Đề tài phân tíc đề tài phân tích tư tưởng hồ chí minh về con h tư tưởng hồ chí minh về con người và sự vận dụng người và sự vận dụng của đảng ta trong giai đoạn hiện nay

Tin ở dân, dựa vào dân, tổ chức và phát huy sức mạnh đoàn kết toàn dân, bồi dưỡng, đào tạo và phát huy mọi năng lực của dân ở từng cá nhân riêng lẻ và của cả cộng đồng, đó là tư tưởng đ

TRƯỜNG ĐẠI HỌC THƯƠNG MẠI KHOA KHÁCH SẠN – DU LỊCH

-BÀI THẢO LUẬN MÔN TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

Đề tài: Phân tích tư tưởng Hồ Chí Minh về con người

và sự vận dụng của Đảng ta trong giai đoạn hiện nay

Giáo viên hướng dẫn: Th.S Ngô Thị Minh Nguyệt Lớp

HP: 2288HCMI0111 Nhóm 8

Hà Nội – 2022

Danh sách nhóm

Họ và têên Chhứức daannh Nhhiiệệm vụ Ý thhứức thhaam giia

thảo luận

côônng côônng - Có ý thức tham gia

- Tổng hợp word, hoàn thiện sản phẩm báo cáo

Nguyễn Hồng Nhi Thành viên

Lò Thhaannh Nhhư Thhàànnh viiêên

Đặặnng Huuyyềền Nhhuunng Thhàànnh viiêên

Vũ Thhị Hồồnng Nhhuunng Thhàànnh viiên

Trrầần Kiim Oaannh Thhàànnh viiêên

Hooàànng Miinnh Phhưươơnng Thhàànnh viiêên

Lê Thhu Phhưươơnng Thhàànnh viiêên

Lê Tuuấấn Phhưươơnng Thhàànnh viiêên

- Hỗ trợ tìm nội - Có ý thức tham giadung, thông tin thảo luận

- Thuyết trình

- Tììm nộội duunngg, - Có ý thức tham gia

thông tin thảo luận

- Lààm lờời mở đầầu - Có ý thức tham gia

- Tìm nội dung, thảo luậnthông tin

- Tììm nộội duunngg, - Có ý thức tham gia

thông tin thảo luận

- Tììm nộội duunngg, - Có ý thức tham gia

thông tin thảo luận

thông tin thảo luận

- Lààm poowweerrppooiinnt - Có ý thhứức thhaam giia

Page 1

MỤC LỤC

1.2 Quan niệm của Hồ Chí Minh về vai trò của con người 5

1.3 Quan điểm của Hồ Chí Minh về xây dựng con người 9

HIỆN NAY

2.1 Sự vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về con người của Đảng ta trong 27 giai đoạn hiện nay

2.2 Những thành công của việc vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh 35

về con người của Đảng ta

2.3 Một số hạn chế của việc vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh 37

về con người của Đảng ta

2.4 Giải pháp khắc phục những hạn chế và nâng cao phát huy 39

tư tưởng Hồ Chí Minh về con người của Đảng ta trong giai đoạn hiện nay

Lời mở đầu

Tư tưởng Hồ Chí Minh là một bước phát triển mới của chủ nghĩa Mác - Lênin, được vận dụng một cách sáng tạo vào thực tiễn giải phóng dân tộc và xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam Điều cốt lõi của tư tưởng Hồ Chí Minh là độc lập dân tộc gắn liền với giải quyết xã hội và giải phóng con người Trong đó, vấn đề con người là vấn đề lớn,

được đặt lên hàng đầu và là vấn đề trung tâm, xuyên suốt trong toàn bộ nội dung tư tưởng của Người Tư tưởng Hồ Chí Minh về con người được biểu hiện đa dạng và vô cùng

phong phú, thể hiện trong từng việc làm, cử chỉ và mối quan tâm của mỗi con người Tất cả đều toát lên tình yêu vô hạn, sự tôn trọng, thái độ bao dung và niềm tin tuyệt đối vào con người Tin ở dân, dựa vào dân, tổ chức và phát huy sức mạnh đoàn kết toàn dân, bồi dưỡng, đào tạo và phát huy mọi năng lực của dân (ở từng cá nhân riêng lẻ và của cả cộng đồng), đó

là tư tưởng được Hồ Chí Minh vận dụng và phát triển trong toàn bộ sự nghiệp đấu tranh cách mạng giành độc lập dân tộc cũng như xây dựng đất nước Tư tưởng đó

cũng chính là nội dung cơ bản của toàn bộ tư tưởng về con

người của Hồ Chí Minh Tầm quan trọng của đề tài

Giúp người nghiên cứu cũng như người đọc có những kiến thức cơ bản, thấm nhuần tư tưởng Hồ Chí Minh về con người Từ đó tự rèn luyện bản thân, biết vận dụng vào thực tiễn, thể hiện trách nhiệm xây dựng con người theo tư tưởng Hồ Chí Minh.

Bên cạnh đó, Đảng và Nhà nước Việt Nam ta, trong công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội để thực hiện nhiệm vụ hàng đầu là công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước thì xuất

phát điểm phải là nhiệm vụ xây dựng con người, phát triển con người toàn diện.

Trên cơ sở nhận thức khoa học, mỗi chúng ta có niềm tin về giá trị tư tưởng Hồ Chí Minh mãi mãi soi đường cho sự nghiệp cách mạng của nhân dân ta giành thắng lợi; đồng thời chống lại các quan điểm sai trái, luận điệu thù địch nhằm phủ nhận xóa bỏ tư tưởng

Hồ Chí Minh nói chung cũng như tư tưởng của Bác về con người nói riêng.

CHƯƠNG 1: TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ CON NGƯỜI 1.1 Quan niệm của Hồ Chí Minh về con người

Theo Hồ Chí Minh, con người là một chỉnh thể, thống nhất về trí lực, tâm lực, thể

lực, đa dạng bởi mối quan hệ giữa cá nhân và xã hội (quan hệ gia đình, dòng tộc, làng xã,

quan hệ giai cấp, dân tộc ) và các mối quan hệ xã hội (quan hệ chính trị, văn hóa, đạo đức, tôn giáo ) Trong mỗi con người đều có tính tốt và tính xấu Người giải thích “chữ người, nghĩa hẹp là gia đình, anh em, họ hàng, bè bạn; nghĩa rộng là đồng bào cả nước; rộng hơn nữa là cả loài người” Con người có tính xã hội, là con người xã hội, thành viên của một cộng đồng xã hội Như vậy, con người không phải là những cá thể biệt lập Chỉ

có trong quan hệ xã hội, trong hoạt động thực tiễn xã hội con người mới có lao động, ngôn ngữ, tư duy, chế tạo công cụ lao động, mới thật sự trở thành con người đúng nghĩa Thứ nữa, theo Hồ Chí Minh, con người muốn tồn tại thì phải có ăn, mặc, ở, đi lại

Nhưng đời sống con người không chỉ dừng lại ở vật chất, mà còn những nhu cầu tinh thần, văn hóa là những đặc trưng của con người Tất cả nhu cầu về vật chất và tinh thần

đó được đáp ứng hay không, lại hoàn toàn phụ thuộc vào chế độ xã hội, vào hình thái kinh

tế - xã hội mà con người đang sống Người nói: "đồng bào ai cũng có ăn, có mặc, " vì đây

là những điều thiết yếu để tồn tại Người vẫn nhớ và thường nhắc lại "Dân dĩ thực

vi thiên" (Dân lấy ăn làm trời, nếu không có ăn là không có trời) Lại có câu "Có thực mới vực được đạo" (Không có ăn thì chẳng làm được việc gì cả) Từ đó ta thấy việc quan tâm đến cái ăn, cái mặc, cái ở của nhân dân luôn đặt lên hàng đầu trong mối quan tâm của

Hồ Chí Minh.

Hồ Chí Minh cũng chỉ ra yếu tố sinh vật của con người Theo Người, “dân dĩ thực vi thiên”; “dân chỉ biết rõ giá trị của tự do, độc lập khi mà dân được ăn no, mặc đủ” Theo Người, trong mọi đường lối, chủ trương, chính sách, nhiệm vụ phải thực hiện ngay làm cho dân có ăn, có mặc, có chỗ ở, có học hành Người căn dặn: "chính sách của Ðảng và Chính phủ là phải hết sức chăm nom, đến đời sống của nhân dân" Nếu dân đói, dân rét, dân dốt là Ðảng có lỗi.

Trong thực tiễn, con người có nhiều chiều quan hệ: quan hệ với cộng đồng xã hội (là một thành viên); quan hệ với một chế độ xã hội (làm chủ hay bị áp bức); quan hệ với tự nhiên (một bộ phận không tách rời).

Xa lạ với con người trừu tượng, phi nguồn gốc lịch sử, Hồ Chí Minh nhìn nhận con người lịch sử - cụ thể về giới tính, lứa tuổi, nghề nghiệp, chức vụ, vị trí, đảng viên, công dân , trong từng giai đoạn lịch sử cụ thể.

Nét đặc sắc trong quan niệm của Hồ Chí Minh về con người là nhìn nhận đặc điểm con người Việt Nam với những điều kiện lịch sử cụ thể, với những cấu trúc kinh tế, xã hội cụ thể Cách tiếp cận này đi đến việc giải quyết mối quan hệ dân tộc và giai cấp rất sáng tạo, không chỉ về mặt đường lối cách mạng mà cả về mặt con người.

Hồ Chí Minh đã đi đến tổng kết, một dân tộc dù nhỏ bé sẽ không bị một dân tộc lớn gấp hàng chục lần thôn tính và đồng hóa nếu dân tộc ấy phát huy được sức mạnh con người với những phẩm chất tinh thần, tư tưởng và văn hóa Ðối với dân tộc Việt Nam, con người làm ra lịch sử, nhân dân là chủ thể của lịch sử, là chân lý cụ thể, sinh động

đã được Hồ Chí Minh củng cố và nâng cao thành triết lý nhân sinh Triết lý nhân sinh này đã được phát huy và đã được chứng minh hùng hồn trong lịch sử hiện đại của dân tộc Phải đương đầu với hai đế quốc lớn, trong khi lực lượng ta yếu về nhiều mặt, nhưng Hồ Chí Minh vững tin ở nhân dân ta dưới sự lãnh đạo của Ðảng, biến ít thành nhiều, nhỏ thành lớn, yếu thành mạnh, tạo được cả thế và lực để giành thắng lợi.

Lòng tin của Hồ Chí Minh vào nhân dân là do thấm nhuần sâu sắc truyền thống lịch sử dân tộc về phẩm chất của con người Việt Nam: "Dân ta có một lòng nồng nàn yêu nước

Ðó là một truyền thống quý báu của ta Từ xưa đến nay, mỗi khi Tổ quốc bị xâm lăng, thì tinh thần ấy lại sôi nổi, nó kết thành một làn sóng vô cùng mạnh mẽ, to lớn, nó lướt qua mọi sự nguy hiểm, khó khăn, nó nhấn chìm tất cả lũ bán nước và lũ cướp nước".

1.2 Quan niệm của Hồ Chí Minh về vai trò của con người

1.2.1 Con người là mục tiêu của cách mạng

Con người là chiến lược đầu tiên trong tư tưởng và hành động của Hồ Chí Minh Mục tiêu này được chi tiết hóa qua 3 giai đoạn cách mạng (giải phóng dân tộc, xây dựng chế độ dân chủ nhân dân, tiến dần lên xã hội chủ nghĩa) để nhằm giải phóng dân tộc, giải phóng xã hội, giải phóng giai cấp, giải phóng con người.

Giải phóng dân tộc là xóa bỏ ách thống trị của chủ nghĩa đế quốc, giành lại độc lập cho dân tộc Con người trong giải phóng dân tộc nói riêng là con người Việt Nam còn nói chung mở rộng phạm vi thế giới là giải phóng các dân tộc thuộc địa.

Giải phóng xã hội là đưa xã hội phát triển thành một xã hội không có chế độ bóc lột, một xã hội có nền sản xuất phát triển cao và bền vững, văn hóa tiên tiến, mọi người là chủ và làm chủ xã hội, có cuộc sống ấm no, hạnh phúc, một xã hội văn minh, tiến bộ Xã hội đó phát triển cao nhất là xã hội cộng sản, giai đoạn đầu là xã hội xã hội chủ nghĩa Giải phóng giai cấp là xóa bỏ sự áp bức, bóc lột của giai cấp này đối với giai cấp khác, xóa bỏ sự bất bình đẳng xã hội, sự bất công, xóa bỏ nền tảng xã hội - kinh tế sản sinh ra sự bóc lột giai cấp, dần dần thủ tiêu sự khác biệt giai cấp, các điều kiện dẫn đến

sự phân chia xã hội thành giai cấp và xác lập một xã hội không có giai cấp Con người trong giải phóng giai cấp là những người lao động bị bóc lột, trước hết là giai cấp công nhân và nông dân Phạm vi thế giới là giai cấp vô sản và nhân dân lao động các nước.

Giải phóng con người là xóa bỏ tình trạng nô lệ hóa con người, xóa bỏ các điều kiện xã hội có thể làm tha hóa con người, làm cho mọi người đều được hưởng tự

do, hạnh phúc, có quyền làm chủ bản thân và làm chủ xã hội, được quyền phát triển toàn diện theo hướng tốt đẹp của con người Con người trong giải phóng con

người là cá nhân mỗi người Phạm vi thế giới là giải phóng loài người.

Con người là mục tiêu của cách mạng nên mọi chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng, Chính phủ đều vì lợi ích chính đáng của con người Có thể là lợi ích lâu dài, lợi ích trước mắt: lợi ích cả dân tộc và lợi ích của bộ phận, giai cấp, tầng lớp và cá nhân Với hoạt động thực tiễn thì việc gì lợi cho dân, dù nhỏ mấy -

ta phải hết sức làm Việc gì hại cho dân, dù nhỏ mấy - ta phải hết sức tránh.

Hồ Chí Minh có niềm tin mãnh liệt vào sức mạnh vĩ đại và năng lực sáng tạo của

quần chúng Trong sự nghiệp xây dựng đất nước, Hồ Chí Minh đã nhận rõ: "Muốn xây dựng chủ nghĩa xã hội, trước hết phải có con người xã hội chủ nghĩa", "có dân thì có tất cả" Niềm tin vào sức mạnh của dân còn được nhận thức từ mối quan hệ giữa nhân dân với Đảng và Chính phủ Hồ Chí Minh chỉ rõ: “Nếu không có nhân dân thì Chính phủ

không đủ lực lượng: nếu không có Chính phủ thì nhân dân không có ai dẫn đường”.

Đảng lãnh đạo nhưng nhân dân là chủ Dân như nước, bộ đội như cá Lực lượng bao nhiêu là nhờ ở dân hết Tin dân, học dân, tôn trọng dân, dựa vào dân theo đúng đường lối quần chúng sẽ tạo nên sức mạnh vô địch Bởi vì, sự nghiệp cách mạng giành độc lập dân tộc và xây dựng chủ nghĩa xã hội chỉ có thể thực hiện được với sự giác ngộ đầy đủ và lao động sáng tạo của hàng chục triệu quần chúng nhân dân.

Hồ Chí Minh tin ở dân còn xuất phát từ niềm tin vào tình người Đã là nguời cộng sản thì phải tin nhân dân và niềm tin quần chúng sẽ tạo nên sức mạnh cho người cộng sản Người nói: dân tộc ta là một dân tộc anh hùng.

Trong khi giữ vững niềm tin vào dân thì phải chống các bệnh: xa nhân dân, khinh nhân dân, sợ nhân dân; không tin cậy nhân dân: không hiểu biết nhân dân; không yêu thương nhân dân Không yêu thương và tin tưởng nhân dân là nguyên nhân của căn bệnh nguy hiểm - bệnh quan liêu, mệnh lệnh Bệnh này sẽ dẫn đến kết quả là "hỏng việc".

Người làm hết sức để xây dựng, rèn luyện con người và quyết tâm đấu tranh để đem lại độc lập, tự do, hạnh phúc cho con người Người xác định con người là mục tiêu trong điều kiện cụ thể của từng giai đoạn cách mạng Khi đất nước còn bị nô lệ, bị

áp bức thì mục tiêu hàng đầu đó là giành độc lập tự do, giải phóng dân tộc khỏi ách thống trị Khi mà nhân dân ta đã được giải phóng, tự do thì mục đích đó là xây dựng một xã hội hạnh phúc, tiến bộ, bình đẳng: Làm cho dân có ăn, làm cho dân có mặc, làm cho dân có chỗ ở, làm cho dân có học hành Người nói rằng "Nếu nước độc lập mà dân không hưởng hạnh phúc tự do, thì độc lập cũng chẳng có nghĩa lý gì”

1.2.2 Con người là động lực của cách mạng

Theo Hồ Chí Minh, con người là vốn quý nhất, là động lực, là nhân tố quyết định thành công của sự nghiệp cách mạng Theo Hồ Chí Minh, Người nhấn mạnh rằng “mọi việc đều do người làm ra”; “trong bầu trời không gì quý bằng nhân dân Trong thế giới không gì mạnh bằng sức mạnh đoàn kết của nhân dân” ; “ý dân là ý trời”; “dễ trăm lần không dân cũng chịu, khó vạn lần dân liệu cũng xong” Cách mạng là sự nghiệp của toàn thể nhân dân, mọi cuộc cách mạng cũng lấy lợi ích, quyền lợi con người làm động lực phát triển Nhân dân là những người sáng tạo chân chính ra lịch sử thông qua những hoạt động thực tiễn cơ bản nhất như lao động sản xuất, đấu tranh chính trị-xã hội, sáng tạo ra các giá trị văn hóa Nói đến nhân dân là nói đến lực lượng, trí tuệ,

quyền hành, lòng tốt, niềm tin và đó chính là gốc rễ, động lực cách mạng.

Con người là động lực của cách mạng được nhìn nhận trên phạm vi cả nước, toàn thể đồng bào, song trước hết là ở giai cấp công nhân và nông dân Điều này có

ý nghĩa to lớn trong sự nghiệp giải phóng dân tộc và xây dựng chủ nghĩa xã hội Nhà nước mới theo tư tưởng của Hồ Chí Minh lấy công - nông - trí làm nền tảng Từ thắng lợi của Cách mạng Tháng Mười Nga phải nhìn nhận và đánh giá đúng giai cấp đứng ở trung tâm của thời đại mới, đó là giai cấp công nhân Chỉ có giai cấp công nhân với những đặc điểm chung và riêng mới lãnh đạo được dân tộc đào mồ chôn chủ nghĩa tư bản Muốn vậy giai cấp công nhân chỉ có liên minh với giai cấp nông dân và gắn bó với dân tộc mới trở thành lực lượng hùng mạnh.

Không phải mọi con người đều trở thành động lực mà phải là những con người được giác ngộ và tổ chức Họ phải có trí tuệ và bản lĩnh, văn hóa, đạo đức, được nuôi dưỡng

trên nền truyền thống lịch sử và văn hóa hàng ngàn năm của dân tộc Việt Nam Chính trị, văn hóa, tinh thần là động lực cơ bản trong động lực con người Con người là động lực chỉ có thể thực hiện được khi hoạt động có

tổ chức, có lãnh đạo Vì vậy, cần có sự lãnh đạo của Đảng cộng sản.

Giữa con người - mục tiêu và con người - động lực có mối quan hệ biện chứng với nhau Càng chăm lo cho con người - mục tiêu tốt bao nhiêu thì sẽ tạo thành con người -

động lực tốt bấy nhiêu Ngược lại, tăng cường được sức mạnh của con người - động lực thì sẽ nhanh chóng đạt được mục tiêu cách mạng.

Phải kiên quyết khắc phục kịp thời các phản động lực trong con người và tổ chức

Đó là chủ nghĩa cá nhân Thứ vi trùng rất độc này đẻ ra hàng trăm thứ bệnh: thói quen truyền thống lạc hậu, tàn tích xã hội cũ để lại, bảo thủ, rụt rè không dám nói, không dám làm, không dám đề ra ý kiến, tóm lại không dám đổi mới và sáng tạo.

1.3 Quan điểm của Hồ Chí Minh về xây dựng con người

1.3.1 Ý nghĩa của việc xây dựng con người

Xây dựng con người là yêu cầu khách quan của sự nghiệp cách mạng, vừa cấp bách vừa lâu dài, có ý nghĩa chiến lược Xây dựng con người là một trọng tâm, bộ phận hợp thành của chiến lược phát triển đất nước, có mối quan hệ chặt chẽ với nhiệm vụ xây dựng

chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội Hồ Chí Minh nêu hai quan điểm nổi bật làm sáng tỏ sự cần thiết xây dựng con người.

Thứ nhất, “Vì lợi ích trăm năm thì phải “trồng người” ”

Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn luôn coi các vấn đề của con người, các công việc của con người, sự nghiệp trồng người là mục tiêu, là mối quan tâm thường trực, là trách nhiệm vẻ vang trong cuộc đời hoạt động của mình Người luôn đặt con người vào vị trí trung tâm của sự phát triển “Trồng người" được hiểu là một công việc lâu dài, gian khổ, đòi hỏi

tính kiên nhẫn cao trong công cuộc phổ biến văn hóa giáo dục Xây dựng con người trước hết và cơ bản dựa trên giáo dục và đào tạo Giáo dục con người trong thời cuộc cách mạng hay trong hiện tại đều là công cuộc mang tính cấp thiết Thực chất nội dung xây dựng con người là xây dựng về mặt nhân cách, cụ thể là xây dựng một hệ thống giá trị

về đạo đức, trí tuệ, thể lực, kỹ năng, tâm hồn… làm cho con người có những phẩm chất và năng lực mới đáp ứng được những yêu cầu của sự nghiệp cách mạng Tác phẩm "Đường cách mạng" của Nguyễn Ái Quốc chính là minh chứng của một “cuốn sách giáo khoa” mở đầu cho nền giáo dục cách mạng Người hướng tới việc đào tạo những con người có đạo đức và trí tuệ, có lý tưởng và tinh thần yêu nước đúng đắn.

Đối với nền giáo dục thực dân, Người thẳng thắn phê phán: “Một nền giáo dục đồi bại, xảo trá và nguy hiểm hơn cả sự dốt nát dạy cho thanh niên yêu một tổ quốc không phải là tổ quốc của mình và đang áp bức mình, khinh rẻ nguồn gốc dòng giống mình” Năm 1935, trong lá thư thống thiết gửi cho Ban Phương Đông của Quốc tế Cộng sản, Nguyễn Ái Quốc từng viết:" Tôi thấy tuyệt đối cần thiết là chúng ta phải giúp đỡ các đồng chí của chúng ta khắc phục khó khǎn bằng cách tạo điều kiện cho các đồng chí tiếp thu những kiến thức sơ đẳng nhất mà mỗi chiến

sĩ đều phải có" Người cũng nhấn mạnh rõ: “Chúng ta phải làm cho dân tộc chúng

ta trở thành một dân tộc dũng cảm, yêu nước, một dân tộc xứng đáng với nước Việt Nam độc lập Tri thức là sức mạnh của mỗi con người và của cả dân tộc Muốn tạo nên sức mạnh ấy, phải thông qua giáo dục” Hồ Chí Minh coi giáo dục có vai trò

to lớn trong việc hình thành lý tưởng, củng cố lòng yêu nước, phát triển nhân cách.

Do đó, Người rất chú trọng xây dựng con người một cách toàn diện.

Hồ Chí Minh luôn nhắc nhở “bồi dưỡng cách mạng cho thế hệ đời sau” chính là công việc “rất cần thiết”, “rất quan trọng” và phải làm đầu tiên Mục tiêu của “trồng người”

cũng là vì “lợi ích trăm năm”, lợi ích cho đấu tranh cách mạng Hồ Chí Minh luôn dành một

sự quan tâm rất lớn và nhất định cho công cuộc giáo dục đào tạo và rèn luyện con người, trang bị cho con người đầy đủ về cả mặt tri thức và đạo đức Bởi, con người là đối tượng góp phần xây dựng nên đất nước, là mục tiêu cho sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội Xây dựng con người bằng hình thức giáo dục, nâng cao dân trí là một quá trình đấu tranh rất sôi động và không biết mệt mỏi Do đó, “trồng người” mang tính chiến lược, không phải ngày một ngày hai mà đòi hỏi phải trải qua lâu dài nhưng cũng rất cấp bách.

“Trồng người” phải được tiến hành thường xuyên trong suốt tiến trình đi lên chủ nghĩa xã hội và phải đạt được những kết quả cụ thể trong từng giai đoạn cách mạng Nhiệm vụ “trồng người” phải được tiến hành song song với nhiệm vụ phát triển lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất xã hội chủ nghĩa “Trồng người” là công việc “trăm năm”, do

đó không được nóng vội, không phải làm một lúc là xong, cũng không được tùy tiện đến đâu hay đến đó Việc nhận thức và giải quyết vấn đề này có ý nghĩa thường trực, bền bỉ trong suốt cuộc đời mỗi con người và trong suốt tiến trình đi lên chủ nghĩa xã hội.

Nó vừa là quyền lợi, vừa là trách nhiệm của Đảng, Nhà nước, các đoàn thể chính trị - xã hội kết hợp với tính tích cực, chủ động của từng người.

Thứ hai, “Muốn xây dựng chủ nghĩa xã hội, trước hết

cần phải có những con người xã hội chủ nghĩa”

Chủ tịch Hồ Chí Minh quan niệm rằng con người, các nhân cách vừa là sản phẩm của lịch sử, vừa là động lực phát triển lịch sử con người sinh ra trong xã hội Vì lẽ đó, khi kiến tạo một xã hội mới, theo quan niệm của Chủ tịch Hồ Chí Minh, trước hết phải tích cực, chủ động xây dựng những con người, những nhân cách cho xã hội đó vì mục tiêu phấn đấu cách mạng của chúng ta là chủ nghĩa xã hội Vì vậy, "muốn xây dựng chủ nghĩa xã hội, trước hết cần phải có những con người xã hội chủ nghĩa" Chủ nghĩa xã hội sẽ tạo ra những con người xã hội chủ nghĩa, con người xã hội chủ nghĩa là động lực xây dựng chủ nghĩa xã hội.

“Trước hết cần phải có những con người xã hội chủ nghĩa" được hiểu là cần có những con người với những nét tiêu biểu của xã hội chủ nghĩa như lý tưởng, đạo đức, lối sống, tác phong xã hội chủ nghĩa Theo Hồ Chí Minh, chủ thể xây dựng chủ nghĩa xã hội là “những con người mới xã hội chủ nghĩa” Đó là những con người

“có tư tưởng và tác phong xã hội chủ nghĩa”, “có ý thức làm chủ Nhà nước”, “thấm nhuần sâu sắc tinh thần tập thể xã hội chủ nghĩa và tư tưởng mình vì mọi người, mọi người vì mình”, “chăm lo việc nước như chăm lo việc nhà”, “biết tự mình lo toan, gánh vác, không ỷ lại, không ngồi chờ, đùn đẩy công việc”; đồng thời, phải biết “thắng được chủ nghĩa cá nhân, lợi mình hại người, tự do vô tổ chức, vô kỷ luật

và những tính xấu khác”, bởi nó là “kẻ địch nguy hiểm của chủ nghĩa xã hội”.

Không phải chờ cho kinh tế, văn hóa phát triển cao rồi mới xây dựng con người xã hội chủ nghĩa; cũng không phải xây dựng xong những con người xã hội chủ nghĩa rồi

mới xây dựng chủ nghĩa xã hội Điều lớn lao nhất của cách mạng xã hội chủ

nghĩa là phải xây dựng được nền tảng, vật chất của chủ nghĩa xã hội Mà muốn xây dựng được nền tảng, vật chất cho chủ nghĩa xã hội, điều quan trọng nhất lại phải có những con người xã hội chủ nghĩa theo cách nói của Chủ tịch Hồ Chí Minh Việc xây dựng con người xã hội chủ nghĩa được đặt ra ngay từ đầu và phải được quan tâm trong suốt tiến trình xây dựng chủ nghĩa xã hội.

Hồ Chí Minh chỉ rõ: “Trong bất cứ phong trào cách mạng nào, tiên tiến là số ít và số đông là trung gian, muốn củng cố và mở rộng phong trào, cần phải nâng cao hơn nữa trình độ giác ngộ của trung gian để kéo chậm tiến” Người yêu cầu ngay từ đầu là phải xây dựng con người có những phẩm chất cơ bản như vậy thì mới làm gương lôi cuốn người khác theo con đường xã hội chủ nghĩa Con người mới xã hội chủ nghĩa trong tư

tưởng Hồ Chí Minh không chỉ kế thừa những truyền thống tốt đẹp của dân tộc mà đồng thời phải hình thành nên những phẩm chất mới Xây dựng con người cần thiết suy xét

đến mọi mặt, như kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội… mới chính là đang xây dựng chủ nghĩa xã hội đích thực Chủ nghĩa xã hội có thể xây dựng thành công trên đất nước ta hay không phụ thuộc vào việc chúng ta có phát huy tốt nguồn lực con người hay không, bởi vậy vai trò xây dựng con người xã hội chủ nghĩa ngày càng được coi trọng và thể hiện rõ rệt.

1.3.2 Nội dung xây dựng con người

Hồ Chí Minh quan tâm xây dựng con người toàn diện vừa “hồng” vừa

“chuyên” Đó là những con người có mục đích và lối sống cao đẹp, có bản lĩnh chính trị vững vàng, những con người của chủ nghĩa xã hội, có

tư tưởng, tác phong và đạo đức xã hội chủ nghĩa và năng lực làm chủ Xây dựng con người toàn diện với những khía cạnh chủ yếu sau:

Có ý thức làm chủ, tinh thần tập thể xã hội chủ nghĩa và

tư tưởng “mình vì mọi người, mọi người vì mình”

Người lý giải như sau: “Nhà nước ta ngày nay là của tất cả những người lao động Vậy công nhân, nông dân, trí thức cách mạng cần nhận rõ rằng: Hiện nay nhân dân lao động ta là những người làm chủ nước ta, chứ không phải là những người làm thuê cho giai cấp bóc lột như thời cũ nữa Chúng ta có quyền và có

đủ điều kiện để tự tay mình xây dựng đời sống tự do, hạnh phúc cho mình Nhân dân lao động là những người chủ tập thể của tất cả những của cải vật chất và văn hóa, đều bình đẳng về quyền lợi và nghĩa vụ Bởi vậy mọi người đều phải thấm nhuần sâu sắc tư tưởng “mình vì mọi người, mọi người vì mình”.

Người thẳng thừng phê phán: Chủ nghĩa cá nhân, lợi mình hại người, tự do vô tổ

chức, vô kỷ luật và những tính xấu khác là kẻ địch nguy hiểm của chủ nghĩa xã hội Từ

đó kết luận hết sức cụ thể về vai trò trách nhiệm của từng cá nhân: Đã là người chủ Nhà nước thì phải chăm lo việc nước như chăm lo việc nhà Người công nhân phải yêu quý máy móc như yêu quý con mình, người nông dân phải yêu quý trâu bò của hợp tác xã

như bản thân của mình Mọi người phải biết giữ gìn của công, phải chăm lo việc tập thể như chăm lo việc gia đình Đã là người chủ thì phải biết tự mình lo toan, gánh vác, không

ỷ lại, không ngồi chờ Mỗi người phải ra sức góp công, góp của để xây dựng nước nhà Chớ nên “ăn cỗ đi trước, lội nước đi sau” Ai cũng phải là một chiến sĩ dũng cảm phấn đấu xây dựng chủ nghĩa xã hội.

Người khẳng định: Cán bộ và đảng viên phải gạt bỏ những thái độ sai lầm như: Thỏa mãn với thành tích bước đầu, bảo thủ, tự mãn với những kinh nghiệm đã có, có ít nhiều tri thức thì kiêu căng, coi khinh quần chúng, hoài nghi những sáng kiến bình thường của quần chúng; lười biếng, không tích cực học tập cái mới Chúng ta phải làm đúng lời dạy của Lênin vĩ đại: Giữ gìn sự thống nhất của Đảng như con ngươi của mắt mình Phải hết lòng tôn trọng tập thể, phát huy dân chủ nội bộ; tuyệt đối không được độc đoán cá nhân,

tự đặt mình cao hơn tổ chức, tự cho phép mình đứng ngoài kỷ luật Càng có công lao, càng phải khiêm tốn Chớ vì có ít nhiều công lao mà sinh bệnh công thần, kèn cựa, địa vị Phải nhớ rằng: Mọi thành công là do sức phấn đấu, hy sinh của toàn Đảng, toàn dân,

không phải của một cá nhân anh hùng nào Đối với Đảng, đối với nhân dân, chúng ta có một nghĩa vụ vẻ vang là: Suốt đời làm người con trung thành của Đảng, người đầy tớ tận

tụy của nhân dân Sức mạnh vô địch của Đảng là ở tinh thần kỷ luật tự giác, ý thức tổ

chức nghiêm chỉnh của cán bộ và đảng viên Cán bộ và đảng viên càng phải nâng cao

tinh thần phụ trách trước Đảng và trước quần chúng, hết lòng hết sức phục vụ nhân dân Phải yêu kính nhân dân Phải thật sự tôn trọng quyền làm chủ của nhân dân Tuyệt đối không được lên mặt “quan cách mạng” ra lệnh, ra oai Phải nắm vững quan điểm giai cấp,

đi đúng đường lối quần chúng, thành tâm học hỏi quần chúng, kiên quyết dựa vào quần chúng, giáo dục và phát động quần chúng tiến hành mọi chủ trương, chính sách của Đảng

và của Nhà nước Phải thật thà, ngay thẳng, không được giấu dốt, giấu khuyết điểm, sai lầm Phải khiêm tốn, gần gũi quần chúng, không được kiêu ngạo; phải thực sự cầu thị, không được chủ quan Phải luôn luôn chăm lo đến đời sống của quần chúng Phải

“chí công vô tư”, và có tinh thần “lo trước thiên hạ, vui sau thiên hạ” Đó là đạo đức của người cộng sản Trái lại, đối với kẻ địch, người cộng sản phải luôn luôn tỉnh táo, giữ

vững lập trường, quyết không được vì hoàn cảnh hòa bình mà mất cảnh giác; phải luôn luôn sẵn sàng đập tan mọi âm mưu độc ác của kẻ địch, bảo vệ những thành quả cách mạng, bảo vệ lao động hòa bình của nhân dân Muốn đánh thắng kẻ địch bên ngoài, thì

trước hết phải đánh thắng kẻ địch bên trong là chủ nghĩa cá nhân Cần kiệm xây dựng đất nước, hăng hái bảo vệ Tổ quốc.

Cần kiệm bao giờ cũng là hai yếu tố không thể tách rời, Hồ Chủ tịch lý giải: Nước ta còn nghèo Muốn sung sướng thì phải có tinh thần tự lực cánh sinh, cần cù lao động Phải

cố gắng sản xuất Lao động là nghĩa vụ thiêng liêng, là nguồn sống, nguồn hạnh phúc của chúng ta Trong xã hội ta, không có nghề nào thấp kém, chỉ có những kẻ lười biếng, ỉ lại mới đáng xấu hổ Người nấu bếp, người quét rác cũng như thầy giáo, kỹ sư nếu làm tròn

trách nhiệm thì đều vẻ vang như nhau Ai sợ khó, sợ khổ, muốn “ngồi mát ăn bát vàng”, người đó mới là kém vì không phải là người xã hội chủ nghĩa Mỗi thứ của cải chúng ta làm ra phải tốn bao nhiêu mồ hôi và sức lao động Chúng ta chỉ có thể xây dựng chủ nghĩa xã hội bằng cách tăng gia sản xuất và thực hành tiết kiệm Sản xuất mà không tiết kiệm thì khác nào gió vào nhà trống Cho nên phải biết giữ gìn của công Tham ô, lãng phí tài sản của Nhà nước, của tập thể, của nhân dân là hành động trộm cắp, mà ai cũng phải thù ghét, phải trừ bỏ Phải biết quý trọng sức người là vốn quý nhất của ta Chúng ta cần hết lòng chăm sóc sức khỏe và sử dụng hợp lý sức lao động của nhân dân ta Cán bộ và đảng viên cần phải nâng cao tinh thần phụ trách, nêu gương “cần kiệm liêm chính”, không xâm phạm một đồng xu, hạt thóc của Nhà nước, của nhân dân; phải chống bệnh quan liêu, mệnh lệnh là nguồn gốc sinh ra tham ô, lãng phí

Trong mọi công việc phải tính toán, cân nhắc cẩn thận “Thì giờ là vàng bạc” Phải kiên quyết chống thói hội họp lu bù, mất thì giờ, hại sức khỏe mà không kết quả thiết thực.

Hăng hái bảo vệ Tổ quốc là một trong những nội dung mang ý nghĩa sâu sắc Tư

tưởng Hồ Chí Minh về bảo vệ Tổ quốc được thể hiện qua các điều sau Thứ nhất, bảo vệ

Tổ quốc xã hội chủ nghĩa là tất yếu khách quan thể hiện ý chí quyết tâm của nhân dân ta Tính tất yếu khách quan của sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa được thể hiện và khẳng định rất rõ qua nhiều lần Hồ Chí Minh khẳng định Ý chí quyết tâm

giải phóng dân tộc, bảo vệ Tổ quốc là tư tưởng xuyên suốt trong cuộc đời hoạt động của

Hồ Chí Minh Cụ thể Người đã nhấn mạnh nhiều lần với nhân dân cả nước rằng “Các vua Hùng đã có công dựng nước, Bác cháu ta phải cùng nhau giữ lấy nước” Trong lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến ngày 19/12/1946, Người nói: “Chúng ta thà hy sinh tất cả chứ nhất định không chịu mất nước, nhất định không chịu làm nô lệ…Hỡi đồng bào! Chúng

ta phải đứng lên! …” Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ xâm lược, Hồ Chí Minh khẳng định: “Không có gì quý hơn độc lập tự do”, “Hễ còn một tên xâm lược trên đất nước ta, thì ta còn phải chiến đấu quét sạch nó đi” Trước khi đi xa trong bản di chúc Người căn dặn: “Cuộc kháng chiến chống Mĩ cứu nước có thể còn kéo dài, đồng bào ta có thể phải

hy sinh nhiều của, nhiều người Dù sao chúng ta phải quyết tâm đánh thắng giặc Mỹ đến thắng lợi hoàn toàn” Thứ hai, mục tiêu bảo vệ Tổ quốc là bảo vệ độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội là nghĩa vụ trách nhiệm của mọi công dân Đối với Chủ tịch Hồ Chí Minh, bảo

vệ Tổ quốc là sự gắn bó chặt chẽ giữa mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, là sự thống nhất giữa nội dung dân tộc, nội dung giai cấp và nội dung thời đại Trong Bản

Tuyên ngôn độc lập, Người khẳng định: “Toàn thể dân tộc Việt Nam quyết đem tất cả tinh thần và lực lượng, tính mạng và của cải để giữ vững quyền tự do độc lập ấy” Khi thực dân Pháp quay trở lại xâm lược nước ta, Người kêu gọi: Hễ là người Việt Nam thì phải đứng lên đánh thực dân Pháp cứu Tổ quốc Thứ ba, sức mạnh bảo vệ Tổ quốc là sức mạnh tổng hợp của cả dân tộc, cả nước, kết hợp với sức mạnh thời đại Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn nhất quán quan điểm: Phát huy sức mạnh tổng hợp trong nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc Sức mạnh tổng hợp là sức mạnh của toàn dân tộc, toàn dân, của từng người dân, của các cấp, các ngành, từ Trung ương đến cơ sở, là sức mạnh của các nhân tố chính trị, quân sự, kinh tế, an ninh, ngoại giao, văn hoá – xã hội, sức mạnh truyền thống với sức mạnh hiện đại, sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại Trong sức mạnh tổng hợp đó, Hồ Chí Minh đặc biệt coi trọng sức mạnh nhân dân, sức mạnh lòng dân Người khẳng định, phải “dựa vào lực lượng của dân, tinh thần của dân”, “toàn dân Việt Nam chỉ có một lòng, quyết không làm nô lệ; kết hợp với sức mạnh thời đại” Thứ tư, Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa Đảng ta là người lãnh đạo

và tổ chức mọi thắng lợi của cách mạng Việt Nam Sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa phải do Đảng lãnh đạo Chủ tịch Hồ Chí Minh nói: “Đảng và chính

phủ phải lãnh đạo toàn dân, ra sức củng cố và xây dựng miền Bắc tiến dần lên chủ nghĩa xã

bằng phương pháp hoà bình, góp phần bảo vệ công cuộc hòa bình ở Á đông và trên thế

giới” và khẳng định “Với sự lãnh đạo đúng đắn của Đảng và chính phủ, với sự đoàn kết nhất chí, lòng tin tưởng vững chắc vào tinh thần tự lực cánh sinh của mình, với sự giúp đỡ vô tư của các nước anh em, với sự ủng hộ của nhân dân yêu chuộng hoà bình trên thế giới nhất là nhân dân các nước Á Phi, nhân dân ta nhất định khắc được mọi khó khăn,

làm tròn được mọi nhiệm vụ vẻ vang mà Đảng và chính phủ đã đề ra”.

Có lòng yêu nước nồng nàn, tinh thần quốc tế trong sáng.

Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nhấn mạnh rằng: “Dân ta có một lòng nồng nàn yêu nước Đó

là một truyền thống quý báu của ta Từ xưa đến nay, mỗi khi Tổ quốc bị xâm lăng, thì tinh thần ấy lại sôi nổi, nó kết thành một làn sóng vô cùng mạnh mẽ, to lớn, nó lướt qua mọi

sự nguy hiểm, khó khăn, nó nhấn chìm tất cả lũ bán nước và lũ cướp nước” và "chủ nghĩa dân tộc là động lực lớn của đất nước" Lòng yêu nước, tinh thần yêu nước của mỗi

người dân Việt Nam chính là nền tảng, cơ sở cho sự thống nhất để Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh tập hợp lực lượng, tạo thành sức mạnh tổng hợp của một dân tộc, đất không rộng, người không đông, tiềm lực kinh tế, quân sự không lớn song đã đoàn kết, đồng lòng dưới sự lãnh đạo của Đảng đấu tranh giải phóng dân tộc thoát khỏi ách nô lệ thực dân, đế quốc, giành độc lập, tự do; tiếp tục tiến hành cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và chống đế quốc Mỹ xâm lược, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa Lòng yêu nước, tinh thần yêu nước của mỗi người gắn liền với trách nhiệm và nghĩa vụ của mình trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa "dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh" Càng khó khăn, thử thách, truyền thống yêu nước, tinh thần yêu nước của mỗi người dân Việt Nam được hun đúc từ bao đời, trở

thành sức mạnh Việt Nam, biểu tượng Việt Nam càng được tiếp tục khơi dậy mạnh mẽ, tỏa sáng trên tinh thần: “Yêu nước thì việc gì có lợi cho nhân dân, dù khó mấy cũng phải ra sức làm cho kỳ được Điều gì có hại cho nhân dân, dù khó mấy cũng phải ra sức trừ cho

kỳ hết”, để luôn chủ động, quyết tâm bảo vệ vững chắc độc lập, chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc; bảo vệ Đảng, Nhà nước, nhân dân và chế độ xã hội chủ nghĩa Để đất nước vững bước trên hành trình đã chọn và nhất là để phát huy tinh thần yêu nước của mỗi cá nhân, mỗi tập thể, cấp ủy, chính quyền và các ban,

ngành chức năng cùng cả hệ thống chính trị cần nâng cao nhận thức của cán bộ, đảng viên và các tầng lớp nhân dân về lòng yêu nước, về lý tưởng cách mạng và sự kiên định

mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội; cụ thể hóa thành các

chính sách và các phong trào thi đua yêu nước cụ thể, thiết thực.

Theo Người, tinh thần quốc tế trong sáng chính là tinh thần đoàn kết với các dân tộc bị áp bức, với nhân dân lao động các nước trong cuộc đấu tranh giải phóng con người khỏi ách áp bức, bóc lột Chủ tịch Hồ Chí Minh từng căn dặn: “Giúp bạn là tự giúp mình” Người cho rằng giúp đỡ một dân tộc khác bảo vệ độc lập tự do của họ cũng chính là bảo vệ lợi ích của đất nước mình Ðây chính là một bước phát triển mới trong tư tưởng Hồ Chí Minh về đoàn kết quốc tế Chủ tịch Hồ Chí Minh cho rằng chủ nghĩa quốc tế vô sản gắn liền với chủ nghĩa yêu nước Người đã nhấn mạnh: "Tinh thần yêu nước và tinh thần quốc tế liên hệ khăng khít với nhau Vì lẽ đó, ta vừa ra sức kháng chiến, vừa tham gia phong trào ủng hộ hòa bình thế giới" Nếu tinh thần yêu nước không chân chính và tinh thần quốc tế không trong sáng có thể dẫn đến chủ nghĩa dân tộc hẹp hòi hoặc chủ nghĩa bành trướng bá quyền, kỳ thị chủng tộc "

Có thể nói, tinh thần quốc tế trong sáng trong đạo đức Hồ Chí Minh bắt nguồn từ tình thương yêu đối với con người; vì mục tiêu giải phóng các dân tộc bị áp bức, giải phóng giai cấp, giải phóng con người, mang lại tự do và bình đẳng thật sự cho con người Từ chủ nghĩa quốc tế trong sáng đó, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đặt nền móng và xây dựng nên tình đoàn kết quốc tế rộng lớn của nhân dân Việt Nam với các dân tộc trên thế giới, góp phần vào những thắng lợi to lớn của nhân dân Việt Nam và nhân dân thế giới.

Có phương pháp làm việc khoa học, phong cách quần chúng, dân chủ, nêu gương

Phong cách quần chúng, dân chủ, nêu gương trong tư tưởng và tấm gương đạo đức

Hồ Chí Minh thể hiện xuyên suốt mọi hành động trong cả cuộc đời vì nhân dân của vị

lãnh tụ vĩ đại kính yêu của cách mạng Việt Nam và của dân tộc Việt Nam.

Phong cách quần chúngPhong cách quần chúng trong tư tưởng Hồ Chí Minh bắt nguồn từ sự thấm nhuần sâu sắc quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin: quần chúng là người sáng tạo ra lịch sử, cách mạng là

sự nghiệp của quần chúng Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn có lòng tin vô tận đối với quần chúng Người luôn luôn chăm lo tăng cường mối liên hệ với quần chúng, coi đó là nguồn sức mạnh tạo nên mọi thắng lợi của sự nghiệp cách mạng Phong cách quần chúng

trong tư tưởng Hồ Chí Minh thể hiện bằng phong cách sâu sát quần chúng,

vì lợi ích của quần chúng, đi đúng đường lối quần chúng, lắng nghe ý kiến của quần chúng, của những người chiến sĩ cộng sản suốt đời phấn đấu cho

sự nghiệp giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp và giải phóng con người.

Trước hết, Chủ tịch Hồ Chí Minh yêu cầu cán bộ, đảng viên gần dân, thấu hiểu tâm

tư, nguyện vọng của nhân dân và bản thân Người luôn là tấm gương sáng về phong cách gần dân Sự gần gũi đó được thể hiện ngay từ phút đầu tiên Người

ra mắt quốc dân Khi vừa đọc một đoạn Tuyên ngôn Độc lập, Người đã dừng lại hỏi: “Tôi nói đồng bào nghe rõ không?” Chỉ là một câu hỏi thôi, một câu hỏi

bình dị, tự nhiên mà thực sự đã làm xúc động trái tim hàng chục triệu đồng bào toàn quốc! “Cả muôn triệu một lời đáp: Có! Như Trường Sơn say gió Biển

Đông” Đó là một điển hình mẫu mực về mối quan hệ gần gũi, thân thiết hiếm có giữa lãnh tụ với quần chúng, ngay ở những giây phút lịch sử trang trọng nhất.

Hai là, Hồ Chí Minh yêu cầu mọi cán bộ, đảng viên phải đi đúng đường lối quần

chúng, đồng thời bản thân Người nêu cao tấm gương về lòng yêu mến và tin tưởng hết mực vào khả năng và sức mạnh của nhân dân Bác nói: “Nước lấy dân làm gốc”, “Gốc có vững cây mới bền, Xây lầu thắng lợi trên nền nhân dân” Bác thường xuyên căn dặn các tổ chức đảng, cán bộ, đảng viên phải coi trọng mối liên hệ chặt chẽ với quần chúng, và phải thể hiện tinh thần phụ trách trước nhân dân Chính phong cách đi đúng đường lối quần chúng của Người có sức hút kỳ lạ, làm cho quần chúng đến với Người không chút e ngại, bình dị, tự nhiên Tác phong ấy làm cho lãnh tụ và quần chúng dễ dàng hoà nhập

với nhau trong sự đồng cảm sâu sắc nhất Nhờ vậy, mọi người có thể nói hết những suy nghĩ, trăn trở của mình, còn Người thì lắng nghe để có thể hiểu được nhịp đập của cuộc sống chung quanh Phong cách quần chúng không chỉ là phong cách cần thiết của cán bộ, đảng viên trong quan hệ với dân, mà còn cần thiết trong quan hệ của cấp trên với cấp dưới, của cán bộ lãnh đạo với cán bộ, đảng viên bình thường Đối với người lãnh đạo cấp trên, hiểu dân và hiểu cấp dưới đều có tầm quan trọng đặc biệt Hiểu dân là để hiểu cấp dưới được chính xác hơn, hiểu cấp dưới là để hiểu dân được đầy đủ hơn Càng hiểu dân

và càng hiểu cấp dưới, người lãnh đạo càng hiểu chính mình và càng rút ra được những điều bổ ích để bổ sung cho chủ trương, chính sách đã được đề ra Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định: “Trong bầu trời, không gì quý bằng nhân dân Trong thế giới, không gì mạnh

bằng lực lượng đoàn kết của nhân dân Trong xã hội không có gì tốt đẹp, vẻ vang bằng phục vụ cho lợi ích của nhân dân” Vì vậy, “việc gì có lợi cho dân phải hết sức làm, việc gì có hại cho dân phải hết sức tránh” Muốn được dân yêu, muốn được lòng dân, trước hết phải yêu dân, kính dân, phải thân dân, gần dân để hiểu dân.

Ba là, cán bộ, đảng viên phải biết phấn đấu, hy sinh vì lợi ích của tập thể, lợi ích của

nhân dân Bác nói: “Bao nhiêu cách tổ chức và cách làm việc, đều vì lợi ích của quần chúng Vì vậy, cách tổ chức và cách làm việc nào không phù hợp với

quần chúng thì ta phải có gan đề nghị lên cấp trên để bỏ đi hoặc sửa lại ”

Bốn là, Chủ tịch Hồ Chí Minh thường yêu cầu cán bộ, đảng viên phải “từ nơi quần chúng ra, trở lại nơi quần chúng” Người đã nhiều lần phê phán tệ xa rời quần chúng, lên mặt “làm quan cách mạng”, “quan nhân dân”, không thấy mình là đầy tớ, người học trò của nhân dân Bác đã nêu ra một quan điểm rất rõ: Không phải cứ viết lên trán hai chữ

“cộng sản” thì đương nhiên sẽ được mọi người quý trọng Quần chúng nhân dân chỉ quý trọng những người có đức, có tài, hết lòng phụng sự nhân dân Phải yêu dân, kính dân thì dân mới dành sự yêu kính cho mình Điều này có ý nghĩa rất quan trọng đối với cán bộ, đảng viên trong giai đoạn hiện nay Làm cho dân kính, dân yêu, dân tin, dân phục là vấn

đề thuộc về lòng người Nếu cứ ỷ vào quyền lực chỉ có thể làm cho người ta sợ, ngại, xa lánh và khinh ghét chứ không thể giành được sự tin yêu, kính phục của người khác Nhân dân từ già đến trẻ thuộc mọi tầng lớp, dân tộc, mọi thế hệ đều gọi Chủ tịch Hồ Chí Minh bằng hai tiếng: Bác Hồ Bác đến với mọi người một cách rất tự nhiên và bình dị Mọi nghi thức đối với Người đều trở thành không cần thiết.

Phong cách dân chủ

Hồ Chí Minh yêu cầu mỗi cán bộ, đảng viên phải đặt mình trong tập thể, lắng nghe ý kiến của tập thể, phát huy sức mạnh của tập thể, nhận trách nhiệm cá nhân và hoàn thành tốt nhiệm vụ được tập thể giao phó và tuyệt đối tuân thủ nguyên tắc tập trung dân chủ, tập thể lãnh đạo, cá nhân phụ trách.

Trước hết, theo Hồ Chí Minh, mọi cán bộ, đảng viên phải gắn bó với tập thể, tôn

trọng tập thể, đặt mình trong tập thể, lắng nghe ý kiến của tập thể, đồng thời tinh thần ấy cũng thấm sâu vào suy nghĩ và hành động của Người Hồ Chí Minh không bao giờ đặt

bàn bạc với tập thể Bộ Chính trị Trung ương Đảng, Chính phủ và Quốc hội, khi cần thiết, triệu tập cả Hội nghị chính trị đặc biệt - một hình thức Diên Hồng của thời đại mới, để xin ý kiến các đại biểu quốc dân.

Thứ hai, là phải mở rộng dân chủ để phát huy sức mạnh của tập thể Người thường nói: “Đề ra công việc, đề ra nghị quyết, không khó, vấn đề là thực hiện nó Ai thực hiện?

- Tập thể, quần chúng” Vì vậy, có dân chủ, bàn bạc tập thể mới cùng thông suốt, nhất trí, mới cùng quyết tâm thực hiện, tránh được "trống đánh xuôi, kèn thổi ngược" Sở dĩ xảy ra mất đoàn kết vì người đứng đầu ở nơi đó còn chuyên quyền, độc đoán, áp đặt chủ quan, trong hội nghị thì mọi người miễn cưỡng đồng tình, sau hội nghị, nếu đã không thông thì sẽ không quyết tâm thực hiện Vì vậy, Người yêu cầu: "Phải thật sự mở rộng dân chủ để tất cả đảng viên bày tỏ hết ý kiến của mình" "Có dân chủ thì mới làm cho cán bộ và quần chúng đề

ra sáng kiến"; "thực hành dân chủ là cái chìa khóa vạn năng có thể giải quyết mọi khó khăn" Bản thân Người là tấm gương mẫu mực về thực hành dân chủ.

Thứ ba, là nhận trách nhiệm cá nhân, hoàn thành tốt nhiệm vụ được tập thể giao phó

và tuyệt đối tuân thủ nguyên tắc tập trung dân chủ, tập thể lãnh đạo, cá nhân phụ trách Là người đứng đầu Đảng cầm quyền, đứng đầu Nhà nước, nhưng Hồ Chí Minh thường xuyên

có phong cách làm việc tập thể và dân chủ Người giải thích: "Tập thể lãnh đạo là dân chủ.

Cá nhân phụ trách, tức là tập trung Tập thể lãnh đạo, cá nhân phụ trách tức là dân chủ tập trung" Tác phong tập thể - dân chủ của Bác luôn luôn tạo ra được không khí làm việc hoạt bát, phấn khởi, hăng hái và đầy sáng tạo Cương vị lãnh đạo càng cao, thì càng đòi hỏi phải có tác phong tập thể - dân chủ thật sự, chứ không phải hình thức Bởi vì

mọi sự giả tạo đều làm suy yếu, thậm chí phá vỡ tập thể Mọi thói hình thức chủ nghĩa, sớm muộn, sẽ làm xói mòn, thậm chí triệt tiêu dân chủ Nhiều lần, Người đã phê bình

cách lãnh đạo của một số cán bộ không dân chủ, do đó mà người có ý kiến không dám nói, người muốn phê bình không dám phê bình, làm cho cấp trên, cấp dưới cách biệt nhau, quần chúng với Đảng xa rời

nhau, không còn hăng hái, không còn sáng kiến trong khi làm việc.

Từ thực hành dân chủ cho nhân dân đến thực hành dân chủ trong Đảng, trong cơ quan, tổ chức, phong cách dân chủ của Bác Hồ là sự thể hiện nhất quán của tư tưởng đạo đức vì dân, vì nước, như Người từng khẳng định 5 điểm đạo đức mà người đảng viên