Thời nhà Lê, nhà nước ban hành lệnh cấm tụ tập uống rượu nếu không vì việc công, ai vi phạm bị phạt 100 trượng …v…v… Ngày nay, khi đứng trước toà, nhiều người đã phải hối hận và xin đượ
Trang 1I LÍ DO CHỌN SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM :
1 Cơ sở lí luận:
- Pháp luật là hệ thống các quy tắc xử sự chung, có tính bắt buộc, do nhà nước
ban hành, được nhà nước đảm bảo thực hiện bằng các biện pháp giáo dục, thuyết phục và cưỡng chế Pháp luật là công cụ điều chỉnh các quan hệ xã hội, thể hiện ý chí của giai cấp cầm quyền
- Mỗi hình thái kinh tế xã hội đều có một kiểu nhà nước và một kiểu pháp luật tương ứng Lịch sử xã hội loài người đã có các kiểu pháp luật chủ nô, pháp luật phong kiến, pháp luật tư sản và pháp luật xã hội chủ nghĩa Mác và Ăng-ghen phân tích, pháp luật chỉ phát sinh và tồn tại, phát triển trong xã hội có giai cấp, có nhà nước Theo Lê-nin, “một đạo luật là một biện pháp chính trị” Trong lịch sử, bất cứ giai cấp cầm quyền nào cũng dựa vào pháp luật để thể hiện và thực hiện quyền lực chính trị của giai cấp mình Pháp luật trở là một công cụ sắc bén thể hiện quyền lực của Nhà nước
2 Cơ sở thực tiễn:
Nhà nước nào, pháp luật ấy Nhà nước luôn tạo điều kiện cho pháp luật thực hiện có hiệu quả Ngày xưa, Đinh Tiên Hoàng xử phạt những kẻ phạm tội bằng cách cho nhốt vào chuồng cọp, hoặc cho vào vạc nấu Chính vì vậy, không ai dám phạm tội Với tư tưởng muốn dùng oai lực để chế trị thiên hạ, những hình phạt khốc liệt của vua Đinh trở thành công cụ hỗ trợ cho nhà Đinh trấn áp các thế lực chống đối và cát
cứ Thời nhà Trần, ai trộm cắp sẽ bị thích chữ vào mặt, bị tùng xẻo bằng dao nếu như phạm những tội nặng Thời nhà Lê, nhà nước ban hành lệnh cấm tụ tập uống rượu (nếu không vì việc công), ai vi phạm bị phạt 100 trượng …v…v…
Ngày nay, khi đứng trước toà, nhiều người đã phải hối hận và xin được hưởng
sự khoan hồng từ pháp luật sau khi đã gây ra những lầm lỗi vì không thực hiện tốt pháp luật Việt nam Từng hành vi vi phạm đều bị trừng trị thích đáng Như Năm Cam (kẻ đã thao túng một đường dây quyền lực đen trong một thời gian dài) đã lĩnh
án tử hình Bà Hoa (người nhận chăm sóc trẻ) đã có những hành vi vi phạm quyền trẻ em, đã vào tù để trả giá cho hành vi đáng lên án của mình Nhiều người dù đứng trước vành móng ngựa đã ngây thơ trả lời khi chủ tọa phiên toà đặt câu hỏi: bị can có biết làm như vậy là vi phạm pháp luật không ? “tôi không biết”
Thiết nghĩ những câu chuyện tôi vừa kể cho ta thấy pháp luật có vai trò rất quan trọng trong đời sống con người Một trong những biện pháp để pháp luật được thực hiện tốt là công tác tuyên truyền và phổ biến pháp luật đến với tất cả mọi người Thực tế cho thấy ngày nay, nhiều người Việt Nam vi phạm pháp luật, trong đó đặc biệt có lứa tuổi học sinh Có rất nhiều lí do khiến con người vi phạm pháp luật Một trong những nguyên nhân đó là do họ không hiểu biết về pháp luật hiện hành, nhiều người đã sa vào con đường phạm pháp
Chính vì vậy giáo dục pháp luật học đường là vấn đề cấp thiết Môn học mà có liên quan mật thiết với pháp luật chính là môn giáo dục công dân Thông qua những bài giảng giáo dục công dân, thầy cô không chỉ dạy các em trở thành công dân tốt, người
có ích cho xã hội, mà còn trang bị cho học sinh kiến thức pháp luật để các em không
vi phạm pháp luật
Trang 2Tuy nhiên, ở độ tuổi học sinh cấp II thì kiến thức pháp luật cực kì khô khan, khó tiếp thu hay chúng ta có thể dùng từ “mơ hồ” Các em còn nhỏ nhưng phải học về: quyền
và nghĩa vụ hôn nhân trong gia đình, quyền tự do kinh doanh và nghĩa vụ đóng thuế, quyền đảm bảo an toàn thư tín, nhà nước cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam…… Như vậy, để bản thân học sinh nuốt trôi những vấn đề như vậy thì quả là vấn đề nan giải Chính vì vậy, bản thân tôi là giáo viên dạy GDCD luôn tìm tòi và suy nghĩ tìm ra một giải pháp để khắc phục tình trạng trên
Vì thế, tôi nghĩ đến một mô hình học tập khác hẳn với phương pháp thông thường
Đó là “Mô hình học tập pháp luật tích cực ở môn GDCD”
Thông qua mô hình này tôi muốn thu hút học sinh, để các em cảm thấy hứng thú trong giờ học pháp luật Từ đó, các em tiếp thu kiến thức dễ dàng hơn Tôi mong muốn rằng, học sinh của tôi từ chỗ tiếp thu được kiến thức sẽ nhanh chóng nhận thức được hành vi của mình và mọi người xung quanh là đúng hay sai, có vi phạm pháp luật hay không? Rồi các em có thể tự khẳng định được bản thân mình trong cuộc sống hàng ngày Đó cũng chính là lí do mà tôi chọn đề tài này
II THỰC TRẠNG TRƯỚC KHI ĐƯA RA SÁNG KIẾN
1 Thuận lợi :
- Môn GDCD hiện nay đang nhận được sự quan tâm rất nhiều của các ban ngành, của nhà trường, của giáo viên, phụ huynh và học sinh
- Học sinh THCS rất hứng thú với những tiết học ngoại khoá
- Giáo viên nhiệt tình, chịu khó trong việc sưu tầm, tìm hiểu những nội dung chuẩn bị cho tiết học
- Pháp luật Việt Nam được tuyên truyền rộng rãi trên nhiều phương tiện thông tin đại chúng, học sinh và giáo viên dễ dàng tìm kiếm thông tin để phục vụ cho tiết học mô hình của mình
2 Khó khăn:
- Có những bài lượng kiến thức quá nhiều, không thể cung cấp cho các em trong thời gian một tiết học
- Mô hình này còn mới, gặp phải sự phản đối từ phương pháp truyền thống
- Học sinh và phụ huynh chưa quen, nên việc chấp nhận mô hình mới này cần có một phương thuốc, đó là thời gian
- Học sinh thường quan niệm môn GDCD là môn phụ, nên chưa thật sự chú tâm
- Nhiều phụ huynh chưa thực sự nhìn thấy được sự cần thiết phải trang bị kiến thức pháp luật cho các em
- Tài liệu tham khảo và đồ dùng dạy học chưa nhiều, còn hạn chế
3 Điều tra cơ bản:
Theo thông tin tôi điều tra thì thức tuân thủ kì luật và chấp hành pháp luật chưa cao Vẫn cò rất nhiều học sinh vi phạm luật an toàn giao thông đường bộ, luật bảo vệ môi trường ngay trong nhà trường,trên đường đi học …
Trang 3
Hạnh kiểm học sinh trường Nguyễn Hiền (năm học 2007-2008)
Khối Tổng số HS Tốt Khá TB
III Phạm vi thực hiện :
Chương trình giáo dục công dân 6, 7, 8, 9 - phần pháp luật
Chỉ áp dụng cho những bài hai tiết
IV Nội dung của sáng kiến kinh nghiệm:
học tập pháp luật tích cực:
- Giáo viên vẫn sử dụng phương pháp mới trong tiết 1, nhằm duy trì sự sinh động, hấp dẫn, lôi cuốn học sinh ở tiết tiếp theo
- Tránh trường hợp giáo viên đọc chép kiến thức trong tiết 1
- Lựa chọn bài phù hợp, không nhất thiết bài nào cũng áp dụng mô hình này
- Dặn dò học sinh chuẩn bị chu đáo nhưng không làm tốn kém nhiều thời gian của các em, tránh ảnh hưởng đến các môn học khác
a Mô hình tiết dạy bằng phương pháp đọc báo :
- Đây là phương pháp giúp học sinh tiếp xúc báo chí Thực ra, ngày thường các
em rất ít khi đọc báo, vì thời gian của các em hầu hết dành trọn cho việc học ở trường, ở nhà, học thêm …
-Theo điều tra sơ bộ của tôi:
+Khối 9: chỉ khoảng 10 em học sinh thường xuyên đọc báo mang tính thời sự: báo tuổi trẻ, báo pháp luật, báo công an…
+Khối 8: khoảng 7 em
+Khối 7: khoảng 4 em
+Khối 6: khoảng 1 em
Các em cũng đọc báo nhưng chỉ những báo như: Mực tím, thiếu nhi dân tộc…nhưng cũng chỉ là số lượng rất ít Trong tiết học này, giáo viên vừa giúp các em có nhiều thông tin từ xã hội, vừa có dịp so sánh với những nội dung đã học trong tiết
- Giáo viên cho các em chuẩn bị những bài báo có liên quan, đồng thời giáo viên chuẩn bị những bài báo với những câu chuyện trực quan
- Sau khi học sinh, giáo viên đọc báo xong, giáo viên cho học sinh rút ra bài học Cuối cùng, giáo viên chốt lại nội dung bài học
*Lưu ý : Tiết học này vừa là mô hình đọc báo nhưng cũng mang âm hưởng của
phương pháp kể chuyện Cho nên khi đọc các em học sinh phải chú ý đến giọng đọc diễn cảm, học sinh chú ý lắng nghe nhiều hơn nhằm tăng hiệu quả giáo dục
Ví dụ 1: Bài 12 Quyền và nghĩa vụ của công dân trong gia đình (GDCD 8)
+ Tôi sẽ cho các em về nhà chuẩn bị một số bài báo với nội dung như sau:
Trang 4* Những bài báo về tấm gương thực hiện tốt quyền và nghĩa vụ của mình trong gia đình đối với con cái
* Bài báo viết về cha mẹ vô trách nhiệm (Lạm dụng sức lao động của con, hành
hạ đánh đập con,…)
* Bài báo viết về những người con hiếu thảo
* Bài báo viết về những đứa con vô tình, bất nhân, bất nghĩa
+ Các em sẽ đọc những bài báo đặc sắc nhất cho cả lớp cùng nghe
Sau đó giáo viên cho học sinh trình bày cảm nhận của mình về từng nội dung đã nghe
Học sinh tự mình có thể liên hệ quyền và nghĩa vụ của công dân trong gia đình Vậy pháp luật Việt Nam quy định như thế nào về quyền và nghĩa vụ của công dân trong gia đình?
*Pháp luật quy định:
- Cha mẹ có quyền và nghĩa vụ nuôi dạy con thành những công dân tốt, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của con, tôn trọng ý kiến của con, không phân biệt đối xử giữa các con, không ép con làm những điều sai trái
- Ông bà có quyền và nghĩa vụ trông nom, chăm sóc, giáo dục cháu, nuôi dưỡng cháu chưa thành niên hoặc chàu thành niên bị tàn tật nếu cháu không có người nuôi dưỡng
- Con cháu có bổn phận yêu quý, kính trọng, biết ơn, chăm sóc, nuôi dưỡng cha mẹ ông bà ….Nghiêm cấm con cháu có hành vi ngược đãi, xúc phạm ông bà, cha mẹ …
Trẻ em còn nhỏ tuổi nhưng phải lao động vất vả
Trang 5Cậu bé bán vé số nuôi bà ngoại già yếu
Ví dụ 2 : Trong bài 14 Phòng chống nhiễm HIV/AIDS (GDCD 8)
- Giáo viên cho học sinh sưu tầm những bài báo về nội dung trên
- Học sinh lựa chọn theo chủ đề và đọc trước lớp:
* Những câu chuyện về người nhiễm HIV
Câu chuyện về chị Hoàng Thị Hằng 27 tuổi nhà ở Phú Thọ, nhiễm bệnh HIV từ chồng, nhưng vẫn dũng cảm tiếp tục cuộc sống Chị đã nuôi dạy ba đứa con khỏe mạnh trước sự kì thị phân biệt đối xử của biết bao người
* Những câu chuyện về người chăm sóc người nhiễm HIV
* Những câu chuyện về người kì thị với bệnh nhân HIV
Giáo viên đặt câu hỏi để học sinh hiểu thêm sâu sắc về căn bệnh nguy hiểm này, đồng thời tự có biện pháp phòng tránh và đối xử đúng đắn với bệnh nhân HIV theo quy định của pháp luật Từ đó, học sinh tiếp thu dễ dàng kiến thức pháp luật trong bài này, thay vì giáo viên sử dụng phương pháp hỏi đáp để học sinh tìm ra kiến thức Cuối cùng, giáo viên đặt câu hỏi:
Pháp luật Việt nam quy định như thế nào về phòng chống HIV/AIDS?
- Mọi người có trách nhiệm thực hiện các biện pháp phòng chống việc lây truyền để bảo vệ cho mình, gia đình và xã hội
- Nghiêm cấm các hành vi mua bán dâm, tiêm chích ma tuý, và hành vi làm lây truyền HIV
- Người nhiễm HIV có quyền được giữ bí mật tình trạng nhiễm bệnh, không bị phân biệt đối xử nhưng phải thực hiện các biện pháp phòng chống lây truyền bệnh
- Đây là mô hình học tập gây ứng thú cho học sinh bằng phương pháp trực quan sinh động
- Các em học sinh rất thích tham gia mô hình này Vì theo các em học tập với hình thức này sẽ không phải nhàm chán, dễ hiểu, thoải mái
- Học sinh sẽ được xem những đoạn phim do giáo viên sưu tầm trên In ternet hoặc cắt từ những bộ phim
Ví dụ: Bài 14 Bảo vệ môi trường và tài nguyên thiên nhiên (GDCD 7).
Giáo viên cho học sinh xem những đọan phim sau:
* Phim về khai thác rừng bừa bãi(phá rừng)
* Phim về nước thải công nghiệp gây ô nhiễm nặng nề
Trang 6* Phim về nông dân sử dụng thuốc trừ sâu vượt qua mức độ cho phép.
* Phim về khí thải từ các khu công nghiệp
* Phim về tình hình cháy rừng
* Phim về rác thải sinh hoạt
Nước thải từ công ty VEDAN Hiện tượng lấn sông,biển
Ô nhiễm biển Sử dụng phân bón hoá học quá nhiều
Trang 7Rác thải sinh hoạt Khói thải công nghiệp.
Phá hoại rừng Cháy rừng
- Giáo viên cho học sinh trình bày cảm nhận của mình về tình hình môi trường hiện nay và cùng nhau bàn bạc, đưa ra những biện pháp nhằm khắc phục tình trạng trên
- Kết hợp với xem phim thì giáo viên cho học sinh đọc văn bản Luật bảo vệ môi trường để học sinh tự đánh giá được hậu quả của việc không biết và không có ý thức bảo vệ môi trường
- Đây là phương pháp phát huy tính tích cực học tập của học sinh, học sinh có thể
tự chủ hơn qua tiết học
- Giáo viên chỉ đóng vai trò cố vấn pháp luật cho các em
Ví dụ: Trong bài 12 Quyền và nghĩa vụ của công dân trong hôn nhân –Lớp 9
- Giáo viên dặn dò học sinh chuẩn bị từ tiết học trước
- Học sinh chuẩn bị sẵn một số câu hỏi về nội dung :
+ Tảo hôn ở Việt Nam
+ Vấn đề ép duyên (Vì quyền lực, vì tiền, vì quan hệ quen biết )
+ Cơ sơ của hôn nhân hạnh phúc
+ Tình trạng hành hạ, đánh đập, ngược đãi trong hôn nhân (Bạo lực gia đình)
Trang 8- Giáo viên giao công việc điều khiển tiết hội thảo cho lớp trưởng hoặc lớp phó và giáo viên sẽ là người tổng kết nội dung
- Mỗi nhóm trình bày phần nội dung của mình kèm theo hình ảnh để tăng sự hứng thú cho lớp học
Nạn bạo hành gia đình
Giáo viên đặt câu hỏi
Vậy Pháp luật Việt Nam quy định như thế nào về quyền và nghĩa vụ của công dân trong hôn nhân?
- Nam từ 20 tuổi trở lên, nữ từ 18 tuổi trở lên mới được kết hôn, việc kết hôn phải
tự nguyện, đăng kí tại cơ quan có thẩm quyền
- Cấm kết hôn: người đang có vợ hoặc có chồng, người mất năng lực hành vi dân
sự, giữa những người cùng dòng máu trực hệ, phạm vi ba đời, giữa người cùng giới tính
- Vợ chồng phải bình đẳng, có quyền và nghĩa vụ ngang nhau, tôn trọng nhân phẩm, danh dự, nghề nghiệp của nhau
Bản thân chúng ta rút ra cho mình bài học gì?
Muốn có một cuộc hôn nhân tốt đẹp, hạnh phúc thì phải dựa trên cơ sở tình yêu chân chính, phải tuân thủ quy định của pháp luật về hôn nhân gia đình
Ví dụ : Bài 15 Bảo vệ di sản văn hoá (GDCD 7 ).
Mỗi nhóm sẽ chuẩn bị về tranh ảnh di sản văn hoá và nội dung để tiến hành hội thảo
+ Giới thiệu về di sản văn hoá vật thể
+ Giới thiệu về di sản văn hoá phi vật thể
+ Hiện trạng di sản văn hoá ở Việt Nam
Học sinh sử dụng tranh để giới thiệu di sản văn hoá ở Việt nam, đồng thời nêu
rõ tình trạng hiện thời
Học sinh đưa ra biện pháp khắc phục
Trang 9Lưu ý: giáo viên để học sinh có thể giới thiệu bằng hình thức công nghệ thông tin hoặc sử dụng tranh ảnh
Vịnh Hạ Long Phố cổ Hội An
Cồng chiêng Tây Nguyên Thánh địa Mỹ Sơn
Nhã nhạc cung đình Huế
Trang 10Giáo viên đặt câu hỏi:
Pháp luật Việt Nam quy định như thế nào về việc bảo vệ di sản văn hóa?
Pháp luật Việt Nam nghiêm cấm:
+ Chiếm đoạt, làm sai lệch di sản văn hoá
+ Huỷ hoại di sản văn hoá
+ Đào bới trái phép địa điểm khảo cổ, xây dựng trái phép, lấn chiếm đất đai thuộc di tích lịch sử –văn hoá, danh lam thắng cảnh
+ Mua bán trao đổi và vận chuyển trái phép di vật, cổ vật, bảo vật quốc gia thuộc di tích lịch sử –văn hoá, danh lan thắng cảnh …
+ Lợi dụng việc bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hoá để thực hiện những hành vi trái pháp luật
Giáo viên cho học sinh chuẩn bị sẵn khi tiến hành tiết học này
- Học sinh chia làm các nhóm thích hợp
- Các nhóm thi với nhau về một đề tài được chọn sẵn
- Giáo viên tổng kết
- Rút ra nội dung bài học
Ví dụ: Bài 14 Thực hiện trật tự an toàn giao thông(GDCD 6).
Giáo viên chia lớp làm 4 nhóm
Giáo viên tổ chức cho học sinh 3 phần thi
Phần 1 : Nhận biết biển báo
Giáo viên sử dụng công nghệ thông tin để trình diễn các loại biển báo và cho học sinh xem, sau đó lần lượt các nhóm kể tên những biển báo mà mình nhìn thấy
Phần 2 : Giải quyết tình huống
Giáo viên đưa ra lần lượt các tình huống bằng hình, học sinh tự giải quyết
Ví dụ :
Lưu thông đường ngược chiều Chở quá tải, không đội nón bảo hiểm