Địa lý lớp 10 Bài 11 doc

Bài 11: khí quyển, sự phân bố nhiệt độ không khí trên trái đất I- Mục tiêu: Sau bài học, học sinh cần: - Hiểu rõ cấu tạo của khí quyển, các khối khí và tính chất của chúng.. - Nguồn cung

Bài 11: khí quyển, sự phân bố

nhiệt độ không khí trên trái đất

I- Mục tiêu:

Sau bài học, học sinh cần:

- Hiểu rõ cấu tạo của khí quyển, các khối khí và tính chất của chúng Các frônt, sự di chuyển của các frônt và tác động của chúng

- Nguồn cung cấp nhiệt chủ yếu cho không khí ở tầng đối lưu là nhiệt của bề mặt trái đất

do mặt trời cung cấp

- Các nhân tố ảnh hưởng đến sự thay đổi nhiệt độ không khí

- Nhận biết các kiến thức trên qua hình ảnh, bảng thống kê, bản đồ

II- Phương pháp giảng dạy:

Phương pháp sử dụng tranh ảnh, bản đồ

III- Tiến trình dạy học:

1- ổ n định lớp.

2- Bài cũ.

3- Bài mới.

Giáo viên giới thiệu bài mới

Hoạt động của giáo

viên và học sinh

Nội dung chính

- Hoạt động 1:

+ Học sinh nghiên

cứu sách giáo khoa,

nêu khái niệm khí

quyển

+ Thành phần, vai trò

của khí quyển

- Hoạt động 2: Phân

nhóm, mỗi nhóm

nghiên cứu một tầng

của khí quyển

+ Độ cao

I- Khí quyển:

- Là lớp không khí bao quanh trái đất luôn chịu ảnh hưởng của vũ trụ, trước hết là mặt trời

- Thành phần khí quyển: Khí nitơ 78,1% ; ôxi 20,43%, hơi nước và các khí khác 1,47%

- Vai trò hết sức quan trọng đối với sự tồn tại, phát triển của sinh vật và con người

1- Cấu trúc của khí quyển:

Gồm 5 tầng:

a/ Tầng đối lưu:

+ Đặc điểm.

+ Vai trò

- Giáo viên bổ sung,

củng cố lại

- ở xích đạo có bề dày 16km, ở cực 8km

- Không khí chuyển động theo chiều thẳng đứng, nhiệt độ giảm theo độ cao

- Tập trung 80% khối lượng không khí, 3/4 lượng hơi nước của khí quyển

- Hạt nhân ngưng tụ gây mây, mưa, nơi diễn ra sự sống

b/ Tầng bình lưu:

- Giới hạn trên tầng đối lưu đến độ cao 50km

- Không khí chuyển động theo chiều ngang, nhiệt độ tăng

- Tầng ôzôn: Hấp thụ các tia tử ngoại (tia cực tím) bảo vệ trái

- Hoạt động 3: Học

sinh nghiên cứu kỹ

mục 2, trả lời:

+ Nguyên nhân hình

thành các khối khí

+ Xác định vị trí các

khối khí

đất

c/ Tầng giữa:

- Giới hạn trên tầng bình lưu đến 80km

- Không khí rất loãng, nhiệt độ giảm mạnh d/ Tầng i-on

- Giới hạn trên tầng giữa đến 800km

- Chứa nhiều i-on mang điện tích âm hoặc dương > phản hồi sóng vô tuyến từ mặt đất truyền lên

e/ Tầng ngoài:

- Độ cao 800km trở lên Không khí rất loãng, chứa chủ yếu là khí hêli, khí hydrô

2- Các khối khí:

- Mỗi bán cầu có 4 khối khí chính:

+ Khối khí cực (rất

- Hoạt động 3: Khái

niệm Frônt Vì sao ở

khối khí chí tuyến, xích

đạo không hình thành

frôngt thường xuyên ?

- Hoạt động 4: Học

sinh quan sát phân

phối bức xạ mặt trời

(hình 11.2)

Nhận xét: Nhiệt độ

của bề mặt trái đất,

tầng đối lưu kết quả

liên quan gì đến bức

xạ mặt trời ?

lạnh): A + Khối khí ôn đới (lạnh): P

+ Khối khí chí tuyến (rất nóng): T

+ Khối khí xích đạo (nóng ẩm): E

- Phân biệt ra thành kiểu đại dương (ẩm):

m Kiểu lục địa (khô): c

+ Am ; Ac + Pm ; Pc + Tm ; Tc + Em

- Các khối khí khác nhau về tính chất, luôn luôn chuyển động, bị biến tính

3- Frông (F)

- Là mặt tiếp xúc của hai khối khí có nguồn gốc khác nhau

- Hoạt động 5: Dựa

vào bảng 11, nhận xét

sự thay đổi nhiệt độ

trung bình năm (BBc)

theo vĩ độ, sự thay đổi

biên độ nhiệt độ năm

- Vì sao nhiệt độ thay

đổi như vậy ? (Nhớ lại

kiến thức bài 6)

- Tại sao vùng chí

tuyến nóng hơn xích

đạo (ở xích đạo có

diện tích biển, rừng

nhiều)

- Hoạt động 6: Quan

sát hình 11.3, nhận xét

- Trên mỗi bán cầu có hai frông căn bản

+ Frông địa cực (FA) + Frông ôn đới (FP) II- Sự phân bố của nhiệt độ không khí trên trái đất:

1- Bức xạ và nhiệt độ không khí:

- Bức xạ mặt trời là các dòng năng lượng

và vật chất của mặt trời tới trái đất

- Mặt đất hấp thụ 47%, khí quyển 19%

- Nguồn cung cấp nhiệt chủ yếu cho trái đất là bức xạn mặt trời, nhiệt của không khí ở tầng đối lưu do nhiệt độ bề mặt đất được mặt trời đốt nóng cung cấp

sự thay đổi biên độ

nhiệt độ ở các vĩ

tuyến khoảng 520B

- Vì sao nhiệt độ trung

bình năm cao nhất ở

lục địa chứ không

phải đại dương ?

- Hoạt động 7: Địa

hình có ảnh hưởng gì

đến nhiệt độ không

khí

- Quan sát hình 11.4,

phân tích mối quan hệ

giữa độ dốc, hướng

phơi của sườn núi với

góc nhập xạ và lượng

nhiệt nhận được

- Góc chiếu lớn nhiệt càng nhiều

2- Sự phân bố nhiệt

độ của không khí trên trái đất

a/ Phân bố theo vĩ độ địa lý:

- Nhiệt độ giảm dần từ xích đạo đến cực Bắc (vĩ độ thấp lên cao) do càng lên vĩ độ cao, góc chiếu sáng của mặt trời (góc nhập xạ) càng nhỏ dẫn đến lượng nhiệt ít

- Biên độ nhiệt lại tăng dần (chênh lệch góc chiếu sáng, thời gian chiếu sáng)

b/ Phân bố theo lục

địa, đại dương:

- Nhiệt độ trung bình năm cao nhất và thấp nhất đều ở lục địa

+ Cao nhất 300C (hoang mạc Sahara) + Thấp nhất -30,20C (đảo Grơnlen)

- Đại dương có biên

độ nhiệt nhỏ, lục địa

có biên độ nhiệt lớn Do:

+ Nhiệt dung khác nhau Đất, nước có sự hấp thụ nhiệt khác nhau

+ Càng xa đại dương, biên độ nhiệt năm càng tăng do tính chất lục địa tăng dần

c/ Phân bố theo địa hình:

- Nhiệt độ không khí

thay đổi theo độ cao, trung bình cứ 100m giảm 0,60C

- Nhiệt độ không khí thay đổi theo độ dốc

và hướng phơi sườn núi

+ Sườn càng dốc góc nhập xạ càng lớn

+ Hướng phơi của sườn núi ngược chiều ánh sáng mặt trời, góc nhập xạ lớn, lượng nhiệt nhiều

4- Kiểm tra đánh giá:

- So sánh các tầng khí quyển (vị trí, đặc điểm, vai trò)

1- Chọn câu trả lời đúng: Trên mỗi bán cầu có:

a/ Trên mỗi bán cầu có 4 khối khí cơ bản b/ Trên mỗi bán cầu có 3 khối khí cơ bản

c/ Trên mỗi bán cầu có 2 khối khí cơ bản 2- Khối khí chí tuyến có ký hiệu là:

a/ A

b/ P

c/ T

d/ E