Thuốc bổ từ củ mài - Cây củ mài thuộc họ dây leo quấn, thân nhẵn, hơi có góc cạnh, màu đỏ hồng, thường mang những củ nhỏ ở nách lá dái mài.. Nhân dân vùng núi thường đào củ mài về cạo sạ
Trang 1Thuốc bổ từ củ mài
- Cây củ mài thuộc họ dây leo quấn, thân nhẵn, hơi có góc cạnh, màu đỏ hồng, thường mang những củ nhỏ ở nách lá (dái mài) Rễ củ đơn độc hoặc từng đôi, ăn sâu vào đất đến hàng mét, hơi phình ở phía gốc, vỏ ngoài có màu nâu xám, thịt mềm màu trắng Lá mọc so le hay mọc đối, hình tim, cụm hoa đơn tính gồm các bông khúc khuỷu, màu vàng
Cây thường mọc hoang ở các vùng rừng núi phía Bắc và miền Trung Nhân dân vùng núi thường đào củ mài về cạo sạch vỏ, luộc, xào hoặc nấu canh ăn Củ mài được trồng nhiều ở đồng bằng để làm dược liệu Đào củ vào mùa hè – thu khi cây
đã lụi, mang về rửa sạch, gọt vỏ cho vào lò xông lưu huỳnh 2 ngày đêm, sau đó phơi sấy cho đến khô
Trong Đông y, vị thuốc từ củ mài có tên là hoài sơn, vị ngọt, tính bình, có tác dụng
bổ tỳ vị, ích tâm phế, bổ thận, chỉ tả lỵ Thường dùng làm thuốc bổ ngũ tạng, mạnh gân xương, chữa suy nhược cơ thể, bệnh đường ruột, tiêu chảy, lỵ, tiêu khát; thận suy, mỏi lưng, chóng mặt, hoa mắt, ra mồ hôi trộm,… Dùng dưới dạng thuốc sắc uống hoặc tán bột uống Thường dùng phối hợp với các vị thuốc khác
Trang 2Một số bài thuốc bổ thường dùng
Cháo bổ tỳ: Củ mài 50g, khoai sọ 200g, gạo tẻ 50g, nấu cháo ăn trong ngày
Thường xuyên ăn món cháo này có tác dụng ích khí (tăng thể lực), bổ tỳ vị (tăng cường chức năng tiêu hóa), dùng chữa chứng đuối sức, mệt mỏi, kém ăn, miệng khát, hay phiền táo
Chữa suy nhược cơ thể sau viêm đại tràng, loét dạ dày – tá tràng, rối loạn tiêu hóa kéo dài: Củ mài 12g, bố chính sâm 16g, bạch truật 12g, biển đậu 12g, ý dĩ 12g, vỏ quýt 6g, hạt sen 12g, hạt cau 10g, nam mộc hương 6g Sắc uống ngày 1 thang, chia làm 2 lần Dùng 7-10 ngày
Cây củ mài và vị thuốc hoài sơn
Chữa chán ăn, khó tiêu do tỳ vị hư nhược:
Củ mài 100g, khiếm thực 100g, xuyên tiêu 30g, gạo nếp 1.000g, đường trắng 30g Gạo nếp ngâm một đêm, vo sạch, để khô, rang chín, tán bột Củ mài, khiếm thực,
Trang 3xuyên tiêu đều sao qua, tán bột Trộn đều hai thứ bột với nhau để sẵn Mỗi lần ăn, lấy 30 – 60g pha với nước sôi và một ít đường trắng
Chữa suy dinh dưỡng ở trẻ: Củ mài 20g, gạo 50g, biển đậu 10g, lòng đỏ trứng gà 1 cái, đường trắng 20g Củ mài sấy khô Gạo, biển đậu đều xay thành bột Trứng gà luộc bóc lấy lòng đỏ, cho vào bột gạo dầm nát trộn đều Tất cả cho vào nồi thêm 200ml nước đun trên lửa nhỏ Khi cháo chín cho đường quấy đều, cháo sôi lại là được Cho trẻ ăn ngày 1 lần, ăn liền 15 ngày
Chữa cơ thể suy nhược sau khi ốm: Củ mài 15g, vừng đen 120g, đường đỏ 20g, sữa bò 200g, đường phèn 100g, gạo tẻ 30g Củ mài thái nhỏ Vừng và gạo rang chín vàng nghiền nhỏ rồi cho nước vào quấy đều, lọc lấy nước trộn với sữa bò, đường phèn, đun sôi cùng củ mài quấy chín Ăn trong ngày Tác dụng: tẩm bổ can thận, bổ tỳ nhuận trường, chữa cơ thể suy nhược sau khi ốm, gan thận yếu, tóc bạc sớm, bí đại tiện