Bảo tồn và phát triển vượn Cao Vít ở Cao Bằng Theo khảo sát của các nhà sinh học của Tổ chức bảo tồn động thực vật hoang dã quốc tế FFI, mấy năm gần đây vượn Cao Vít thuộc loài Vượn đ
Trang 1Bảo tồn và phát
triển vượn Cao Vít ở
Cao Bằng
Theo khảo sát của các nhà sinh học của Tổ chức bảo tồn động thực vật hoang dã quốc tế (FFI), mấy năm gần đây vượn Cao Vít (thuộc loài
Vượn
đen Cao
Vít
Trang 2vượn đen Đông Bắc - loài linh trưởng quý hiếm nhất trên thế giới đang có nguy cơ tuyệt
chủng) đã xuất hiện trong khu rừng trên dãy núi đá vôi thuộc địa phận hai xã biên giới Ngọc Khê và Phong Nậm (huyện
Trùng Khánh, Cao Bằng)
Trở lại rừng xanh
Các bậc cao tuổi ở xã Phong
Nậm kể rằng, hơn 30 năm trước, trong vùng này xuất hiện loài
vượn không đuôi, tay dài, vượn trưởng thành nặng khoảng 7-8
kg Con đực toàn thân mầu đen
Trang 3và có chỏm mào trên đỉnh đầu,
con cái trưởng thành lông vàng,
có mảng lông đen và không có
chỏm, con non lông mầu vàng
Chúng sống thành từng nhóm
nhỏ trên cây, di chuyển bằng hai tay rất nhanh, thức ăn chủ yếu là quả chín, lá cây Mỗi sớm bình
minh, chúng cất tiếng hót "cao
vít", "cao huýt" kéo dài nên dân địa phương thường gọi là vượn Cao Vít hay Cao Huýt Do nạn
chặt phá, khai thác rừng bừa bãi nên một thời gian dài không thấy chúng xuất hiện
Theo các nhà nghiên cứu của
Trang 4FFI, vượn Cao Vít có tên khoa học là Nomascus nasutus
nasutus, thuộc loài vượn đen
Đông Bắc (tên khoa học là
Nomascus nasutus), chỉ có ở
vùng Đông Bắc Việt Nam, đảo Hải Nam và vùng Đông Nam
Trung Quốc Vượn đen Đông
Bắc Trung Quốc hiện chỉ tồn tại trên đảo Hải Nam, gọi là vượn Hải Nam (tên khoa học là
Nomascus nasutus hainannus), hình dáng bên ngoài giống vượn Cao Vít và chỉ còn 14 cá thể,
sống trong Khu bảo tồn thiên
nhiên Bát Vong Linh
Trang 5Năm 2002, tại Đại hội Hội khỉ
hầu quốc tế Bắc Kinh (Trung
Quốc), các nhà nghiên cứu coi
vượn đen Đông Bắc là "loài linh trưởng hiếm nhất và có nguy cơ tuyệt chủng cao trên thế giới"
Ở Việt Nam, từ những năm 50
thế kỷ trước, loài vượn này đã
không được nhìn thấy và bị coi là tuyệt chủng Khi phát hiện đàn
vượn ở Trùng Khánh, qua phân tích ADN và tiếng hót đã khẳng định đây đúng là loài vượn Cao Vít đã hơn 50 năm vắng bóng
tưởng chừng đã bị tuyệt chủng
Trang 6Theo khảo sát mới nhất của FFI vào tháng 9-2004, đàn vượn ở
đây có 37 cá thể, trong đó có 5
con non Việc tái phát hiện loài vượn này là sự kiện đặc biệt quan trọng với cả các nhà khoa học và nhân dân địa phương
Bảo tồn và phát triển Cao Vít
Nhằm bảo tồn vượn Cao Vít và sinh cảnh của chúng, FFI Việt
Nam đã xây dựng Dự án bảo tồn loài vượn Cao Vít và kêu gọi
nguồn tài trợ từ các cá nhân và tổ chức xã hội trên thế giới Tháng
Trang 73-2004 Dự án chính thức đi vào hoạt động, bước đầu nhận được nguồn tài trợ 70.000 USD
Dự án đã triển khai các lớp tập
huấn, tuyên truyền nâng cao nhận thức bảo tồn loài vượn cho bà
con địa phương, thành lập đội
tuần tra thường xuyên kiểm tra
ngăn chặn các hoạt động khai
thác gỗ củi, thu hái lâm sản, săn bắn thú rừng tại khu rừng của hai
xã Ngọc Khê - Phong Nậm và
tuyên truyền nâng cao nhận thức của bà con; hỗ trợ 22 hộ (mỗi hộ 2,5 triệu đồng) xây dựng 22 bể
khí biôga
Trang 8Cuối tháng 9 vừa qua, Chương
trình linh trưởng FFI Việt Nam phối hợp một số ban, ngành chức năng của huyện Trùng Khánh tổ chức tuyên truyền cho nhân dân, học sinh hai xã Ngọc Khê và
Phong Nậm - nơi có vượn Cao
Vít sinh sống sự cần thiết và cách bảo vệ vượn Cao Vít
Ông Nông Văn Vĩnh, Phó chủ
tịch UBND xã Ngọc Khê khẳng định: Từ khi giao đất giao rừng cho dân, triển khai Dự án bảo tồn vượn Cao Vít, nhiều thú rừng đã xuất hiện trở lại, nhất là loài khỉ,
Trang 9xã đã có quyết định thu hồi các loại súng trong nhân dân để ngăn chặn nạn săn bắn thú rừng, bảo
vệ loài vượn quý hiếm này
Khó khăn trong bảo vệ Cao Vít hiện nay là loài vượn này sinh
sống trong khu rừng diện tích
quá nhỏ hẹp, chỉ khoảng 3.000
ha, thảm thực vật trên các sườn núi bị tác động mạnh bởi các
hoạt động khai thác gỗ, củi, đốt than, thu hái lâm sản của người dân Do vậy, cần rất nhiều nỗ lực
để tạo điều kiện cho loài linh
trưởng quý hiếm nhất trên thế
giới này tồn tại; để vùng rừng núi
Trang 10biên cương nơi Tổ quốc mãi
ngân vang những tiếng hót "cao vít" lảnh lót lúc bình minh