XLuận văn thạc sĩ Lý luận và phương pháp dạy học môn Sinh học: Xây dựng website học trực tuyến để tổ chức học tập theo mô hình học tập đảo ngược Chương II - Cấu trúc của tế bào, Sinh học 10 trung học phổ thông

Trên những cơ sở đó, các lớp học đảo ngược được hình thành với tư tuởng chung là tô chức day học theo 2 giai đoạn: tô chức cho học sinh tự học kiến thức cơbản trước khi tới lớp với sự hỗ

ĐẠI HỌC QUOC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

VƯƠNG THỊ THU TRÀ

XÂY DỰNG WEBSITE HỌC TRỰC TUYẾN

DE TO CHỨC HỌC TAP THEO MÔ HÌNH HỌC TẬP DAO NGƯỢC

CHUONG II - CẤU TRÚC CUA TE BAO, SINH HỌC 10

TRUNG HOC PHO THONG

LUAN VAN THAC Si SU PHAM SINH HOC

HÀ NOI - 2016

ĐẠI HỌC QUOC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

VƯƠNG THỊ THU TRÀ

XÂY DỰNG WEBSITE HỌC TRỰC TUYẾN

DE TO CHỨC HỌC TAP THEO MÔ HÌNH HOC TAP DAO NGƯỢC

CHUONG II - CAU TRÚC CUA TE BAO, SINH HOC 10

TRUNG HOC PHO THONG

LUẬN VAN THAC SĨ SU PHAM SINH HỌC

CHUYEN NGANH: LY LUAN VA PHUONG PHAP DAY HOC

(Bộ môn Sinh Học)

Mã số: 60 14 01 11

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Dương Tiến Sỹ

HÀ NỘI - 2016

LOI CAM ON

Trong qua trình nghiên cứu, hoàn thành luận văn, chúng tôi đã nhận được sự

ủng hộ và giúp đỡ hết sức nhiệt thành từ tập thé, gia đình, cá nhân và bè bạn.

Trước hết, chúng tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành đến tập thé Thầy, Côtrường Đại học Giáo Dục — Đại học Quốc Gia Hà Nội, phòng Quản lý dao tạo vànghiên cứu khoa học, phòng tư liệu đã tạo mọi điều kiện giúp đỡ chúng tôi trongsuốt thời gian học tập và nghiên cứu tại trường

Bằng lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc, chúng tôi xin chân thành cảm ơnPGS.TS Dương Tiến Sỹ - Giảng viên Cao cấp trường ĐHSP Hà Nội, đã dànhnhiều thời gian, công sức tận tình hướng dẫn, chỉ bảo và giúp đỡ chúng tôi trongmọi mặt dé chúng tôi thực hiện tốt luận văn

Chúng tôi xin chân thành cảm ơn Ban giám hiệu, các Thầy, Cô giáo cùng các

em học sinh trường THPT Chuyên Chu Văn An, tỉnh Lạng Sơn đã tạo mọi điều kiện

giúp đỡ chúng tôi thực hiện luận văn.

Cuối cùng, chúng tôi xin gửi lời cảm ơn tới gia đình và bè bạn đã luôn động

viên, khuyến khích và tạo điều kiện cho chúng tôi trong thời gian nghiên cứu và

hoàn thành luận văn.

Hà Nội, ngày 7 tháng 1 năm 2017

Tác giả

VƯƠNG THỊ THU TRÀ

DANH MỤC CÁC Ki HIỆU, CÁC TỪ VIET TAT

BGDPT Bài giảng đa phương tiện

CNTT Công nghệ thong tin

CNTT&TT Công nghệ thông tin va truyền thông

MỤC LỤC

LỜI CẢM ƠN 5-5552 21 E1211211211211211211 211211 11.11111111 1111211111111 1 rệt iDANH MỤC CAC KI HIỆU, CAC TU VIET TẮTT ¿2+2 +++£s+zx£zxzxz ii

IV 18I®86J S5aiiắẳaiầaầầắđắđẳđẳẳẳẳẳẳẳẳẳẳẳẳẳŸỶ1ẮẢẢ ili

DANH MỤC CAC BANG BIEU vesssscssssssessessessesscsvesscssesscsvcsscsvesscssstssssessssstsateseaes VDANH MỤC CÁC HÌNH 2-2 2 SE+EE+EE2EE2EEEE12E12E1211211211711211 111.11 xe vii

MỞ 2.1 Oe 1

CHUONG 1: CƠ SỞ Li LUẬN VA THỰC TIEN CUA DE TAL 6

1.1 TONG QUAN LICH SỬ VAN DE NGHIÊN CỨU -2-5 ++cecx+z++e2 61.1.1 Trên thế gi6i occeeecceecccseeccsssesssssescsssecssssecssssecssssvesssssessssessssssesssssecesssesssssecessseeessseceessece 61.1.2 Ở Việt Nam 2 22-©S+++2EE1122271111211111211112T1110.T11E0 11E T.10.11.1101 ce 81.2 CƠ SỞ LÍ LUẬN vieeeccccsccccccsccscessessessesssssessessesssssessessesussssssssussscssssssessesseeseeseesees 14

1.2.1 Khái niệm Học tập đảo nEƯỢC - - +52 2+ 2 tt rkrkrrkrkrre 14

1.2.2 Bản chất của Học )085:100013)1921105757 171.2.3 Các giai đoạn tổ chức học tập theo mô hình Học tập đảo ngược 18

1.2.4 Những ưu điểm, khó khăn và những lưu ý khi sử dụng Mô hình học tập đảo

ngược trong DH oie ee eee << se tk 4111 1 11111 11T TT TT TT TH HH tiệc 19

1.2.5 Vai trò của Website học trực tuyến nâng cao hiệu quả của mô hình học tập đảo

1.3.3 Tình hình sử dụng mô hình học tập đảo ngược trong DH Sinh học THPT 32

CHƯƠNG 2: XÂY DUNG WEBSITE HỌC TRỰC TUYẾN DE TO CHỨCHỌC TAP THEO MÔ HÌNH HỌC TẬP DAO NGƯỢC CHƯƠNG II - CAUTRÚC CUA TE BAO, SINH HỌC 10 TRUNG HỌC PHO THONG 342.1 NGUYÊN TAC TO CHỨC HỌC TẬP THEO MÔ HINH HỌC TẬP ĐẢO

NGƯỢC 22c 2S E12 1221122112211 T11 111211 T1 TT 11 1 1e rêu 34

2.1.1 Nguyên tắc quán triệt mục tiêu DH 2£ 2£+2E++£+2EE+et2EEEerrrrkerrrrred 342.1.2 Nguyên tắc đảm bảo tính chính xác khoa học của nội dung DH 36

1H

2.1.3 Nguyên tắc đảm bảo tính trực quan và tính sư phạm . -z¿-2 372.1.4 Nguyên tac đảm bảo sự tương tác tôi đa trong quá trình DH theo quan điểm lay

NYWOT hoc LAM truNg tM 0.0 38

2.1.5 Nguyên tac dam bảo sự phát triển năng lực tự học của HS 41

2.1.6 Nguyên tac dam bao tính linh hoạt, hiệu qua, hữu dụng đặc trưng của CNTT 41

2.2 QUY TRINH TÔ CHỨC HỌC TAP THEO MÔ HÌNH HOC TẬP ĐẢO

2.2.2 Quy trình sử dung mô hình học tập đảo ngược dé tổ chức học t Chương II - Cau

trúc của tế bào, Sinh học 10 THPT -2 ¿2E+£+2EE++++EE+++Er+zrrrrveerrr 612.3 Vi DỤ MINH HỌA SỬ DUNG MÔ HÌNH HOC TẬP ĐẢO NGƯỢC DE TO

CHỨC HỌC TẬP CHƯƠNG II - CẤU TRÚC CUA TE BẢO, SINH HỌC 10

THIPT - 2° 2% ©SE£SE9EE1SEEEEEE1E71271127121121111111111111 71.211.11.11 11 64

=0 ::1 64 Ta :1SầàầỒUỒ 67

CHUONG 3: THUC NGHIỆM SU PHAM 0 ccccccscssssssssesssesssesssessesssessseseseceses 72

3.1 MỤC DICH THUC NGHIEM ccccsscsssessessessesssssessecsusssesscssessessesssessesssaseeses 72

3.2 NỘI DUNG THUC NGHIEM cescesscesssesssessessessseessesssesssesssesssesssesasesssessseseeess 72

3.3 PHƯƠNG PHAP THỰC NGHIEM esccsscsssesssessssssesssesssecssecssecssecsssesusesessseeens 72

3.3.1 Chọn trường thực nghigin cc eceeseseseseseseesessssseseseseseseseseseseseseseseeeeeeeeeseseseseaeaes 72

3.3.2 Chọn GV và lớp tham gia thực nghiỆm - - - - 6 tt EeEsEsEsrsketereerrek 72

3.3.3 Bồ trí thực nghiệm -2 +2+++2EE++++2EEE+E+t2EE1112122711122271112227112 22111 73

3.4 KET QUÁ THỰC NGHIỆM -2-2s E£SE£EE£EEEEESEESEEEEEEEEEEEEEkrrrrrerrree 733.4.1 Kết quả phân tích định lượng -¿©£©++£+2EE+£+2EE++t£EEEettErkerrrrkerrrr 733.4.2 Kiểm tra gid thuyẾT -2s+22E+z2EE11122111122711012111117111.02.1111111.011 ccee 71

3.4.3 Kết qua phân tích định tính -2£-©E+2£+2EEE+E£+2EEEEEetEEEEEEertEEEESrrrrrrkecree 79

KET LUẬN VÀ KHUYEN NGHHỊ, -2-52 E+SESEEEE2EE2E12E12E12112E2 E1 83

TÀI LIEU THAM KHAO À 2-52 sSE‡2EE£EE£EE2EEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEErErrrkervee 85

PHU P)/ gŨŨ 87

1V

DANH MỤC CÁC BANG BIEU

Bảng 1 5 Tần suất truy cập mạng Internet để phục vụ công tác giảng dạy môn Sinh

học của GV 'THÍP T, - - - -GĂ E1 1111112231111 1 93 111110 1H ngờ 30 Bang 1 6 Những khó khăn gặp phải khi sử dụng Internet của GV 31

Bang 1 7 Tan suất truy cập các website của GV -¿©7cc2cxvcxcrrrerrrerrvee 3l

Bang 2 1 Bang tổng kết hệ thông PTDH ki thuật số đã xây dựng - 46Bảng 2 2 Thống kê tình hình sử dụng moodle trên thế giới [15] 48Bang 2 3 Tổng quan các chủ dé của một bài học lớp học đệm - 54Bang 2 4 Quy trình sử dụng tô hợp đa phương tiện dé tổ chức hoạt động nhận thức

DANH MỤC CÁC HÌNH

Trang

Hình 1 1 Lớp học đảo ngược được triển khai trên website Moon.vn - 9

Hình 1 2 Lớp học đảo ngược được giới thiệu trên website zun1.Vn - 9

Hình 1 3 Chuyên đề về lớp học đảo ngược trên website hoclaitudau.com 10

Hình 1 4 Dạy học Sinh hoc 12 theo lớp học đảo ngược - -«-+s+<<+ 11

Hình 1 5.So sánh các mức độ tư duy trong lớp học truyền thống và lớp học tổ chức

theo mô hình hoc tập đảo nBƯỢC - - -c c 111321191 9 111 9 1v ng rệt 18

Hình 1 6 Dạy trực tuyến môn Sinh học ở Việt Nam trên youtube 23Hình 1 7 Dạy học trực tuyến môn Sinh học trên website https://thpt.iss.edu.vn/ 24

Hình 1 8 Nội dung bài giảng môn Sinh học trên website https://thpt.iss.edu.vn/ 24

Hình 1 9 Cau trúc bài giảng môn Sinh học trên website https://casada.vn/ 24Hình 1 10 Cau trúc một chuyên đề trong khóa học Luyện thi đảm bao 25

Hình 1 11 Tư liệu một bài giảng môn Sinh học trên website https://thpt.iss.edu.vn/

¬— 25

Hình 1 12 Bài tập củng có trong một bài học trên website https://casada.vn/ 26

Hình 1 13 Lỗi trên website https://casada.Vn/ 2- 2 + s+S++x+>x+xzxezxzxezxezez 26

Hình 2 1 Vi dụ minh họa nguyên tắc đảm bảo tính chính xác khoa học của nội

Hình 2 5 Ví dụ minh họa nguyên tắc đảm bảo tính linh hoạt, hiệu quả, hữu dụng

dac trung CHa CNT T 021222 42

Hinh 2 6 Vi du minh hoa nguyén tắc dam bảo tính linh hoạt, hiệu quả, hữu dụng

šIinissg9ì80160002 = 42

Hình 2 7 Giao diện trang chủ của website - phần đăng nhập - 49Hình 2 8 Bật chế độ chỉnh sửa -¿ ckEStSE‡EEEE‡EEEEEEEEEEEEEeEEEkEEeEerkrkerrkerrre 50

VI

10 Kết quả của phan thiết lập tóm tắt hệ thống -2-2 2522522 51

11 Giao diện hoàn thiện của trang chủ - c5 s + sseesseseseres 51

12 Thêm khóa học TỚIi - + - + + + E221 1E EE*+£2#EEEE+£+SEeEeeeezzeeeeeee 52

13 Thiết lập Danh mục khóa hoe - ¿5< c + 3+ svseeereseerreerrrre 52

14 Danh mục khóa học - + + + + + E221 111 ££22 11 k2 vkeeerreeeeree 52

15 Thiết lập chung cho khóa học -2-2 2 2 +2 +2 ++£++££+£z£+zxzzxez 53

16 Thiét lập nội dung của khóa học ee eeeeceeseesceeseeeceeseeeeeeseceseeeenseeseenss 53

17 Hiển thị của Danh mục khóa học tại trang ChỦ -««+<sss<ss+ 54

18 Các hoạt động, tài nguyên dé tạo nội dung cho các chủ đỀ 56

19 Kết quả thiết lập nội dung của khóa học -2-2 2 22sz+sz+szzs+2 56

20 Kết quả thiết lập nội dung của khóa học -2-2 2 2+5 222252 57

21 Thiết lập chung cho đề thi trực tuyến -2-2 522522 ++£xzzszcxeez 57

22 Các dạng câu hỏi tạo đề thi trực tuyến MAD 58

23 Đề thi trực tuyến tạo trên MoodÏe + + c 1+2 Svvssseeses 59

24 Câu hỏi tương tác dạng điền khuyết (nhập đáp án) . - 59

25 Câu hoi tương tác dạng điền khuyết (chọn đáp án) . - 60

26 Câu hỏi tương tác dạng đúng - sai / có - không - - «+-««+ 60

27 Câu hỏi tương tác dang kéo thả -ghép nối 2-2-5252 z+£z2s+2 60

28 Câu hỏi tương tac dang bảng - điền khuyết -2-2-52 z55z2se2 61

29 Qui trình sử dụng mô hình học tập đảo ngược -««++< «+2 62

1 Đồ thị tần suất điểm các bài kiểm tra trong TN -. : : s¿ 75

2 Đồ thị tần suất hội tụ tiến trong TÌN - s- ccs vn HH re 76

Vii

MỞ ĐẦU

1 LY DO CHỌN DE TÀI

1.1 Xuất phát từ quan điểm chỉ đạo và các văn bản có tính pháp lý về giáo dục

- đào tạo và yêu cầu đối mới giáo dục - đào tạo của Dang, Nhà nước

Giáo dục — đào tạo có vị trí quan trọng dé phát triên nguồn nhân lực, quyết

định thành công của công cuộc xây dựng đất nước Đại hội XI của Đảng đã xácđịnh “Gido duc và đào tạo có sứ mệnh nâng cao dân trí, phát triển nguồn nhân lực,bồi dưỡng nhân tài, góp phan quan trọng phát triển đất nước, xây dựng nên văn

hóa và con người Việt Nam” [1].

Nghị quyết 29-NQ/TW của Ban chấp hành trung ương ngày 4/11/2013 vềđổi mới căn bản, toàn điện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa,hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hộinhập quốc tế đã tiếp tục khăng định quan điểm chỉ đạo “Giáo dục đào tạo là quốcsách hàng dau, là sự nghiệp của Đảng” [2, Tr 2] và nhẫn mạnh “Chuyển mạnh quátrình giáo dục từ chủ yếu trang bị kiến thức sang phát triển toàn diện năng lực và

phẩm chất người học ” (2, Tr 2] Đồng thời nghị quyết cũng dé ra các nhiệm vụ giải

pháp dé đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đảo tạo Một trong các nhiệm vụ,giải pháp trọng tâm là: “Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ phương pháp dạy và học theohướng hiện đại; phát huy tính tích cực, chủ động, sang tạo và vận dung kiến thức,

kỹ năng của người học; khắc phục lỗi truyền thụ một chiều, ghỉ nhớ may móc Tậptrung dạy cách học, cách nghĩ, khuyến khích tự học, tạo cơ hội dé người hoc tu cậpnhật dé đổi mới tri thức, kỹ năng và phát triển năng lực Chuyển từ hoc chủ yếu trênlớp sang tổ chức hình thức học tập da dang, chú ÿ các họat động ngoại khóa, xãhội, nghiên cứu khoa học Đẩy mạnh ứng dụng CNTT và truyền thông trong day và

hoc” [2 Tr 5].

Quan điểm xây dựng Chương trình giáo dục phổ thông sau 2015 theo tinhthần nghị quyết 29-NQ/TW cũng tiếp tục đề cập đến việc tiếp tục đổi mới PPDH, đadạng hóa hình thức tổ chức học tập và đây mạnh ứng dụng CNTT&TT trong cáchọat động giáo dục Chương trình cũng đã cụ thể hóa các yêu cầu cần đạt năng lực

chung của HS trong đó có năng lực tự học, nang lực CNTT&TT

1.2 Xuất phát từ thực tiễn yêu cầu déi mới PPDH và hình thức tổ chức DH; từnhững triển vọng và xu thế phát triển của mô hình học tập đảo ngược

Các quan điểm chỉ dao của Dang va nhà nước được thé hiện đầy đủ trongChương trình Giáo dục phổ thông tổng thé sau 2015 Những đổi mới trong Chươngtrình giáo dục, đặc biệt với việc được lựa chọn các môn học (ngoai các môn học bắtbuộc) đã góp phần đáp ứng nhu cầu học tập của người học, tạo điều kiện cho ngườihọc có thé hoc tập chuyên sâu các môn học theo nguyện vọng, sở thích hay định

hướng nghề nghiệp của bản thân Do vậy đổi mới PPDH và hình thức tổ chức DH là

yêu cau tất yếu của QTDH

Hiện nay, sự phát triển mạnh mẽ của CNTT&TT đã mở ra triển vọng to lớn

trong việc đôi mới PPDH và hình thức tổ chức DH góp phan nâng cao hiệu qua DH.

Đồng thời tạo điều kiện phát triển năng lực cho người học như năng lực tự học,

năng lực CNTT&TT Cùng với sự phát triển của khoa học, công nghệ và mạng

internet, hoc tập trực tuyến (E-learning) đã và đang thu hút được đông đảo người

học Học tập trực tuyến được biết đến là phương thức dao tạo mới, có nhiều ưuđiểm nỗi bật với người học như: có thể học bất cứ lúc nào, tại bất cứ đâu; có thể tựquyết định việc học của bản thân; website có tính tương tác cao sẽ góp phần phát

triển năng lực của người học Tuy nhiên thực tế cũng đã chứng minh học tập trựctuyến cũng chưa thé thay thé hoàn toàn hình thức học tập trên lớp, máy tinh cũngkhông thể thay thế hoàn toàn GV, bạn học

Mô hình học tập đảo ngược là một mô hình DH kết hợp trực tiếp và trựctuyến, được xây dựng dựa trên cơ sở lý thuyết Học tập đảo ngược với quan điểm

DH lay người học làm trung tâm va đảm bảo các yếu tổ của lý thuyết học tập daongược Mô hình học tập đảo ngược tạo môi trường khuyến khích tính tự chủ tronghọc tập của người học, tạo điều kiện tăng hiệu quả sự tương tác giữa người học —máy tính, người học — GV, người học - người học, từ đó giúp người học phát triển

nhận thức.

Như vậy, mô hình học tập đảo ngược có nhiều triển vong VỚI VIỆC kết hợp

các ưu điểm của hình thức học tập trực tuyến và học tập trực tiếp trên lớp, tạo ra

môi trường học tập tích cực, chủ động, tương tác cao nhưng không kém phần thú vi

với HS.

1.3 Xuất phát từ nội dung kiến thức Chương II - Cấu trúc của tế bào

Kiến thức về sinh học tế bào nói chung và cấu trúc của tế bào nói riêng cóvai trò quan trọng, là kiến thức nền tảng giúp HS tiếp thu tốt các nội dung kiến thứckhác trong chương trình Sinh học THPT Trên thực tế, đây cũng là nội dung kiếnthức thu hút và hap dẫn nhưng cũng khó nhớ, dé nhằm lẫn với HS vì có nhiều thànhphần cấu trúc phức tạp và đặc biệt, SGK rất ít các hình ảnh mô phỏng nên kiến thứctrở nên trừu tượng Chủ yếu bao gồm kiến thức về cấu trúc, Chương II - Cấu trúc

của tế bảo có những đặc điểm phù hợp, thuận lợi cho việc thiết kế website học trực

tuyến dé tổ chức học tập theo mô hình học tập đảo ngược, đưa HS tiếp cận với mộthình thức học tập mới mà HS hầu như chưa được tiếp cận trước đó

Vì vậy chúng tôi chon đề tài “Xây dựng website học trực tuyến để tổ chứchọc tập theo mô hình học tập đảo ngược Chương II - Cấu trúc của té bào, Sinhhọc 10 trung học phố thông”

2 MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU

Nghiên cứu xây dựng website học trực tuyến có tính tương tác cao và tô

chức học tập theo mô hình học tập đảo ngược nhằm góp phần nâng cao hiệu quả

DH chương II - Câu trúc của tế bào, Sinh học 10 THPT

3 KHÁCH THE VÀ DOI TƯỢNG NGHIÊN CỨU

3.1 Đối tượng nghiên cứu

Mô hình học tập đảo ngược trong DH Chương II - Cấu trúc của tế bào, Sinh

học 10 THPT.

3.2 Khách thể nghiên cứu

Quá trình DH chương II - Cấu trúc của tế bào, phần Sinh học tế bào, Sinh

học 10 THPT.

4 GIÁ THUYÉT KHOA HỌC

Nếu xây dựng được website học trực tuyến có tính tương tác cao và tổ chức

học tập theo mô hình học tập đảo ngược sẽ góp phần nâng cao chất lượng dạy và

học Chương II - Cấu trúc của tế bào, Sinh học 10 THPT

5 NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU

5.1 Nghiên cứu cơ sở lí luận liên quan đến đề tài: tổng quan lịch sử vấn đề nghiên

cứu, học tập đảo ngược (flipped learning).

5.2 Nghiên cứu cơ sở thực tiễn liên quan đến đề tài: tình hình xây dựng và sử dụng

các website học trực tuyến nói chung và môn Sinh học nói riêng ở Việt Nam; thựctrạng khai thác và sử dụng Internet, website học trực tuyến ở trường THPT, tình

hình sử dung mô hình học tập đảo ngược trong DH Sinh hoc.

5.3 Xây dựng được website học trực tuyến chương II - Cấu trúc của tế bào, Sinhhọc 10 THPT bằng PM Moodle và kết hợp sử dụng một số PM khác dé tao lớp học

đệm trên website.

5.4 Nghiên cứu xác định các nguyên tắc chỉ đạo việc xây dựng mô hình học tập đảo

ngược.

5.5 Nghiên cứu xây dung quy trình sử dụng mô hình học tập đảo ngược dé tổ chức

DH Chương II - Cấu trúc tế bào, Sinh học 10

5.6 TNSP dé khang định tính đúng dan mà giả thuyết khoa học của đề tai đặt ra

6 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

6.1 Phương pháp nghiên cứu lý luận

Sử dụng phối hợp các phương pháp phân tích, tông hợp, phân loại, hệ thống

hoá, khái quát hoá trong nghiên cứu các tài liệu lí luận và thực tiễn có liên quan

đến dé tài dé:

Nghiên cứu các văn bản và các chỉ thị của Đảng, Nhà nước về chủ trương

chính sách với giáo dục và đảo tạo.

Nghiên cứu tài liệu hướng dẫn sử dụng PM để thiết kế website DH; các PM,công cụ dé xây dựng bài giảng đa phương tiện

Nghiên cứu nội dung Phần Sinh học tế bào và nội dung chương II - Cấu trúc

của tế bảo, phần Sinh học tế bảo

6.2 Phương pháp nghiên cứu thực tiễn

Điều tra thực trạng khai thác và sử dụng Internet; xây dựng website DH trựctuyến ở trường THPT hiện nay

Điều tra tình hình sử dụng mô hình DH đảo ngược trong DH Sinh học.

6.3 Phương pháp chuyên gia

Trao đổi, xin ý kiến chuyên gia trong quá trình định hướng dé tài và triển khai thực hiện dé tai.

6.4 Phương pháp thực nghiệm sư phạm

Thực nghiệm sư phạm nhằm kiểm tra tính đúng đắn của giả thuyết khoa học.6.5 Phương pháp thống kê toán học

Xử lí kết quả thực nghiệm băng phương pháp thống kê, từ đó rút ra kết luậncủa đề tài

7 NHUNG KET QUA VÀ DONG GOP CUA DE TÀI

7.1.Về cơ sở lí luận: bước đầu hệ thống hóa, xây dựng được cơ sở lí luận về mô

hình học tập đảo ngược.

7.2 Điều tra thực trạng vận dụng mô hình học tập đảo ngược ở Việt Nam từ đó có

định hướng xây dựng website có tính tương tác cao sử dụng đề tô chức hiệu quả mô

hình học tập đảo ngược.

7.3 Phối hợp sử dụng một số PM xây dựng được website học trực tuyến chương II Cấu trúc của tế bào, Sinh học 10 THPT tạo môi trường học tập linh hoạt thuận lợicho việc tổ chức học tập theo mô hình học tập đảo ngược

-7.4 Xây dựng được quy trình tổ chức học tập theo mô hình học tập đảo ngượcchương II - Cấu trúc tế bào, Sinh học 10 THPT

7.5 Thiết kế được một số giáo án minh họa sử dụng mô hình học tập đảo ngược và

đưa vào TNSP dé kiểm tra tính đúng đắn của giả thuyết khoa học

8 CÁU TRÚC LUẬN VĂN

Ngoài phần mở đầu, kết luận, khuyến nghị, tài liệu tham khảo và phụ lục,luận văn gồm ba chương:

Chương 1: Cơ sở lí luận và thực tiễn của đề tài

Chương 2: Xây dựng website học trực tuyến dé tô chức học tập theo mô hình họctập đảo ngược Chương II - Cấu trúc tế bào, Sinh học 10 trung học phổ thông

Chương 3: Thực nghiệm sư phạm

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIEN CUA DE TÀI

1.1 TONG QUAN LICH SỬ VAN ĐÈ NGHIÊN CỨU

1.1.1 Trên thế giới

Học tập đảo ngược (Flipped learning) là một phương thức thiết kế DH đã và

đang được phát triển tại nhiều quốc gia trên thế giới Học tập đảo ngược đượcnghiên cứu và là cơ sở lý thuyết để tô chức một mô hình học tập đã được áp dụng

rộng rãi là lớp học đảo ngược (Flipped classroom).

Phương thức DH theo lý thuyết học tập đảo ngược bắt nguồn từ ý tưởng độclập của một số tác giả về phương thức dạy học mới đem lại hiệu quả học tập và kíchthích việc học tập chủ động Theo những cách khác nhau nhưng họ cùng đề xuất

chia quá trình day học thành 2 giai đoạn: giai đoạn tự học trước khi tới lớp và giai đoạn học trên lớp.

Hai tác giả Barbara Walvoord và Virginia Johnson Anderson trong quyềnsách có tên “Effective Reading: a tool for learning and assessment” xuất bản năm

1998 đã đề xuất cách đánh giá việc học sao cho đem lại hiệu quả học tập và kích

thích việc học tập chủ động Trên cơ sở đó họ đã đề xuất sử dụng các hình thức nhưđọc và tóm tắt tài liệu về bài học mới, trả lời câu hỏi hoặc hoàn thành phiếu bài tập

dé kiểm tra sự hiểu của người học

Vào thập miên 1990, tại Khoa công nghệ và Khoa học Ứng dụng của Đại học

Harvard, ông Trưởng Khoa Eric Mazur và giáo sư Vật ly va Vật ly ứng dụng Balkanski (NewsRx Health, 2012) đã sử dụng mô hình với tên gọi là Peer

Instruction (học lẫn nhau) sau khi giáo sư này thấy răng mặc dù bài giảng của ôngđược đánh giá cao, nhiều sinh viên vẫn chưa thật sự hiểu các khái niệm Vật lý trong

bài giảng của mình Theo cách dạy và học mới, người học nghe những bài giảng

ngắn qua các đoạn băng video và sau đó tất cả phải trả lời câu hỏi kiểm tra khái

niệm trên hệ thống quản lý học Kế đến người học tham gia vào các hoạt động thảoluận nhóm trên lớp học và GV sẽ phản hồi dé điều chỉnh những câu trả lời sai [10]

Trên những cơ sở đó, các lớp học đảo ngược được hình thành với tư tuởng

chung là tô chức day học theo 2 giai đoạn: tô chức cho học sinh tự học kiến thức cơbản trước khi tới lớp với sự hỗ trợ của CNTT&TT và tổ chức học trên lớp để thảo

luận, luyện tập, vận dụng kiến thức.

Tiếp sau đó, học tập đảo ngược hay cụ thé là mô hình lớp học đảo ngược

được trình bảy trong nhiều hội thảo, hội nghị khoa học như hội thảo dạy và học của

Hiệp hội khoa học chính trị Mỹ (2007), hội nghị khoa học về lớp học đảo ngược

Bergmann et al (2012) [10].

Với cách hoc tích cực và kết hợp với sự hỗ trợ của công nghệ, mô hình lớp

học đảo ngược nhanh chóng thu hút các nhà giáo dục ở Mỹ và một số quốc gia

khác Khan Academy là một tổ chức phi lợi nhuận được thành lập với mục đích cảitiến cách học Trang web của tô chức này cung cấp trên 3.250 bài giảng miễn phíbằng băng ghi hình về các môn học khác nhau như Toán, Khoa học, Chính trị Đây được xem là một lớp học toàn cầu; HS, sinh viên và GV có thé sử dụng kho tưliệu này miễn phí Thông qua trang web này nhiều GV đã khai thác nguồn tài liệuphong phú dé ứng dụng mô hình lớp học đảo ngược [10]

Mô hình lớp học đảo ngược được triển khai đầu tiên ở Mỹ trong nhiều

trường đại học và THPT Hiện nay, mô hình lớp học đảo ngược đang ngày cảng

được sử dụng rộng rãi và đã đạt được những thành công nhất định ở nhiều nước trênthé giới

Ở Mỹ, theo một cuộc khảo sát do Sophia Learning và Flipped LearningNetwork tiến hành hồi tháng 5 năm 2014, số lượng GV áp dụng mô hình lớp học

đảo ngược trong giảng dạy ở Mỹ tăng lên 78% trong năm 2014, so với chỉ 48% vào

năm 2012 Trong đó, các GV tham gia khảo sát đều đồng ý rằng mô hình này giúpthái độ học tập trong lớp được cải thiện rất nhiều và điểm số của HS tăng lên 67%

so với cách học truyền thống [19] Ngoài ra, 3/4 trong tổng số 180.000 HS trung

học tham gia cuộc khảo sát Speak Up năm 2013 cũng đồng ý rằng mô hình lớp học

đảo ngược mang lại hiệu quả học tập cao hơn so với bình thường Với những ưu

điểm trên, mô hình lớp học đảo ngược được nhiều cơ sở giáo dục ở Mỹ áp dụngtrong giảng dạy, chủ yếu ở các bậc trung học và đại học

Ngoài ra, nhiều quốc gia khác như Anh, Uc, Singapo, Việt Nam cũng đã

triển khai mô hình lớp học đảo ngược

Nhưng cũng như các mô hình học tập khác, mô hình học tập được tô chứcdựa trên lý thuyết Học tập đảo ngược không phải là mô hình học tập tuyệt đối cho

mọi đối tượng người học, mọi bài học Học tập đảo ngược cũng yêu cầu được triển

khai đúng cách Chính vì vậy, trong quá trình thực hiện cũng có những mô hình đã

thất bại Bên cạnh đó “lớp học đảo ngược” là thuật ngữ sử dụng phô biến chỉ cáccách đã triển khai DH của các tổ chức và cá nhân khác nhau dựa trên tư tưởng của

lý thuyết học tập đảo ngược, chứ chưa có các nghiên cứu cụ thể để xây dựng môhình DH đáp ứng các yếu tố của lý thuyết học tập đảo ngược Vì vậy, trong phạm viluận văn, chúng tôi sử dụng khái niệm “lớp học đảo ngược” dé dé cap đến các cách

triển khai DH đã được các tổ chức, cá nhân đã tự áp dụng trên tư tưởng của lý

thuyết học tập đảo ngược và khái niệm “mô hình học tập đảo ngược” đề đề cập đến

mô hình học sẽ nghiên cứu và xây dựng trong đề tài trên cơ sở áp dụng lý thuyếthọc tập đảo ngược và đảm bảo các yếu tố của học tập đảo ngược theo Flipped

Learning Network.

1.L2 Ở Việt Nam

1.1.2.1 Tình hình áp dụng DH theo lý thuyết học tập đảo ngược ở Việt Nam

Ở Việt Nam, học tập đảo ngược đang được chú ý và đã có những bước di đầutiên Lý thuyết học tập đảo ngược chủ yếu được các cơ sở giáo dục và các cá nhântriển khai dưới dang lớp học đảo ngược

Hiện nay lớp học đảo ngược đã được sử dụng trong giảng dạy ở một số cơ sở giáo dục như Đại học FPT, Trung tâm Anh ngữ quốc tế Apollo, Trung tâm Anh ngữ

Việt Mỹ VATC và một số trang web học trực tuyến như Zuni.vn, Moon.vn,hoclaitudau.com Bên cạnh đó cũng đã có một số thầy cô giáo đã tìm hiểu, mạnhdạn áp dụng và đạt những kết quả bước đầu như cô giáo Tô Thụy Diễm Quyên,

giảng viên Chương trình ứng dụng CNTT vào DH của Bộ GD&DT, thay Ngô Trần

Định Công — GV môn Sinh học,

Trường Đại học FPT đã triển khai lớp học đảo ngược trên 4 lớp với 100 sinhviên Kết qua cho thay, tỉ lệ sinh viên đỗ thực hành tại dai học FPT đã tăng từ 30%

ở các lớp thông thường lên 53% ở các lớp áp dụng mô hình [9].

Website học trực tuyến Moon.vn, một website có uy tín với HS Việt Nam đã

triển khai lớp học đảo ngược từ năm 2014.

1 Lam quen với phương pháp học tập mdi

# Tự bee bự khám phá bắn thin

3 Cung cấp kiến thức phong phú

4 Hinh thành phương pháp bạc hiệu qed trên seca ve

# Trải nghiệm mãi trưởng học tốt nhất

Hình 1 1 Lớp học đảo ngược được triển khai trên website Moon.vn

Website Zuni.vn cũng đã giới thiệu về lớp học đảo ngược và khuyến khích,

tạo điều kiện cho các GV áp dụng mô hình này trên website

SzuI

Lớp học đảo ngược (flipped classroom) tăng hiệu quả dạy và học

Kế từ khi ra đời, mô hình lớp học đảo ngược (flipped classroom) luôn được biết đến như một đáp án tối ưu cho bài

toán làm cách nào tăng thời gian hỗ trợ của giáo viên cho những thời điềm học sinh cân tư duy đào sâu.

1068] GwI 10

Với lớp học đảo ngược, tất cả các hoạt động được thực hiện “dao ngược” so với thông thường Thay vì chuẩn bị giáo án lên lớp giang bài, giáo viên thực hiện những video ngắn (dưới 10 phút) cho một nội dung nhỏ, sau đó chia sẻ qua Internet cho các học viên xem trước tại nhà Tại giờ học trên lớp, giáo viên sẽ dành thời gian giải đáp cho những học sinh có các vấn đề chưa hiểu rõ hoặc cần mở rộng thêm, đồng thời giáo viên cũng có thé tỗ chức cho học sinh làm việc theo nhóm, thảo luận sâu hơn về kiến thức.

Lớp học truyền thống

~ Giáo viên chuẩn bị giáo dn lên lớp.

+ ~ Học sinh nghe giảng và ghi chép

bài trên lớp.

Học sinh được giao bài tập về nhà

để luyện tập.

Lớp học đảo ngược

- Giáo viên làm video bai giảng xQ

Hình 1 2 Lớp học đảo ngược được giới thiệu trên website zuni.vn

Nhiều thầy cô giáo đã tập trung nghiên cứu và mạnh đạn áp dụng lớp học

đảo ngược.

Website học trực tuyến hoclaitudau.com của thay giáo Nguyễn Minh Tuấn

chính thức mở các lớp ôn luyện thi môn Toán áp dụng lớp học đảo ngược từ năm

2016 Dé triển khai được mô hình học tập mới này, thầy giáo Nguyễn Minh Tuan đãthực hiện một chuyên đề giới thiệu về lớp học đảo ngược đến các phụ huynh và HS

1 Xem video giới thiệu về lớp học đảo

và bài tập cơ ban

2.2 Bước 2 : học sinh sẽ được giáo viên dạy

trực tiếp được thảo luận trao đỗi về bài hoc, bai tập ma minh chưa hiệu

Hình 1 3 Chuyên đề về lớp hoc đảo ngược trên website hoclaitudau.com

Cô giáo Tô Thụy Diễm Quyên, giảng viên Chương trình ứng dụng CNTT vào DH của Bộ Giáo dục và đào tạo, đã áp dụng thử nghiệm lớp học đảo ngược

trong DH Hóa học 9 tại thành phố Hồ Chí Minh Qua thử nghiệm cho thấy HS tích

cực, chủ động thực hiện nhiệm vụ học tập ở nhà và tích cực, hứng thú, tham gia có

hiệu quả hoạt động thảo luận, luyện tập tại lớp.

Trong bộ môn Sinh học, Thầy Ngô Trần Định Công đã áp dụng lớp học đảongược trong lớp luyện thi đại học và nhận thấy những biến đổi lớn: HS hiểu nhanh

và cặn kẽ những nội dung thầy giảng lại trên lớp và đặt câu hỏi rất sâu sắc, điều đó

có được là do HS đã được tiếp cận nội dung học từ ở nhà, nắm vững các nội dung

cơ bản và xác định được các nội dung còn gây khó khăn với bản thân, từ đó các

hoạt động trên lớp đạt hiệu quả cao hơn.

[FLIPPED CLASS] SINH HỌC LỚP 12

Giáo viên Trần Ngõ Định Công

WHER 10danngia & 1.1k học viên

10

> Pate * Tạo dòng thuân — đưa vào sản xuất

Hình 1 4 Dạy học Sinh hoc 12 theo lớp hoc đảo ngược (Download video tom this page ) 2x,

Ngoài ra còn các thay cô giáo ở bậc dai học va THPT đã thử nghiệm lớp họcđảo ngược va nhận được những phan hồi tích cực từ HS

Hạn chế của việc áp dụng DH theo lý thuyết học tập đảo ngược ở Việt Nam

Bản thân lý thuyết học tập đảo ngược có nhiều ưu điểm nổi bật Tuy nhiênviệc áp dụng DH theo lý thuyết học tập đảo ngược ở Việt Nam còn ton tại một sốhạn chế

Chúng tôi nhận thấy các lớp học đảo ngược đã triển khai dựa trên tư tưởng

chung của Học tập đảo ngược là tô chức DH theo 2 giai đoạn: tự học kiến thức cơ

bản trước khi tới lớp với sự hỗ trợ của CNTT&TT và thời gian trên lớp dành chủ

yêu cho hoạt động luyện tập, vận dụng kiến thức Tuy nhiên hầu hết lớp học đảongược được triển khai mang tính chủ quan: không có các yếu tố nền tảng để xâydựng mô hình lớp học, quy trình sử dụng không thống nhất do đó chưa đáp ứng

được đầy đủ các yêu tố của học tập đảo ngược, có thé kề đến các hạn chế như:

- Giai đoạn tự học ở nhà, chỉ tổ chức được khâu Học bai mới của QTDH

- Các bài giảng thu thành video hay là các powerpoint được đưa lên mạng dé

HS xem trước khi tới lớp HS it có cơ hội tương tác với bai học, GV và bạn học nên

chưa đáp ứng văn hóa DH với quan điểm DH lay người học làm trung tâm

- Chưa có công cụ quản lý lớp học hiệu quả GV khó quản lý lớp học, tình

trạng học tập của HS và không tương tác được với HS trong giai đoạn học tập trước

khi tới lớp Cũng đã có những giải phải pháp được đề xuất như cô giáo Tô ThụyDiễm Quyên đã thiết kế bài giảng Elearning gửi lên facebook cho HS học và kiểm

tra kết quả học tập của HS tại trang https://www.surveymonkey.com Tuy nhiên giảipháp trên tương đối phức tạp với GV và khó tạo môi trường học tập linh hoạt với

HS Còn hầu hết các mô hình đã triển khai không thực hiện được các yêu cầu này

11

Nguyên nhân của thực trạng trên là ở Việt Nam, học tập đảo ngược mới được

giới thiệu khái quát trên một số trang web và một số it bài báo khoa học mà chưa cócác công trình nghiên cứu chuyên sâu Do vậy GV còn thiếu về lí luận khi triển khai

học tập đảo ngược trong thực tế.

Thực tế triển khai ở thế giới và Việt Nam cho thấy lý thuyết học tập đảongược đã được áp dụng rộng rãi Tuy nhiên nhiều mô hình lớp học đảo ngược triểnkhai chưa hiệu quả, nhiều trường hợp thực tế GV mới chỉ “lật lớp học” của mìnhchứ chưa thực sự triển khai lớp học đảo ngược Đề khắc phục các hạn chế, việcnghiên cứu lí luận về học tập đảo ngược, xây dựng mô hình học tập đảo ngược trên

cơ sở vận dụng đầy đủ lý thuyết học tập đảo ngược là yêu cầu cấp thiết Đồng thời

dé tổ chức học tập theo mô hình học tập đảo ngược hiệu quả, cần xây dựng đượccông cụ tiện ích dé tổ chức giai đoạn học tập trước khi tới lớp của HS Website học

trực tuyến có tính tương tác cao, có tính năng quản lí hiệu quả là giải pháp

1.12.2 Đánh giá ưu, nhược điển và nguyên nhân hạn chế của các website hoctrực tuyến hiện nay

a Ưu điểm

- Về tính đa dạng của nội dung và hình thức:

Hiện nay phần lớn các website học trực tuyến gồm tổng hợp nhiều môn học

và cấp học, một số website học trực tuyến các môn học riêng biệt Tuy nhiên cácwebsite đều hướng đến sự đa dạng, phong phú thành phần kiến thức và học liệu; sựsinh động, hap dẫn về hình thức và thuận tiện cho việc nghiên cứu và trao đồi

- Về hiệu quả huy động nhân lực:

Có sự tham gia và cơ hội tham gia của những GV giỏi, những chuyên gia

hang đầu thuộc các môn học khác nhau cũng như các HS giỏi

- Về tiện ích và hiệu quả hỗ trợ của công nghệ:

Với sự phát triển mạnh mẽ của CNTT, các website học trực tuyến được xây

dựng ngày càng chuyên nghiệp, có nhiều tính năng mới mang đến nhiều tiện ích và

hỗ trợ hiệu quả cho người sử dụng.

- Về hiệu quả thực hiện nhiệm vụ DH:

Tăng tính tương tác, tính đa lựa chọn, tính linh hoạt và tính mở Tạo ra được

những thay đổi tích cực về mặt nội dung và phương pháp so với học truyền thống

12

góp phần đem lại những hiệu quả và hứng thú học tập nhất định đối với nhiều môn

học như ngoại ngữ, vật lý, toán học, hóa học, sinh học

- Về hiệu quả quản lý hoạt động và chất lượng học tập:

Các website học trực tuyến hiện nay có các tính năng quản lí hoạt động học tập và chất lượng học tập của người học thường xuyên, liên tục dưới nhiều hình

thức Từ đó, nhanh chóng phân loại, năm bắt tình hình HS, thu nhận thông tinngược đề có những điều chỉnh sao cho phù hợp với năng lực, trình độ và điều kiện

học của từng cá nhân HS.

b Nhược điểm

Ngoài những ưu điểm như trên, Website học trực tuyến hiện nay còn ton tại

một số hạn chế.

ThS Trương Tinh Hà, nguyên giám đốc điều hành mạng giaovien.net

(http:/vww.giaovien.net/) đã chỉ ra năm nhược điểm ở Website giáo dục Việt Nam,

đó là: chưa nhận định rõ trình độ và chưa xác định đúng đối tượng; chưa chuẩn bị

tốt các tài liệu phục vụ công tác giảng dạy; Website mắc nhiều lỗi thiết kế; thiếu

mạng hiện nay mới chỉ thực sự tập trung và tiến hành hiệu quả ở một số khâu riêng

biệt của QTDH (thường gặp là học kiến thức mới và kiểm tra đánh giá)

- Về PPDH:

Vận dụng PPDH chưa được linh hoạt, ít sử dụng các PPDH tích cực Phần

lớn Website đưa lên những đoạn video quay lại bài giảng trên lớp, HS mở ra va xem

giống như ngồi học trên lớp Với phương pháp như vậy, HS vẫn phải học một cách

thụ động va dé gây ra sự nhàm chán, thiếu tập trung Chưa nhiều website tạo được

sự tương tác giữa HS với máy tính, HS với HS và HS với GV.

- Về phương tiện DH kỹ thuật số:

Chất lượng phương tiện DH kỹ thuật số chưa cao, số lượng chưa đủ đáp ứng

13

nhu cầu sử dụng, tính cập nhật và phù hợp với nội dung học tập còn thấp Đây là

một trở ngại không nhỏ khi tiến hành DH qua mạng

Một số Website thiên về biểu diễn, cung cấp tất cả những kiến thức cần thiếtcho HS dẫn đến tình trạng y lại, kiến thức trùng lặp nhiều với SGK, chưa tận dụnghết nguồn học liệu ngoài mạng, chưa rèn luyện được cho HS tư duy làm việc độc

lập với máy tính và Internet.

- Về điều kiện cơ sở vật chất và hệ thống các PM

Cơ sở vật chất còn thiếu, hệ thống PM hỗ trợ được Việt hóa còn ít Do vậy,

gây khó khăn cho việc tiếp cận và sử dụng của người dạy và người học

- Về nguồn nhân lực tham gia lĩnh vực đào tạo trực tuyếnThiếu đội ngũ chuyên gia trong lĩnh vực xây dựng các hệ thống đào tạo trực

tuyến Mặc dù chủ trương xã hội hóa giáo dục đã đạt được nhiều kết quả tốt trong

thời gian gần đây, tuy nhiên, DH qua mạng vẫn rất cần sự quan tâm tham gia xâydựng từ các cá nhân, tập thể hay công ty lớn đặc biệt là đội ngũ chuyên gia có kinh

nghiệm trong lĩnh vực này.

Bên cạnh đó hầu hết GV chưa đáp ứng về trình độ CNTT hay còn tâm lý

“ngại khó” trong lĩnh vực đào tạo trực tuyến hay kết hợp trực tuyến và trực tiếp.

- Quan điểm hiện tại về dạy và học qua mạng chưa khuyến khích được sự

phát triển của những hình thức đảo tạo trực tuyến xuất phát từ những lo ngại điềukiện triển khai và chất lượng dao tao

1.2 CƠ SỞ LÍ LUẬN

1.2.1 Khái niệm Học tập đảo ngược

1.2.1.1 Định nghĩa

Hiện nay lý thuyết học tập đảo ngược đã được áp dụng rộng rãi nhưng rất ít

định nghĩa về học tập đảo ngược.

14

Nguyễn Văn Lợi định nghĩa dưới dạng mô hình lớp học: “Lớp học nghịch

đảo - mô hình DH kết hợp trực tiếp và trực tuyến”[10] Định nghĩa mới phản ánh ởphương diện hình thức tô chức DH của một mô hình được tô chức trên cơ sở lýthuyết của học tập đảo ngược, chưa phản ánh được bản chất của học tập đảo ngược

Phân tích quan điểm Flipped learning Network, chúng tôi đồng ý và sử dụngđịnh nghĩa: Học tập đảo ngược là một tiếp cận về phương pháp sư phạm, trong đóviệc hướng dẫn trực tiếp chuyền từ không gian học tập theo nhóm sang không gian

học tập cá nhân và do đó không gian học tập theo nhóm trở thành môi trường học

tập động và tương tác mới mà nhà giáo dục hướng dẫn người học khi họ áp dụng

khái niệm và tham gia một cách sáng tạo vào các vấn đề [21]

Định nghĩa trên phản ánh học tập đảo ngược ở phương diện bản chất Theo

đó, học tập đảo ngược đề xuất một mô hình học tập có những khác biệt trong cáckhâu trong quá trình DH so với lớp học truyền thống: việc nghe giảng, học nội dungkiến thức cơ bản được thực hiện trước khi tới lớp (hướng dẫn trực tiếp theo khônggian học tập nhóm trong lớp học truyền thống sang không gian học tập cá nhân);việc luyện tập, thảo luận, vận dụng và mở rộng kiến thức được thực hiện trên lớp

(không gian học tập theo nhóm trên lớp trở thành môi trường học tập và tương tác mới).

Flipped learning Network cũng đã đặt ra yêu cầu không đồng nhất khái niệmhọc tập đảo ngược với lớp học đảo ngược Học tập đảo ngược là lý thuyết để xâydựng lớp học đảo ngược Một nhà giáo dục có thé “lật lớp học” của mình nhưng

không phải cứ “lật lớp học” là tạo ra lớp học đảo ngược nếu không trên quan điểm

“DH lay người học làm trung tâm” và đáp ứng các yếu tố của học tập đảo ngược

Trong phạm vi luận văn chúng tôi định hướng xây dựng mô hình học tập dao

ngược với công cụ là website học trực tuyến Như vậy, mô hình học tập đảo ngược

là mô hình học tập kết hợp học trực tuyến trên website và học trực tiếp, được xâydựng trên cơ sở lý thuyết học tập đảo ngược với quan điểm “DH lấy người học làmtrung tâm” và đáp ứng các yêu t6 của học tập đảo ngược

1.2.1.2 Các yếu tô của học tập đảo ngược

Các yếu tô của học tập đảo ngược có thể khái quát gồm môi trường linh hoạt,

văn hóa dạy và học, nội dung có chủ ý, nhà giáo dục chuyên nghiệp [23].

15

- Môi trường học tập linh hoạt:

Học tập đảo ngược cho phép các nhà giáo dục thực hiện các chế độ học tập

khác nhau Họ tạo ra không gian học tập linh hoạt cho phép người học chủ động lựa

chọn thời gian và địa điểm học, lựa chọn hình thức học phù hợp với trình độ củamình Trong không gian học tập linh hoạt đó, người học có thể tương tác với máytính, tương tác với nhau, với GV khi cần thiết và GV có thé tao mối liên kết tốt vớingười học, theo dõi tiễn độ và kết quả học tập của HS dé có các điều chỉnh phù hợp

- Văn hóa dạy và học:

Học tập đảo ngược tiếp cận theo quan điểm DH lấy người học làm trung tâm.Quá trình học tập trước khi đến lớp tạo cơ hội phát triển khả năng tự học, tính tíchcực chủ động học tập của người học Thời gian học tập trên lớp dành dé luyện tập,

thảo luận và tạo cơ hội học tập phong phú cho người học Như vậy nhận thức được

điều này HS sẽ có thái độ và kỷ luật học tập tốt hơn Với vai trò là người hướng

dẫn, GV có thể nhận biết rõ các vấn đề mà HS đang gặp phải, có nhiều thời giangiúp đỡ HS thảo luận, luyện tập và có thé điều chỉnh dé nâng cao chất lượng bai

giảng thông qua các đóng góp của HS.

- Nội dung có chủ ý:

Giáo viên xác định nội dung DH, hoạt động học tập và PPDH đề đạt hiệu quả

tối ưu trong quá trình DH lấy người học làm trung tâm và chiến lược học tập tích

cực.

HS cũng có thé xác định được các nội dung dé hoặc khó với bản thân dé điều

chỉnh thời gian học hợp lý cho từng nội dung, có cách học phù hợp với trình độ của

bản thân và sẽ có định hướng về các vấn đề chưa thức sự nắm vững, cần thảo luận,

giải đáp khi tới lớp.

- Nhà giáo dục chuyên nghiệp:

Trong học tập đảo ngược, nhà giáo dục không thé hiện vai trò nổi bật nhưtrong lớp học truyền thống nhưng là thành phần không thể thiếu trong sự thành

công của mô hình Nhà giáo dục trong mô hình học tập đảo ngược yêu cầu phải có năng lực chuyên môn, năng lực sư phạm, năng lực CNTT Do đó thé hiện sự chuyên nghiệp trong thiết kế bài giảng cho HS trong quá trình học trước khi tới lớp, tổ chức

các hoạt động học tập trên lớp một cách hiệu quả, thu nhận và phản hồi thông tin

16

đối với các đối tượng người học khác nhau trong toàn bộ quá trình học tập của họ.

1.2.2 Bản chất của Học tập đảo ngược

Bảng 1 1 So sánh lép học truyền thống và lớp học theo mô hình hoc tập đảo ngược

học tập đảo ngược Trình tự các khâu trong

QTDH

Kiêm tra kiên thức dau vào > học kiên thức mới >

ôn tập, củng cô kiêm tra, đánh giá

Không gian học kiến thức

cơ bản của bài mới

Không gian học tập tập

thé, cố định trên lớp

Không gian học tập cá

nhân, linh hoạt theo điều

kiện và nhu câu của HS Thời gian và thời lượng

học kiến thức cơ bản của

bài mới

- Thời gian: giờ học trên

lớp

- Thời lượng: 80%-90%

thời gian gid học

- Thời gian: linh hoạt

theo điều kiện và nhu

ít cơ hội được trao đôi và

hỗ trợ từ bạn học, GV

Không gian học tập tập

thể, theo nhóm trên lớp,nhiều cơ hội được traođổi và hỗ trợ từ ban học,

GV

Mức độ tư duy chủ yếu

trong các giai đoạn học

tập (theo thang tư duy của

Bloom - sửa đổi 2011)

- Trên lớp: nhận biết,thông hiểu

- Vệ nha: vận dụng

- Trước khi tới lớp: nhận

biết, thông hiểu

Lớp học truyền thống MH HT đảongược

Học sinh có Học sinh và

nhiệm vụ làm Sang tao giáo viên làm

bài tập việc cùng nhau

(sau giờ học) —- trong ngày học

— - với mức độ

Phân tích học tập.

Giáo viên giới Tài liệu học tập

thiệu các tài mới được giới

liệu học tap thiệu tới học

mới tới học sinh bên ngoài

sinh lớp học như là

(80%-90% bai tap vé nha

thoi gian trên lớp) Thang tư duy của Bloom

Hình 1 5.So sánh các mức độ tư duy trong lớp học truyền thống và lớp học tổ

chức theo mô hình học tập đảo ngược.

Qua Bảng so sánh mô hình lớp học truyền thống và mô hình Học tập đảongược, hình so sánh các mức độ tư duy trong mô hình lớp học truyền thống và mô

hình học tập đảo ngược có thé khang định: mô hình học tập đảo ngược không phủ

định mô hình lớp học truyền thống mà có điểm tiến bộ hơn lớp học truyền thống.Lớp học đảo ngược được xây dựng trên cơ sở lý thuyết học tập đảo ngược, bản chất

cũng là điểm tiến bộ hơn lớp học truyền thống là mô hình tạo điều kiện thực hiện tốt

hơn quan điểm “DH lấy người hoc làm trung tâm” với việc tạo môi trường học tậplinh hoạt đồng thời đảm bảo tính tích cực, phát triển các năng lực cho người học

(năng lực tự học, năng lực hợp tác, năng lực CNTT&TT ), với văn hóa DH tôn trọng người học, với việc tăng cơ hội cho HS được tương tác với GV và bạn học

qua đó được trao đôi, hỗ trợ kịp thời trong quá trình học tap

1.2.3 Các giai đoạn tô chức học tập theo mô hình học tập đảo ngược

Khi áp dụng lý thuyết học tập đảo ngược, GV có thé linh hoạt trong tổ chức

DH tuy nhiên trên cơ sở khái niệm Học tập đảo ngược thì mô hình học tập đảo

ngược gồm 2 giai đoạn bắt buộc là tổ chức lớp học đệm và tổ chức giờ học trên lớp.1.2.3.1 Tổ chức lớp học đệm - học trực tuyến

Tổ chức lớp học đệm là giai đoạn tổ chức cho HS tự học trên website để tựlĩnh hội các nội dung kiến thức cơ bản của bài học trước khi tới lớp Các yếu tố

chính của lớp học đệm là:

18

- Cung cấp kiến thức cơ bản cho HS trước khi đến lớp: HS được tiếp xúc đầu

tiên và học nội dung kiến thức cơ bản qua các bài giảng của GV theo hình thức học

trực tuyến.

- Tạo động lực học tập, hứng thú học tập cho HS.

- Giúp HS định hướng rõ các nội dung kiến thức khó cần được GV, bạn học

hỗ trợ giải đáp trong giai đoạn học trên lớp.

- Cung cấp cơ chế đánh giá kết quả học tập bước đầu của HS

1.2.3.2 Tổ chức giờ học trên lớp

G1ờ học trên lớp tập trung đến các hoạt động luyện tập, vận dụng để làm sâusắc thêm kiến thức, mở rộng kiến thức và nâng cao kỹ năng của HS trong việc sử

dụng kiến thức đã nắm vững.

12.4 Những ưu điểm, khó khăn và những lưu ý khi sử dụng Mô hình học tập

đảo ngược trong DH

1.2.4.1 Uu điểm

- Môi trường học tập linh hoạt:

Người học có thé chủ động lựa chọn thời gian và địa điểm học tập kiến thức

cơ bản: với các thiết bị có thé kết nối internet như smart phone, máy tính, ipad người học có thể học bất cứ lúc nào và ở bất cứ nơi đâu Ngoài ra, người học khivăng mặt trên lớp cũng không lo bi mat bài

- Tạo điều kiện hướng vào DH cá thé đồng thời tăng cơ hội dé HS được hỗ

trợ từ GV và các HS khác:

Với không gian học tập cá nhân trước khi đến lớp, các đối tượng HS (giỏi,

khá, trung bình, yếu) có thê tự điều chỉnh thời gian, tốc độ học tập phù hợp với khả năng của bản thân Trong thời gian học tập trên lớp, với việc tổ chức các hoạt động

học tập phong phú, GV có cơ hội quan tâm, hướng dẫn cả đối tượng HS khá giỏi và

HS yếu Với các hoạt động trên diễn đàn trực tiếp (phòng chat) hay diễn đàn tin tứccủa lớp học đệm và hoạt động thảo luận trên lớp tạo điều kiện cho HS nhận được sự

hỗ trợ, hướng dẫn của GV và bạn học khi cần thiết

- Rèn luyện và phát triển các năng lực ở HS:

Gồm các năng lực chung như năng lực tự học, năng lực hợp tác, năng lực

19

giải quyết vấn đề và sáng tạo, năng lực giao tiếp, năng lực CNTT & TT cũng như

các năng lực chuyên biệt của môn học.

- Phát huy tính tích cực, chủ động và sáng tạo học tập của HS:

Trong phần lớn các khảo sát, khi được học tập theo mô hình học tập đảongược, đặc biệt với các môn học theo đúng nhu cầu, HS rất hứng thú và có tinh thần

tự chủ, trách nhiệm trong học tập.

- Tăng tính chuyên nghiệp cua GV trong quá trình DH:

Dé tổ chức DH theo mô hình học tập đảo ngược, GV phải thực hiện hàngloạt các công việc một cách chuyên nghiệp: thiết kế bài giảng đa phương tiện đảmbảo chất lượng và tạo hứng thú học tập cho HS, xây dựng website học trực tuyếnhoặc sử dụng các công cụ để tải bài giảng lên mạng, theo dõi và đánh giá kết quảhọc tập của HS trước khi đến lớp, tô chức hiệu quả các hoạt động học tập trên lớp,

tiếp tục hướng dẫn và quan tâm các đối tượng HS khác nhau, rút kinh nghiệm và có

các điều chỉnh phù hợp

- Quản lý hiệu quả quá trình học của HS:

GV có thể thường xuyên theo dõi, hướng dẫn HS trong quá trình học và cónhững đánh giá dé có các điều chỉnh phù hợp

- Các bài giảng của GV sử dụng trong mô hình học tập đảo ngược có thé

chỉnh sửa linh hoạt dé sử dụng lâu dài và các tài nguyên học tập trên website học

trực tuyến có thé được sử dụng nhiều mục đích khác nhau.

1.2.4.2 Khó khăn

- GV cần đầu tư nhiều thời gian và công sức khi tổ chức DH theo mô hình

học tập đảo ngược Đây là một khó khăn khi hiện nay ngoài công tác chuyên môn,

GV còn phải tham gia nhiều hoạt động và công tác khác trong nhà trường Đề tổchức DH theo mô hình học tập đảo ngược GV cần đầu tư thời gian nhiều hơn so với

mô hình lớp học truyền thống: thời gian soạn các bài giảng đa phương tiện, thờigian chuẩn bị các hoạt động học tập trên lớp, thời gian theo dõi hoạt động học tập

của HS, tương tác với HS và đánh giá HS trước khi tới lớp Như vậy, ngoài năng

lực chuyên môn và nghiệp vụ sư phạm, GV còn phải tự học dé thành thạo kỹ năng

CNTT&TT.

- Khó áp dung rộng rãi do yêu câu vê yêu tô công nghệ.

20

- Khó áp dụng khi HS trong tinh trạng quá tải Mô hình học tập đảo ngược áp

dụng tốt đối với các môn học chuyên ở trường THPT Chuyên hoặc các môn học tựchọn trong chương trình giáo duc phổ thông mới

1.2.4.3 Những lưu ý khi sử dụng mô hình học tập đảo ngược

- Phải có sự chọn lọc khi sử dụng mô hình học tập đảo ngược

Mô hình học tập đảo ngược không phải là mô hình DH tuyệt đối có thể phùhợp cho mọi nội dung và đối tượng DH Nghiên cứu đã chỉ ra rằng mô hình này phù

hợp với việc giảng dạy các khái niệm cơ bản, các mô hình, cấu trúc, cơ chế hoạt

động, kiến thức thuộc loại quy trình Đồng thời áp dụng chỉ cần thiết và đạt hiệu

quả với đối tượng HS cuối bậc trung học cơ sở, HS THPT, sinh viên đại học và học

viên sau đại học.

- Phải đảm bảo đúng bản chất và đầy đủ các yếu tố của học tập đảo ngượcTrong quá trình tổ chức học tập theo mô hình học tập đảo ngược, phải đặcbiệt lưu ý bản chất và các yếu tố của học tập đảo ngược Nếu không, GV sẽ phạmphải sai lầm là chỉ lật lớp học của mình hay chỉ lạm dụng CNTT chứ không tạo ra

lớp học đúng theo mô hình học tập đảo ngược.

- Phải có kế hoạch đồng bộ cho việc áp dụng mô hình

GV phải có kế hoạch đồng bộ cho việc áp dụng mô hình trong DH GV phải

thực hiện các bước chuẩn bị, hướng dẫn HS tiếp cận với mô hình vì phần lớn HScòn chưa quen với mô hình này nên sẽ gặp nhiều khó khăn, thậm chí lơ là trong việc

tham gia lớp học đệm trước khi tới lớp.

1.2.5 Vai trò của Website học trực tuyến nâng cao hiệu quả của mô hình học tập

đảo ngược

- Cho phép tô chức lớp học đệm với đầy đủ các khâu của quá QTDH:

+ Kiểm điện HS: với tinh năng của website học trực tuyến, GV có thé theo

dõi việc tham gia lớp học của từng HS.

+ Kiểm tra bài cũ: bằng tính năng tạo các đề kiểm tra trực tuyến.

+ Học bài mới: website học trực tuyến cho phép tải bài giảng dưới nhiều

dạng khác nhau ở mức đơn giản là các video bài giảng hay đặc biệt hiệu quả là các

bài giảng đa phương tiện cho phép HS tương tác trực tiếp với máy tính và với bài

21

học Thông qua việc hoàn thành các nhiệm vụ đặt ra trong quá trình học, HS sẽ chủ

động lĩnh hội kiến thức vả tạo thêm hứng thú, động lực học tập cho HS

+ Kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của HS: Kiểm tra và đánh giá là một

khâu không thé thiếu được của QTDH Đó là yêu cầu khách quan đối với việc pháttriển lý luận DH Website học trực tuyến tạo điều kiện thuận lợi cho việc kiểm trakết quả học tập của HS với tính năng tạo các đề kiểm tra trực tuyến sau mỗi bài họcgồm câu hỏi tự luận, câu hỏi trắc nghiệm khách quan với nhiều loại khác nhau và

cho phép tạo câu hỏi sử dụng hình ảnh, video, flash minh họa đồng thời xuất kết

quả ngay sau khi HS hoàn thành bài kiểm tra Qua đó, HS tự đánh giá kết quả họctập dé tự điều chỉnh hoạt động học tập trước khi tới lớp GV kiểm tra được kết quảhọc tập của mỗi HS dé đánh giá và có định hướng hoạt động phù hợp trong giờ học

trên lớp.

- Cho phép tạo nguồn tài nguyên học tập phong phú và tiện ích:

Website học trực tuyến cho phép tạo tài nguyên dưới nhiều thể loại khácnhau: văn bản, hình ảnh, video, flash để phục vụ cho quá trình học của HS cũng như

dé tham khảo trong quá trình DH của GV.

Website cũng cho phép thiết lập ngân hàng câu hỏi dé chiết xuất thành các dé

thi sử dung trong quá trình kiểm tra, đánh giá kết qua học tập hay quá trình ôn tập,củng cố kiến thức của HS

- Cho phép tạo công cụ quản lí quá trình học tập của HS có hiệu quả:

GV có thé quản lý lớp học đệm hiệu quả thông qua kiểm soát sự truy cập của

HS, quản lí kết quả học tập của HS sau mỗi bài học và đánh giá sự tiến bộ trong quá

trình học tập của HS.

- Cho phép tạo môi trường học tập có tính tương tác cao:

Ngoài tính năng cho phép tải các bài giảng đa phương tiện cho phép tương

tác giữa HS với máy tính và với bài học, website học trực tuyến có tính năng tạo

“phòng chat” cho phép tương tác giữa GV với HS, HS với HS Qua đó HS có thétrao đối, tranh luận với nhau về các van đề học tập hoặc nhận được sự hướng dẫn từ

GV, bạn học Đó là môi trường học tập mà HS có thé tăng cường tinh tích cực, chu

động, nâng cao trách nhiệm học tập của bản thân đồng thời luôn nhận được sự hỗtrợ từ GV và bạn học khi cần thiết

22

1.3 CƠ SỞ THỰC TIEN

1.3.1 Tình hình xây dựng và sử dụng website học trực tuyến môn Sinh học ở

Việt Nam

DH Sinh học qua mạng ở Việt Nam đã được triển khai với một số địa chỉ:

hilp:/www.sinhhocVietnam.com/, http:/mhasinhhoctre.com, http://violet.vn/,

http://thuviensinhhoc.com, https://thpt.iss.edu.vn/, https://zuni.vn/https://hocmai.vn/,

Day là những trang thông tin tong hợp, diễn dan trao đổi kiến thức, bai tập sinhhọc được thể hiện dưới dạng trình chiếu các đoạn video quay bài giảng, các bàigiảng đa phương tiện, các kỳ thi trực tuyến, giải đáp đề thi, giải đáp thắc mắc của

HS và cả GV, cung cấp kiến thức tham khảo hay cung cấp tư liệu được lập raphục vụ nhu cầu của người học

Một đặc điểm chung dễ nhận thấy của các website DH trực tuyến môn Sinhhọc qua mang là tính tương tác còn rất hạn chế Da số các bài giảng được thé hiệndưới dạng các video trong đó GV đọc lại nội dung phần trình chiếu hoặc dưới dạngvideo quay lại bài giảng trực tiếp của GV Đây là phương pháp chủ yếu của các

khóa luyện thi đại học và cả một số website DH trực tuyến chương trình THPT.Theo chúng tôi, ưu điểm của các bài giảng này chỉ dừng lại ở việc truyền tải nội

dung nhanh chóng và đến số lượng lớn người học nhờ ứng dụng CNTT và khái quátkiến thức cơ bản đáp ứng nhu cầu của số ít người học Nhưng nhược điểm lớn củacác bài giảng này là HS tiếp thu một cách thụ động, không phát huy được các nănglực học tập và thường nhanh chán, dẫn đến mất tập trung

LUYEN THI DAI HOC OLINE mon SINH HOC Chọn Giống Bằng Cách G.

Tia tử ngoại

* Kích thích nhưng khôn9, 98 iion nce, he

biệt là bước sông 2570 A lược ADN hap thu

nhiêu nhất.

* Người ta dùng tia tử ngoại dé xử lý vi sinh

vet bào tử vaBE do chúng không có

kha nan jae én sâu — gay đột Diến qen và

đột biến

Hình 1 6 Dạy trực tuyến môn Sinh học ở Việt Nam trên youtube

23

Hình 1 7 Dạy học trực tuyến môn Sinh học trên website https://thpt.iss.edu.vn/

Về nội dung kiến thức, thường là sự tái hiện một cách khái quát các nội dungkiến thức cơ bản trong SGK

TẾ BAO NHÂN SO VÀ TẾ BAO NHÂN THỰC

Thanh phan quan trọng nhất trong

thành tế bao là peptiđôglican Mang sinh chất

N _ ‡Thành tế bao

Peptiđoglican: gom các chuỏi ` : y

cacbohidrat liên ket nhau bang TƯ VAN ,/ he

các đoạn polipeptit ngán / 5

Riboxom ⁄ Roi

— Vo nhảy

Hình 1 8 Nội dung bài giảng môn Sinh hoc trên website https://thpt.iss.edu.vn/

Về cau trúc một bài giảng hoặc một chuyên đề thường chỉ gồm 2 phần chính

là tóm tắt các kiến thức cơ bản và luyện tập, củng có

€ ) @ | cadasa.vn/khoi-lop-10/bai-tap-va-cau-hoi-te-bao-nhan-so-tiep.aspx

D> day học trực tuyến môn sinh

>> Chương|: THÀNH PHAN HOA HỌC CUA TI

y~ Chương ll CAU TRÚC CUA TE BẢO

v

@EasyPDFCombine | share Files LÝ] Convert Files '] Language Tools [7% 67°F Hanoi, Viet Nam (jj Facebook [>

Bai Giảng Ly thuyét Bài tập

if ĐNG owe

* Bài 7: Tế bào nhân so

- Bài 9: Tế bảo nhân sơ (tiếp theo}

**” Tám tắtlý thuyét va những van đề‹ Bài tập sách giáo khoa và câu hỏi mở rộng

Bài tập sách giáo khoa và câu hói & Số phan: 6 phần

Hiện tại môn Sinh học chưa có video bài giảng.

WA pai 9 Tế bào nhân sở (epithe) Mời các bạn tham khảo tài liệu trước!

Ww" Tám tắtý thuyết và những vấn đề ‹ Đánh giá bài giảng:

"— = *+*#*

Hình 1 9 Cấu trúc bài giảng môn Sinh học trên website https://casada.vn/

24

@ CHUYÊN DE 2 CƠ SỞ VAT CHẤT VÀ CƠ CHẾ DI TRUYEN Ở CAP ĐỘ PHAN TU

@ Bài 3 Gen, mã di truyền oánh giá (5/1336): * * # % +

%# Bai 5 Điều hòa hoạt động của gen

©) Tài liệu bài giảng

Hình 1 10 Cau trúc một chuyên dé trong khóa học Luyện thi đảm bảo

Chúng ta thấy một khóa học như trên được chia thành các chuyên đề, trong

đó gồm các bài học, mỗi bài học gồm có Bài giảng, tài liệu bai giảng, bai tập tự

luyện và đáp án bài tập tự luyện Cấu trúc như vậy không chỉ sẽ rất hạn chế sựtương tác, giao tiếp giữa GV với HS và với máy tính, mà còn không phù hợp vớimột khóa học ôn thi đại học đòi hỏi phải hệ thống hóa kiến thức

Về Tài liệu bài giảng chỉ là các file pdf chứa nội dung DH tái hiện lại kiến

thức cơ bản trong SGK ở dạng kênh chữ mà hoàn toàn không có kênh hình, không

có phiếu học tập hay hoạt động học tập Do đó sẽ không hấp dẫn và không kích

thích được các em tư duy [7].

1 TẾ BÀO NHÂN SƠ

1 Đặc điểm chung tế bào nhân sơ

® Tế bao nhân sơ chưa có nhân hoàn chính.

*_ Tế bào chất không có hệ thống nội màng, chỉ có bào quan duy nhất là ribôxôm, các bào quan không có màng bao bọc.

+ Kích thước nhỏ (khoảng 1-5 ym và trung bình chỉ nhỏ bằng 1/10 tế bao nhân thực).

Ưu thế của tế bảo nhân sơ

Do tế bào nhân sơ có kích thước nhỏ nên có các uu thé:

Tỉ lệ S/V lớn > Sự trao đổi chất với môi trường diễn ra với tốc độ rất nhanh > Tế bao

sinh trưởng nhanh > Khả năng phân chia nhanh > Số kượng tế bao tăng nhanh.

2 Cấu trúc tế bảo nhân sơ

® Té bảo nhân sơ có cấu tạo gém 3 thành phần chính là: mang sinh chất, tế bao chất và

vùng nhân.

*_ Ngoài ra còn có một số thành phan phụ: thành tế bào, vỏ nhầy, lồng và roi.

a Thành tế bào, màng sinh chat, lông và roi Thành tế bào

© Có ở đa số các tế bào nhân sơ,

® Thành phan hóa học chủ yếu là peptiđôglycan (cấu tạo từ các chuỗi cacbohidrat liên kết với nhau bang các đoạn pélipeptit ngắn).

*®_ Chức năng: quy định hình dạng của tế bao.

© Dua vào cấu trúc và thành phần hóa học của tế bao chia vi khuẩn thành 2 loại:

Hình 1 II Tư liệu một bài giảng môn Sinh học trên website

https://thpt.iss.edu.vn/

Về Bai tập tự luyện là các câu trac nghiệm được đóng gói thành file pdf và

ngay phía sau là file Đáp án hoặc các câu hỏi được GV nêu ra và ngay sau đó cung

25

cấp đáp án Đây có thê nói là một nhược điểm rất lớn của các khóa học trên website

này Kết quả là HS không có động lực dé làm bài, động lực dé tư duy, làm xong HSphải tự đếm và tính điểm Với nhiều website, phần củng cố luyện tập chỉ đừng lại ởcác câu hỏi và bài tập trong SGK, ở mức độ tư duy nhận biết hay thông hiểu

@ | cadasaavn/plsyer/CDSPlayer_image.aspxfid=hBGm3QARuGA=

Hình 1 12 Bai tập củng cô trong một bài hoc trên website https://casada.vn/

Trên các website cũng thường có các Đề kiểm tra, giúp HS tự kiểm tra đượckiến thức của mình đồng thời được tập rượt trước khi bước vào đợt kiểm tra Tuy

nhiên vẫn có một số được đóng gói thành file pdf Một số website đã sử dụng tínhnăng tổ chức các kỳ thi trực tuyến nhưng cũng chưa khai thác được tinh năng phanhồi [7]

Đặc biệt một số website còn thiếu chuyên nghiệp khi còn mắc các lỗi về nội

dung hay hình thức thé hiện

LÁ & Bài tập và cầu hỏi Tế bào n x T

J

€ ở con 10/bai-tap-va-cau-hoi-t asp địa re Ot f ®.E

"P= dạy học trực tuyến môn sinh ] OQEasyPDFCombine | share Files L Convert Files 12) Language Tools {7% 67°F Hanoi, Viet Nam (fj Facebook > Listen to the Radio

@x->» ChươngI: THÀNH PHAN HOA HỌC CUA TI

‘y~ Chương II CAU TRÚC CUA TE BAO

Bài Giảng Lý thuyết Bài tập

TT ** Bài7: Tế bào nhân sơ

-Bai 9: Tế bào nhân sơ (tiếp theo)

*°®” Tám tắt ý huyết và những vấn đề ‹ Bài tập sách giáo khoa và câu hỏi mở rộng

Bài tập sách giáo khoa và câu hỏi © sómảno màn

© stn xem 161 aa: 6 arvpnan

© Tám tắtlý thuyétva những vẫn đề c

` Bài tập sách giáo khoa và câu hồi k

Hiện tại môn Sinh học chưa có video bài giảng Mời các bạn tham khão tài liệu trước!

© Bài 9: Tế bào nhân sơ(tiếp theo)

Ww" Tám tắt thuyết và những vấn đềc Đánh giá bài giảng

# # w W

Tớm tắtlƒ thuyétva những vẫn đề c Bài 9 - TÉ BÀO NHÂN THỰC (tiếp theo)

oe Bài tập sách giáo khoa và câu hỏi 3 ¿Š, ee F ‘

Pl we ÂU HỘI I TẬP H GIÁO KH(

'°” Bài 11: Vận chuyển các chất qua m

wt Cau 1 Trinh bay cấu trúc va chức năng của luc lap.

"Tom tét iy thuyếtvà những vấn đề ‹

wat ¬- âu 2 Nêu cấu trúc và chức năng của ti thé bùitdgs6zn/67u9699202h8 Câu 2 Nêu cấu trúc và chức năng cũatỉ thể.

~ Chương iit: CHUYEN HOÁ VAT CHẤT VÀ Ni

>> CHƯƠNG IV: PHAN BAO

PHAN 3: SINH HOC VI SINH VAT Câu 4 Nêu các chức năng của không bao.

Câu 3 Nêu cấu trúc và chức năng cia lizôxôm.

Hình 1 13 Lỗi trên website https://casada.vn/

26

Đồng thời đa số website vẫn chưa khai thác được một số chức năng hữu ích

như tạo Diễn đàn, Phòng chat dé HS có điều kiện trao đổi với nhau và với GV,

được hỗ trợ kịp thời khi gặp khó khăn trong học tập.

Sinh hoc là môn khoa học thực nghiệm với nhiều kiến thức khó có thé biểu

diễn trong môi trường lớp học DH qua mạng với sự hỗ trợ của công nghệ hứa hẹn

sẽ khắc phục được điều này Tuy vậy, vẫn đề này đa số các website DH Sinh học

chưa thực hiện được.

GV và HS hiện nay còn thiếu kỹ năng dạy và học qua mạng, không chỉ vềmặt sử dung và khai thác công nghệ ma cả về PPDH, đây là một trở ngại không nhỏ

cho việc DH Sinh học nói riêng và DH nói chung, cả ở trong nhà trường và trong

đào tạo qua mạng Một Website được xây dựng hết sức công phu, nội dung hữu íchnhưng không được khai thác hết để đem lại hiệu quả sẽ gây lãng phí Do vậy kiến

thức được đưa lên phải khắc phục được tính khô cứng, tránh những kiến thức gây

nhàm chán đối với HS, tăng lượng kiến thức mang tính ứng dụng cao, kiến thức liênquan theo chủ đề được quan tâm, kiến thức bổ sung cho SGK và kiến thức trên lớp,

có thé dựa theo nhu cầu của người học nhưng vẫn phải đảm bảo nội dung chương

trình Đặc biệt cần đảm bảo tính tương tác để phát triển các năng lực học tập và tạo

động lực, hứng thú học tập cho HS [7].

Như vậy, có thể thấy DH Sinh học trực tuyến còn nhiều hạn chế như chưađưa ra được cấu trúc bài học hợp lí, còn mắc lỗi về nội dung cũng như lỗi thiết ké,chưa linh hoạt để phù hợp với nhiều đối tượng HS, thiếu tính cập nhật Đặc biệt làchưa khai thác được thế mạnh của CNTT&TT để tích hợp truyền thông đa phươngtiện và tính tương tác trong bài học, tương tác GV với HS và HS với HS còn nhiềuhạn chế

Do đó định hướng xây dựng website học trực tuyến hiện nay ngoài đảm bảocác yêu cầu về nội dung, cấu trúc cần tăng cường tính tương tác Mỗi nội dung hayvan đề học tập trong bài học, cần thiết kế các “tổ hợp nghe nhìn” bao gồm các hình

ảnh trực quan tĩnh và động kết hợp với câu hỏi tìm tòi đưới các dạng khác nhau dé

HS tự khám phá, tự chiếm lĩnh kiến thức: tạo các diễn đàn tin tức, diễn đàn trực

tiếp; tạo các đề kiểm tra trực tuyến tăng cường tính tương tác, giao tiếp giữa HS với

máy tính, GV với HS và HS với HS.

27

1.3.2 Tình hình khai thác và sử dung Internet, website học trực tuyến trong DH

Sinh học ở trường THPT

Chúng tôi đã tiến hành điều tra tình hình khai thác và sử dụng Internet,

website học trực tuyến trong dạy và học Sinh học ở trường THPT trên địa bàn tỉnh

Lạng Sơn.

1.3.2.1 Mục đích điều tra

Điều tra để làm rõ thực trạng su dụng, khai thác Internet va website học trực

tuyến trong DH Sinh học THPT ở Việt Nam hiện nay.

1.3.2.1 Nội dung điều tra

a Đối với HS:

- Điều tra mức độ sử dụng và khai thác mạng Internet trong học tập

- Điều tra việc sử dụng website học trực tuyến trong học tập

- Những khó khăn khi sử dụng mạng Internet và tham gia các website học

trực tuyến.

b Doi với GV:

- Điều tra mức độ khai thác và sử dụng mạng Internet trong DH, những khó

khăn gặp phải khi khai thác mạng Internet trong DH.

- Điều tra mức độ khai thác, sử dụng website học trực tuyến trong DH sinh

học va thăm dò ý kiến của GV về hạn chế của các website hiện nay

1.3.2.2 Phương pháp điều tra

Chúng chúng tôi đã thiết kế phiếu hỏi theo các nội dung điều tra với GV và

HS (Phụ lục 1, 2).

Tiến hành điều tra trên 26 GV giảng dạy môn Sinh học và 143 HS của một

số trường THPT trên địa bàn thành phố Lạng Sơn, huyện Cao Lộc, huyện Bình Gia

(tinh Lạng Son)

1.3.2.3 Két qua diéu tra

a Doi voi HS

- Về mức độ khai thác và sử dung mạng Internet trong hoc tập cua HS

Bang 1 2 Tan suất sử dụng mang Internet của HS THPT trên địa ban tinh Lạng

Son

28

Tần suất Tỉ lệ

Không bao giờ 0%

Thỉnh thoảng 23,08%

Thường xuyên 60,84%

Trong mọi thời gian rảnh rỗi 16,08%

Do tiễn hành khảo sát ở HS thuộc đối tượng khối lớp khác nhau trong bậcTHPT nên có các khối lớp đã được học mạng Internet và cách khai thác mạngInternet trong trường học Số còn lại có ý thức tự học, tự tìm hiểu qua tài liệu hướng

dẫn hoặc quan bạn bè.

Về thiết bị có thé truy cập mạng Internet, có 98,6% HS có thiết bị có thê truycập tốt, có 1,4% không có thiết bị, số HS này chủ yếu là ở trường THPT thuộc địabàn huyện Có 79,72% HS khảo sát có từ 2 thiết bị trở lên, chủ yêu là máy vi tính và

điện thoại.

Khi được hỏi về hai hoạt động được HS dành nhiều thời gian nhất khi truycập mạng Internet thì phần lớn HS chọn 2 hoạt động trong đó có 1 hoạt động truycập Internet phục vụ cho học tập, còn một số ít HS lựa chọn 2 hoạt động là giải trí

và truy cập các trang mạng xã hội.

Tần suất truy cập mạng Internet dé tìm kiếm thông tin cho bài học là:

Bang I 3 Tân suất truy cập mang Internet dé tim kiếm thông tin cho bài học

Tan suất truy cập mạng Internet dé tìm

kiếm thông tin cho bài học

Không bao giờ Thỉnh thoảng

Thường xuyên

Chỉ khi cân thiết

Có 30,07% HS hứng thú với các nhiệm vụ học tập GV giao thực hiện tại nhà

liên quan đến sử dụng mạng Internet; 6,29% khăng định không hứng thú

- VỀ việc sử dụng các website học trực tuyếnHầu hết HS kể tên được các website thường sử dụng dé hỗ trợ học tập, các

webste được nhắc đến nhiều như: Moon.vn, Zuni.vn, violet.com

Có 60,64% HS đã xem các bài giảng trực tuyến hay tham gia các khóa họctrực tuyến ở các môn Toán, Vật lý, Hóa học, Sinh học, Ngoại ngữ, Văn Trong số

những HS này, 85,06% muốn tiếp tục tham gia các lớp học hay khóa học trực

29

tuyến với lý do chủ yếu là nội dung và nguồn tư liệu tham khảo, tài nguyên đáp ứng

được yêu cầu; 14,94% không muốn tiếp tục tham gia với các lý do chủ yếu là Nộidung không có ích và không phong phú (Giống SGK, PPDH không hấp dẫn, chi phí

cao, chưa thành thạo kỹ năng sử dụng CNTT).

- Về những khó khăn gặp phải khi sử dụng Internet trong học tập và thamgia các khóa học trực tuyến thê hiện ở bảng 1.4

Bang 1 4 Những khó khăn gặp phải khi tìm kiếm thông tin trên mạng và tham gia

các khóa học trực tuyến cua HS

Những khó khan gặp phải Không có thời gian

Ít thông tin hay khóa học phù hợp 26,57%

Kỹ năng CNTT chưa thành thạo 6,29%

Cước phí cao 12,58%

Lí do khác 18,9%

Trong lựa chọn lý do khác, các lý do được HS nêu ra có thê kê đến là: nhiều

nguồn thông tin khác nhau, nhiều nguồn thông tin không dang tin cậy, khó khăn khimuốn hỏi bài, không phù hợp cách học

b Đối với GV

- Về mức độ khai thác và sử dụng mạng Internet trong DH

Bang 1 5 Tan suất truy cập mang Internet dé phục vụ công tác giảng day môn Sinh

Phân lớn GV khăng định Việc sử dụng Internet trong DH là cân thiết và

mang lại hiệu quả cao Khi truy cập mạng Internet dé phục vụ công tác giảng day,

các hoạt động chủ yếu là tham khảo, download giáo án và bài giảng điện tử; Tìmkiếm thông tin, tư liệu phục vụ bài dạy, cập nhật kiến thức dé nâng cao trình độ

Những khó khăn gặp phải khi truy cập mạng Internet để phục vụ công tác giảng dạy

giảng dạy đôi với GV được thê hiện trong

Bang 1 6.

30

Bang 1 6 Những khó khăn gặp phải khi sử dung Internet cua GV

Khó khăn gặp phải Tỉ lệ

Trình độ CNTT thấp nên chưa khai thắc có hiệu quả 15,38%

Tư liệu, thông tin có giá trị sử dụng thấp, thường phải gia công lại | 38,46%

Chi phí cao ( phí truy cập mạng, phi xem và tai tài liệu ) 23,08%

Thông tin, tư liệu có bản quyên, không thể xem hoặc tải 23,08%

- Vé mức độ khai thác và sử dụng các website học trực tuyên trong DH Sinh

học, nhận định về các hạn chế cua website học trực tuyén.

Tần suất truy cập các website của GV được thé hiện trong bảng 1.7

Bang 1 7 Tan suất truy cập các website của GV

Tần suất Tỉ lệ

Không bao giờ 0%

Thỉnh thoảng 7,69%

Thường xuyên 61.54%

Rât thường xuyên 30,77%

Trong đó các website GV Sinh học thường sử dụng có thê kê đến gồm:

violet.vn, thuviensinhhoc.com.vn

Theo nhận định của các GV tham gia khảo sát, hạn chế lớn nhất của cácwebsite DH Sinh học hiện nay là nội dung chưa đáp ứng nhu cầu (hơn 60%), còn lạinhận định là tính tương tác còn hạn chế

Có 76,92% GV đã tham gia DH trực tuyến hoặc tải các bài giảng của mình

trên các website DH Sinh học.

c Nhận xét, đánh giá kết quả điều tra

Qua kết quả điều tra có thể nhận thấy hiện nay, cả GV và HS đã sử dụng

thường xuyên Internet trong quá trình dạy và học Hầu hết GV và HS đã tiếp cận và

có thái độ tích cực với các website DH qua mạng Một yêu tố thuận lợi khác là phần

lớn HS đã có đủ các điều kiện vật chất đề tham gia học qua mạng Đó là những điềukiện thuận lợi dé triển khai tổ chức học tập theo mô hình học tập đảo ngược Tuy

nhiên website học trực tuyến hiện nay còn nhiều hạn chế đặc biệt là thiếu tính tương

tác Do đó cần có những định hướng để xây dựng website học trực tuyến có thểđược sử dụng hiệu quả trong quá trình day và học nói chung và sử dung dé tô chức

31