe` :
P ={ biˆ e´n x nhˆa.n gi´a tri m`o cu’a A
∼ trˆen nˆ` n X}={x l`e a A
∼
}
Th´ ı du 5.2.4 Ta cho.n biˆe´n ngˆon ng˜u
x=”g´ oc tay quay” trˆen tˆa.p nˆe` n
X=[0, 3600], v`a tˆa.p m`o.
A
∼ l`a “g´ oc l´ o.n” tu.o.ng ´u.ng v´o.i h`am thuˆo.c µ A
∼ : X → [0, 1].
Tu.o.ng tu. , biˆe´n ngˆon ng˜u y=“tˆ o´c dˆ o xe” trˆen tˆa.p nˆe` n Y = [0, 150]
(km/gi`o.), v`a tˆa.p m`o B
∼ l`a “xe di nhanh” tu.o.ng ´u.ng v´o.i h`am thuˆo.c
µ B
∼ : Y → [0, 1].
Trang 8Khi d´o ta k´y hiˆe.u mˆe.nh dˆe` :
S1 = “g´ oc tay quay l´ o.n” = {x l` a A
th`ı mˆe.nh dˆe` diˆe` u kiˆe.n m`o c´o da.ng S1 → S2 du.o. c diˆe˜n da.t nhu sau:
IF “g´ oc tay quay l´ o.n” THEN “xe di nhanh”.
5.3 Mˆ o.t sˆo´ ch´ u ´ y vˆ ` biˆ e e´n ngˆ on ng˜ u.
Nhu d˜a d`ung o.’ dˆay, mˆo.t biˆe´n ngˆon ng˜u c´o thˆe’ nhˆa.n c´ac gi´a tri l`a c´ac mˆe.nh
dˆ` cu’a ngˆe on ng˜u tu. nhiˆen (ho˘a.c ngˆon ng˜u nhˆan ta.o)
N´oi chung gi´a tri cu’a mˆo.t biˆe´n ngˆon ng˜u du.o c d˘a.c ta’ thˆong qua c´ac thuˆa.tng˜u sau:
• C´ac thuˆa.t ng˜u so cˆa´p l`a c´ac nh˜an cu’a tˆa.p m`o., ch˘a’ng ha.n nhu “Cao”
, “Thˆ a´p” , “Nho’” , “Trung b`ınh” , “B˘ a `ng khˆ ong”.
• Phu’ di.nh NOT v`a c´ac liˆen kˆe´t AND v`a OR.
• C´ac t`u nhˆa´n, ch˘a’ng ha.n nhu “rˆa´t” , “gˆa ` n” , “hˆ ` u hˆ a e´t”.
• C´ac diˆe’m ghi ch´u (markers), ch˘a’ng ha.n nhu d´ong mo.’ ngo˘a.c ()
Trang 95.3 Mˆ o.t sˆo´ ch´u ´y vˆe ` biˆe´n ngˆ on ng˜ u. 173
H`ınh 3 Th´ı du vˆe` c´ac h`am thuˆo.c du.o c d`ung trong
diˆ` u khiˆe’n m`e o cu’a F.L Smidth
C´ac h`am so cˆa´p c´o thˆe’ ho˘a.c l`a h`am thuˆo.c liˆen tu.c, ho˘a.c l`a h`am thuˆo.c r`o.ira.c C´ac h`am thuˆo.c liˆen tu.c thˆong thu.`o.ng du.o c x´ac di.nh bo.’i c´ac h`am gia’it´ıch Cˆong ty Dan Ma.ch cu’a F L Smitdth trong khi thiˆe´t kˆe´ bˆo diˆe` u khiˆe’ncho cˆong nghiˆe.p sa’n suˆa´t xi-m˘ang d˜a su’ du.ng h`am thuˆo.c phˆan bˆo´ Gauss c´o.da.ng sau dˆay:
O’ dˆay bˆo ba (α, β, γ) du.o c d`ung dˆe’ x´ac di.nh tˆa.p m`o cu’a F.L.Smidth.
du. a trˆen ba’ng d˜a du.o. c thiˆe´t lˆa.p sau dˆay (h`ınh 4)
Biˆe´n ngˆon ng˜u Viˆe´t t˘a´t α β γ
H` ınh 4 Ba’ng d˜u liˆe.u α, β, γ cu’a F L Smidth
B˘a`ng c´ach x´ac di.nh luˆan phiˆen hai h`am thuˆo.c d˘a.c chu’ng, k´y hiˆe.u l`a S v`a
Π, du.o. c chı’ ra sau dˆay:
Trang 10H`am th´u nhˆa´t S l`a mˆo.t h`am do.n diˆe.u v`a du.o c x´ac di.nh nhu sau (H5.)
Trang 115.3 Mˆ o.t sˆo´ ch´u ´y vˆe ` biˆe´n ngˆ on ng˜ u. 175
so cˆa´p (Small, Medium v` a Large), v`a c´ac tˆa.p m`o tu.o.ng ´u.ng du.o c x´ac di.nhc´o su.’ du.ng 4 tham biˆe´n: hai diˆe’m trong b v`a c, hai diˆe’m m´ep tr´ai - pha’i av`a d
H` ınh 7 H`am thuˆo.c h`ınh thang
C´ac tˆa.p m`o tu.o.ng ´u.ng v´o.i c´ac biˆe´n ngˆon ng˜u (small, medium v`a large)
Trang 12H`ınh 8 C´ac th´ı du vˆe` h`am thuˆo.c r`o.i ra.c
Ch´ u ´ y: Ta c´o thˆe’ kiˆe’m tra mˆo.t sˆo´ h`am thuˆo.c trong MATLAB/Fuzzy box
Tool-5.4 C´ ac ph´ ep to´ an trˆ en tˆ a.p m`o .
1 Mˆo.t tˆa.p m`o A
∼ trˆen X du.o. c go.i l`a tˆ a p rˆ o ˜ng, nˆe´u h`am thuˆo.c cu’a n´o
b˘a`ng 0 ta.i mo.i no.i, t´u.c l`a:
A
∼ = φ, nˆ e´u µ A
∼(x) = 0 ∀x ∈ X.
2 Phˆ` n b`a u A
∼ cu’a mˆo.t tˆa.p m`o A
∼ du.o. c x´ac di.nh do.n gia’n:
Trang 135.5 C´ ac t´ınh chˆ a´t trˆ en tˆ a.p m`o . 177
d) Minh ho.a ch´u th´ıch 4 e) Minh ho.a ch´u th´ıch 4
5.5 C´ ac t´ınh chˆ a´t trˆ en tˆ a.p m`o .
1 Giao ho´an:
Trang 15anh xa cu’a t´ıch Des Carte X × Y v`ao doa.n [0, 1], trong d´o h`am thuˆo.c cu’a
quan hˆe k´y hiˆe.u µ R
∼(x, y), v`a du.o. c t´ınh b˘a`ng cˆong th´u.c:
Gia’i: Dˆe’ dˆe˜ d`ang t´ınh to´an, ta viˆe´t tˆa.p m`o A
∼ du.´o.i da.ng ma trˆa.n cˆo.t nhu.
∼ l`a ma trˆa.n c˜o 3 × 2 sau dˆay du.o c t´ınh tu.o.ng tu
nhu nhˆan hai ma trˆa.n:
Trang 165.6.2 Mˆ o t sˆ o´ t´ınh chˆ a´t trˆ en quan hˆ e m` o.
Tu.o.ng tu. nhu trˆen tˆa.p m`o.: giao ho´an, kˆe´t ho p, phˆan phˆo´i hai bˆen, lu˜yd˘a’ng v`a dˆo`ng nhˆa´t, c´ac luˆa.t De Morgan c˜ung d´ung trˆen quan hˆe m`o Ngo`ai
ra ta c`on ch´u ´y thˆem:
R
∼ 6= E R
Trang 175.7 Logic m` o. 181
Vˆa´n dˆ` ha.n chˆe´ cu’a logic mˆe.nh dˆee ` cˆo’ diˆe’n l`a o.’ chˆo˜ “Logic hai gi´a tri.”,
v`a d˜a ta.o nˆen nhiˆe` u nghi.ch l´y th´u vi qua nhiˆe` u th`o.i da.i, ch˘a’ng ha.n ngu.`o.itho. ca.o cu’a x´u Seville l`a mˆo.t nghi.ch l´y, v`a n´o thu.`o.ng du.o c go.i l`a “Russell’
s barber”: o.’ mˆo.t th`anh phˆo´ nho’ cu’a Tˆay Ban Nha thuˆo.c x´u Seville c´o tˆo`nta.i t`u lˆau d`o.i mˆo.t luˆa.t nhu sau: “Tˆa´t ca’ v`a chı’ c´o nh˜u.ng ngu.`o.i d`an ˆong,
ho khˆ ong tu ca o rˆ au th`ı du.o c ca o rˆ au bo ’ i ˆ ong tho ca o Ho’i r˘ a `ng ai ca.o rˆau ˆ
ong tho ca o”.
Nghi.ch l´y n`ay du.o c chı’ ra nh`o kh´ai niˆe.m tˆa.p ho p: gia’ su.’ S l`a mˆo.t mˆe.nh
dˆ` thˆe’ hiˆe.n ngu.`o.i tho ca.o tu ca.o rˆau, v`a S l`a mˆe.nh dˆee ` thˆe’ hiˆe.n ngu.`o.i tho
ca.o khˆong l`am Khi d´o v`ı S → S v`a S → S l`a hai mˆe.nh dˆe` logic tu.o.ng
du.o.ng: S ↔ S Do d´o hai mˆe.nh dˆe` nhˆa.n c`ung gi´a tri chˆan l´y, ngh˜ıa l`a:
T (S) = T (S) = 1 − T (S), suy ra T (S) = 1
2
O’ dˆay ta k´y hiˆe.u T(S) l`a gi´a tri chˆan l´y cu’a mˆe.nh dˆe` S Vˆa.y ta nh`ın thˆa´y.
nghi.ch l´y dˆa˜n dˆe´n gi´a tri mˆo.t nu’ a mˆ. o.t c´ach ho`an to`an To´an ho.c Trong logic
mˆe.nh dˆe` cˆo’ diˆe’n nh˜u.ng diˆ` u nhu vˆe a.y l`a khˆong cho ph´ep, m`a chı’ c´o gi´a tri
T (S) = 1 ho˘ a.c T (S) = 0.
Mˆo.t mˆe.nh dˆe` logic m`o P
∼ l`a mˆo.t cˆau chı’ ra mˆo.t kh´ai niˆe.m n`ao d´o khˆongr˜o r`ang du.o. c x´ac di.nh nhiˆe` u gi´o.i ha.n Gi´a tri chˆan l´y cu’a P
∼ c´o thˆe’ l`a mˆo.tgi´a tri n`ao d´o trong doa.n [0, 1], t´u.c l`a:
∼
Trang 18C´ac ph´ep kˆe´t nˆo´i thˆong thu.`o.ng bao gˆo`m phu’ di.nh (NOT), hˆo.i (AND),
tuyˆ e’n (OR), v` a k´ eo theo (→, Implication).
5.7.2.1 Ph´ ep phu’ di.nh (NOT)
Phu’ di.nh (Negation) l`a mˆo.t trong nh˜u.ng ph´ep to´an logic co ba’n:
Trang 195.7 Logic m` o. 183
Ph´ ep tuyˆ e’n l`a mˆo.t trong nh˜u.ng ph´ep to´an co ba’n v`a du.o c x´ac di.nh nhu.sau:
Ph´ ep k´ eo theo l`a mˆo.t da.ng luˆa.t (rule) du.o c x´ac di.nh nhu sau:
Trang 20Th´ ı du 5.7.1 Dˆe’ d´anh gi´a mˆo.t ph´at minh m´o.i nh˘a`m x´ac di.nh kha’ n˘angthu.o.ng ma.i cu’a n´o, ngu.`o.i ta d`ung dˆo do l`a “The uniqueness” (t´ınh duy
nhˆa´t) thˆong qua tˆa.p nˆe` n X = {1, 2, 3, 4} v` a “The market size” (pha.m vi
thu.o.ng ma.i) thˆong qua tˆa.p nˆe` n Y = {1, 2, 3, 4, 5, 6} Trong ca’ hai tˆa.p nˆe` nnh˜u.ng con sˆo´ hy vo.ng nhˆa´t l`a “the hightest uniqueness” (t´ınh duy nhˆa´t cao)
v`a “the largest market” (thi tru `o.ng rˆo.ng nhˆa´t) Ngu.`o.i ta go.i A∼ l`a tˆa.p m`o.
“medium uniqueness” (t´ınh duy nhˆa´t trung b`ınh) v`a B
∼ l`a tˆa.p m`o “medium
market” (thi tru.`o.ng trung b`ınh)
Trong th´ı du n`ay, ngu.`o.i ta muˆo´n x´ac di.nh ph´ep k´eo theo IF A
∼ THEN B
∼
xa’y ra nhu thˆe´ n`ao
Gia’ su.’ tˆa.p m`o A