(Tiểu luận) đề tài vận dụng tư tưởng hồ chí minh về văn hoá vàoxây dựng nền văn hoá việt nam hiện nay

Tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh là cơ sở để Đảng và nhân dân ta xây dựng nền văn hóa mới ở Việt Nam trong thời kỳ kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, toàn cầu hóa v

HỌC VIỆN NGÂN HÀNG KHOA LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ

Học phần: Tư tưởng Hồ Chí Minh

ĐỀ TÀI: Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về văn hoá vào

xây dựng nền văn hoá Việt Nam hiện nay.

ST

T Họ và tên Mã sinh viên Điểm (Điểm tổng: 8,8)

5 Nguyễn Thị Việt Ánh 24A4012701 8,9

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1 Phần I Lý luận tư tưởng Hồ Chí Minh về văn hóa 3

1 Quan điểm của Hồ Chí Minh về văn hoá và xây dựng nền văn hóa mới 3

1.1 Quan niệm của Hồ Chí Minh về văn hóa3

1.2 Quan điểm về xây dựng nền văn hóa mới 5

2 Quan điểm Hồ Chí Minh về các vấn đề chung của văn hóa 6

Phần II Giá trị lý luận và liên hệ thực tiễn 12

1 Giá trị vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh trong xây dựng nền văn hóa nước nhà 12

1.1 Tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh có ý nghĩa dẫn đường cho

sự phát triển bền vững của dân tộc 12

1.2 Tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh là cơ sở để Đảng và nhân dân ta xây dựng nền văn hóa mới ở Việt Nam trong thời kỳ kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế 12

1.3 Tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh có ý nghĩa quốc tế sâu sắc 13

2 Sự vận dụng đúng đắn, sáng tạo tư tưởng Hồ Chí Minh vào xây dựng nền văn hóa mới ở Việt Nam hiện nay 14

2.1 Bối cảnh hiện nay 14

2.2 Nguyên nhân 18

2.3 Hướng đi cho văn hóa Việt Nam trong thời gian tới 19

2.4 Liên hệ sinh viên 22

KẾT LUẬN 25 TÀI LIỆU THAM KHẢO 26

MỞ ĐẦU

Văn hoá là nền tảng tinh thần của dân tộc Việt Nam, là một trongnhững nội dung quan trọng được Đảng và Nhà nước quan tâm đến Lúc sinhthời, Chủ tịch Hồ Chí Minh từng nói: “Vì lẽ sinh tồn cũng như mục đích củacuộc sống, loài người đã sáng tạo và phát minh ra ngôn ngữ, chữ viết, đạođức, pháp luật, khoa học, tôn giáo,văn học, nghệ thuật, những công cụ chosinh hoạt hằng ngày về mặc, ăn, ở và các phương thức sử dụng Toàn bộnhững sáng tạo và phát minh đó tức là văn hóa Văn hóa là sự tổng hợp củamọi phương thức sinh hoạt cùng với biểu hiện của nó mà loài người đã sảnsinh ra nhằm thích ứng những nhu cầu đời sống và đòi hỏi của sự sinh tồn”.Trong quá trình lãnh đạo cách mạng Việt Nam, Hồ Chí Minh sớm đưa

ra những quan điểm xây dựng nền văn hoá mới Việt Nam, đồng thời Bác làkiến trúc sư, tổ chức, lãnh đạo xây dựng nền văn hoá mới đó Là danh nhânvăn hoá kiệt xuất, Người tượng trưng cao đẹp cho cốt cách văn hoá dân tộc,thống nhất với các yếu tố văn hoá nhân loại Trên cơ sở những nhận thức đầy

đủ, đúng đắn về cốt cách văn hoá dân tộc Việt Nam, Hồ Chí Minh đã kết tinhnhững giá trị ấy với tinh hoa văn hoá nhân loại trên những phương diện khácnhau Đó là văn hoá tình nghĩa, tinh thần nhân văn Việt Nam, sự khoan dung,hòa nhập; lối sống và cách ứng xử…

Trong thời đại ngày nay, khi mà khoa học – kỹ thuật phát triển mạnh

mẽ thì văn hoá ngày càng được đề cao hơn nữa Văn hoá được coi như mộtliều thuốc tinh thần của người dân và là một nét đặc trưng cấu thành nên mộtđất nước riêng biệt so với các nước còn lại trên thế giới

Ngoài việc tiếp thu những giá trị đạt được trong quá trình xây dựng nềnvăn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc; chúng ta cần nghiên cứu, kế thừa

và vận dụng những giá trị tư tưởng Hồ Chí Minh về văn hóa vào xây dựngnền văn hóa Việt Nam hiện nay

Đề tài: “Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về văn hóa vào xây dựng

nền văn hóa Việt Nam hiện nay” mang ý nghĩa lý luận và thực tiễn trong sự

nghiệp xây dựng, phát triển đất nước Việt Nam hiện nay Để tìm hiểu rõ ràng,đầy đủ về văn hóa trong tư tưởng Hồ Chí Minh , chúng em chia nội dung làm

ba phần:

Phần I: Lý luận tư tưởng Hồ Chí Minh về văn hóa

Phần II: Giá trị lý luận và thực tiễn

2

Phần I Lý luận tư tưởng Hồ Chí Minh về văn hóa

1 Quan điểm của Hồ Chí Minh về văn hoá và xây dựng nền văn hóa mới 1.1 Quan niệm của Hồ Chí Minh về văn hóa

Hệ thống các quan điểm lý luận về văn hóa trong tư tưởng Hồ Chí Minh làkết tinh những giá trị văn hóa Đông và Tây, truyền thống và hiện đại, dân tộc

và quốc tế; là nhân cách, bản lĩnh văn hóa của một nhà văn hóa kiệt xuất; là

sự vận dụng sáng tạo những lý luận về văn hóa của chủ nghĩa Mác - Lê-nin

Tư tưởng của Người về văn hóa dẫn dắt, định hướng việc xây dựng, pháttriển, nâng cao tầm vóc nền văn hóa Việt Nam

Trong tư tưởng Hồ Chí Minh, Người có bốn cách tiếp cận chủ yếu nền vănhóa:

Thứ nhất, theo nghĩa rộng, văn hóa là toàn bộ những giá trị vật chất và

tinh thần do loài người sáng tạo ra với phương thức sử dụng chúng, nhằm đápứng lẽ sinh tồn, đồng thời đó cũng là mục đích của cuộc sống loài người

Người viết: “Vì lẽ sinh tồn cũng như mục đích của cuộc sống, loài người mới sáng tạo và phát minh ra ngôn ngữ, chữ viết, đạo đức, pháp luật, khoa học, tôn giáo, văn học, nghệ thuật, những công cụ cho sinh hoạt hằng ngày

về mặc, ăn, ở và các phương thức sử dụng Toàn bộ những sáng tạo và phát minh đó tức là văn hóa Văn hóa là sự tổng hợp của mọi phương thức sinh hoạt cùng với biểu hiện của nó mà loài người đã sản sinh ra nhằm thích ứng những nhu cầu đời sống và đòi hỏi của sự sinh tồn”

=> Khái niệm văn hóa mà Chủ tịch Hồ Chí Minh nêu ra đã khái quát nộidung rộng nhất của phạm trù văn hóa như sau:

Một là, văn hóa có nội hàm rất rộng: Văn hóa không chỉ bao gồm toàn bộ

những giá trị vật chất ( những công cụ sinh hoạt hàng ngày về mặc, ăn, ở, )

mà còn bao gồm toàn bộ những giá trị tinh thần ( Ngôn ngữ, đạo đức, phápluật, tôn giáo, văn học, )

Hai là, chủ thể sáng tạo ra văn hóa là con người.

Ba là, vai trò của văn hóa: văn hóa giúp con người tồn tại, phát triển Con

người sáng tạo ra văn hóa để nhằm thích ứng những nhu cầu cuộc sống và đòihỏi của sự sinh tồn

Thứ hai, theo nghĩa hẹp: “ Văn hóa là đời sống tinh thần của xã hội, là

thuộc về kiến thức thượng tầng của xã hội”

=> Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nhận định, văn hóa là một kiến trúc thượngtầng; những cơ sở hạ tầng của xã hội có kiến thiết rồi, văn hóa mới kiến thiếtđược và đủ điều kiện phát triển được; có thực mới vực được đạo; xã hội thếnào thì văn hóa thế ấy Nhưng mặt khác, đến lượt mình, văn hóa là động lựccủa sự phát triển xã hội, phát triển kinh tế và “Số phận dân ta là ở trong taydân ta Văn hóa phải soi đường cho quốc dân đi” Luận điểm này đã trở thành

“sợi chỉ đỏ” xuyên suốt quá trình phát triển văn hóa Việt Nam, nâng cao sứctỏa sáng để tiếp tục làm nền tảng tinh thần vững chắc cho đổi mới và pháttriển

Thứ ba, theo nghĩa hẹp hơn: Văn hóa là bàn đến các trường học, số người

đi học, xóa nạn mù chữ, biết đọc, biết viết

=> Văn hóa đơn giản là trình độ học vấn của con người, thể hiện ở việc HồChí Minh yêu cầu mọi người phải đi học “văn hóa”, xóa mù chữ…

Thứ tư, tiếp cận theo “ phương thức sử dụng công cụ sinh hoạt”

=> Văn hóa chính là phương thức sinh hoạt của dân tộc, của cộng đồng, giađình, cá nhân phù hợp với các đặc điểm về kinh tế, chính trị, xã hội, truyềnthống của dân tộc, phục vụ mục tiêu phát triển đất nước Do vậy, tính chất của

4

Tư tưởng

HCM 100% (44)

15

Nhóm 14 Bài Thu Hoạch Trí Tuệ Nhân…

văn hóa cũng thay đổi cùng với những biến đổi trong mục tiêu, nhiệm vụ xâydựng, phát triển đất nước trong từng thời kỳ.

1.2 Quan điểm về xây dựng nền văn hóa mới

Trước cách mạng Tháng 8 năm 1945:

Cống hiến của Chủ tịch Hồ Chí Minh trong phát triển, nâng tầm văn hóaViệt Nam còn thể hiện trong việc Người đưa ra quan điểm về xây dựng mộtnền văn hóa mới với 5 điểm lớn định hướng cho việc xây dựng nền văn hóadân tộc:

1- Xây dựng tâm lý: tinh thần độc lập tự cường

2- Xây dựng luân lý: biết hy sinh mình, làm lợi cho quần chúng

3- Xây dựng xã hội: mọi sự nghiệp có liên quan đến phúc lợi của nhândân trong xã hội

4- Xây dựng chính trị: dân quyền

5- Xây dựng kinh tế

=> Việc chỉ ra những điểm lớn trên cho thấy khi phân tích nội hàm khái niệmvăn hóa, Chủ tịch Hồ Chí Minh nhận thức rất rõ ràng, xây dựng nền văn hóadân tộc phải đặt trong mối quan hệ qua lại với các mặt khác của đời sống dântộc như: tâm lý, luân lý, xã hội, chính trị, kinh tế Xây dựng văn hóa phải gắnliền với từng bình diện ấy, làm cho văn hóa trở thành phẩm chất tốt đẹp, đặctrưng riêng và có ý nghĩa tích cực đến những lĩnh vực đời sống đó

Trong kháng chiến chống thực dân Pháp:

Người đã xác định rõ vai trò văn hóa, kết hợp chặt chẽ văn hóa với kháng

chiến “văn hóa hóa kháng chiến, kháng chiến hóa văn hóa”, kết hợp văn hóavới kiến quốc Trong nhiệm vụ xây dựng nền văn hóa mới, người lưu ý đến ba

5

Tư tưởngHCM 86% (7)

9 cau TÀI LIỆU MÔN

TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ…

Tư tưởngHCM 100% (2)

9

nội dung với ý nghĩa là tính chất của nền văn hóa mới: Dân tộc, khoa học vàđại chúng.

Trong thời kì xây dựng chủ nghĩa xã hội:

Trong thời kỳ nhân dân miền Bắc quá độ lên chủ nghĩa xã hội, người chủ

trương xây dựng nền văn hóa mới có nội dung xã hội chủ nghĩa và tính chấtdân tộc

=> Quan điểm của Hồ Chí Minh về xây dựng nền văn hóa mới Việt Nam có

sự vận dụng sáng tạo và phát triển chủ nghĩa Mác-Lênin Người quan tâm từsớm, khi đang tiến hành cách mạng giải phóng dân tộc Người chủ trương xâydựng nền văn hóa toàn diện, bao gồm văn hóa, chính trị, kinh tế, xã hội Đặcbiệt người nhấn mạnh những nét đặc sắc trong đạo đức của nền văn hóaphương Đông Thực chất tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng nền văn hóaViệt Nam có 3 mặt thống nhất với nhau:

Thứ nhất, đó là củng cố, bảo tồn, phát huy những giá trị văn hóa dân tộc Thứ hai, khắc phục những thiếu hụt của văn hóa truyền thống.

Thứ ba, là tạo ra những giá trị của nền văn hóa tương lai, hoàn thiện nhân

cách, hướng con người tới chân, thiện, mỹ

2 Quan điểm Hồ Chí Minh về các vấn đề chung của văn hóa

2.1 Quan điểm Hồ Chí Minh về quan hệ giữa văn hóa với các lĩnh vực khác

Từ sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, văn hóa được Hồ Chí Minh xácđịnh là đời sống tinh thần của xã hội, là thuộc về kiến trúc thượng tầng Vănhóa có mối quan hệ mật thiết với kinh tế, chính trị, xã hội, tạo thành bốn vấn

đề chủ yếu của đời sống xã hội và được nhận thức như sau:

2.1.1 Trong quan hệ văn hóa với chính trị

Dưới chế độ thực dân và phong kiến nhân dân ta bị nô lệ, bị đàn áp, thì vănnghệ cũng bị nô lệ, không thể phát triển Theo Hồ Chí Minh, phải tiến hànhcách mạng chính trị trước mà cụ thể ở Việt Nam là tiến hành cách mạng giảiphóng dân tộc để giành chính quyền, giải phóng chính trị, giải phóng xã hội,

từ đó giải phóng văn hóa, mở đường cho văn hóa phát triển Quan điểm của

Hồ Chí Minh đã được thực tiễn Cách mạng Tháng Tám năm 1945 chứngminh là hoàn toàn đúng đắn

Để văn hoá phát triển tự do thì phải làm cách mạng chính trị trước Ở ViệtNam, tiến hành cách mạng chính trị, thực chất là tiến hành cuộc cách mạnggiải phóng dân tộc để giành chính quyền, giải phóng chính trị, giải phóng xãhội, từ đó giải phóng văn hoá, mở đường cho văn hoá phát triển

Tuy nhiên, văn hóa không thể đứng ngoài mà phải ở trong chính trị, tức làvăn hóa phải phục vụ nhiệm vụ chính trị; đồng thời mọi hoạt động của tổchức và nhà chính trị phải có hàm lượng văn hóa "Văn hóa ở trong chính trị"tức văn hóa phải tham gia vào nhiệm vụ chính trị, tham gia cách mạng, khángchiến và xây dựng chủ nghĩa xã hội Hồ Chí Minh nêu rõ: "Văn hóa hóakháng chiến, kháng chiến hóa văn hóa", hoặc đường lối kháng chiến toàn diện, thi đua trên mọi lĩnh vực, là với ý nghĩa như vậy Theo đó, một phongtrào văn hóa cách mạng, văn hóa kháng chiến đã diễn ra rất sôi động, gópphần đắc lực vào thắng lợi của sự nghiệp kháng chiến kiến quốc

Tóm lại, Hồ Chí Minh cho rằng, nước Việt Nam thuộc địa, trước hết phảigiải phóng dân tộc, giành độc lập dân tộc, thiết lập nhà nước của dân, do dân,

vì dân Đó chính là sự giải phóng chính trị để mở đường cho văn hóa pháttriển

2.1.2 Trong quan hệ văn hóa với kinh tế

Từ những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin, Hồ Chí Minh đã chỉ

rõ kinh tế thuộc về cơ sở hạ tầng, là nền tảng của việc xây dựng văn hóa, xây

7

dựng kiến trúc thượng tầng Người cho rằng, "cơ sở hạ tầng xã hội có kiếnthiết rồi, văn hóa mới kiến thiết được và có đủ điều kiện phát triển được".Trong xây dựng chủ nghĩa xã hội, Hồ Chí Minh đã tổng kết: Muốn tiến lênchủ nghĩa xã hội thì phải phát triển kinh tế và văn hóa để nâng cao đời sốngvật chất và văn hóa của nhân dân ta" Văn hóa không thể đứng ngoài mà phảiđứng trong kinh tế, văn hóa không hoàn toàn phụ thuộc vào kinh tế, mà có vaitrò tác động tích cực trở lại kinh tế.

Tóm lại, sự phát triển của chinh trị, kinh tế, xã hội, sẽ thúc đẩy văn hóa pháttriển; ngược lại, mỗi bước phát triển kinh tế, chính trị, xã hội đều có sự khaisáng của văn hóa

2.1.3 Trong quan hệ văn hóa với xã hội

Theo Hồ Chí Minh, xã hội có được giải phóng thì văn hoá mới được giảiphóng Chính trị giải phóng sẽ mở đường cho văn hoá phát triển Người nói:

“xã hội thế nào, văn nghệ thế ấy” Văn học nghệ thuật của dân tộc Việt Namrất phong phú, nhưng chế độ nô lệ của kẻ áp bức, thì văn nghệ cũng bị nô lệ,

bị tồi tàn không thể phát triển được Phải làm cách mạng giải phóng dân tộc,giành chính quyền về tay nhân dân, giải phóng chính trị, giải phóng xã hội,đưa Đảng Cộng sản Việt Nam lên địa vị cầm quyền, thì mới giải phóng đượcvăn hóa

2.1.4 Về giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc, tiếp thu văn hóa nhân loại

Bản sắc văn hóa dân tộc là những giá trị văn hóa bền vững của cộng đồngcác dân tộc Việt Nam, là thành quả của quá trình lao động, sản xuất, chiến đấu

và giao lưu của con người Việt Nam

Hồ Chí Minh chú trọng chắt lọc tinh hoa văn hóa nhân loại Theo Người,mục đích tiếp thu văn hóa nhân loại là để làm giàu cho văn hóa Việt Nam, xâydựng văn hóa Việt Nam hợp với tinh thần dân chủ

2.2 Quan điểm Hồ Chí Minh về vai trò của văn hóa

2.2.1 Văn hoá là mục tiêu, động lực của sự nghiệp cách mạng

Văn hóa là động lực: động lực là cái thúc đẩy làm cho phát triển

Theo Hồ Chí Minh, động lực trong các lĩnh vực văn hóa có thể nhận thức ởcác phương diện sau:

Văn hóa chính trị là động lực có ý nghĩa soi đường cho quốc dân đi, lãnh đạo quốc dân thực hiện độc lập, tự cường, tự chủ

Văn hóa văn nghệ góp phần nâng cao lòng yêu nước, lý tưởng, tìnhcảm lạc quan cách mạng

Văn hóa giáo dục là diệt giặc dốt, xóa mù chữ, giúp con người hiểu biếtquy luật phát triển của xã hội; đào tạo con người mới, cán bộ mới,nguồn nhân lực chất lượng cao cho sự nghiệp cách mạng

Văn hóa đạo đức, lối sống nâng cao phẩm giá, phong cách lành mạnhcho con người, hướng con người tới các giá trị chân, thiện, mỹ.Văn hóa pháp luật bảo đảm dân chủ, trật tự, kỷ cương, phép nước Trong cách mạng xã hội chủ nghĩa, thực hiện cách mạng trên lĩnh vực vănhóa là một nhiệm vụ rất quan trọng Mặt trận văn hóa, văn nghệ không chỉdiễn ra trong chống giặc ngoại xâm, mà còn cả ở công cuộc rất khó khăn,phức tạp là chống giặc nội xâm, “giặc ở trong lòng”, chủ nghĩa cá nhân vớinhững biểu hiện như tham ô, nhũng nhiễu, lãng phí, lười biếng, quan liêu,

Vì thế, mối quan hệ giữa chính trị và văn hóa trong cách mạng xã hội chủnghĩa thể hiện càng sâu sắc hơn, hai lĩnh vực phải được tiến hành cùng lúc,thúc đẩy nhau cùng phát triển

9

đi sâu vào quần chúng, tác động như một sức mạnh vật chất, biến đổi phonghóa, cải tạo con người.

Nội dung mặt trận văn hóa phong phú, đấu tranh trên các lĩnhvực tư tưởng, đạo đức, lối sống

Mặt trận văn hóa là cuộc chiến đấu trên lĩnh vực văn hóa, anh chị

em nghệ sỹ là chiến sĩ có nhiệm vụ phụng sự Tổ quốc, phục vụ nhândân

Chiến sĩ nghệ thuật phải bám sát cuộc sống thực tiễn, đi vàoquần chúng, phê bình nghiêm khắc những thói xấu; phải có những tácphẩm xứng đáng với dân tộc anh hùng và thời đại vẻ vang

Văn nghệ phải gắn với thực tiễn của đời sống nhân dân

Phải có những tác phẩm văn nghệ xứng đáng với thời đại mớicủa đất nước và của dân tộc

Văn nghệ là một là mặt trận, văn nghệ sĩ là chiến sĩ, tác phẩmvăn nghệ là vũ khí sắc bén trong đấu tranh cách mạng, trong xây dựng

xã hội mới, con người mới

2.2.3 Văn hoá phục vụ quần chúng nhân dân

Tư tưởng Hồ Chí Minh phản ánh khát vọng hạnh phúc của nhân dân Tưtưởng văn hóa của Người cũng vì nhân dân, phục vụ nhân dân

Theo Người mọi hoạt động văn hóa phải trở về với cuộc sống thực tại củaquần chúng, phản ánh được tư tưởng và khát vọng của quần chúng

Văn hóa “Từ trong quần chúng ra Về sâu trong quần chúng.” để địnhhướng giá trị cho quần chúng

Quần chúng sáng tác rất hay, cung cấp tư liệu quý cho những nhà hoạt độngvăn hóa và chính họ là những người thẩm định khách quan, trung thực, chínhxác các sản phẩm văn nghệ Nhân dân phải là những người được hưởng thụcác giá trị văn hóa

Văn hóa phải phục vụ quần chúng nhân dân là phải miêu tả cho hay, chothật, phong phú đời sống Các tác phẩm văn hóa, văn nghệ phải đạt tới sựthống nhất hài hòa giữa nội dung và hình thức Trên cơ sở đó để phục vụ vàđịnh hướng giá trị cho quần chúng

Hồ Chí Minh nói: “Quần chúng mong muốn những tác phẩm có nội dungchân thật và phong phú, có hình thức trong sáng và vui tươi Khi chưa xem thìmuốn xem, xem rồi thì có bổ ích”

Văn hóa phải Bồi dưỡng tư tưởng đúng đắn và những tình cảm cao đẹp; Mởrộng hiểu biết, nâng cao dân trí; Bồi dưỡng những phẩm chất, phong cách vàlối sống tốt đẹp, lành mạnh, hướng con người đến chân, thiện, mỹ để hoànthiện bản thân

11

Phần II Giá trị lý luận và liên hệ thực tiễn

1 Giá trị vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh trong xây dựng nền văn hóa nước nhà

1.1 Tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh có ý nghĩa dẫn đường cho sự phát triển bền vững của dân tộc

Tư tưởng, đạo đức, phong cách là tổ hợp các thành tố nói lên toàn bộ cuộcđời và sự nghiệp của Chủ tịch Hồ Chí Minh, là những giá trị văn hóa trườngtồn, dẫn đường cho dân tộ c ta đi lên Toàn Đảng, toàn dân ta tìm thấy trong disản của Chủ tịch Hồ Chí Minh những giá trị của sự phát triển, của khát vọngvươn tới chân - thiện - mỹ Tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh lànhững yếu tố truyền cảm hứng cho nhận thức và hành động của toàn Đảng,toàn dân trong công cuộc đổi mới, vượt qua muôn vàn khó khăn, thử thách,tiến hành nhiệm vụ chiến lược xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hộichủ nghĩa, tức là bước vào “một cuộc chiến đấu khổng lồ”[9]“chống lạinhững gì đã cũ kỹ, hư hỏng, để tạo ra những cái mới mẻ, tốt tươi”[10] đúngnhư Người đã tiên lượng trong Di chúc Chính vì thế, Cương lĩnh năm 1991

(bổ sung, phát triển năm 2011) đã khẳng định lấy tư tưởng Hồ Chí Minh cùngvới chủ nghĩa Mác - Lênin làm nền tảng tư tưởng, kim chỉ nam cho hànhđộng, hành động với phương châm “Dĩ bất biến ứng vạn biến”, vận dụng sángtạo và phát triển những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng

Hồ Chí Minh trong điều kiện khi đất nước hội nhập quốc tế ngày càng sâurộng, khi cách mạng công nghiệp lần thứ tư đang phát triển mạnh

1.2 Tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh là cơ sở để Đảng và nhân dân ta xây dựng nền văn hóa mới ở Việt Nam trong thời kỳ kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế

Trong tất cả các nguồn lực để phát triển thì nguồn lực con người Việt Nam

là quan trọng nhất Hệ giá trị con người Việt Nam cần xây dựng trong sựnghiệp cách mạng nói chung và trong công cuộc đổi mới giai đoạn hiện naychính là những nội dung trên cơ sở bắt nguồn từ tư tưởng, đạo đức, phongcách Hồ Chí Minh Đất nước đang cần có những con người vừa có đức vừa cótài, trong đó đức là gốc, để đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh và bền vững Đó

là những người yêu nước nhiệt thành, có đủ phẩm chất đạo đức cách mạng, cótầm cao trí tuệ trong một đất nước đổi mới, hội nhập quốc tế Giá trị conngười đó có trong di sản của tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh màtoàn Đảng, toàn dân cần học tập và làm theo Xây dựng hệ giá trị con ngườiViệt Nam trong giai đoạn cách mạng hiện nay cũng là xuất phát từ sự nghiệpgiải phóng của Chủ tịch Hồ Chí Minh: Giải phóng dân tộc, giải phóng giaicấp, giải phóng xã hội và mục tiêu cuối cùng là giải phóng con người Họctập, làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh chính là xây dựng

hệ giá trị con người Việt Nam theo tấm gương của Chủ tịch Hồ Chí Minh

1.3 Tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh có ý nghĩa quốc tế sâu sắc

Di sản của Chủ tịch Hồ Chí Minh là di sản của một nhà hoạt động quốc tếlỗi lạc trong phong trào giải phóng dân tộc, phong trào cộng sản, công nhânquốc tế và phong trào vì hòa bình, hợp tác và phát triển trên thế giới Di sản

đó không chỉ là tài sản quý báu của dân tộc Việt Nam, mà còn là tài sản của nhân loại tiến bộ Những vấn đề toàn cầu mà Chủ tịch Hồ Chí Minh hướng

tất cả mọi người Việt Nam cũng như những người có lương tri trên thế giớithực hiện đã góp phần xây dựng một thế giới tiến bộ, văn minh Do đó,UNESCO đã đánh giá rằng, Chủ tịch Hồ Chí Minh là một biểu tượng kiệt

13

xuất về quyết tâm của cả một dân tộc đã cống hiến trọn đời mình cho sựnghiệp giải phóng dân tộc của nhân dân Việt Nam, góp phần vào cuộc đấutranh chung của các dân tộc vì hoà bình, độc lập dân tộc, dân chủ và tiến bộ

xã hội; Người là hiện thân của những khát vọng của các dân tộc trong việckhẳng định bản sắc dân tộc mình và tiêu biểu cho việc thúc đẩy sự hiểu biếtlẫn nhau Chúng ta đang sống trong một thế giới với nét chủ đạo là hòa bình,hữu nghị, hợp tác cùng phát triển, nhưng vẫn còn đó những bất an hiện tại vàtiếp tục có những rủi ro khó lường trong tương lai Thế giới luôn đổi thaynhưng tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh sống mãi với ý nghĩatruyền cảm hứng cho sự phát triển văn minh, tiến bộ của nhân loại, làm chocác dân tộc, mọi người thoát khỏi sự áp bức, bất công

2 Sự vận dụng đúng đắn, sáng tạo tư tưởng Hồ Chí Minh vào xây dựng nền văn hóa mới ở Việt Nam hiện nay

2.1 Bối cảnh hiện nay

Quan điểm của Hồ Chí Minh về văn hóa tinh thần đã giúp Đảng ta phát huytruyền thống tâm lý của dân tộc như lòng yêu nước, tinh thần độc lập, tựcường, đoàn kết, lòng dũng cảm, trí thông minh sáng tạo… để vận động, tậphợp mọi tầng lớp nhân dân, tạo nên sức mạnh tinh thần - quyền lực mềm-sứcmạnh nội sinh to lớn làm nên thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945 Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, để bảo vệ chính quyền dân chủ nhândân còn rất non trẻ, vượt qua muôn vàn khó khăn, thử thách, thù trong, giặcngoài, vận nước “ngàn cân treo sợi tóc”, đảm bảo cho kháng chiến và kiếnquốc đi đến thắng lợi Chủ tịch Hồ Chí Minh đã tiếp tục khẳng định ý nghĩa.

quyết định của văn hóa khi thấm sâu vào tâm lý con người-trở thành văn hóasống, nhất là khi tâm lý có lý tưởng cộng sản để định hướng đúng đắn và thúcđẩy mạnh mẽ hoạt động thực tiễn Trong diễn văn khai mạc Hội nghị Văn hóatoàn quốc (lần thứ nhất), ngày 24/11/1946, tại Nhà hát lớn Hà Nội, Người