Giáo án Vật lí 7 HK I

- Những hiện tượng đó có liên quan đến ánh sáng và ảnh của các vật quan sát được trong các loại gương - Nhìn hình ảnh ở đầu chương và trả lời câu hỏi của GV Hoạt động 2: 3’ Khi nào ta n

Trang 1

Trường THCS Giáo án Vật lí 7

Ngày soạn:

Ngày lên lớp:

Tiết (ppct): 1

Bài 1: NHẬN BIẾT ÁNH SÁNG

- NGUỒN SÁNG VÀ VẬT SÁNG

I MỤC TIÊU :

1 Kiến thức:

- Nhận biết được ánh sáng khi có ánh sáng truyền tới mắt

- Mắt nhìn thấy vật khi có ánh sáng truyền từ vật tới mắt

1 Đồ dùng học tập, dụng cụ thí nghiệm:

- 1 hộp kín, bóng đèn pin được gắn trong hộp như h 1,2a SGK

- Pin, dây nối, công tác

2 Phương pháp dạy học:

- Thực hành - Đàm thoại gợi mở

- Quan sát, so sánh, nhận xét

- Học sinh làm việc nhóm, cá nhân

III TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY - HỌC:

- Đưa ra một số hiện tượng,

một số câu hỏi, gây cho HS

một số bất ngờ, nhằm giới

thiệu những vấn đề cần

nghiên cứu, tạo hứng thú cho

HS

- Nêu câu hỏi: Một người

mắt không bị tật, bệnh, có

khi nào mở mắt mà không

nhìn thấy vật để trước mắt

mắt không ? khi nào ta mới

nhìn thấy một vật?

- Những hiện tượng đó có

liên quan đến ánh sáng và

ảnh của các vật quan sát

được trong các loại gương

- Nhìn hình ảnh ở đầu chương và trả lời câu hỏi của GV

Hoạt động 2: (3’) Khi nào ta

nhận biết được ánh sáng ?

- GV đưa ra cái đèn pin, bật

đèn và chiếu về HS Sau đó

nêu câu hỏi như SGK

- TN chứng tỏ rằng, kể cả khi

đèn pin đã bật sáng mà ta

không nhìn thấy được ánh

sáng từ đèn pin phát ra

- Khi nào ta nhận biết được

áng sáng ?

- Đọc thông tin vào bài học

Trang 2

TRỢ GIÚP CỦA GIÁO

VIÊN

HOẠT ĐỘNG CỦA HỌC

SINH

NỘI DUNG GHI CHÉP

Hoạt động 3: (10’) Khi nào

mắt ta nhận biết được ánh

sáng ?

- Có thể gợi ý cho HS tìm

những điểm giống nhau hoặc

khác nhau trong 4 trường hợp

Đó là khi có ánh sáng

truyền vào mắt ta

- Đọc thông tin phần quan sát thí nghiệm

- Đọc câu hỏi C1,

- Thảo luận nhóm để tìm ra câu trả lời C1

I NHẬN BIẾT ÁNH

SÁNG

C1 Mắt ta nhận biết được (ánh sáng ) khi có ánh sáng truyền vào mắt ta

Hoạt động 4: (15’)Nghiên

cứu điều kiệnnhìn thấy một

vật

- Đặt vấn đề: Ta nhận biết

được ánh sáng lọt vào mắt

ta, nhận biết được bằng mắt

các vật quanh ta, vậy khi nào

ta nhìn thấy một vật

- Đọc thông tin phần II thí nghiệm

- HS làm việc theo nhóm để trả lời C2

- Thảo luận chung lớp để rút

ra kết luận

II.NHÌN THẤY MỘT

VẬT:

C2 Ta nhìn thấy một vật khi có ( ánh sáng từ vật đó) truyền vào mắt ta

Hoạt động 5: Phân biệt

nguồn sáng và vật sáng

- Yêu cầu HS nhận xét sự

khác nhau giữa dây tóc bóng

đèn đang sáng và mãnh giấy

trắng, cụ thể hơn là vật nào

tự nó phát ra ánh sáng, vật

nào phải nhờ ánh sáng từ

vật khác chiếu vào nó rồi

hắt ánh sáng đó lại

- Thông báo từ mới nguồn

sáng, vật sáng

- Đọc thông tin C3

ra kết luận

- Dây tóc bóng đèn tự nó phát ra ánh sáng còn mãnh giấy trắng hắt lại ánh sáng

do vật khác chiếu vào nó

III NGUỒN SÁNG VÀ

VẬT SÁNG

- Dây tóc bóng đèn tự nó phát ra ánh sáng gọi

là nguồn sáng.

- Dây tóc bóng đèn phát sáng và mãnh giấy trắng hắt lại ánh sáng từ vật khác chiếu vào nó, gọi chung là

vật sáng Hoạt động 6: Vận dụng

Hướng dẫn HS lần lượt thảo

luận về câu hỏi C4 và C5

- Đọc câu hỏi C4 và C5

ra câu trả lòi đúng

IV VẬN DỤNG

- C4 Bạn thanh đúng

- C5 Khói gồm nhiều hạt nhỏ li ti

4) Củng cố:

Tóm tắt kiến thức bài giảng, HS Đọc lại nội dung ghi nhớ

* Ta nhận biết được ánh sáng khi có ánh sáng truyền vào mắt ta

* Ta nhìn thấy một vật khi có ánh sáng truyền từ vật đó vào mắt ta.

* Nguồn sáng là vật tự nó phát ra ánh sáng Vật sáng gồm nguồn sáng Vật sáng gồm nguồn sáng và những vật hắt lại ánh sáng chiếu vào nó

5) Dặn dò:

HS về đọc phần có thể em chưa biết HS học thuộc bài, làm các bài tập 1.1  1.6 SBT

 PHẦN BỔ SUNG:

………

Ngày soạn:

Ngày lên lớp:

Tiết (ppct): 2

Bài 2: SỰ TRUYỀN ÁNH SÁNG

Trang 3

Trửụứng THCS Giaựo aựn Vaọt lớ 7

I MUẽC TIEÂU:

1 Kieỏn thửực:

- TN ủụn giaỷn ủeồ xaực ủũnh ủửụứng truyeàn aựnh saựng

- Phaựt bieồu ủũnh luaọt veà sửù truyeàn aựnh saựng

- Vaọn duùng ủũnh luaọt truyeàn aựnh saựng ủeồ ngaộm caực vaọt thaỳng haứng

- Nhaọn bieỏt ba loaùi chuứm saựng

2 Kú naờng:

*ẹũnh luaọt veà sửù truyeàn aựnh saựng

*ẹửụứng truyeàn aựnh saựng ủửụùc bieồu baống moọt ủửụứng thaỳng vaứ coự hửụựng

*Taọp hụùp caực tia saựng laứ chuứm saựng: coự 3 chuứm saựng: song song, hoọi tuù, phaõn kyứ

3 Thaựi ủoọ:

- Tớch cửùc trong hoùc taọp, nhaọn thửực vieọc hoùc taọp

II CHUAÅN Bề:

1 ẹoà duứng hoùc taọp, duùng cuù thớ nghieọm:

*1 ủeứn pin, 1 oỏng truù

*3 maứng chaộn coự ủuùc loó

2 Phửụng phaựp daùy hoùc:

- Thửùc haứnh - ẹaứm thoaùi gụùi mụỷ

- Quan saựt, so saựnh, nhaọn xeựt

- Hoùc sinh laứm vieọc nhoựm, caự nhaõn

III TOÅ CHệÙC HOAẽT ẹOÄNG DAẽY - HOẽC:

Hoạt động 2: nghiên cứu qui

luật về dờng truyền ánh sáng:

GV giới thiệu thí nghiệm hình

C1.

Ống th ẳng

C2 Hỡnh 2.2 Đặt ba tấm bỡa đục lổ sao cho mắt nhỡn thấy dõy túc búng đốn pin đang sỏng qua cỏc lổ A, B, C

-

Cựng nằm trờn một đường thẳng

Đờng truyền của ánh sáng trong không khí là đờng thẳng.

Trang 4

Định luật truyền thẳng của ánh Trong môi trờng trong suốt và

đồng tính, ánh sáng truyền đi theo

đờng thẳng.

Hoạt đông3: Thông báo từ ngữ

mới:

Tia sáng và chùm sáng.

- Yêu cầu HS đọc SGK, dồng

thời GV dùng hình vẽ để giới

thiệu

GV làm thí nghiệm hình 2.4

SGK

Giới thiệu ba loại chùm sáng

- Yêu cầu HS đọc SGK

- Yêu cầu HS đọc và trả lời câu

C3

Gọi đại diện lên trình bàýy kiến

GV thống nhất ý kiến và chốt

lại ở bảng

Hoạt động4: Vận dụng:

- Yêu cầu HS trả lời câu C4

- Yêu cầu và hớng dẫn HS làm

câu C5

- HS đọc SGK và theo dõi quan sát

- HS theo dõi

- HS đọc SGK

- HS trả lời theo nhóm

- HS lên trả lời

- HS thống nhất và ghi vở

- HS trả lời cá nhân

- HS thực hiện theo nhóm

- Đại diện nhóm giải trình theo hoạt động của mình

II Tia sáng và chùm sáng

Biểu diễn đờng truyền của tia sáng

Biểu diễn đừơng truyền của ánh sáng bằng một đờng thẳng có mũi tên chỉ hớng gọi là tia sáng.

Ba loại chùm sáng a) Chùm sáng song song gồm các tia sáng không giao nhau trên đờng tuyến của chúng.

b) Chùm sáng hội tụ gồm các tia

sáng giao nhau trên đờng truyền c) Chùm sáng phân kì gồm các tia sáng loe rộng ra trên đờng truyền của chúng.

III) Vận dụng:

C4 ( HS tự giải thích ) C5

4) Cuỷng coỏ: - Toựm taột kieỏn thửực baứi giaỷng, HS ẹoùc laùi noọi dung ghi nhụự,

- ẹũnh luaọt truyeàn thaỳng cuỷa aựnh saựng: Trong moõi trửụứng trong suoỏt vaứ ủoàng tỡnh, aựnh

saựng truyeàn ủi theo ủửụứng thaỳng.

- ẹửụứng truyeàn cuỷa aựnh saựng ủửụùc bieồu dieón baống moọt ủửụứng thaỳng coự hửụựng goùi laứ tia saựng

5) Daởn doứ: HS veà ủoùc phaàn coự theồ em chửa bieỏt HS hoùc thuoọc baứi, laứm caực baứi taọp 2.1

 2.4 SBT

 PHAÀN BOÅ SUNG:

………

Trang 5

I

) mục tiêu:

KT: Nhận biết đợc bóng tối và bóng nữa tối.

Biết đợc vì sao lại có nhật thực, nguyệt thực.

. KT: Nhận biết và giải thích đợc nhật thực, nguyệt thực.

. TĐ: Củng cố lòng tin vào khoa học, xoá bỏ sự mê tín.

II) chuẩn bị:

1, đèn pin, 1 vật cản bằng bìa, 1 bóng đèn 220 - 40w, 1 màn chắn

Phóng to hình 3.2, 3.3, 3.4 SGK.

2 Phửụng phaựp daùy hoùc:

III TOÅ CHệÙC HOAẽT ẹOÄNG DAẽY - HOẽC:

Hoạt động 1 : Tạo tình huống học

- Tiến hành TN cho HS quan sát -

Yêu cầu HS thảo luận theo nhóm

trả lời câu 1.

? Giải thích tại sao các vùng đó lại

tối hoặc sáng.

- GV chốt lại phần giải thích rồi

yêu cầu HS tìm từ điền vào chổ

trống ở phần nhận xét

Thí nghiệm 2:

- Yêu cầu HS đọc SGK để nắm thí

nghiệm 2.

- Gv giới thiệu dụng cụ và biểu

- HS theo giõi và suy nghĩ

- HS đọc SGK nắm cách làm TN.

1, Thí nghiệm 1:

C1 Phần màu đen hoàn toàn không nhận đợc ánh sáng từ nguồn tới vì ánh sáng truyền theo

Trang 6

diễn TN để HS quan sát , đồng

treo hình 3.2 SGK để HS theo dõi

- Yêu cầu HS trả lời C2

- GV đa ra mô hình mặt trời , trái

đất và mặt trăng và giới thiệu nh ở

SGK.

- Cho HS đọc thông báo ở mục 2

? Khi nào xuất hiện nhật thực toàn

- HS trả lời các câu hỏi C4 ở SGK

- HS trả lời các câu hỏi C5, C6 ở SGK

C2 Trên màn chắn ở sau vật cản vùng 1 là bóng tối, vùng 3 đợc chiếu sáng đầy đủ, vùng 2 chỉ nhận đợc ánh sáng từ một phần của nguồn sáng nên không sáng vùng 3

Nhận xét:

Trên màn chắn đặt phía sau vầt cản có một vùng chỉ nhận đợc

ánh sáng từ một phần của nguồn sáng tới gọi là bóng nữa tối.

II nhật thực, nguyệt thực:

1) Nhật thực:

* Nhật thực : khi mặt trăng nằm trong khoảng từ Mặt Trời tới Trái

Đất

- Nhật thực toàn phần : Khi đứng

ở phần bóng tối, không nhìn thấy Mặt trời.

- Nhật thực một phần : khi đứng ở vùng bóng nữa tối, nhìn thấy một phần của Mặt trời.

2) Nguyệt thực : Khi mặt trăng bị Trái Đất che khuất không đợc Mặt Trời chiếu sáng

C3 Nơi có nhật thực toàn phần nằm trong vùng bóng tối của Mặt Trăng, bị Mặt Trăng che khuất không cho ánh sáng Mặt Trời chiếu đến, vì thế đứng ở đó ta không nhìn thấy Mặt Trời và trời tối lại.

C4 Vị trí 1: có nguyệt thực

Vị trí 2: trăng sáng

III) Vận dụng:

4) Cuỷng coỏ: - Toựm taột kieỏn thửực baứi giaỷng, HS ẹoùc laùi noọi dung ghi nhụự,

* Boựng toỏi naốm ụỷ phớa sau vaọt caỷn, khoõng nhaọn ủửụùc aựnh saựng tửứ nguoàn saựng truyeàn tụựi.

* boựng nửỷa toỏi ụỷ phớa sau vaọt caỷn, nhaọn ủửụùc aựnh saựng tửứ moọt phaàn cuỷa nguoàn saựng truyeàn tụựi.

* Nhaọt thửùc toaứn phaàn ( hay moọt phaàn ) quan saựt ủửụùc ụỷ choó coự boựng toỏi ( hay nửừa toỏi ) cuỷa Maởt Traờng treõn Traựi ẹaỏt.

Trang 7

* Nguyeọt thửùc xaỷy ra khi Maởt Trang bũ Traựi ẹaỏt che khuaỏt khoõng ủửụùc Maởt Trụứi chieỏu saựng.

5) Daởn doứ: HS veà ủoùc phaàn coự theồ em chửa bieỏt HS hoùc thuoọc baứi, laứm caực baứi taọp 3.1

- Biết tiến hành thí nghiệm để thí nghiệm đờng truyền của tia phản xạ trên gơng phẳng.

- Biết xác định tia tới, tia phản xạ, pháp tuyến, góc tới, góc phản xạ trong mổi thí nghiệm.

? Thế nào là bóng tối, bóng nữa tối?

3) Nội dung bài mới:

Hoạt động 1: Tạo tình huống

- GV chỉ cho HS thấy muốn

làm đợc việc đó phải biết đợc

mối quan hệ giữa tia sáng từ

đèn tới và tia sáng hắt lại trên

C1 Mặt kính cửa sổ, mặt nớc, mặt tờng ốp gạch men phẳng bóng

Trang 8

t-ợng ánh sáng: giới thiệu tia

tới SI, tia phản xạ ir.

Hoạt động 4: Tìm quy luật về

sự đổi hớng của tia sáng khi

- Yêu cầu HS dựa vào kết

quả tìm từ điền vào kết luận.

- Yêu cầu HS tiến hành thí

nghiệm để kiểm tra.

- Yêu cầu HS tìm từ điền vào

- HS theo dõi, đọc SGK và tiến hành thí nghiệm nh câu C2.

- HS theo dõi.

- HS tiến hành thí nghiệm và quan sát tia IR.

- HS thảo luận, tìm từ điền.

ánh sáng:

Thí nghiệm:

1) Tia phản xạ nằm trong mặt phẳng nào?

C2 Trong mặt phẳng tờ giấy chứa tia tới.

Kết luận:

Tia phản xạ nằm trong cùng mặt phẳng chứa tia tới và pháp tuyến của gơng tại điểm tới.

2) Ph ơng của tia phản xạ quan

hệ thế nào với ph ơng của tia tới ?

Kết luận:

Góc phản xạ luôn bằng góc tới i'=i

3) Định luật phản xạ ánh sáng:

Trang 9

Hoạt động 6: GV thông báo

và vẽ bảng quy ớc về cách vẽ

gơng và tia sáng trên giấy.

- Yêu cầu HS làm câu C3.

Hoạt động 7: Vận dụng.

- Yêu cầu HS làm câu 4 ở SGK

- HS theo dõi.

- HS trả lời câu C3

- HS làm bài.

Kết luận 1 và 2.

4) Biểu diễn g ơng phẳng và tia sáng trên hình vẽ:

C3.

S N R

I

I III) Vận dụng: 4) Cuỷng coỏ: - Toựm taột kieỏn thửực baứi giaỷng, HS ẹoùc laùi noọi dung ghi nhụự * Định luật phản xạ ánh sáng: - Tia phản xạ nằm trong mặt phẳng chứa tia tới và đờng pháp tuyến của gơng tại điểm tới - Góc phản xạ bằng góc tới. 5) Daởn doứ: HS veà ủoùc phaàn coự theồ em chửa bieỏt HS hoùc thuoọc baứi, laứm caực baứi taọp 4.1  4.4 SBT  PHAÀN BOÅ SUNG: ………

………

……….……… ………

………

……….……… ………

………

……….……… ………

………

……….……… ………

………

……….……… ………

………

……….……… ………

………

……….……… ………

………

Trang 10

- TN để nghiên cứu ảnh của một vật tạo bởi gương phẳng

- Những tính chất của ảnh của một vật tạo bởi gương phẳng

- Vẽ ảnh của một vật đặt trước gương phẳng

2 Kĩ năng:

- Aûnh của một vật tạo bởi gương phẳng không hứng được trên màn chắn

- Khoảng cách từ một điểm của vật đến gương phẳng bằng khoảng cách từ ảnh đến gương

3 Thái độ:

- Tích cực trong học tập, nhận thức việc học tập

II CHUẨN BỊ:

*gương phẳng có giá đỡ thẳng

*Tấm kính màu trong suốt

*2 viên phấn màu

*tờ giấy trắng

III PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC:

IV TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY - HỌC:

- Cho 1 số HS sơ bộ nêu lên

vài ý kiến

- Khi đã có ý kiến khác nhau

hay HS lúng túng không nêu

được thì đặt vấn đề vào bài

- Bài này sẽ nghiên cứu

những tính chất của ảnh tạo

bởi gương phẳng

- Đọc truyện kể của bé Lan

ở phần mở bài

- Nêu lên vài ý kiến

Hoạt động 2: (7’)

- Hướng dẫn HS bố trí TN, làm

TN để quan sát ảnh của một

chiếc đèn pin hay một viên

phấn trong gương phẳng

- Đọc thông tin phần quan sát bố trí thí nghiệm hình 5.2

- Làm việc theo nhóm

I TÍNH CHẤT CỦA ẢNH

TAỌ BỞI GƯƠNG PHẲNG

Thí nghiệm

Hoạt động 3: ( 5’) Xét xem

ảnh tạo bởi gương phẳng

có hứng được trên màn

- Thảo luận nhóm để tìm ra câu trả lời C1

1 Ảnh của một vật tạo

bởi gương phẳng có hứng được trên màn chắn không ?

C1 Kết luậnẢnh của một vật tạo bởi gương phẳng ( không ) hứng được trên màn

chắn, gọi là ảnh ảo

Hoạt động 4: ( 8’)Nghiên cứu 2 Độ lớn của ảnh có

Trang 11

- Yêu cầu HS dự đoán độ

lớn của ảnh ta khi ta đứng

trước gương

- Cho HS tiến hành TN kiểm

chứng như SGK

- Gợi ý dùng thước đo chiều

cao của vật rồi đo chiều cao

Hoạt động 5: ( 7’) So sánh

khoảng cách

- Gợi ý cho HS chủ yếu đo

chiều dài các đoạn thẳng AH,

A’H và có nhận xét thêm là

AH vuông góc với mặt phẳng

gương nhờ êke hay một tờ

giấy vuông góc

- Đọc thông tin C3

ra kết luận

- AH và A’H là khoảng cách từ các điểm A và A’ đến gương

3 So sánh khoảng cách từ một điểm của vật đến gương và khoảng cách từ ảnh của điểm đó đến gương

C3 Kết luậnĐiểm sáng và ảnh của nó tạo bởi gương phẳng cách gương một khoảng ( bằng ) nhau

Hoạt động 6: ( 8’) Giải thích

sự tạo thành ảnh của vật

bởi gương phẳng

- Thông báo: một điểm sáng

A được xác định bằng hai tia

sáng giao nhau xuất phát từ

A Ảnh của A là điểm giao

nhau của hai tia phản xạ tương

ứng

- Yêu cầu HS vẽ tiếp hình 5.4

hai tia phản xạ và tìm giao

điểm của chúng

- Nhắc HS áp dụng định luật

phản xạ ánh sáng hoặc

dùng tính chất của ảnh vừa

thu được ở trên để vẽ Có

thể dùng tờ giấy gấp để đo

các góc vuông

- Đọc câu hỏi C4, thảo luận chung lớp

- Tiến hành vẽ hình 5.4

- Trả lời lần lượt các câu a,

b, c, d để dẫn đến kết luận

II GIẢI THÍCH SỰ TẠO THÀNH ẢNH CỦA VẬT BỞI GƯƠNG PHẲNG

C4 Kết luận:

Ta nhìn thấy ảnh ảo S’ vì các tia phản xạ lọt vào mắt ( đường kéo dài ) đi qua ảnh S’

Hoạt động 7: ( 7’ )Vận dụng

Hướng dẫn HS lần lượt thảo

luận về câu hỏi C5 và C6 - Đọc câu hỏi C4 và C5- Thảo luận chung lớp để rút

ra câu trả lòi đúng

III VẬN DỤNG

- C5 Kẻ AA’ và BB’ vuông góc với mặt gương rồi lấy AH = HA’ và BK = KB’ ( h5.5)

- C6 Chân tháp ở sát đất, đỉnh tháp ở xa đất nên ảnh của đỉnh tháp cũng ở xa đất và ở phía bên kia gương phẳng tức là ở dưới mặt nước ( h 5.6 )

G

A

HA’

B

B’ K( h 5.5)G

( H 5.4)

( h 5.6 )

Trang 12

* Củng cố: - Tóm tắt kiến thức bài giảng, HS Đọc lại nội dung ghi nhớ, cho HS các bài tập trong sách bài tập về nhà

* Dặn dò: HS về đọc phần có thể em chưa biết HS học thuộc bài, làm các bài tập 5.1

TẠO BỞI GƯƠNG PHẲNG

III MỤC TIÊU :

1 Kiến thức:

*Luyện tập vẽ ảnh của các vật có hình dạng khác nhau đặt trong gương phẳng

*Tập xác định vùng nhìn thấy gương phẳng

2 Kĩ năng:

*Aûnh của vật tạo bởi gương phẳng là ảnh ảo, bằng vật

*Aûnh của vật cách đều gương phẳng

3 Thái độ:

- Tích cực trong Thực hành, nhận thức việc thực hành là kết quả trực quan trong học tập

IV CHUẨN BỊ:

* Gương phẳng, Bút chì, Thước chia độ

* Mỗi HS chép sẵn một mẫu giấy báo cáo

* Thực hành, thí nghiệm Đàm thoại, gợi mở

* quan sát so sánh , nhận xét

* Học sinh làm việc nhóm, cá nhân

- Phân phối dụng cụ cho các

nhóm HS - HS nhận đồ dùng TN

I Chuẩn bị

Hoạt động 2: ( 30’)

- Nêu hai nội dung của bài TH

và nói rõ nội dung thứ hai

xác định vùng nhìn thấy của

gương phẳng) chưa được học

trong các bài trước

- Hướng dẫn cả lớp về cách

đấu vùng nhìn thấy của

gương Không cần phải làm

kĩ phần này

- Yêu cầu HS tự làm theo tài

liệu, lần lượt trả lời các câu

hỏi vào báo cáo đã chuẩn

bị trước ở nhà

- Theo dõi hoạt động, giúp đỡ

nhóm nào gặp khó khăn,

làm chậm so với tiến độ

II Nội dung thực hành

1 Xác định ảnh của một vật qua bởi gương phẳngC1 Ảnh song song, cùng chiều với vật

C2 C3 Vùng nhìn thấy trong gương giảm

C4 Ta nhìn thấy ảnh M’ của M khi có tia phản xạ trên gương vào mắt ở O có đường kéo dài đi qua M’

- Vẽ M’ đường M’O cắt gương ở I Vậy tia tới MI cho tia phản xạ IO truyền đến mắt, ta nhìn thấy ảnh M’

- Vẽ ảnh N’ của N đường N’O không cắt mặt gương, vậy không có tia phản xạ lọt vào mắt ta nên ta không nhìn thấy

Trang 13

aỷnh cuỷa N

Hoaùt ủoọng 3: ( 5’)

- Thu baựo caựo vaứ yeõu caàu

caực nhoựm HS thu doùn duùng cuù

thớ nghieọm cuỷa nhoựm

- Noọp baựo caựo thửùc haứnh

III Baựo caựo thửùc haứnh

*Neõu ủửụùc nhửừng tớnh chaỏt cuỷa aỷnh cuỷa moọt vaọt taùo bụỷi gửụng caàu loài

*Vuứng nhỡn thaỏy cuỷa gửụng caàu loài roọng hụn cuỷa gửụng phaỳng coự cuứng kớch thửụực

2 Kú naờng:

*Gửụng caàu loài coự maởt phaỷn xaù laứ maởt ngoaứi cuỷa moọt phaàn maởt caàu

* aỷnh cuỷa moọt vaọt taùo bụỷi gửụng caàu loài laứ aỷnh aỷo vaứ nhoỷ hụn vaọt

*Bao dieõm gaùch

III PHệễNG PHAÙP DAẽY HOẽC:

IV TOÅ CHệÙC HOAẽT ẹOÄNG DAẽY - HOẽC:

Kiểm tra 15’

A Phạm vi kiểm tra: Sau khi đã học các bài 4, 5 và 6.

B.Nội dung đề:

1 Khoanh tròn chữ cái trớc câu trả lời đúng.

ảnh của một vật tạo bởi gơng phẳng thì:

A luôn cùng chiều với vật C luôn bằng vật.

B hoàn toàn giống vật D ở gần gơng hơn vật.

2 Hãy vẽ ảnh của 1 điểm sáng S trớc gơng phẳng dựa vào định luật phản xạ ánh sáng.

3 Hãy vẽ ảnh của 1 điểm sáng S trớc gơng phẳng dựa vào tính chất của ảnh tạo bởi gơng phẳng.

II Biểu điểm: Câu 1 cho 3 điểm.

Câu 2 cho 4 điểm.

Câu 3 cho 3 điểm.

Trang 14

- Đưa cho HS một số đồ vật

nhẵn bóng không phẳng

- Yêu cầu HS quan sát xem

có nhìn thấy ảnh của mình

trong các vật ấy không và

có giống ảnh nhìn thấy trong

gương phẳng không

- Đặc vấn đề nghiên ảnh

của một vật tạo bởi gương

cầu, trước hết là gương cầu

lồi

- Đọc thông tin vào bài học

Hoạt động 2: (7’) Khi nào ta

nhận biết được ánh sáng ?

- GV đưa ra cái đèn pin, bật

đèn và chiếu về HS Sau đó

nêu câu hỏi như SGK

- TN chứng tỏ rằng, kể cả khi

đèn pin đã bật sáng mà ta

không nhìn thấy được ánh

sáng từ đèn pin phát ra

- Khi nào ta nhận biết được

áng sáng ?

- Thực hiện quan sát ảnh của một vật tạo bởi gương cầu lồi như đã nêu trong SGK

- Làm TN theo nhóm

- Thảo luận, nêu dự đoán trả lời C1

I ẢNH CỦA MỘT VẬT

TẠO BỞI GƯƠNG LỒI

Quan sát:

C1 1 Là ảnh ảo

2 Ảnh nhỏ hơn vật

TN kiểm tra

1 Là ảnh ( ảo) không hứng được trên màn chắn

2 Ảnh ( quan sát được nhỏ) hơn vật

Hoạt động 3: (20’)

- Gợi ý: Chú ý đặt vật cách

hai gương với cùng với cùng

một khoảng cách

- Nêu vấn đề xác định vùng

nhìn thấy của gương lồi, so

sánh với vùng nhìn thấy của

gương phẳng và hướng dẫn

HS bố trí TN như trong SGK

- Đọc thông tin phần quan sát thí nghiệm

- Đọc câu hỏi C2,

- Thảo luận nhóm để tìm ra câu -trả lời C2

I VÙNG NHÌN THẤY

CỦA GƯƠNG CẦU LỒI

Thí nghiệm

C2 Kết luận: Nhìn vào gương cầu lồi, ta quan sát được một vùng ( rộng ) hơn so với khi nhìn vào gương có cùng kích thước

Hoạt động 4: (10’)

- Yêu cầu một HS trả lời

chung trước lớp rồi nhận xét

- Đọc thông tin C3, C4

- HS làm việc theo nhóm để trả lời C3

- Thảo luận chung lớp để để trả lời C4

II.NHÌN THẤY MỘT

VẬT:

C3.Vùng nhìn thấy của gương rộng hơn vùng nhìn thấy của gương phẳng, vì vậy giúp cho người lái xe nhìn được khoảng rộng hơn đằng sau

C4 Người lái xe nhìn thấy trong gương cầu lồi xe cộ và người bị các vật cản

ở bên đường che khuất, tránh được tai nạn

* Củng cố: - Gv Tóm tắt kiến thức bài giảng,

- HS Đọc lại nội dung ghi nhớ,

- Cho HS các bài tập trong sách bài tập về nhà

Trang 15

* Dặn dò: - HS về đọc phần có thể em chưa biết

- HS học thuộc bài, làm các bài tập 7.1  7.4 SBT

*Nhận biết được ảnh ảo tạo bởi gương cầu lõm

*Nêu được những tính chất của ảnh ảo tạo bởi gương cầu lõm

*Bố trí TN để quan sát ảnh ảo của một vật tạo bởi gương cầu lõm

2 Kĩ năng:

*Gương cầu lõm có mặt phản xạ là mặt trong của một hình cầu

* ảnh của một vật tạo bởi gương cầu lõm là ảnh ảo và lớn hơn vật

3 Thái độ:

* Tích cực trong học tập, nhận thức việc học tập

II CHUẨN BỊ:

*gương cầu lõm có giá thẳng đứng

*gương phẳng có bề ngang bằng đường kính gương cầu lõm

*màn chắn sáng, đèn pin

IV TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY - HỌC:

Nghiên cứu ảnh ảo của một

vật tạo bởi gương lõm

- Yêu cầu HS quan sát một

gương cầu lồi và một gương

cầu lõm

- Nhận xét sự giống nhau và khác nhau của hai gương Sau đó nêu vấn đề nghiên cứu:

ảnh của một vật tạo bởi gương cầu lõm có giống với ảnh của một vật tạo bởi gương cầu lồi không?

Hoạt động 2: (20’)

- Có thể gợi ý cho HS làm

như đã làm để kiểm tra dự

đoán về ảnh của một vật

tao bởi gương cầu lồi so sánh

với ảnh tạo bởi gương phẳng

- Yêu cầu 1 số HS phát biểu

và sửa chữa bổ sung cho

đúng

- Đọc thông tin thí nghiệm, quan sát ảnh của một vật đặt gần sát mặt phản xạ của một gương lõm, dự đoán những tính chất của ảnh này

- Bố trí TN kiểm tra dự đoán

- Thảo luận theo nhóm Trả lời câu hỏi C1 và C2

- Tìm từ thích hợp điền vào chỗ trống trong lời kết luận

I ẢNH TẠO BỞI GƯƠNG CẦU LÕM

Thí nghiệmC1 Ảnh ảo, lớn hơn cây nến

C2 Bố trí thí nghiệm để so sánh

Kết luận:… ảo… Lớn hơn…

Hoạt động 3: ( 15’)

- Yêu cầu HS nghiên cứu sự

phản xạ của một số chùm

tia tới trên gương cầu lõm HS

đọc thông tin để thực hiện TN

- HS đọc thông tin phần 1

- Làm TN như SGK, rút ra nhận xét

- Vận dụng kết luận trên để trả lời C3

- HS làm việc theo nhóm để Giải thích hình 8.3 , trả lời C4

II SỰ PHẢN XẠ ÁNH

SÁNG TRÊN GƯƠNG CẦU LÕM

1 Đối với chùm tia tới song song:

Thí nghiệm:

C3 Kết kuận: … hội tụ…

Trang 16

VIÊN

HOẠT ĐỘNG CỦA HỌC

SINH

- Cho HS quan sát đèn pin Bật

đèn sáng, xoay nhẹ pha đèn

để thay đổi vị trí của bóng

đèn cho đến khi thu được một

chùm phản xạ song song

- HS đọc thông tin phần 2

- Làm TN như SGK, rút ra nhận xét

C4 Aùnh sáng mặt trời có nhiệt năng cho nên vật để ở chỗ ánh sáng hội tụ sẽ nóng lên

2 Đối với chùm tia phân kì:

Thí nghiệm:

C5 Kết luận: … Phản xạ…

Hoạt động 4: ( 5’)

- Giải thích vì sao nhờ có pha

đèn mà đèn pin có thể

chiếu ánh sáng đi mà vẫn

rõ ?

- Thảo luận chung cả lớp để trả lời C7

III VẬN DỤNG:

C6 Nhờ có gương cầu trong pha đèn pin nên khi xoay pha đèn đến vị trị thích hợp ta sẽ thu được một chùm sáng phản xạ song song, ánh sáng sẽ truyền đi xa được, không bị phân tán mà vẫn sáng rõ

C7 Ra xa gương

* Củng cố: - Tóm tắt kiến thức bài giảng,

- HS Đọc lại nội dung ghi nhớ,

- Cho HS các bài tập trong sách bài tập về nhà

* Dặn dò: - HS về đọc phần có thể em chưa biết

- HS học thuộc bài, làm các bài tập 8.1  8.3 SBT

………

……….……… ………

………

……….……… ………

………

Trang 17

………

……….……… ………

Ngày soạn:

Ngày lên lớp:

Tiết (ppct): 9

Bài 9:

TỔNG KẾT CHƯƠNG I: QUANG HỌC

I.

MỤC TIÊU :

1 Kiến thức:

* Nhắc lại những kiến thức cơ bản có liên quan đến sự nhìn thấy vật sáng

* Sự truyền a’s’, sự phản xạ a’s’, tính chất của ảnh của một vật tạo bởi gương phẳng, gương cầu lồi, lõm,

2 Kĩ năng:

* cách vẽ ảnh của một vật tạo bởi gương phẳng, xác định vùng nhìn thấy trong gương phẳng So sánh vùng nhìn thấy trong gương cầu lồi

3 Thái độ:

- Tích cực trong học tập, nhận thức việc học tập

II.

CHUẨN BỊ:

*Các câu trả lời cho phần tự kiểm tra

*GV vẽ sẵn lên bảng treo ô chữ ở hình 9.3 SGK

* Đàm thoại gợi mở

* Quan sát , so sánh , nhận xét

* Học sinh làm việc nhóm, cá nhân

TRỢ GIÚP CỦA GIÁO VIÊN HOẠT ĐỘNG CỦA HỌC

SINH

NỘI DUNG GHI CHÉP Hoạt động 1: Ôn lại kiến

thức cơ bản

- Yêu cầu HS lần lượt trả lời

những câu hỏi ở phần “Tự

kiểm tra” trước lớp

- Có thể yêu cầu HS mô tả

lại cách bố trí TN hay cách lập

luận

- Đọc thông tin, các câu hỏi phần tự kiểm tra

- Thảo luận cả lớp

- Mô tả lại cách bố trí TN để xác định đường truyền của ánh sáng, dự đoán độ lớn của vật, quan sát được ảnh ảo của vật tạo bởi gương cầu lõm

I Tự kiểm tra

1 C

2 B

3 …trong suốt và đồng tính … đường thẳng

4 a)…tia tới…pháp tuyến

b) Góc phản xạ bằng góc tới

5 Ảnh ảo có độ lớn bằng vật, cách gương một khoảng cách từ vật đến gương

6 Giống: ảnh ảo Khác: ảnh ảo tạo bởi gương cầu lồi nhỏ hơn ảnh tạo bởi gương phẳng

7 Khi một vật ở gần sát gương Aûnh này lớn hơn vật

8 - Ảnh ảo tạo gương cầu lõm không hứng đựng trên màn chắn lớn hơn vật

Trang 18

TRỢ GIÚP CỦA GIÁO VIÊN HOẠT ĐỘNG CỦA HỌC

SINH

- Ảnh ảo tạo gương cầu lồi không hứng đựng trên màn chắn bé hơn vật

- Ảnh ảo tạo gương phẳng không hứng đựng trên màn chắn bằng hơn vật

Hoạt động 2: Luyện tập kĩ

năng vẽ tia phản xạ, vẽ

ảnh của một vật tạo bởi

gương phẳng

- Gọi hai HS lên bảng

- treo bảng có hình 9.1 và 9.2

như trong SGK

- Đọc thông tin các câu hỏi C1, C2, C3

- Lần lượt trả lời các câu C1, C2, C3

II Vận dụng

C1 vẽ hoàn chỉnh hình 9.1

C2 Ảnh quan sát được trong ba gương đều là ảnh ảo: ảnh nhìn thấy trong gương cầu lồi nhỏ hơn trong gương phẳng, ảnh trong gương phẳng lại nhỏ hơn ảnh trong gương cầu lõm

C3 Những cặp nhìn thấy nhau: An - Thanh, An Hải, TẠMhanh Hải, Hải - Hà

Hoạt động 3: Tổ chức chơi

chũ

@Lần lượt HS đọc nội của

từng hàng

- HS dự đoán kết quả

II Trò chơi Ô chữ

………

……….……… ………

………

Trang 19

……….……… ……… Ngaứy soaùn:

Ngaứy leõn lụựp:

Tieỏt (ppct): 10

KIEÅM TRA 1 TIEÁT

A Phạm vi kiểm tra: Quang học, sau khi học xong các bài từ 1 tới 9.

B Nội dung đề:

Đề kiểm tra số 1

Phần I Khoanh tròn chữ cái trớc câu trả lời đúng.

1 Khi nào ta nhìn thấy trời đang nắng ngoài cánh đồng?

A Khi cánh đồng nằm trong vùng có ánh sáng.

B Khi có ánh sáng từ mắt ta chiếu ra cánh đồng.

C Khi có ánh sáng Mặt Trời chiếu vào cánh đồng.

D Khi cánh đồng hắt ánh sáng Mặt Trời vào mắt ta.

2 Chọn câu nói đúng trong các câu sau đây:

A ánh sáng luôn luôn truyền theo đờng thẳng trong mọi môi trờng.

B ánh sáng truyền từ không khí vào nớc luôn theo đờng thẳng.

C Trong chân không ánh sáng truyền theo đờng thẳng.

D ánh sáng truyền từ Mặt Trời đến Trái đất luôn theo đờng thẳng.

3 Đứng trên mặt đất, ta thấy có Nhật thực khi nào?

A Khi ta đứng ở nửa phần Trái đất không đợc Mặt Trời chiếu sáng.

B Khi ta đứng trong vùng bóng tối của Mặt Trăng.

C Khi ta đứng trong vùng bóng tối của đám mây đen che khuất Mặt Trời.

D Khi ta đứng trong vùng bóng tối của Trái Đất.

4 Chiếu một tia sáng tới vuông góc với mặt gơng sẽ xảy ra trờng hợp nào dới đây?

A Tia sáng tới mặt gơng và bị gơng hấp thụ hết ánh sáng.

B Tia sáng tới đi thẳng vào trong gơng.

C Tia sáng tới mặt gơng và bị phản xạ theo chiều ngợc lại.

D Tia sáng tới mặt gơng và bị phản xạ đi là là theo mặt gơng.

5 ảnh của một vật tạo bởi gơng phẳng có tính chất nào sau đây?

A Không hứng đợc trên màn chắn và lớn bằng vật.

B Không hứng đợc trên màn chắn và luôn cùng chiều với vật.

C Hứng đợc trên màn chắn và hoàn toàn giống vật.

Phần II Điền các từ hay cụm từ thích hợp vào chỗ trống trong mỗi câu sau:

7 Vật …… phát ra ánh sáng là nguồn sáng Nguồn sáng và những vật hắt lại ánh sáng chiếu vào nó là …

8 Chùm sáng …… đợc giới hạn bởi các tia giao nhau trên đờng truyền của chúng Chùm sáng song song

đợc giới hạn bởi các tia ………

trên đờng truyền của chúng.

9 Theo định luật phản xạ ánh sáng thì tia tới và tia phản xạ nằm trong cùng mặt phẳng với đờng pháp tuyến với gơng , góc tạo bởi tia tới và đờng pháp tuyến đó bằng góc tạo bởi …… và đờng pháp tuyến này.

Tiêu đề	Nhận biết ánh sáng - Nguồn sáng và vật sáng
Trường học	Trường THCS Trễ Giúp
Chuyên ngành	Vật lý
Thể loại	Giáo án

Định dạng
Số trang	39
Dung lượng	390 KB