Tl Gdh.docx

LỜI CẢM ƠN Lời đầu tiên, em xin gửi lời cảm ơn chân thành và biết ơn sâu sắc đến cô giáo Nguyễn Thị Thành Vân, Giảng viên bộ môn Giáo dục học mầm non Người đã tận tình chỉ bảo, hướng dẫn giúp đỡ em tr[.]

Lời đầu tiên, em xin gửi lời cảm ơn chân thành và biết ơn sâu sắc đến cô giáoNguyễn Thị Thành Vân, Giảng viên bộ môn Giáo dục học mầm non Người đã tận tìnhchỉ bảo, hướng dẫn giúp đỡ em trong suốt thời gian em tiến hành nghiên cứu đề tài.

Em cũng xin gửi lời cảm ơn đến toàn thể các thầy, cô, cùng tất cả các bạn sinhviên Trường Cao đẳng Sư phạm Nghệ An đã giảng dạy và tạo điều kiện cho em trongsuốt quá trình học tập và nghiên cứu tại trường

Mặc dù đã cố gắng hết mình để hoàn thành đề tài trong phạm vi khả năng củabản thân Tuy nhiên, do kiến thức và khả năng lý luận còn giới hạn nên trong bài tiểuluận của em không tránh khỏi những thiếu sót Rất mong nhận được sự nhận xét, ýkiến đóng góp, phê bình từ phía thầy, cô để bài tiểu luận được hoàn thiện hơn

Em xin chân thành cảm ơn!

Sinh viên

Lê Thị Hải Yến

MỞ ĐẦU 1

1 Tính cấp thiết của đề tài 1

2 Tình hình nghiên cứu 2

3 Mục đích nghiên cứu 2

4 Đối tượng và khách thể nghiên cứu 2

5 Nhiệm vụ nghiên cứu 3

6 Phương pháp nghiên cứu 3

7 Đóng góp của đề tài 3

8 Cấu trúc của đề tài 3

NỘI DUNG 4

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VIỆC TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG NGOÀI TRỜI CHO TRẺ 5 - 6 TUỔI THEO HƯỚNG TIẾP CẬN GIÁO DỤC LẤY TRẺ LÀM TRUNG TÂM 4

1.1 Vài nét về lịch sử nghiên cứu vấn đề 4

1.1.1 Những nghiên cứu ở nước ngoài 4

1.1.2 Những nghiên cứu ở Việt Nam 6

1.2 Một số khái niện cơ bản 8

1.3 Đặc điểm tâm lý của trẻ 5 – 6 tuổi 11

1.4 Tổ chức hoạt động ngoài trời cho trẻ 5 – 6 tuổi theo hướng tiếp cận giáo dục lấy trẻ làm trung tâm 12

Chương 2 THỰC TRẠNG TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG NGOÀI TRỜI CHO TRẺ 5 – 6 TUỔI THEO HƯỚNG TIẾP CẬN GIÁO DỤC LẤY TRẺ LÀM TRUNG TÂM Ở TRƯỜNG MẦM NON KIDS SMILE - THÀNH PHỐ VINH 16

2.1 Mục đích của nghiên cứu thực trạng 16

2.2 Địa bàn và khách thể nghiên cứu thực trạng 16

2.3 Nội dung và phương pháp nghiên cứu 17

2.4 Kết quả nghiên cứu 17

Chương 3 ĐỀ XUẤT MỘT SỐ BIỆN PHÁP TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG NGOÀI TRỜI CHO TRẺ 5 - 6 TUỔI THEO HƯỚNG TIẾP CẬN GIÁO DỤC LẤY TRẺ LÀM TRUNG TÂM Ở TRƯỜNG MẦM NON KIDS SMILE 26

3.1 Một số yêu cầu khi đề xuất một số biện pháp tổ chức hoạt động ngoài trời cho trẻ 5 – 6 tuổi theo hướng tiếp cận giáo dục lấy trẻ làm trung tâm 26

3.2 Biện pháp tổ chức hoạt động ngoài trời cho trẻ 5 – 6 tuổi theo hướng tiếp cận giáo dục lấy trẻ làm trung tâm 27

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 34

Bảng Trang

Bảng 2.1 Ý kiến của GV về cần thiết của hoạt động ngoài trời đối với trẻ 16Bảng 2.2 Biểu hiện của trẻ khi tham gia hoạt động ngoài trời 18Bảng 2.3 Mức độ sử dụng các biện pháp tổ chức hoạt động ngoài trời

cho trẻ 5 – 6 tuổi theo hướng tiếp cận giáo dục lấy trẻ làm trung tâm

18

Bảng 2.4 Ý kiến của giáo viên về khó khăn thường gặp khi tổ chức hoạt

động ngoài trời cho trẻ 5 – 6 tuổi theo hướng tiếp cận giáo dục lấy trẻ làm

trung tâm

20

Bảng 2.5 Thực trạng kết quả tổ chức hoạt động ngoài trời cho trẻ 5 – 6

tuổi theo hướng tiếp cận giáo dục lấy trẻ làm trung tâm

23

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Tác giả Nguyễn Ánh Tuyết đã viết: “Vui chơi là hoạt động chủ đạo không chỉ vìtrẻ mẫu giáo dành nhiều thời gian cho nó, mà chính là trò chơi đã gây ra những biếnđổi về chất trong tâm lý của trẻ Nó chi phối các dạng hoạt động khác làm cho chúngmang màu sắc độc đáo của tuổi mẫu giáo” Qua chơi trẻ thoả mãn nhu cầu được chơivới nhau, được chơi cùng nhau, được thoả mãn nhu cầu tìm tòi, khám phá thế giớixung quanh Thông qua chơi trẻ có điều kiện phát triển toàn diện về thể chất, nhậnthức - trí tuệ, ngôn ngữ, tình cảm - xã hội, thẩm mỹ, không chơi trẻ không thể pháttriển toàn diện Chính vì thế, vui chơi trở thành hoạt động chủ đạo của trẻ mẫu giáo

Giờ chơi ngoài trời hay còn gọi là hoạt động ngoài trời trong thời gian biểu củatrường mầm non là khoảng thời gian vô cùng quý giá đối với sự phát triển mọi mặt củatrẻ mà ít thời điểm sinh hoạt nào khác có thể so sánh được Chơi ngoài trời là khoảngthời gian trẻ được thỏa mãn thực hiện các vận động giải phóng năng lượng, tăng cườngmối quan hệ giao lưu với bạn bè và mọi người xung quanh, học cách hợp tác, chia sẻ,giúp đỡ và nhường nhịn nhau, giúp trẻ mạnh dạn, tự tin hơn, dễ dàng thích nghi, hòanhập trong môi trường xã hội hiện đại Bên cạnh đó, hoạt động ngoài trời trẻ không chỉđược quan sát thế giới xung quanh, khám phá những điều mới lạ từ thiên nhiên, pháttriển nhận thức, vốn hiểu biết mà còn giúp trẻ phát triển cảm xúc, từ đó trẻ được pháttriển chức năng tâm lý và hình thành nhân cách

Trẻ ở lứa tuổi mẫu giáo là giai đoạn phát triển quan trọng của cuộc đời trẻ, ở giaiđoạn này trẻ hình thành và phát triển kỹ năng thể chất, tư duy, trí tuệ, giao tiếp xã hội,

và nhiều những kỹ năng khác Nếu không được tham gia các hoạt động ngoài trời sẽảnh hưởng không nhỏ đến sự phát triển những kỹ năng đó, dẫn đến trẻ thiếu sự linhhoạt, mất tự tin, khó hòa đồng, trẻ thường trở nên cau có và dễ bị nhàm chán, táchmình khỏi môi trường xung quanh khiến thế giới kỳ diệu xung quanh của trẻ bị thuhẹp lại Vì vậy ngoài hoạt động dạy và học hàng ngày của trẻ mầm non, không thểthiếu hoạt động ngoài trời

Tổ chức hoạt động ngoài trời nói riêng, tổ chức các hoạt động nói chung cho trẻtrong trường mầm non cần đảm bảo phát triển tối đa khả năng của từng trẻ, không tiếnhành rập khuôn “đồng loạt” với mọi trẻ Phải đảm bảo mỗi đứa trẻ đều có cơ hội tốtnhất có thể để thành công, có các cơ hội để học bằng nhiều cách khác nhau kể cả thôngqua vui chơi, đó là hướng tới: Giáo dục lấy người học làm trung tâm

Giáo dục lấy người học làm trung tâm được áp dụng từ lâu ở nhiều nước tiên tiến

có nền giáo dục hiện đại, phát triển Vấn đề này cũng được các nhà giáo dục Việt Nam

đề cập đến ở cuối thế kỷ XX Những năm gần đây, quan điểm giáo dục lấy trẻ làmtrung tâm đã được ngành giáo dục quan tâm Tuy nhiên hiện nay, nhiều nhà giáo dục

và quản lý giáo dục trong các trường mầm non chưa hiểu đúng và chưa hiểu sâu sắcviệc tổ chức hoạt động ngoài trời theo tiếp cận giáo dục lấy trẻ làm trung tâm, thực tế

là giáo viên có thể trình bày một cách chuẩn xác, chi tiết những định nghĩa hay kháiniệm về giáo dục lấy trẻ làm trung tâm Nhưng khi tổ chức các hoạt động mà cụ thể làhoạt động ngoài trời vẫn rơi vào tình trạng giáo viên làm trung tâm

Bên cạnh đó, các nhà trường chưa tạo ra được môi trường bên ngoài theo hướnglấy trẻ làm trung tâm để trẻ tích cực hoạt động, chủ động sáng tạo theo khả năng nhucầu của bản thân, môi trường chưa kích thích sự tò mò để trẻ có cơ hội tìm tòi, khámphá, sân trường bê tông hóa nhiều, phương tiện hoạt động (như đồ chơi ngoài trời, đồdùng dụng cụ thí nghiệm, trải nghiệm, khu hoạt động…) của trẻ còn sơ sài, nghèo nàn,khuôn viên chật chội, môi trường hoạt động ngoài trời bị thu hẹp, không đủ khônggian thời gian để trẻ hoạt động tìm tòi, tự trải nghiệm học tập trong thực tiễn thỏa mãnnhu cầu của bản thân trẻ Số lượng học sinh quá đông, giáo viên còn thiếu và yếu,chưa biết tận dụng các nguyên liệu sẵn có từ thiên nhiên để cho trẻ hoạt động

Đã có nhiều tác giả nghiên cứu về vấn đề tổ chức các hoạt động giáo dục theo hướngtiếp cận giáo dục lấy trẻ làm trung tâm, đã có nhiều đề xuất giá trị, có thể vận dụnghiệu quả vào thực tiễn tổ chức hoạt động ngoài trời cho trẻ 5 - 6 tuổi Để bổ sung thêm

vào những đề xuất này, chúng tôi nghiên cúu đề tài “Tìm hiểu thực trạng và đề xuất một số biện pháp tổ chức hoạt động ngoài trời cho trẻ 5 - 6 tuổi theo hướng tiếp cận giáo dục lấy trẻ làm trung tâm tại Trường Mầm Non Kids Smile - Thành phố Vinh” để làm tiểu luận.

2 Tình hình nghiên cứu

- Tìm hiểu thực trạng và đề xuất một số biện pháp tổ chức hoạt động ngoài trờicho trẻ 5 - 6 tuổi theo hướng tiếp cận giáo dục lấy trẻ làm trung tâm tại Trường MầmNon Kids Smile - Thành phố Vinh

3 Mục đích nghiên cứu

- Nghiên cứu thực trạng và đề xuất một số biện pháp nâng cao chất lượng, hiệuquả tổ chức hoạt động ngoài trời cho trẻ 5 - 6 tuổi, từ đó góp phần nâng cao chất lượngcủa hoạt động này ở trường mầm non theo hướng tiếp cận giáo dục lấy trẻ làm trungtâm

4 Đối tượng và khách thể nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

- Thực trạng và đề xuất một số biện pháp tổ chức hoạt động ngoài trời theohướng lấy trẻ làm trung tâm cho trẻ 5 - 6 tuổi, tại Trường Mầm non Kids Smile -Thành phố Vinh

4.2 Phạm vi nghiên cứu

- Phạm vi về nội dung: Thực trạng và biện pháp tổ chức hoạt động ngoài trời cho

trẻ 5 - 6 tuổi theo hướng tiếp cận giáo dục lấy trẻ làm trung tâm, tại Trường Mầm nonKids Smile - Thành phố Vinh

- Phạm vi điều tra: Khảo sát cán bộ quản lý, giáo viên dạy các lớp trong Trường

mầm non Kids Smile - Thành phố Vinh

- Phạm vi thời gian: Từ tháng 9 năm 2023 đến tháng 12 năm 2023.

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Nghiên cứu cơ sở lý luận

- Tìm hiểu thực trạng tổ chức hoạt động ngoài trời cho trẻ 5 – 6 tuổi theo hướngtiếp cận giáo dục lấy trẻ làm trung tâm

- Đề xuất một số biện pháp tổ chức hoạt động ngoài trời theo hướng tiếp cận giáodục lấy trẻ làm trung tâm

6 Phương pháp nghiên cứu

6.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận

Phương pháp phân tích, tổng hợp, hệ thống hóa các tài liệu có liên quan đến tổchức hoạt động ngoài trời nhằm xây dựng cơ sở lý luận cho đề tài

6.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn

- Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi: Khảo sát ý kiến của giáo viên mầm non

dạy trẻ trong hoạt động tổ chức tổ chức hoạt động ngoài trời cho trẻ theo hướng tiếpcận giáo dục lấy trẻ làm trung tâm

- Phương pháp quan sát: Quan sát và phân tích các giờ tổ chức hoạt động ngoài

trời cho trẻ 5 - 6 tuổi

- Phương pháp xử lý số liệu: Để xử lý những số liệu, tư liệu đã khảo sát và thu thập

được

- Phương pháp tổng kết kinh nghiệm: Nhằm trao đổi kinh nghiệm với các cô

giáo và các bạn về vấn đề nghiên cứu

- Phương pháp thực nghiệm sư phạm: Nhằm kiểm chứng giả thuyết khoa học và

kiểm tra tính khả thi, hiệu quả của biện pháp tổ chức hoạt động ngoài trời theo hướngtiếp cận giáo dục lấy trẻ làm trung tâm như đã đề xuất

8 Cấu trúc của đề tài

Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, đề tài gồm có 3 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận của việc tổ chức hoạt động ngoài trời cho trẻ 5 - 6 tuổi

theo hướng tiếp cận giáo dục lấy trẻ làm trung tâm

Chương 2: Thực trạng tổ chức hoạt động ngoài trời cho trẻ 5 - 6 tuổi theo hướng

tiếp cận giáo dục lấy trẻ làm trung tâm ở trường mầm non Kids Smile - thành phốVinh

Chương 3: Đề xuất một số biện pháp tổ chức hoạt động ngoài trời cho trẻ 5 - 6

tuổi theo hướng tiếp cận giáo dục lấy trẻ làm trung tâm ở trường mầm non Kids Smile– thành phố Vinh

NỘI DUNG

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VIỆC TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG NGOÀI TRỜI CHO TRẺ 5 - 6 TUỔI THEO HƯỚNG TIẾP CẬN GIÁO DỤC LẤY TRẺ LÀM TRUNG TÂM

1.1 Vài nét về lịch sử nghiên cứu vấn đề

1.1.1 Những nghiên cứu ở nước ngoài

Tổ chức hoạt động GD nói chung và tổ chức hoạt động ngoài trời nói riêng theohuớng tiếp cận giáo dục lấy trẻ làm trung tâm là vấn đề được các nhà nghiên cứu rấtquan tâm Bởi với trẻ, vạn vật đang diễn ra trong thế giới này đều mới mẻ, sống động,cuốn hút và luôn luôn kích thích trí tò mò Khi trẻ đùa nghịch, chơi đùa ngoài thiênnhiên, lựa chọn các nhóm chơi theo ý thích của mình một cách thoải mái, không gò bó.Qua đó trẻ có thể khám phá, học hỏi và có điều kiện phát triển tốt nhất về thể chất vànhững cảm xúc tích cực của mình Nhiều nghiên cứu khoa học cũng đã chứng minh:Không gì khiến trẻ thấy thoải mái, tự tin và vui vẻ hơn khi trẻ được chạm tay vào mọithứ xung quanh và tự khám phá sự việc bằng các giác quan, cảm xúc của mình Và khitham gia hoạt động ngoài trời, nếu trẻ được tạo cơ hội học tập, vui chơi, thỏa mãn trí tò

mò ham hiểu biết, được tin tưởng và được tôn trọng trẻ sẽ được phát triển toàn diện

Albert Einstein cho rằng: chơi là hình thức cao nhất của nhà nghiên cứu, có nghĩa

là trong khi chơi trẻ có thể trở thành “nhà nghiên cứu”, tích cực tìm tòi, khám phá Vàhoạt động ngoài trời là hình thức học tự nhiên, hiệu quả, đặc trưng của trẻ MN, tronghoạt động ngoài trời trẻ thiết lập mối quan hệ giữa trẻ với mọi người xung quanh cũngnhư khả năng tự điều chỉnh của trẻ hình thành và phát triển, trong đó khả năng tự điềuchỉnh là nền tảng sinh học cho việc sẵn sàng đi học và học tập thành công

Các nhà nghiên cứu giáo dục trên thế giới ở thế kỷ thứ XVIII đã thực sự coi GD

tự nhiên gắn với MT ngoài lớp học có tầm quan trọng đặc biệt không gì có thể thaythế J.Rut-xô cho rằng trẻ em thời kì từ 3 -12 tuổi là thời kì phát triển mạnh mẽ các

giác quan nên HĐ thực tiễn là không gì có thể thay thế được Ông đã kêu gọi phải tiếnhành GD tự nhiên và tự do vì “Thiên nhiên mong muốn rằng trẻ em phải là trẻ emtrước khi trở thành người lớn” Người lớn không được áp đặt ý muốn chủ quan lên trẻ,chỉ nên tạo điều kiện để trẻ HĐ tìm hiểu theo ý muốn bản thân trẻ Trẻ nhỏ cần phảiđược chơi đùa, sinh hoạt ngoài trời với phần lớn thời gian trong ngày.

Bước sang thế kỷ XIX, đầu thế kỷ XX nhà sư phạm Mỹ nổi tiếng Jonh Deway(1859 - 1952) đã đề cao tính tự do học hỏi tìm tòi của trẻ trong các HĐ thực tiễn, ôngviết “Học sinh là mặt trời, xung quanh chúng quy tụ mọi phương tiện giáo dục Nóikhông phải là dạy, nói ít hơn chú ý nhiều đến việc tổ chức hoạt động của học sinh”.Ngoài ra các nhà tâm lí học giáo dục học như A.P.Uxova, A.U.Zaporojet,N.N.Potdiacop, A.A.Liublinxkaia đã nhấn mạnh quan điểm GD mọi lúc mọi nơi, coitrọng các HĐ được tổ chức ở phạm vi ngoài lớp học như sân trường, các giờ hoạt độngngoài trời

Bên cạnh đó còn có rất nhiều các nhà khoa học, tổ chức trên thế giới cùng thamgia nghiên cứu HĐ như: Đ.B Enconin; A.N leonchiep; A.Vpetrovsky; V.X.Mukhina;A.B.Zaporojets Những nghiên cứu tuy khác nhau về phương pháp nhưng luôn tìmhiểu chung một vấn đề đó là tâm lý và HĐ vui chơi ngoài trời của trẻ Ví dụ: A.NLeonchiep với Hoạt động - ý thức - nhân cách; D.B Enconin với Tâm lý học trò chơi;A.VPetrovsky với tâm lí học lứa tuổi và tâm lí học sư phạm; V.X.Mukhina với tâm líhọc mẫu giáo; A.B.Zaporojets với cơ sở tâm lí học của trẻ mẫu giáo… Các nhà nghiêncứu quan tâm đặc biệt đến con đường nhận thức, cách mà trẻ nhận thức thế giới xungquanh đó là “Học bằng chơi, chơi mà học”, qua HĐ vui chơi như hoạt động ngoài trời.Giáo sư Howland cho rằng: Tác dụng của hoạt động ngoài trời sẽ hỗ trợ giúp hạn chếtối đa các bệnh về mắt Griffin Longley đã liệt kê một loạt lý do vì sao các hoạt độngngoài trời gắn với thiên nhiên lại vô cùng quan trọng với sự phát triển của trẻ VớiAlicia F.Lieberman thì: Chơi cho phép trẻ chuyển từ thế bị động sang chủ động và trẻphải đối mặt với tất cả những điều có thể xảy ra xung quanh trẻ, chơi còn là con đườngchính để trẻ học cách tự chủ cảm xúc, nó cho trẻ không gian an toàn trải nghiệm theo ýmuốn

Các chuyên gia giáo dục Nhật Bản cho rằng vui chơi ngoài trời cần được ưu tiên

vì nó sẽ thúc đẩy trí tò mò, trẻ có thể học được cách làm thế nào để tập trung và chú ý.Các HĐ phát triển coi trọng nhu cầu và hứng thú của trẻ Vì thế quan điểm lấy HĐ vuichơi là HĐ chủ đạo của trẻ MG, GDMN ở Nhật Bản đặc biệt chú ý tổ chức các HĐtrải nghiệm cho trẻ Tổ chức HĐ vui chơi ngoài trời dựa trên quan điểm “giáo dục lấytrẻ làm trung tâm”

Tổ chức hoạt động ngoài trời cho trẻ có nhiều ưu thế mà HĐ trên lớp học khôngthể có được hoạt động ngoài trời trẻ có cơ hội tương tác cao với MT, đặc biệt là thiên

nhiên; không gian mở, không khí thoáng đãng; cơ hội vận động cao đặc biệt có lợi cho

sự phát triển của trẻ Theo quan điểm giáo dục lấy trẻ làm trung tâm thì việc tổ chứchoạt động ngoài trời còn tạo ra MT để trẻ tích cực HĐ, chủ động sáng tạo theo khảnăng nhu cầu của bản thân, kích thích sự tò mò để trẻ có cơ hội tìm tòi, khám phá.Ngoài ra, với môi trường hoạt động ngoài trời trẻ có đủ không gian thời gian để hoạtđộng tìm tòi thỏa mãn nhu cầu của bản thân cũng chính là trẻ tự trải nghiệm HĐ họctập trong thực tiễn Do đó tổ chức hoạt động ngoài trời thành xu hướng giáo dục hiệnnay Tại các nước có nền giáo dục phát triển như Thụy Điển, đề cao tinh thần “Thửthách, Khám phá và Phiêu lưu”, hay tại Úc, Mỹ, Anh Newzealand… tương tự với môhình trường học trong rừng, tạo cơ hội tốt nhất cho trẻ được hòa mình với thiên nhiênhoang dã, khám phá và trải nghiệm, thoát khỏi không gian bó hẹp của máy lạnh và 4bức tường

Hiện nay, hầu hết các nước trên thế giới đều theo hướng tiếp cận giáo dục lấy trẻlàm trung tâm trong tổ chức các HĐ giáo dục trẻ Các nhà GD luôn quan tâm xây dựngmôi trường GD lành mạnh, đa dạng, hấp dẫn với trẻ tạo điều kiện, cơ hội cho trẻ chủđộng giao tiếp, chia sẻ và hợp tác cùng nhau Giúp trẻ phát triển năng lực có khả năngthích ứng và giải quyết tốt các vấn đề thực tiễn của cuộc sống

Học thuyết của L.X.Vygotsky bổ xung khía cạnh xã hội vào cách nhìn về trẻ emcủa Piaget L.X.Vygotsky cho rằng, trẻ học qua tương tác với MT vật chất xung quanhchưa đủ Tương tác xã hội là điều kiện thiết yếu để học hỏi, để phát triển Quan điểmdạy học hướng tới vùng phát triển gần của Vygotsky được vận dụng phổ biến trên thếgiới và làm thay đổi cách nhìn nhận về vai trò của GV lấy trẻ làm trung tâm có nghĩa

là GD hướng đến trẻ, vì trẻ và do trẻ, vấn đề “Dạy trẻ cái gì?” không quan trọng bằng

“Dạy trẻ như thế nào?” Mô hình lấy trẻ làm trung tâm khuyến khích trẻ được lựachọn, được tham gia lập kế hoạch học cái gì và học như thế nào, kế hoạch xuất phát từhứng thú nhu cầu của trẻ, linh hoạt và mở với cách tiếp cận tích hợp, trú trọng môitrường trẻ hoạt động và tương tác nhóm, nhóm nhỏ hoặc cá nhân Cách tiếp cận giáodục lấy trẻ làm trung tâm trong HĐ vui chơi, các trò chơi mang tính chất tự nhiên,thích hợp với đặc điểm lứa tuổi và bản chất tích cực của trẻ

Ngày nay, trẻ tiếp cận với công nghệ từ rất sớm, thậm chí dành hết thời gian dánmặt vào màn hình vi tính, ipad, điện thoại với những trò chơi trên mạng Điều này ảnhhưởng rất nhiều đến sự phát triển thể chất của trẻ Các bậc cha mẹ cần định hướng chocon những lối sống tích cực và tham gia cùng con trẻ trong những HĐ thể chất vuichơi ngoài trời vừa “vui” vừa có ích

1.1.2 Những nghiên cứu ở Việt Nam

Ở Việt Nam, vấn đề tổ chức hoạt động ngoài trời cho trẻ cũng đã được rất nhiềucác nhà GD quan tâm nghiên cứu và khẳng định tầm quan trọng của hoạt động ngoàitrời đối với sự phát triển toàn diện của trẻ PGS.TS Nguyễn Ánh Tuyết cho rằng, thiênnhiên có một sức hấp dẫn, lôi cuốn kỳ diệu đối với trẻ em, thiên nhiên làm cho trẻhứng thú ở bất cứ thời điểm nào mà trẻ được đến với thiên nhiên Bà viết: “Có thể nóirằng, nơi nào có đất, cát, sỏi, đá, nước non, ánh sang, cỏ cây, hoa, lá thì nơi đó có sứcquyến rũ mãnh liệt đối với trẻ nhỏ Mặc dù có những lúc bị cấm đoán, ngăn cản chúngvẫn cứ sấn đến một cách công khai hoặc lén lút để chơi nghịch Trẻ đến với thiênnhiên một cách thích thú như thế đó chẳng khác nào như xà vào lòng mẹ vậy Chúng tacần tạo mọi điều kiện để cho trẻ sớm được tiếp xúc với thiên nhiên ngay từ tấm bé.

Một số tác giả cũng đề cao tầm quan trọng tổ chức hoạt động ngoài trời cho trẻnhư: Tiến sĩ Phan Thị Thu Hiền, chuyên gia về giáo dục đầu đời; Tiến sĩ Trịnh ThịXim; tác giả Nguyễn Thanh Hà Trong những năm gần đây, Bộ Giáo dục và Đào tạoxây dựng nhiều nội dung chuyên đề, dự án như: chuyên đề Phát triển vận động, nhiều

đồ dung đồ chơi ngoài trời được tăng cường bổ xung nhằm nâng cao chất lượng tổchức hoạt động ngoài trời cho trẻ trong trường MN; Dự án tăng cường khả năng sẵnsàng đi học cho trẻ MN; trong đó có modun “Xây dựng trường mầm non lấy trẻ làmtrung tâm” triển khai năm 2013 Đầu năm 2017, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành

2 văn bản chỉ đạo việc triển khai chuyên đề “Xây dựng trường mầm non lấy trẻ làmtrung tâm” giai đoạn 2016 - 2020 Cùng với đó là Tài liệu hướng dẫn thực hành ápdụng quan điểm giáo dục lấy trẻ làm trung tâm trong trường mầm non (2017) đã thiết

kế 6 tiêu chí, 18 chỉ số giúp GV có cơ sở cụ thể để thực hiện quan điểm lấy trẻ làmtrung tâm khi tổ chức các HĐ nói chung và hoạt động ngoài trời nói riêng Bàn về lấytrẻ làm trung tâm trong tổ chức các HĐ giáo dục trong trường MN, cũng đã có khánhiều các tài liệu, bài viết, hội thảo nói đến:

Tác giả Hồ Lam Hồng (2013) cũng đã vạch ra một số thực tế về vận dụng quanđiểm này trong trường MN, đồng thời tác giả cũng định hướng về nội dung, phươngpháp và hình thức tổ chức các HĐ giáo dục theo hướng lấy trẻ làm trung tâm

Tiến sỹ Trịnh Thị Xim (2017) đã nêu tổng quan về các quan điểm tiếp cận GDtiên tiến trên thế giới và các phương pháp GD tiên tiến trên thế giới và hầu hết các

“Quan điểm tiếp cận trên thế giới đều theo triết lý giáo dục lấy trẻ làm trung tâm” Bên cạnh đó thấy rõ được các nước phát triển ngày càng trú trọng vai trò của giáo viên

MN trình độ chuyên môn của GV được xem là một trong những yếu tố quyết định trựctiếp chất lượng nhà trường

Tác giả Phạm Thị Tuyết cũng bàn đến bản chất của giáo dục lấy trẻ làm trungtâm, tổ chức HĐ giáo dục lấy trẻ làm trung tâm và phương pháp tổ chức HĐ giáo dụclấy trẻ làm trung tâm

Bên cạnh đó, cũng có khá đa dạng các tài liệu, bài viết, luận văn nghiên cứu liênquan đến tổ chức hoạt động ngoài trời cho trẻ MN Đào Thanh Âm đã nêu những cơ sở líluận về việc tổ chức các HĐ giáo dục ở trường MN, nhấn mạnh vai trò quan trọng củahoạt động ngoài trời, nêu rõ: cần phải có kế hoạch và các phương pháp, biện pháp có hiệuquả để tổ chức hoạt động ngoài trời cho trẻ.

Tác giả Phạm Thị Loan nói về lợi ích của hoạt động ngoài trời giúp trẻ dễ hòanhập, thích nghi, mở rộng hiểu biết về thế giới xung quanh Biện pháp tổ chức hoạtđộng ngoài trời cũng là một nội dung được chú ý nhiều Tác giả Nguyễn Thị TuyếtÁnh khi nghiên cứu và đưa ra các phương pháp nhằm tăng cường kỹ năng vận độngcho trẻ Ở luận văn thạc sĩ của tác giả Đỗ Hồng Hải đề ra một số biện pháp nhằm pháthuy tính sáng tạo cho trẻ Lê Thị Bích Vân nêu lên “Thực trạng tổ chức hoạt động vuichơi ngoài trời cho trẻ mẫu giáo ở một số trường mầm non tại thành phố Cao Lãnh,Đồng Tháp” và đề ra bộ biện pháp khắc phục những tồn tại của HĐ vui chơi ngoàitrời

Có thể thấy, trong lĩnh vực tổ chức hoạt động ngoài trời cho trẻ có khá nhiều bàiviết và tài liệu đã được giới thiệu Tuy nhiên, qua nghiên cứu các tài liệu, chúng tanhận thấy, hầu như đều ở một khía cạnh riêng lẻ, chưa đề xuất một vấn đề chung theoquan điểm giáo dục lấy trẻ làm trung tâm một cách rõ nét Đặc biệt với xu hướng toàncầu hóa hiện nay thì việc nắm bắt, vận dụng các phương pháp, hình thức tổ chức hoạtđộng ngoài trời theo hướng giáo dục lấy trẻ làm trung tâm là một đòi hỏi không thểthiếu Do đó với đề tài “Tổ chức hoạt động ngoài trời cho trẻ 5 - 6 tuổi theo hướngtiếp cận giáo dục lấy trẻ làm trung tâm” chúng tôi cố gắng tổng hợp các tài liệu, hệthống dữ liệu, phân tích với mong muốn làm phong phú thêm cơ sở lý luận và nângcao hiệu quả GD theo quan điểm lấy trẻ làm trung tâm cho trẻ trong tổ chức hoạt độngngoài trời ở trường MN hiện nay Tôi cũng xin nhấn mạnh những thành tựu nghiêncứu đã điểm dẫn ở trên trực tiếp góp phần làm cơ sở lý luận cho việc nghiên cứu đề tàinày

1.2 Một số khái niện cơ bản

1.2.1 Tổ chức hoạt dộng ngoài trời

1.2.1.1 Khái niệm về tổ chức

Tổ chức HĐ GD là sự sắp xếp, bố trí hoạt động GD nhằm đạt mục đích GD

1.2.1.2 Khái niệm về hoạt dộng ngoài trời

Trong đời sống hàng ngày, môi trường tự nhiên bên ngoài lớp học rất tốt đối vớisức khỏe và việc học tập, vui chơi của trẻ Hoạt động ngoài trời ở trường MN là một

HĐ được tổ chức trong MT tự nhiên và nằm trong chế độ sinh hoạt hằng ngày của trẻ

Để làm rõ khái niệm “Hoạt động ngoài trời”, chúng ta cần hiểu rõ khái niệm “Hoạtđộng” và “hoạt động ngoài trời” “Hoạt động” - theo cách hiểu thông thường là sự tiêuhao năng lượng thần kinh, cơ bắp của con người tác động vào hiện thực khách quan đểthỏa mãn nhu cầu của mình

Theo Từ điển của Nguyễn Lân, hoạt động là tích cực dùng sức lực, khả năng của mình vào những việc thuộc nhiệm vụ của mình hoặc có lợi ích chung Ở góc độ tâm lý học người ta coi hoạt động là phương thức tồn tại của con người bằng cách tác động vào đối tượng để tạo ra một sản phẩm tương ứng, nhằm thõa mãn (trực tiếp hay gián tiếp) nhu cầu bản thân, nhóm và xã hội

Như vậy, hoạt động ngoài trời là hoạt động được chủ thể tiến hành một cách có mục đích trong môi trường không gian tự nhiên để thỏa mãn nhu cầu của mình

1.2.1.3 Khái niệm về tổ chức hoạt động ngoài trời

Đối với hoạt động ngoài trời ở trường MN, cũng là hoạt động ngoài trời nhưng

nó mang tính đặc trưng riêng trong trường MN Đây là một HĐ nằm trong chế độ sinh hoạt hàng ngày của trẻ ở trường MN và được tổ chức có kế hoạch nhằm đạt mục tiêu

GD mà ngành giáo dục MN đã đề ra Đặt mục tiêu phát triển toàn diện cho trẻ MN, chú trọng yêu cầu, mục tiêu lấy trẻ làm trung tâm thông qua các chuyên đề tập huấn đào tạo đổi mới nội dung phương pháp phù hợp Có thể nêu ra ở đây một cách khái quát về nội dung và cấu trúc của một buổi hoạt động ngoài trời như sau:

- Hoạt động có chủ đích:

+ Trẻ được làm quen với các sự vật hiện tượng của thế giới xung quanh

+ Ôn luyện củng cố kiến thức đã học ở trên lớp

- Trò chơi vận động: Trẻ được chơi 1- 2 trò chơi vận động trong một buổi hoạt động ngoài trời

- Chơi tự chọn: Trẻ được chơi theo ý thích với các đồ chơi ngoài trời hoặc các phương tiện do GV tự tạo hoặc tự tìm kiếm dưới sự điều khiển hướng dẫn của GV

Thời gian cho một buổi hoạt động ngoài trời thường từ 30 - 40 phút tùy theo độ tuổi và tình hình thời tiết Thời điểm là vào buổi sáng mỗi ngày sau giờ HĐ học trên lớp của trẻ

Như vậy, qua đó chúng tôi có thể đưa ra khái niệm về tổ chức hoạt động ngoài

trời ở trường mầm non như sau: tổ chức hoạt động ngoài trời là sự sắp xếp, bố trí hoạt

động giáo dục tiến hành một cách có mục đích trong MT không gian tự nhiên theo kế hoạch của chủ thể dựa trên hứng thú, nhu cầu của trẻ và điều kiện phù hợp với yêu cầu khách quan, chủ quan của đối tượng muốn hướng đến nhằm đạt được mục tiêu

GD về tổ chức hoạt động ngoài trời cho trẻ ở trường MN.

1.2.2 Giáo dục lấy trẻ làm trung tâm

1.2.2.1 Khái niệm giáo dục lấy trẻ làm trung tâm

Mỗi một con người sinh ra có sự khác biệt: hoàn cảnh, ước mơ, điều kiện kinh

tế, vật chất và sở thích, học vấn riêng… Vậy thì trẻ em cũng vậy! Mỗi đứa bé trong xã hội này đều sẽ có những hoàn cảnh, những cuộc đời, những ước mơ riêng… Do vậy về

cơ bản chúng là một cá thể đặc biệt và riêng biệt, không phải là bản sao của ai cả Chúng khác nhau về thể chất, tâm lý, trí tuệ, tình cảm, mối quan hệ xã hội Vì thế nên từng trẻ sẽ có hứng thú, cách học và tốc độ học tập riêng

Nên hiểu rằng, những gì xảy ra trong thời thơ ấu của trẻ sẽ có ảnh hưởng vô cùng sâu sắc và lâu dài đến cuộc đời sau này của trẻ Những bài học đầu đời chính là hành trang quyết định đến mức độ và sự phát triển của trẻ Chính bởi thế quan niệm giáo dục lấy trẻ làm trung tâm đã trở thành một quan niệm tiến bộ và hiện đại

Theo quan niệm này thì trẻ em được xem như một chủ thể tham gia tích cực vàoquá trình HĐ để nhận thức và phát triển Chú trọng vào việc dạy hơn là chỉ hoàn toàn chú trọng truyền thụ nội dung kiến thức một chiều, chú trọng đến nhu cầu, sở thích, khả năng của trẻ mà không mang tính áp đặt từ phía người lớn để đưa ra chương trình đáp ứng tối đa mọi nhu cầu của trẻ Với quan niệm này, vai trò của GV là gợi mở, hướng dẫn trẻ học cách học, tìm kiếm và thu thập thông tin, gợi mở giải quyết vấn đề

GV luôn là người tạo cơ hội, tạo điều kiện để trẻ thực hành, trải nghiệm những kiến thức và kỹ năng thu nhận được vào cuộc sống

Vậy, khái niệm giáo dục lấy trẻ làm trung tâm là: GD dựa trên nhu cầu, hứng thú, khả năng và thế mạnh của từng trẻ - tin tưởng rằng mỗi trẻ đều có thể thành công

và tiến bộ.

Đồng thời tạo nhiều cơ hội cho trẻ học bằng nhiều cách khác nhau gồm cả HĐ vui chơi (Vui chơi cung cấp cho trẻ nhiều cơ hội để học tập như khám phá, sáng tạo,

giả vờ, tưởng tượng và tương tác với bạn bè) Từ đó phản ánh được mức độ phát triển của từng cá nhân trẻ và xây dựng dựa trên những gì trẻ đã biết và có thể làm.

1.2.2.2 Bản chất của giáo dục lấy trẻ làm trung tâm

- Về mục tiêu GD

GV hướng vào việc chuẩn bị cho trẻ sớm thích ứng với đời sống xã hội, hòa nhập và phát triển cộng đồng, tôn trọng nhu cầu, lợi ích, tiềm năng của trẻ

Lợi ích và nhu cầu cơ bản nhất của trẻ là sự phát triển toàn diện nhân cách Mọi

nỗ lực GD của nhà trường đều phải hướng tới tạo điều kiện thuận lợi để mỗi trẻ

Bằng HĐ của chính mình - sáng tạo ra nhân cách của mình, hình thành và phát triển bản thân Tuy nhiên, không nên từ đó đi đến cực đoan sai lầm rằng toàn bộ mục tiêu, nội dung GD phải xuất phát và chỉ xuất phát từ lợi ích của trẻ, hoặc quan niệm máy móc rằng GV dạy những gì trẻ hứng thú chứ không phải là dạy những gì GV biết

GD không thể không tính đến lợi ích nhu cầu của xã hội

- Về nội dung GD

Cần chú trọng các kĩ năng như: Kỹ năng quan sát, kỹ năng sử dụng ngôn ngữ đúng hoàn cảnh… Đặc biệt cần trú trọng hệ thống các kỹ năng cần thiết trong cuộc sống của trẻ: kỹ năng tự phục vụ, kỹ năng giao tiếp, kỹ năng phối hợp HĐ với người khác… Từ đó các nhà GD cần hướng tới hình thành cho trẻ thái độ đúng đắn, tích cực đối với cuộc sống, thực hành vận dụng những gì đã biết phát hiện và giải quyết những vấn đề, sử lý các tình huống trong thực tiễn

Nội dung giáo dục cần được xây dựng phù hợp với đặc điểm cá nhân của từng trẻ Vì thế GV cần nhanh nhạy nắm bắt được những “cái riêng” trong sự phát triển của từng trẻ lớp mình phụ trách để có sự lựa chọn và sắp xếp nội dung một cách hợp lý

GD không chỉ đơn giản là cung cấp cho trẻ tri thức mà còn phải hướng dẫn hành động Hỗ trợ để trẻ tham gia HĐ, khuyến khích tạo ra sự lựa chọn Đặc biệt khuyến khích và hỗ trợ để trẻ hợp tác và làm việc cùng nhau

- Về phương pháp GD

Coi trọng việc tổ chức cho trẻ HĐ độc lập hoặc theo nhóm (thảo luận, làm thí nghiệm, quan sát vật mẫu, phân tích bảng số liệu…) thông qua đó trẻ vừa tự lực nắm

các tri thức, kỹ năng mới, đồng thời được rèn luyện về phương pháp tự học, được tập duyệt phương pháp nghiên cứu GV quan tâm vận dụng vốn hiểu biết và kinh nghiệm của từng cá nhân và của tập thể HS để xây dựng kế hoạch Kế hoạch được thiết kế theokiểu phân nhánh Những dự kiến của GV phải được tập trung chủ yếu vào các HĐ của trẻ và cách tổ chức các HĐ đó, cùng với khả năng diễn biến các HĐ của trẻ để khi tổ chức các HĐ có thể linh hoạt điều chỉnh theo diễn tiến của HĐ, thực hiện giờ HĐ phânhóa theo trình độ và năng lực của HS, tạo điều kiện thuận lợi cho sự bộc lộ và phát triển tiềm năng của mỗi trẻ.

- Về hình thức tổ chức

Đặc điểm chính của giáo dục lấy trẻ làm trung tâm ở mục tiêu, nội dung,

phương pháp đòi hỏi phải có hình thức tổ chức thích hợp

Hình thức tổ chức linh hoạt, phối hợp các hình thức dạy tập thể, dạy theo nhóm

và hình thức với cá nhân từng trẻ Tùy theo lứa tuổi và đặc điểm riêng của trẻ ở lớp mình phụ trách, GV vận dụng các hình thức sao cho phù hợp

Như vậy, hình thức tổ chức HĐ giáo dục lấy trẻ làm trung tâm là thông qua HĐ

tự nhiên của trẻ, nội dung được tích hợp theo các chủ đề khác nhau Tác động phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý của trẻ là một trong những cách thức cơ bản để phát huy được nhu cầu, nội lực bên trong của trẻ: Trẻ học vì chính nhu cầu của mình chứ không phải vì bị ép buộc

Trong giáo dục lấy trẻ làm trung tâm, vai trò chủ động tích cực của trẻ được phát huy nhưng vai trò của GV không hề bị xem nhẹ, bị hạ thấp Trái lại, GV phải có trình độ chuyên môn sâu, có trình độ sư phạm lành nghề, có đầu óc sáng tạo và nhạy cảm cái mới có thể đóng vai trò là người gợi mở, xúc tác, trợ giúp, hướng dẫn, động viên, cố vấn, trọng tài trong các hoạt động độc lập của trẻ, đánh thức năng lực tiềm năng trong mỗi trẻ, chuẩn bị tốt cho trẻ con đường học vấn sau này

Cần nhấn mạnh rằng giáo dục lấy trẻ làm trung tâm có nội hàm rộng hơn

phương pháp dạy học tích cực Quan điểm giáo dục lấy trẻ làm trung tâm cần được quán triệt trong tất cả các khâu của quá trình tổ chức các HĐ giáo dục: mục tiêu, nội dung, phương pháp, hình thức tổ chức và đánh giá Cũng cần lưu ý rằng khi vận dụng quan điểm giáo dục lấy trẻ làm trung tâm chớ nên máy móc và hình thức GV phải biếtlựa chọn mức độ thích hợp với các lĩnh vực, mức độ nhận thức của từng trẻ, phù hợp với phương tiện thiết bị cho các HĐ và điều kiện của từng nhà trường, từng địa

phương

1.3 Đặc điểm tâm lý của trẻ 5 – 6 tuổi

1.3.1 Đặc điểm phát triển ngôn ngữ của trẻ

Đến cuối tuổi MG thì hầu hết trẻ em đều biết sử dụng một cách thành thục tiếng

mẹ đẻ trong sinh hoạt hằng ngày:

Nắm vững ngữ âm và ngữ điệu khi sử dụng tiếng mẹ đẻ:

Trẻ thường dùng ngữ điệu êm ái để biểu thị tình cảm yêu thương trìu mến

Ngược lại khi giận dữ trẻ lại dùng ngữ điệu thô và mạnh

Phát triển vốn từ và cơ cấu ngữ pháp:

Vốn từ của trẻ mẫu giáo lớn tích lũy được khá phong phú không những chỉ về danh từ mà cả về động từ, tính từ, liên từ trẻ nắm được phong phú vốn từ trong tiếng

mẹ đẻ đủ để diễn đạt các mặt trong cuộc sống hằng ngày Những trẻ em mà tích cực giao tiếp, ham tìm hiểu các hiện tượng ngôn ngữ (tức là ngôn ngữ đã trở thành đối tượng của ý thức) thì không những hiểu được từ ngữ và nắm vững ngữ pháp một cách vững vàng, đồng thời còn “sáng tạo” ra những từ ngữ, những cách nói mà chưa hề có trong ngôn ngữ của người lớn

Sự phát triển ngôn ngữ mạch lạc:

Trong những phong cách ngôn ngữ thì trẻ mẫu giáo lớn chủ yếu là nắm vững phong cách sinh hoạt và ở một mức độ nào đó là phong cách nghệ thuật Điều này đáng để cho các nhà GD phải suy nghĩ Cần phải có một cách dạy dỗ đúng đắn để khi

“Tốt nghiệp” trường MG, trẻ đã nắm vững được tiếng mẹ đẻ, nếu không chúng sẽ gặp rất nhiều khó khăn trong những năm tháng học tập ở trường phổ thông và trong bước đường trưởng thành sau này

1.3.2 Xuất hiện kiểu tư duy trực quan hình tượng mới - tư duy trực quan sơ

đồ và những yếu tố của kiểu tư duy lôgic

Ở tuổi MG nhỡ tư duy trực quan - hình tượng phát triển mạnh đã giúp trẻ giải quyết một số bài toán thực tiễn Kiểu tư duy này không đáp ứng được nhu cầu nhận thức đang phát triển mạnh ở trẻ MG lớn, cho nên bên cạnh việc phát huy kiểu tư duy trực quan - hình tượng vẫn mạnh mẽ như trước đây, còn cần phải phát triển thêm một

số kiểu tư duy trực quan - hình tượng mới để đáp ứng với khả năng và nhu cầu phát triển của trẻ ở cuối tuổi MG Đó là kiểu tư duy trực quan - sơ đồ

Trẻ em cuối tuổi MG nhỡ và MG lớn có khả năng hiểu một cách rõ ràng và nhanh chóng về cách biểu diễn sơ đồ và sử dụng có kết quả những sơ đồ đó để tìm hiểu sự vật Tư duy trực quan - sơ đồ giúp trẻ một cách có hiệu lực để lĩnh hội những tri thức có trình độ khái quát cao, từ đó mà hiểu được bản chất Tư duy trực quan sơ đồphát triển cao sẽ dẫn đứa trẻ đến ngưỡng cửa của tư duy trừu tượng, sẽ cho trẻ em hiểunhững biểu diễn sơ đồ khái quát mà sau này sự hình thành khái niệm sẽ được tiến hànhchủ yếu dựa trên đó.

Cả tư duy trực quan - hành động lẫn tư duy trực quan - hình tượng đều liên hệ mật thiết với ngôn ngữ Vai trò của ngôn ngữ ở đây rất lớn, nó giúp trẻ nhận ra bài toán cần phải giải quyết, giúp trẻ đặt kế hoạch để tìm ra cách giải quyết và nghe nhữnglời giải thích, hướng dẫn của người lớn Nhưng thực ra trong cả hai kiểu tư duy đó, hành động tư duy vẫn chủ yếu là dựa trực tiếp vào hành động và biểu tượng, còn ngônngữ chỉ đóng vai trò hỗ trợ mà thôi

Chúng ta đều biết là mỗi từ đều mang ý nghĩa khái quát, nhưng đối với trẻ em thì mỗi từ vẫn chỉ là đại diện cho một sự vật cụ thể, riêng lẻ mà thôi Quả thực là từ ở trẻ em chỉ chứa đựng biểu tượng, còn từ của người lớn chứa đựng khái niệm Do đó ý nghĩa của từ với trẻ em khác xa với ý nghĩa của từ đó đối với người lớn Các biểu tượng phản ánh hiện thực một cách sinh động hơn, rõ ràng hơn các khái niệm, nhưng lại không có tính khái quát, tính chính xác và tính hệ thống đặc trưng của khái niệm

Những cứ liệu thu thập được ở các công trình nghiên cứu đã chứng minh rằng: trẻ em ở cuối tuổi MG có thể lĩnh hội được những khái niệm khoa học đơn giản

1.4 Tổ chức hoạt động ngoài trời cho trẻ 5 – 6 tuổi theo hướng tiếp cận giáo dục lấy trẻ làm trung tâm

1.4.1 Nguyên tắc tổ chức hoạt động ngoài trời cho trẻ 5 – 6 tuổi theo hướng tiếp cận giáo dục lấy trẻ làm trung tâm

Tổ chức cho trẻ hoạt động ngoài trời cần đáp ứng các nguyên tắc chung, đảm bảo mục đích GD và hiệu quả của quá trình GD

Tổ chức hoạt động ngoài trời cần tuân thủ các nguyên tắc sau:

- Nguyên tắc lấy trẻ làm trung tâm: Trẻ được lựa chọn nội dung HĐ, tự do lựa chọn trò chơi, tự do chọn bạn chơi, triển khai nội dung theo cách của mình Tự giải quyết các vấn đề nảy sinh trong quá trình HĐ GV hỗ trợ trẻ đúng lúc, không vội vàng

can thiệp vào các tình huống xảy ra trong quá trình tổ chức hoạt động, bình tĩnh lắng nghe và đưa ra những gợi ý, những lời khuyên nhủ phù hợp.

- Nguyên tắc giáo dục thông qua MT: MT giáo dục có ảnh hưởng đến sự thành công trong học tập của trẻ và ảnh hưởng đến nội dung và kết quả mong đợi có đạt được hay không MT vật chất phải phong phú, có nhiều học liệu cho trẻ lựa chọn và sửdụng theo nhiều cách sáng tạo khác nhau, tận dụng nguyên liệu sẵn có; còn MT xã hội được tạo nên bởi mối quan hệ và tương tác giữa GV với trẻ, giữa trẻ với trẻ và giữa trẻvới những người xung quanh Bởi thế, GV và những người xung quanh là những hình mẫu với các mối quan hệ lành mạnh, thân thiện, gần gũi để trẻ tiếp nhận giá trị giáo dục của mỗi nội dung HĐ

- Nguyên tắc GD theo hướng tích hợp: Tích hợp luôn tôn trọng cách học của trẻ(lấy trẻ làm trung tâm) và cho trẻ HĐ, học qua trải nghiệm của chính mình, trẻ phải chủ động giải quyết vấn đề, đắm mình vào cuộc sống Chính vì thế, tích hợp luôn đi kèm với dạy học tích cực và lấy trẻ làm trung tâm Nội dung GD trẻ hướng theo các chủ đề, các vấn đề gần gũi của cuộc sống thực của trẻ và được lồng ghép, đan cài trongcác HĐ giáo dục đa dạng, phong phú trên cơ sở lấy HĐ chủ đạo (HĐ vui chơi của trẻ MG) là hoạt động công cụ để tích hợp các HĐ khác ở trường MN Như vậy, thông quahoạt động ngoài trời, GV có thể tích hợp các mục tiêu GD GD theo hướng tích hợp đểgiúp trẻ thấy được mối liên hệ giữa các sự vật hiện tượng, đối tượng trong một chỉnh thể thống nhất

1.4.2 Nội dung tổ chức hoạt động ngoài trời cho trẻ 5 – 6 tuổi theo hướng tiếp cận giáo dục lấy trẻ làm trung tâm

hoạt động ngoài trời cho trẻ mầm non nói chung và cho trẻ 5 - 6 tuổi nói riêng đều bao gồm 3 nội dung:

- Quan sát các sự vật, hiện tượng trong thiên nhiên, xã hội như quan sát tìm hiểu

về động vật, thực vật, đồ vật, một số hiện tượng tự nhiên theo mùa, quan sát thời tiết; quan sát các sự kiện, sự việc như: sự thay đổi trong môi trường lớp, khu vực trường trong dịp có ngày hội, lễ…; quan sát các tình huống phát sinh như: một chiếc ô tô, téc nước… xuất hiện ở cổng trường hay bất kỳ sự kiện nào đột nhiên xuất hiện thu hút tầmnhìn của trẻ

- Củng cố các kiến thức đã biết hoặc làm quen với các nội dung GD

- Khuyến khích trẻ tích cực lao động, chăm sóc vật nuôi, cây trồng, chăm sóc thiên nhiên

Trò chơi vận động: mỗi buổi hoạt động ngoài trời trẻ được chơi từ 1-2 trò chơi

vận động Các trò chơi vận động được sử dụng trong hoạt động ngoài trời gồm toàn bộnhững trò chơi vận động trong “Tuyển tập trò chơi, bài hát, thơ chuyện cho trẻ MN độ tuổi 5 - 6 tuổi”, các trò chơi vận động trong chương trình giáo dục thể chất các trò chơidân gian và trò chơi vận động sưu tầm ngoài chương trình phù hợp với lứa tuổi MN

Chơi tự do: trẻ được tự do lựa chọn các trò chơi theo ý thích, tự khởi xướng các

trò chơi, dưới sự hướng dẫn gợi ý của giáo viên Có thể là một trong những nội dung:

Chơi với các đồ chơi mang theo từ trong lớp như: ô tô, cần cẩu, xe đẩy, bóng, vòng, phấn, làn, giỏ, hoặc đồ chơi do cô và trẻ tự tạo như thuyền giấy, máy bay, tàu thủy, hoặc gấp lá, cuộn lá, làm nghé làm bướm, xâu dây làm hoa, vòng, cổ, vòng tay

Chơi với đồ chơi ngoài trời như cầu trượt, đu quay, xích đu, thang leo, bập bênh… Chơi với các nguyên vật liệu thiên nhiên: cát, sỏi, nước, hoa lá, cây, cỏ

Tự củng cố ôn luyện kiến thức như viết chữ, viết số, vẽ bằng phấn…

1.4.3 Phương pháp, biện pháp tổ chức hoạt động ngoài trời cho trẻ 5 – 6 tuổi theo hướng tiếp cận giáo dục lấy trẻ làm trung tâm

- Trước khi cho trẻ ra ngoài trời, giáo viên cần thực hiện:

+ Quan tâm tới sức khỏe của trẻ: Phân định những trẻ yếu, trẻ khỏe, trẻ có thể lực tốt, trẻ có thể lực chưa tốt Trẻ nào yếu mệt cần cho nghỉ hoặc chỉ tham gia những hoạt động nhẹ nhàng, phù hợp

+ Nhắc trẻ sửa sang đầu, tóc, quần áo, giày dép gọn gàng, phù hợp với thời tiết ngày hôm đó Nhắc trẻ đi vệ sinh trước khi ra ngoài trời.

+ Nói rõ với trẻ về địa điểm, nội dung, mục đích của buổi đi dạo

+ Nhắc trẻ chơi đúng nơi quy định, tuân thủ những quy tắc chơi và dặn dò những điều cần thiết như: không bẻ cây, hái hoa, vứt rác bừa bãi, đi vệ sinh không đúng nơi quy định

- Khi ra ngoài trời, GV chú ý:

Tổ chức cho trẻ hoạt động theo ba nội dung (hoạt động có mục đích, trò chơi vận động, chơi tự do) Các nội dung cần được tổ chức một cách linh hoạt, không nhất thiết phải tuân theo một trình tự nhất định Thời gian dành cho từng nội dung là phụ thuộc vào nội dung cụ thể của từng buổi HĐ, phụ thuộc vào hứng thú và khả năng của trẻ Song cần dành thời gian cho trẻ được HĐ nhiều hơn Việc thực hiện nội dung nào trước, nội dung nào sau phải căn cứ vào hoạt động ở trong nhà trước đó, sao cho đảm bảo nguyên tắc động - tĩnh Hướng dẫn cụ thể đối với từng phần cần chú ý như sau:

Hoạt động có mục đích (khoảng 8 - 12 phút)

GV dùng những thủ thuật, câu hỏi gợi ý cho trẻ quan sát các sự vật hiện tượng

tự nhiên, xã hội để trẻ tự khám phá, thử nghiệm và phát hiện ra những dấu hiệu, nhữngthay đổi của chúng, GV cũng có thể gợi ý cho trẻ vận dụng những hiểu biết của mình vào hoàn cảnh tự nhiên sẵn có để dạy trẻ hoặc củng cố kiến thức cho trẻ dưới hình thức vui chơi hoặc giải quyết tình huống trong thực tế… GV có thể thu hút từng nhóm trẻ HĐ có mục đích chứ không nhất thiết phải tập trung cả lớp như một HĐ học ngoài trời thay vì trong lớp Ngoài ra có thể sử dụng nhiều hình thức khác nhau để tổ chức nội dung này được hấp dẫn đối với trẻ Chẳng hạn, dùng trò chơi học tập để kích thích trẻ tự tìm tòi khám phá các sự vật hiện tượng Hoặc đặt ra các tình huống có vấn đề để trẻ tự tìm ra phương án giải quyết… Trong hoạt động ngoài trời không nên tổ chức một cách áp đặt và cứng nhắc, lặp lại các hình thức gò bó ở trong lớp

Tổ chức trò chơi vân động (khoảng 5 - 8 phút)

Đối với trò chơi mới, GV tập trung trẻ, phổ biến cách chơi, luật chơi, phân vai chơi, điều kiện trẻ chơi Sau khi trẻ chơi thành thạo GV hướng dẫn cho trẻ tự tổ chức chơi với nhau theo từng nhóm nhỏ

Đối với trò chơi cũ, GV khuyến khích trẻ nhắc lại cách chơi, luật chơi, trẻ chơi chưa thành thạo thì GV tham gia điều khiển, sau khi trẻ chơi thành thạo, cho trẻ tự tổ chức chơi với nhau, giáo viên quan sát và giúp đỡ trẻ khi trẻ gặp khó khăn không tự giải quyết được.

Cho trẻ chơi các trò chơi nhằm củng cố các vận động cơ bản trong giờ HĐ học vận động, GV cần tạo các tình huống, các phương án để cho các trẻ yếu, trẻ kém năng động, chậm chạp, nhút nhát, trẻ vận động chưa đạt yêu cầu với một số bài tập vận động có cơ hội được tập luyện thêm

Khi thấy trẻ không còn hứng thú chơi nữa, GV có thể gợi ý thay đổi trò chơi, hoặc thay đổi tình huống để khơi gợi hứng thú mới cho trẻ

Chơi tự do (khoảng thời gian còn lại)

GV gợi ý cho trẻ chơi với những đồ chơi, trò chơi mà trẻ yêu thích Không để trẻ vận động có thể gợi ý cho trẻ mang theo đồ chơi trong lớp ra như vòng, bóng, ô tô,

xe đẩy, phấn vẽ… khuyến khích trẻ sưu tầm những nguyên vật liệu trong thiên nhiên như sỏi, đá, hột, hạt, hoa lá rụng… hướng dẫn trẻ làm vào chơi với những đồ chơi do chính mình làm ra

GV phải quan sát, xử lý nhanh những tình huống xảy ra trong quá trình HĐ để đảm bảo an toàn cho trẻ cũng như giải quyết kịp thời những thắc mắc mà trẻ đặt ra nhằm nuôi dưỡng, phát triển tính tò mò, ham hiểu biết, thích tìm tòi, khám phá của trẻ

Với ba nội dung trên, GV chuyển tiếp từ nội dung này sang nội dung kia cần khéo léo, linh hoạt, nhẹ nhàng không để trẻ bị hẫng hoặc bị gò ép, cứng nhắc Đặc biệt linh hoạt thực hiện về mặt nội dung và thời gian Nếu trẻ chăm chú say sưa vào nội dung nào, có thể dành thêm giời gian và thông báo với trẻ về khoảng thời gian đó Không nhất thiết ngày nào cũng phải tổ chức thực hiện các nội dung mà cần linh hoạt

tổ chức theo tình huống thực tế cụ thể theo hướng đảm bảo các nguyên tắc giáo dục

Tiểu kết chương 1

Hoạt động ngoài trời ở trường MN, trong các giáo trình giáo dục học MN đã đề cập đến mục đích, nội dung, phương pháp, biện pháp, hình thức tổ chức phương tiện hoạt động ngoài trời Đây là cơ sở khoa học để tổ chức hoạt động ngoài trời cho trẻ lứatuổi MN.“Xây dựng trường mầm non lấy trẻ làm trung tâm” là một chuyên đề được BộGiáo dục và Đào tạo triển khai thực hiện trong các cơ sở GDMN năm 2017 Mục tiêu của chuyên đề là đảm bảo các yêu cầu về môi truờng GD, công tác quản lý, chỉ đạo;

HĐ chăm sóc, GD trẻ theo quan điểm giáo dục lấy trẻ làm trung tâm tổ chức hoạt động ngoài trời là một HĐ nằm trong các HĐ giáo dục trẻ

Trong chương 1, chúng tôi đã tìm hiểu cơ sở lý luận của tổ chức hoạt động ngoài trời và giáo dục lấy trẻ làm trung tâm Chúng tôi đã đi sâu phân tích khái niệm

tổ chức hoạt động ngoài trời và khái niệm Giáo dục lấy trẻ làm trung tâm Từ đó, chúng tôi phân tích cụ thể quan điểm giáo dục lấy trẻ làm trung tâm và tổ chức hoạt động ngoài trời theo hướng tiếp cận giáo dục lấy trẻ làm trung tâm Giáo dục lấy trẻ làm trung tâm là một vấn đề cũng đã được nhiều nhà khoa học quan tâm nghiên cứu từrất lâu, tuy nhiên những nghiên cứu cho trẻ MG trong tổ chức hoạt động ngoài trời cònchưa nhiều, song những đóng góp nghiên cứu của một số tác giả cũng góp phần tạo nên sự đa dạng và phong phú của nền tâm lý học thế giới

MT thiên nhiên có ảnh hưởng rất lớn đến sự phát triển tư duy và phát triển toàn diện của con người Vấn đề này đã được nhiều ngành khoa học, nhiều nhà khoa học trong nước và trên thế giới quan tâm nghiên cứu và đã được khẳng định Trong ngành giáo dục nói chung và GDMN nói riêng, MT thiên nhiên là điều kiện tiên quyết trong

tổ chức hoạt động ngoài trời theo hướng tiếp cận giáo dục lấy trẻ làm trung tâm Với thực tế về sự nhận thức của thế hệ trẻ hiện nay, đã có nhiều câu trả lời khác nhau cho vấn đề này Câu trả lời đã thực sự đã thỏa đáng hay chưa? Không ai dám chắc Vì vậy

có lẽ đây sẽ là vấn đề chúng ta cần quan tâm nghiên cứu Áp dụng biện pháp hoạt độngngoài trời theo hướng tiếp cận giáo dục lấy trẻ làm trung tâm một cách hợp lý sẽ góp phần thực hiện mục đích GD đặt ra

Chương 2 THỰC TRẠNG TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG NGOÀI TRỜI CHO TRẺ

5 – 6 TUỔI THEO HƯỚNG TIẾP CẬN GIÁO DỤC LẤY TRẺ LÀM TRUNG TÂM Ở TRƯỜNG MẦM NON KIDS SMILE - THÀNH PHỐ VINH

2.1 Mục đích của nghiên cứu thực trạng

- Việc khảo sát thực trạng cho thấy mức độ phát triển hoạt động ngoài trời của trẻ 5 – 6 tuổi theo hướng tiếp cận giáo dục lấy trẻ làm trung tâm và các biện pháp tổ chức hoạt động ngoài trời của giáo viên

2.2 Địa bàn và khách thể nghiên cứu thực trạng

2.2.1 Địa bàn nghiên cứu

- Trường Mầm non Kids Smile, Thành phố Vinh, Tỉnh Nghệ An: Trường mầmnon Kids Smile – số 302 Lê Viết Thuật, cách Thành phố Vinh 3.0 km, trên cungđường xuôi từ Vinh – Cửa Hội Ngôi trường được xây dựng trên tâm huyết và khátvọng được mang đến cho trẻ tất cả những gí tốt đẹp nhất Trường mầm non Kids Smiletọa lạc trên diện tích gần 3000 m2 với quy mô 2 tầng, 9 phòng học và các phòng chứcnăng đủ để phục vụ cho việc chăm sóc, giáo dục trẻ Là ngôi trường đầu tiên ứng dụngcác giá trị sống vào các hoạt động dạy, học và chăm sóc trẻ.

2.3 Nội dung và phương pháp nghiên cứu

* Nội dung nghiên cứu:

- Khảo sát thực trạng nhận thức của giáo viên về biện pháp tổ chức hoạt độngngoài trời cho trẻ 5 – 6 tuổi theo hướng tiếp cận giáo dục lấy trẻ làm trung tâm

- Khảo sát thực trạng các biện pháp tổ chức hoạt động ngoài trời cho trẻ 5 - 6 tuổi

ở theo hướng tiếp cận giáo dục lấy trẻ làm trung tâm

- Khảo sát thực trạng, mức độ hứng thú, tự tin, tích cực, khả năng tự lực và phốihợp khi tham gia hoạt động ngoài trời của trẻ

* Phương pháp nghiên cứu:

- Phương pháp quan sát

- Phương pháp điều tra

- Phương pháp đàm thoại

2.4 Kết quả nghiên cứu

2.4.1 Thực trạng biện pháp tổ chức hoạt động ngoài trời cho trẻ 5 - 6 tuổi theo hướng tiếp cận giáo dục lấy trẻ làm trung tâm

2.4.1.1 Nhận thức của giáo viên

Nhận thức về sự cần thiết của hoạt động ngoài trời:

Bảng 2.1 Ý kiến của GV về cần thiết của hoạt động ngoài trời đối với trẻ

sự cần thiết của hoạt động ngoài trời đối với trẻ MN Tuy nhận thức được tầm quan trọng của hoạt động ngoài trời vậy nhưng thực hiện nó như thế nào còn là một vấn đề rất lớn và được thể hiện qua việc GV trả lời các câu hỏi tiếp theo

Nhận thức về nội dung hoạt động ngoài trời:

Hầu hết các ý kiến trả lời có 3 nội dung cơ bản là: HĐ có mục đích, trò chơi vậnđộng và chơi tự chọn, còn lại một số ý kiến trả lời có 4 - 5 nội dung (trò chơi học tập, trò chơi dân gian) nêu trong phiếu điều tra là các ý kiến trả lời đúng Có 20 GV

(=100%) ý kiến trả lời đúng Trong đó 5 GV (=25%) ý kiến trả lời đúng 3 nội dung cơ bản, 7 GV (=35%) ý kiến trả lời có 4 nội dung (không có trò chơi học tập) và 6 GV (=30%) ý kiến trả lời gồm cả 5 nội dung đã nêu trong phiếu điều tra Những ý kiến trả lời như vậy chứng tỏ GV đã nắm chắc những nội dung cơ bản của hoạt động ngoài trời

và có sự vận dụng sáng tạo, linh hoạt các nội dung phù hợp trong quá trình tổ chức hoạt động ngoài trời cho trẻ Tuy nhiên, vẫn còn 2 GV (=10%) ý kiến trả lời sai, tức là trả lời thiếu 1 hoặc 2 nội dung cơ bản của hoạt động ngoài trời Như vậy, còn có những

GV chưa nắm chắc những nội dung cơ bản của hoạt động ngoài trời mặc dù các GV được điều tra đều đang trực tiếp chăm sóc, GD trẻ và 100% đều đã qua đào tạo chuyênmôn Một điều quan tâm lớn đó là phần nhiều GV còn hiểu một cách máy móc những nội dung cơ bản, chưa có sự vận dụng linh hoạt trong quá trình tổ chức hoạt động ngoài trời cho trẻ

Nhận thức về hình thức tổ chức hoạt động ngoài trời:

Về vấn đề này, có 7 GV (= 35%) ý kiến cho rằng tổ chức hoạt động ngoài trời chỉ

dùng một hình thức: cả lớp; 9 GV (= 45%) ý kiến là dùng 3 hình thức: lớp, tổ, nhóm; 4

GV (= 20%) ý kiến cho rằng phải dùng 4 hình thức: lớp, tổ, nhóm, cá nhân Trong thực

tế, để tổ chức hoạt động ngoài trời cần phải sử dụng nhiều hình thức tổ chức phong phú Bởi vì hoạt động ngoài trời bao gồm nhiều nội dung khác nhau, muốn thực hiện được các nội dung đó thì nhất thiết phải sử dụng nhiều hình thức tổ chức khác nhau, tùy thuộc vào sĩ số của mỗi lớp cũng như thể lực và nhận thức của mỗi trẻ Chẳng hạn,khi tổ chức HĐ có mục đích có thể sử dụng hình thức tổ chức theo lớp (đối với lớp có

số cháu ít) và sử dụng hình thức tổ chức theo tổ (đối với lớp có số cháu đông) Còn trong HĐ chơi tự chọn, GV phải dùng hình thức chia nhóm, không thể cả lớp đều tự chọn một HĐ được Hoặc khi hướng dẫn kỹ năng vận động, GV phải dùng hình thức hướng dẫn cá nhân… Qua kết quả điều tra này cho chúng ta thấy rằng còn một số GV chưa nắm vững nội dung và hình thức tổ chức hoạt động ngoài trời

Nhận thức về tổ chức hoạt động ngoài trời theo hướng tiếp cận giáo dục lấy trẻ làm trung tâm:

Kết quả điều tra cho thấy có 100% số ý kiến GV được hỏi cho rằng, tổ chức HĐgiáo dục nói chung, hoạt động ngoài trời nói riêng theo hướng tiếp cận giáo dục lấy trẻlàm trung tâm sẽ mang lại hiệu quả GD trẻ rất cao Trẻ tích cực, chủ động tham gia các

HĐ, làm việc theo nhóm để được trải nghiệm, trao đổi, chia sẻ và trình bày ý kiến của mình; biết suy nghĩ và vận dụng những điều đã học vào thực tế cuộc sống, giải quyết các tình huống mà trẻ gặp phải… Từ đó, trẻ mạnh dạn, tự tin, tích cực, chủ động, tư duy, sáng tạo, thích thú tìm tòi, khám phá trong quá trình tham gia các HĐ giáo dục ở trường, ở lớp

Kết quả phản ánh rất rõ nhận thức đúng, tích cực của GV

Ý kiến của GV về những biểu hiện của trẻ khi tham gia hoạt động ngoài trời theohướng tiếp cận GD lấy trẻ làm trung tâm

1 Yêu thích, hào hứng tham gia vào các HĐ 19/20 95

3 Chủ động trao đổi, chia sẻ, bày tỏ ý kiến 14/20 70

4 Tự giải quyết tình huống trong khi tham gia HĐ 12/20 60

Bảng 2.2 Biểu hiện của trẻ khi tham gia hoạt động ngoài trời

Qua bảng 2.2 ta thấy: Có 95% ý kiến GV khi được hỏi đồng ý với biểu hiện: Yêuthích, hào hứng tham gia vào các hoạt động Có 85% ý kiến GV đồng ý với biểu hiện: Tìm tòi, khám phá, tư duy, tưởng tượng 70% ý kiến GV đồng ý với biểu hiện: Chủ động trao đổi, chia sẻ, bày tỏ ý kiến 60% ý kiến GV đồng ý với biểu hiện: Tự giải

quyết các tình huống trong khi tham gia HĐ Nhiều biểu hiện chưa được GV chú ý như: Chủ động trao đổi, chia sẻ, bày tỏ ý kiến và Tự giải quyết các tình huống trong khi tham gia HĐ.

2.4.1.2 Mức độ sử dụng các biện pháp tổ chức hoạt động ngoài trời cho trẻ 5 - 6 tuổi theo hướng tiếp cận giáo dục lấy trẻ làm trung tâm

Bảng 2.3 Mức độ sử dụng các biện pháp tổ chức hoạt động ngoài trời cho trẻ 5 –

6 tuổi theo hướng tiếp cận giáo dục lấy trẻ làm trung tâm Mức độ sử dụng

Tận dụng tối đa nguyên vật liệu

thiên nhiên, nguyên vật liệu sẵn

có cho trẻ thử nghiệm, khám phá

Tạo không khí thân thiện, cởi

mở và vui tươi với trẻ trong các

buổi hoạt động ngoài trời

Kết quả cho thấy:

Biện pháp 1: Lựa chọn hoạt động phù hợp với khả năng của trẻ

90% GV mầm non hiếm khi sử dụng biện pháp này Chỉ có 10% trả lời đôi khi sửdụng và nếu có tự mình đưa ra một số HĐ phù hợp với trẻ thường vào thời điểm dựgiờ hoặc kiểm tra đánh giá Khi đó GV sẽ lựa chọn một trong số những HĐ có trong

kế hoạch để tổ chức cho trẻ HĐ Còn lại tất cả các giờ HĐ khác là GV tuân thủ đúngtheo kế hoạch đã được ban giám hiệu phê duyệt Biện pháp này đòi hỏi GV phải biếtphân loại khả năng từng trẻ từ đó lựa chọn HĐ phù hợp theo từng nhóm trẻ có khảnăng như nhau hoặc cá nhân trẻ có khả năng riêng biệt Thực tế, do trình độ của cánhân từng GV còn hạn chế dẫn đến việc khó khăn khi sử dụng biện pháp này Đồngthời khi dự giờ, GV sử dụng thì hời hợt, hình thức, nói cách khác là mang yếu tố

“diễn” Đây cũng là một hạn chế của GV khi sử dụng biện pháp này vào quá trình GD

trẻ của mình.

Bên cạnh đó, qua quan sát thực tế việc tổ chức hoạt động ngoài trời cho trẻ chúngtôi thấy: khi chuyển sang chủ đề mới, cô giáo tổ chức trò chuyện đàm thoại về vấn đềhọc, nội dung học của chủ đề đã định sẵn mà không dựa vào chính trẻ Như vậy, GVvẫn còn áp đặt trẻ trong quá trình tổ chức hoạt động ngoài trời cho trẻ, chưa thực sựlựa chọn chủ đề, nội dung HĐ, tự lập kế hoạch, thực hiện ý tưởng học theo khả năngcủa trẻ Điều đó thể hiện, trong quá trình lập kế hoạch và tổ chức thực hiện vẫn rơi vàolấy GV làm trung tâm Đây là nguyên nhân giảm đi sự hứng thú tham gia vào HĐ củatrẻ, làm mất đi tính tự do, tự nguyện của trẻ, tạo cho trẻ một thói quen chờ đợi sự phâncông của GV, đồng thời làm mất cơ hội được thử sức và trải nghiệm của trẻ

Biên pháp 2: Tạo tình huống và sử dụng các tính huống có vấn đề khuyến khích trẻ thảo luận và tìm cách giải quyết.

Kết quả phiếu điều tra cho thấy 25% sử dụng biện pháp này ở mức độ thườngxuyên Bên cạnh đó, số GV thỉnh thoảng sử dụng tương đối lớn 75% và không có ýkiến nào cho rằng không bao giờ sử dụng biện pháp này

Quan sát quá trình tổ chức hoạt động ngoài trời của hai trường, chúng tôi thấy:trong quá trình tổ chức, giáo viên thỉnh thoảng mới sử dụng đến biện pháp này tuynhiên hiệu quả không được như mong muốn Nhưng giáo viên nhận thức được rằngđây là một trong những biện pháp tổ chức hoạt động ngoài trời theo hướng giáo dụclấy trẻ làm trung tâm, nhưng GV còn lúng túng trong cách thực hiện biện pháp sao cho

có hiệu quả Trong buổi HĐ của trẻ hầu như các tình huống cô giáo đưa ra chưa tạođược yếu tố bất ngờ, chưa khuyến khích được ý tưởng của trẻ, chưa kích thích đượctính tò mò tìm tòi ham hiểu biết của trẻ Các tình huống đưa ra chưa kịp thời mà hầunhư GV chỉ tận dụng một cách chung cho tất cả các vấn đề

Biện pháp 3: Tận dụng tối đa nguyên vật liệu thiên nhiên, nguyên vật liệu sẵn có, nguyên vật liệu có tính mở cho trẻ thử nghiệm, khám phá.

Kết quả điều tra cho thấy, chỉ có 10% sử dụng biện pháp này ở mức độ thườngxuyên Bên cạnh đó, số GV đôi khi sử dụng tương đối lớn là 90% và không có GV nào

là không bao giờ sử dụng biện pháp này Quan sát quá trình tổ chức hoạt động ngoàitrời, chúng tôi thấy:

Tuy một số GV có sử dụng biện pháp này trong tổ chức hoạt động ngoài trời chotrẻ nhưng chưa có sự sáng tạo đồ dùng đồ chơi, các nguyên vật liệu đơn giản mà gầngũi xung quanh trẻ và chưa có sự nâng cao yêu cầu từ trò chơi đó.

Biện pháp 4: Tạo không khí thoải mái, chia sẻ thân thiện, cởi mở với trẻ trong các buổi hoạt động ngoài trời.

Theo kết quả trên 100% giáo viên đã sử dụng biện pháp này để tổ chức hoạt độngngoài trời cho trẻ Hầu hết trong các buổi hoạt động ngoài trời, GV đã tạo được bầukhông khí thoải mái, gần gũi, thân thiện, cởi mở Qua các buổi hoạt động ngoài trời đa

số trẻ đều cảm thấy thoải mái, vui vẻ và hào hứng trong các hoạt động Biện pháp nàygiáo viên sử dụng thường xuyên, tuy nhiên qua quan sát thực tế chúng tôi nhận thấy,các GV ở hai trường chủ yếu sử dụng biện pháp này trong phần đầu gây hứng thú màkhông xuyên suốt trong HĐ của trẻ Gv cũng chưa biết cách khuyến khích, động viêntrẻ phù hợp với tình huống và với tính cách của trẻ

2.4.1.3 Khó khăn thường gặp khi tổ chức hoạt động ngoài trời cho trẻ 5 – 6 tuổi theo hướng tiếp cận giáo dục lấy trẻ làm trung tâm

Bảng 2.4 Ý kiến của giáo viên về khó khăn thường gặp khi tổ chức hoạt động ngoài trời cho trẻ 5 – 6 tuổi theo hướng tiếp cận giáo dục lấy trẻ làm trung tâm

- Cơ sở vật chất:

Khó khăn về cơ sở vật chất là vấn đề chung của nhiều trường MN hiện nay Cótới trên 50% GV cho rằng họ còn khó khăn về cơ sở vật chất Thực tết trường mầmnon Kids Smile, chúng tôi khảo sát thực trạng có trường còn chật hẹp trường thiếu hệthống cây xanh bóng mát, trường có khuôn viên rộng thì bố trí các góc chơi hay khu

vực chơi chưa khoa học, vì thế ảnh hưởng rất nhiều đến quá trình tổ chức hoạt độngngoài trời cho trẻ Bên cạnh đó, đa số GV ở trường MN có khó khăn là số lượng trẻcủa một lớp quá đông, không gian chật hẹp không đủ cho trẻ HĐ Về đồ dùng, đồ chơingoài trời của trường cũng có sự bấp cập, là trường điểm của thành phố số đồ dùng đồchơi ngoài trời đã đầy đủ, kiên cố, tuy nhiên chủ yếu là những đồ dùng, đồ chơi muasẵn, ít đồ dùng đồ chơi tự tạo Thiếu các đồ chơi từ nguyên vật liệu mở thì đa số ý kiến

GV là “không có thời gian tìm vật liệu” Giữa các buổi hoạt động ngoài trời, đồ dùngdạy học gần như giống nhau, ít được thay đổi nên chưa thực sự lôi cuốn được hứng thúcủa trẻ khi tham gia các HĐ

- Hạn chế của GV:

Có một số giáo viên cho rằng họ còn chưa chú ý nhiều đến các ý tưởng, mối quantâm, sự hứng thú của trẻ với môi trường xung quanh để liên hệ với các mục tiêu, nộidung chương trình, mà chủ yếu thực hiện theo nội dung chương trình, kế hoạch đãđịnh cho trẻ Nhiều ý kiến GV cho rằng “chơi tự do” được hiểu là “tự do vận động, trẻthích chơi gì thì chơi”, họ chỉ chú ý đến việc bảo đảm an toàn cho trẻ khi trẻ chơi tự

do, quản lý trẻ trong sân chơi nhắc nhở trẻ không giành đồ chơi, không chạy nhảy…Một số hoạt động GV cho rằng chỉ nên chơi ở trong lớp hay đó không phải là hoạtđộng chơi ngoài trời như chơi đóng vai, vẽ…Vài GV có tâm lý là “không chơi trò nàythì chơi trò khác không ảnh hưởng gì”

Với HĐ tham quan ngoài trường, hầu hết ý kiến GV là đã nghĩ đến nhưng khôngmuốn thực hiện vì lo lắng cho sự an toàn của trẻ, hay hao tốn về kinh phí Một số HĐkhám phá khác như “khám phá hạt mưa, chơi dưới mưa”… thì 100% GV không thựchiện vì lo ngại trẻ về khoe với gia đình và phụ huynh không hiểu lại cho rằng cô giáokhông quan tâm tới sức khỏe trẻ, đồng thời họ lo con em họ mắc bệnh

Có một số GV cho rằng họ còn thiếu kinh nghiệm tổ chức hoạt động ngoài trờitheo hướng tiếp cận giáo dục lấy trẻ làm trung tâm cho trẻ, tổ chức còn cứng nhắc,chưa linh hoạt và thiếu sáng tạo

HĐ môi trường lấy trẻ làm trung tâm Do vậy, ngoài những khó khăn về cơ sở vậtchất, thời gian đầu tư cho các giờ hoạt động ngoài trời còn nhiều bất cập.

Việc đánh giá đúng khả năng của từng trẻ cũng là điều khó khăn với GV Khả năngnhận thức của trẻ trong lớp là không đồng đều Vì khả năng nhận thức khác nhau nênlĩnh hội những tri thức để làm giàu vốn kinh nghiệm của cá nhân sẽ khác nhau Vì thế,những tác động của GV đến trẻ cũng phải theo nhiều cách phù hợp với từng cá nhântrẻ Đó cũng là một vấn đề không phải dễ dàng với GV

Ngoài ra, có tới 97% số ý kiến cho rằng, giáo viên MN rất vất vả, bên cạnhnhiệm vụ chăm sóc, GD trẻ còn phải tham gia nhiều HĐ bề nổi của trường, hoạt độngtuyên truyền, làm đồ dùng đồ chơi, xã hội hóa giáo dục, văn hóa văn nghệ… GV phảichạy theo đối phó cho kịp với thời gian nên họ thường tiến hành các biện pháp dướihình thức chung cho cả lớp, không có thời gian theo dõi và chú ý đến đặc điểm từng cánhân trẻ Chính vì vậy, ảnh hưởng đến chất lượng tổ chức hoạt động ngoài trời theoquan điểm giáo dục lấy trẻ làm trung tâm

2.4.2 Thực trạng kết quả tổ chức hoạt động ngoài trời cho trẻ 5 – 6 tuổi theo hướng tiếp cận giáo dục lấy trẻ làm trung tâm

2.4.2.1 Xây dựng tiêu chí và thang điển đánh giá

Từ khái niệm về giáo dục lấy trẻ làm trung tâm và những biểu hiện của nó trong

HĐ nói chung và trong hoạt động ngoài trời nói riêng, luận văn đưa ra tiêu chí vàthang điểm đánh giá biểu hiện của trẻ 5 - 6 tuổi khi tham gia hoạt động ngoài trời theohướng tiếp cận giáo dục lấy trẻ làm trung tâm như sau:

* Các tiêu chí đánh giá kết quả tổ chức hoạt động ngoài trời cho trẻ 5 - 6 tuổitheo hướng tiếp cận giáo dục lấy trẻ làm trung tâm ở trường MN:

- Tiêu chí 1: Hứng thú tham gia các hoạt động

- Tiêu chí 2: Tự tin bày tỏ và chia sẻ ý kiến

- Tiêu chí 3: Tích cực tìm tòi, khám phá, tư duy, tưởng tượng

- Tiêu chí 4: Khả năng tự lực và phối hợp