Bài giảng Nhập môn Công nghệ sinh học

Người học nắm được công nghệ sinh học là ngành khoa học ứng dụng hiểu biết của con người về hệ thống sống để sử dụng các hệ thống này hoặc các thành phần của chúng cho mục đích công nghi

NHẬP MÔN CÔNG NGHỆ SINH HỌC

Giảng viên: GS TS NCVCC Đặng Diễm Hồng Viện Công nghệ sinh học

Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam ĐT: 091 534 3660; 02 4 379 11059;

Email: ddhong60vn@yahoo.com ; ddhong@ibt.ac.vn ; ddhong@tlu.edu.vn

TLU, 3.2.2020

NỘI DUNG TÓM TẮT MÔN HỌC

-Người học hiểu được Công nghệ Sinh học là gì? Người học nắm được công nghệ sinh học là ngành khoa học ứng dụng hiểu biết của con người về hệ thống sống

để sử dụng các hệ thống này hoặc các thành phần của chúng cho mục đích công nghiệp Người học hiểu được từ các sản phẩm công nghệ lên men truyền thống đến các sản phẩm của công nghệ sinh học hiện đại để nhận thức được phạm vi nghiên cứu và ứng dụng của công nghệ sinh học ngày càng mở rộng, đa dạng hướng đến nền công nghiệp công nghệ sinh học Người học sẽ nhận thức được công nghệ sinh học chính là sự phối hợp của khoa học và công nghệ để khai thác những kiến thức về các hệ thống sống cho các ứng dụng thực hành

-Môn học sẽ giúp cho người học nắm được những kiến thức cơ bản đi từ định nghĩa, lịch sử hình thành ngành công nghệ sinh học đến những thông tin về công nghệ ADN tái tổ hợp, công nghệ lên men vi sinh vật, công nghệ sinh học thực vật, công nghệ sinh học động vật, công nghệ protein Mặt khác, sinh viên nắm được những ứng dụng của công nghệ sinh học trong nông nghiệp, y-dược và trong môi trường

- Từ những điều đã học, sinh viên có thể vận dụng các ưu thế của vật thể sống để sản xuất các hệ thống sống hàng loạt có năng suất và phẩm chất tiến bộ hơn mang tính chất công nghiệp, phù hợp theo các nguyên lý của Công nghệ Sinh học

GIÁO TRÌNH SỬ DUNG, TÀI LIỆU THAM KHẢO

Giáo trình:

- Nguyễn Hoàng Lộc (2007), Giáo trình Nhập môn Công nghệ sinh học Nhà Xuất bản Đại học Huế, năm 2007, 366 trang

Các tài liệu tham khảo:

- Nguyễn Như Hiền (2012) Sinh học phân tử và tế bào- Cơ sở khoa học của công nghệ sinh học Nhà xuất bản

Giáo dục Việt Nam (Tập 1)

- Vũ Văn Vụ, Trương Mộng Hùng, Lê Hồng Điệp (2012) Công nghệ sinh học tế bào (Tập 2) Nhà xuất bản

Giáo dục Việt Nam 183 trang

- Phạm Thị Trân Châu, Phan Tuấn Nghĩa (2012) Enzyme và ứng dụng (Tập 3) Nhà xuất bản Giáo dục Việt

Nam

- Trịnh Đình Đạt (2012) Công nghệ di truyền (Tập 4) Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam

- Phạm Văn Ty (2012) Công nghệ vi sinh và môi trường (Tập 5) Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam, 175 trang

- Lê Trần Bình (Chủ biên), Quyền Đình Thi (2009) Cơ sở công nghệ sinh học Tập 1- Công nghệ gen Nhà

xuất bản Giáo dục Việt Nam 323 trang

- Đặng Thị Thu (Chủ biên), Tô Kim Anh, Lê Quang Hòa, Đỗ Ngọc Liên, Nguyễn Thị Xuân Sâm, Lê Ngọc

Tú, Đỗ Hoa Viên (2009) Cơ sở công nghệ sinh học – tập 2 – Công nghệ hóa sinh Nhà xuất bản Giáo dục Việt

Nam 315 trang

- Nguyễn Quang Thạch (Chủ biên), Nguyễn Thị Lý Anh, Phạm Kim Ngọc, Trần Văn Minh, Nguyễn Thị

Phương Thảo (2009) Cơ sở công nghệ sinh học Tập 3- Công nghệ sinh học tế bào, Nhà xuất bản Giáo dục Việt

Nam, 548 trang

- Lê văn Nhương (Chủ biên), Nguyễn Văn Cách (Chủ biên), Quản Lê Hà, Trần Liên Hà, Nguyễn Thanh Hằng,

Hoàng Đình Hòa, Nguyễn Lan Hương, Ngô Thị Mại, Đinh Kim Nhung, Khuất Hữu Thanh, Nguyễn Quang Thảo, Phạm Thị Thùy, Phạm Văn Toàn (2009) Cơ sở công nghệ sinh học Tập 4- Công nghệ vi sinh Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam, 513 trang

- Hồ Huỳnh Thuỳ Dương (1997) Sinh học Phân tử Nhà xuất bản Giáo dục

- Võ Thị Thương Lan (1999) Sinh học Phân tử Nhà xuất bản Đại học Quốc gia Hà nội

- Lê Đinh Lương (2000) Kỹ thuật Di truyền và ứng dụng Nhà xuất bản Đại học Quốc gia Hà Nội

Nội dung:

- Phần 1: Các khái niệm và nguyên lý

-Chương 1: Mở đầu

- Chương 2: Công nghệ DNA tái tổ hợp

-Chương 3: Công nghệ lên men vi sinh vật

- Chương 4: Công nghệ sinh học thực vật

- Chương 5: Công nghệ sinh học động vật

- Chương 6: Công nghệ protein

Phần 2: Các ứng dụng của Công nghệ sinh học

- Chương 7 : Các ứng dụng trong nông nghiệp

- Chương 8 : Các ứng dụng trong Y-Dược

- Chương 9: Các ứng dụng trong môi trường

Tài liệu tham khảo:

Giáo trình: PGS TS Nguyễn Hoàng Lộc, 2007 Nhập môn Công nghệ sinh học Nhà xuất bản Đại học Huế, 2007, 355 trang

Diễn biến của Covid-19 trên thế giới cho đến 7AM, ngày 11/3/2020

Giới thiệu về CoVid-19

Đường lây của các ca dương tính

nCoV ở Việt Nam (9/2/2020)

Cách gọi tên chủng virus corona mới gây dịch viêm phổi ở Vũ Hán, Trung Quốc như sau:

- Trước ngày 12/2/2020:

+ 2019-nCoV:

N ovel Co rona V irus 2019

+ Trung Quốc gọi là: NCP Novel Coronavirus Pneumonia Virus corona chủng mới

- Ngày 12/2/2020 WHO thống nhất tên gọi:

Covid-19 Co: Corona Vi: Virus D: disease 19: 2019

 Covid-19 được chọn vì không liên quan đến vị trí địa lý, loài động vật chứa virus này, cá nhân hay nhóm người nào, đồng thời dễ phát âm và liên quan đến căn bệnh

 Thay thế cách gọi 2019-nCoV và NCP 13/2/2020

Các vấn đề cần giải quyết đồng bộ để dập dịch Covid-19 gồm:

- Các biện pháp phòng dịch lây lan;

- Xác định đặc điểm của chủng virus corona: nguồn gốc chủng; khả năng lây nhiễm; tốc độ lây lan từ động vật sang người và từ người này sang người khác; các biện pháp cắt đứt các con đường lây lan virus; thời gian có thể lây nhiễm (2-14 ngày; cũng có ý kiến cho là đến 24 ngày…);

- Số người nhiễm virus corona mới gây bệnh viêm phổi càng tăng thì việc xác định được những ca lây nhiễm, nghi ngờ lây nhiễm, ca có khả năng lây nhiễm để cách ly 14 ngày… là hết sức cần thiết

+ Các kit chuẩn đoán nhanh/sàng lọc nhanh sự hiện diện của virus mới corona này;

+ Sử dụng phương pháp giải trình tự toàn bộ hệ gen của virus mới corona;  tốn kém và mất thời gian: sau 3-5 ngày

+ Sử dụng kỹ thuật Real Time RT-PCR (theo WHO khuyến cáo)

 bảo đảm việc mẫu bệnh phẩm có mặt virus mới corona có độ chính xác là 100%  Tuy nhiên, cũng mất thời gian 2-3 ngày

+ Cần có các bộ KIT phát hiện nhanh Covid-19 càng ít thời gian càng tốt  giảm số người cần phải cách ly nếu họ thực sự không có virus này trong cơ thể  giảm chi phí về kinh tế cho xã hội  có thể

áp dụng ở các tuyến huyện, Bệnh viện dã chiến…

RT-qPCR – Các nguyên lý cơ bản

BioMedia

PCR phiên mã ngược định lượng (RT-qPCR) là kỹ thuật PCR định lượng với khuôn ban đầu là ARN ARN được phiên mã ngược thành cADN và sử dụng làm khuôn cho phản ứng qPCR Kỹ thuật này được áp dụng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực bao gồm phân tích biểu hiện gen, xác nhận iARN (RNAi validation), xác nhận microarray (microarray validation), phát hiện sinh vật gây bệnh, thử nghiệm di truyền và nghiên cứu bệnh

RT-qPCR một bước và hai bước

RT-qPCR có thể được tiến hành theo phương thức một bước và hai bước Với kiểu RT-qPCR một bước, giai đoạn tổng hợp cADN và qPCR được tiến hành trong cùng một ống phản ứng với cùng một enzym Phương thức này phải sử dụng các mồi rất đặc hiệu Ngược lại, với phương thức RT-qPCR hai bước, giai đoạn tổng hợp cADN và qPCR được tiến hành trong hai ống phản ứng riêng biệt với enzym, đệm, có thành phần và điều kiện phản ứng được tối ưu cho mỗi giai đoạn  Hai phương thức RT-qPCR này có ưu và nhược điểm khác nhau

Cần có: (1) RNA tổng số và mRNA; (2) Mồi cho phản ứng phiên mã ngược; (3) Enzym phiên mã ngược (RNAse); (4) Đối chứng cho RT-qPCR

Ngày 25/1, Viện Vi sinh (Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc) công bố những hình ảnh đầu tiên về chủng virus corona gây bệnh Covid-19

Những chiếc lỗ trên phổi này chủ yếu được tạo ra bởi chính

sự đáp ứng quá mức của hệ miễn dịch, với việc tạo ra các

mô sẹo vừa có vai trò bảo vệ, vừa làm phổi trở nên cứng hơn Tuy nhiên nếu có quá nhiều mô sẹo, phổi sẽ dần mất hết khả năng hô hấp Cùng với đó, phản ứng viêm cũng khiến lớp màng giữa các phế nang và mạch máu trở nên dễ thấm hơn, điều khiến phổi bị tràn dịch và ảnh hưởng đến khả năng cung cấp oxy cho máu

Giới thiệu về: Tên "coronavirus " có nguồn gốc từ tiếng Latin:

“corona”, có nghĩa là vương miện hoặc hào quang; xuất phát từ hình thái đặc trưng của CoVs (dưới kính TEM, SEM): một rìa lớn, tạo thành một hình ảnh như vương miện hoàng gia hoặc vành nhật hoa Các thành viên thuộc COVs có dạng hình cầu với đường kính xấp xỉ 125 nm, với cấu trúc theo thứ tự từ trong ra ngoài như sau:

-Lõi acid nucleic: Bộ gen của virus, cụ thể là sợi ARN đơn, dương

sẽ giúp virus có thể tổng hợp các thành phần cấu tạo khi đã xâm nhập vào tế bào vật chủ, nhằm phục vụ cho việc nhân bản Kích thước bộ gen của CoVs được xem là lớn nhất trong số các loại virus ARN: 26-32 kilobase

- Vỏ protein (vỏ capsit): Lớp vỏ bọc bên ngoài bộ gen được cấu tạo

từ các capsome đóng vai trò bảo vệ

-Lớp vỏ ngoài: cấu tạo từ lớp kép lipit và protein, bên trên có lớp gai hình dạng tương tự như quân nhép trong bộ bài tây, đặc trưng cho CoVs Lớp gai này sẽ thực hiện các nhiệm vụ của kháng nguyên, điển hình như giúp virus thâm nhập vào bên trong tế bào vật chủ

Theo Minh Nhật/dantri.com.vn

AFP đưa tin, các nhà khoa học từ đại học Texas và Viện

Y tế quốc gia Mỹ ngày 19/2 tuyên bố họ đã dựng thành công mô hình 3D đầu tiên về cấu trúc nguyên tử của virus corona chủng mới Mô hình này có liên quan tới bộ phận trong virus có nhiệm vụ kết nối với tế bào người và truyền nhiễm bệnh Đây được đánh giá là một bước đi quan trọng, có tính đột phá trong việc phát triển vắc-xin

và các phương pháp điều trị virus Covid-19

Theo AFP, đội ngũ nhà khoa học Mỹ đã thực hiện việc

nghiên cứu với bộ mã di truyền của Covid-19 do Trung Quốc cung cấp Họ dùng bộ mã này để phát triển một phần quan trọng của virus mang tên “protein gai”

Thứ sáu, 7/2/2020, 11:35 (GMT+7)

Việt Nam nuôi cấy thành công nCoV

Hà Nội: Viện Vệ sinh Dịch tễ Trung ương ngày 7/2 công bố đã nuôi cấy và phân lập thành công virus corona mới trong phòng thí nghiệm

Đại diện Viện Vệ sinh Dịch tễ Trung ương cho biết kết quả nuôi cấy thành công này sẽ tạo điều kiện cho việc xét nghiệm nhanh các trường hợp nhiễm và nghi nhiễm nCoV Nhờ đó mỗi ngày Việt Nam có khả năng xét nghiệm được hàng nghìn mẫu bệnh phẩm trong trường hợp cần thiết

Hình ảnh nCoV trong phòng phí nghiệm tại Viện Vệ sinh Dịch tễ Trung ương Ảnh do Viện Vệ

sinh Dịch tễ TW cung cấp

Kết quả nuôi cấy thành công nCoV là tiền đề cho nghiên cứu và phát triển vaccine phòng chống virus này trong tương lai, cũng giúp đưa ra các biện pháp dự phòng hiệu quả hơn

Bộ Y tế cho biết hiện Việt Nam vẫn đảm bảo cung ứng đủ sinh phẩm cho việc xét nghiệm

Đây là lần đầu tiên Việt Nam nuôi cấy thành công nCoV và là nước thứ 4 trên thế giới (Sau

Singapor, Úc, Nhật bản)

Các nước đang ráo riết chạy đua để tìm ra vaccine và phác đồ điều trị của bệnh viêm phổi do chủng virus corona mới, khởi phát từ Vũ Hán, Trung Quốc

- Các nhà khoa học tại Australia, Singapore và Nhật Bản ngày 5/2 thông báo đã nuôi cấy virus corona chủng mới để nghiên cứu vaccine và phác đồ điều trị

- Các nhà nghiên cứu của Trường Đại học Imperial London, Anh, ngày 6/2 công bố có

"đột phá" trong nghiên cứu tìm ra vaccine phòng virus corona Dự kiến vaccine sẽ được thử nghiệm trên động vật vào đầu tuần sau

- Tại một bệnh viện ở Bangkok, Thái Lan, bác sĩ sử dụng kết hợp thuốc cảm cúm

Oseltamivir cùng thuốc kháng HIV Lopinavir và Ritonavir trên 3 bệnh nhân viêm phổi corona Cả ba có những dấu hiệu phục hồi rõ rệt

- Bệnh nhân đầu tiên dương tính với nCoV tại Mỹ xuất viện hôm 3/2 sau khi điều trị

thành công bằng thuốc Remdesivir Từ thành công này, ngày 6/2 Mỹ đã cho phép thử nghiệm thuốc Remdesivir trong điều trị viêm phổi do virus corona

- Nhóm NC tại 3 quốc gia Singapore, Australia và Nhật Bản đang tiến hành tái tạo virus corona chủng mới bên ngoài lãnh thổ TQ để phục vụ NC Đây hứa hẹn là một công trình

có ý nghĩa trong việc điều chế vaccine, thử thuốc và rút ngắn thời gian chuẩn đoán bệnh Các nhà KH sử dụng virus đã được phân tách, nuôi cấy bằng các mẫu bệnh phẩm của người dương tính để tìm ra phương/p chẩn đoán, theo dõi dấu hiệu biến thể và điều chế thuốc, vaccine Để thử nghiệm, các nhà NC tiến hành tiêm vaccine cho động vật, tạo ra kháng thể sau đó để chúng nhiễm virus Nếu các kháng thể này đánh bại mầm bệnh,

vaccine được đánh giá là có hiệu quả

- Công ty Công nghệ Y tế sinh học Bright Gene (T/p Tô Châu, tỉnh Giang Tô, TQ)- đã phát triển CN tổng hợp các thành phần dược phẩm của Remdesivir - 1 loại thuốc kháng virus do Công ty dược phẩm Gilead (Mỹ) phát triển  (có vi phạm bản quyền không?.) (7/2/2020 báo Dân trí)

Nhóm nghiên cứu Việt đầu tiên chế tạo thành công bộ test

nhanh virus corona

Dân trí (Chủ nhật 09/2/2020) Nhóm nghiên cứu của Tiến sĩ Lê Quang Hòa, trường ĐH Bách khoa Hà Nội vừa công bố chế tạo thành công sinh phẩm RT-LAMP phát hiện

nhanh virus corona (2019-nCoV) chủng mới trong 70 phút

Mồi đƣợc thiết kế để nhân vùng gen đặc hiệu có thể là:

- Đại học Hồng Kong:

ORF1b và ORF1N (2 vùng gen đặc hiệu – 2 test nhanh theo công bố của Leo LM Poon);

- Trung Quốc : ORF1ab; N

- Đức: 3 gen RdRP, E, N

- Hong Kong: ORF1b-nsp, N…

Cấu trúc của virus corona (2019-nCoV)

RT-LAM: Revere Transcription Loop - mediated Isothermal Application

Quy trình phát hiện chủng Coronavirus mới (2019-nCoV) từ mẫu bệnh phẩm

(dịch hầu họng) có 2 giai đoạn:

Giai đoạn thứ nhất: Tách chiết RNA, trong giai đoạn này, hạt vi rút có trong mẫu sẽ bị ly giải dưới tác dụng của dung dịch đệm tách chiết để giải phóng

RNA của virus, tiếp đó dung dịch sẽ được đưa qua cột silica để RNA bám lên cột Sau quá trình rửa, RNA sẽ được hòa tan trong nước để được sử dụng

trong giai đoạn tiếp theo Toàn bộ giai đoạn tách chiết RNA diễn ra trong vòng

30 phút

Giai đoạn thứ hai : Khuếch đại vùng gen đích của vi rút bằng kỹ thuật

RT-LAMP: đầu tiên RNA sẽ được phiên mã ngược thành DNA để thực hiện phản ứng khuếch đại LAMP dưới tác dụng của enzym Bst DNA polymerase và

6 mồi hướng đến 8 vùng trình tự đặc hiệu của chủng

nCoV

Sau khi ủ ở 63ºC trong 30 phút, vùng trình tự gen đích này sẽ được khuếch đại đến hàng tỷ lần, kết quả là làm thay đổi màu dung dịch của phản ứng Các mẫu dương tính có màu đổi từ hồng sang vàng trong khi đó mẫu âm tính vẫn giữ màu hồng Quá trình chuẩn bị và thực hiện phản ứng LAMP diễn ra trong vòng 40 phút

Quy trình và các ưu điểm phản ứng RT-LAMP

Tuy nhiên, sinh phẩm dựa trên phản ứng RT-LAMP có thể cho nhiều dướng tính giả cũng như âm tính giả…(đây là nhược điểm của phương pháp RT-LAMP)

Phản ứng RT-LAMP đổi màu mà nhóm nghiên cứu đã thực hiện

Sản xuất sinh phẩm thử tới 2.000 test/ngày

Lê Quang Hòa, cho biết, so với các kỹ thuật sinh học phân tử khác, RT-LAMP có thiết bị đơn giản, khả năng ứng dụng tại hiện trường, độ nhạy và độ đặc hiệu cao (tương đương với real-time RT-PCR)

Ngay sau khi trình tự hệ gene của chủng 2019-nCoV được công bố trên ngân hàng

GenBank ngày 13/1, nhóm nghiên cứu đã chủ động tiến hành phát triển sinh phẩm

RT-LAMP phát hiện nhanh chủng này Việc tổng hợp gene nhân tạo vùng gene đích mã hóa nucleocapsid phosphoprotein của chủng nCoV, cũng được thực hiện

Sau khi được tối ưu hóa, ngưỡng phát hiện của phản ứng RT-LAMP là 5 phiên bản RNA

vi rút/phản ứng, tương đương với phương pháp nhạy nhất hiện nay dựa trên kỹ thuật real-time RT-PCR Đặc biệt, phản ứng RT-LAMP này không cho kết quả dương tính giả với các loại Coronavirus khác như SARS CoV, MERS-CoV, HKU4, HKU1, OC43 và 229E

Theo TS Hòa, kết quả này dựa trên các mẫu RNA được phiên mã in vitro Do vậy, để đảm

bảo độ chính xác, bước tiếp theo cần so sánh các đặc tính của bộ sinh phẩm với phương pháp tiêu chuẩn real-time RT-PCR (khuyến cáo bởi WHO) trên các mẫu RNA vi rút được thu nhận từ mẫu bệnh phẩm thực

Để ứng dụng rộng rãi sản phẩm này, phải có tối thiểu 12 mẫu RNA của chủng nCoV để nội kiểm và cần thử nghiệm liên phòng trước khi đăng ký sản phẩm và sản xuất hàng loạt

Ước tính giá thành sản xuất mỗi test của nhóm nghiên cứu là 350.000 đồng (bao gồm cả hóa chất tách chiết RNA)

Đang trong quá trình kiểm định độ tin cậy; khả năng nhận diện Covid-19 với các mẫu bệnh phẩm đã được khẳng định dương tính đối với Covid-19

Ứng dụng được ở bệnh viện tuyến huyện và bệnh viện dã chiến

 Tuy nhiên, sinh phẩm này chưa đáp ứng được tiêu chuẩn của

Bộ Y tế đề ra  nên chưa thấy thông báo đã được sử dụng vào

thực tế

Quân đội nghiên cứu sinh phẩm xét nghiệm nCoV

Đánh giá bước đầu cho thấy 5 bộ test kit của Học viện Quân y có độ nhạy ổn định sau ba lần lặp lại, có thể phát hiện nCoV bản copy

Thông tin trên được Ban Chỉ đạo quốc gia phòng chống Covid-19 thông báo vào ngày 2/3 Theo đó, bộ sinh phẩm xét nghiệm (test kit) nhiễm nCoV (SARS-CoV-2) của Học viện Quân y phối hợp với Công

ty Việt Á nghiên cứu đã được Viện Vệ sinh Dịch tễ Trung ương đánh giá ở ba tiêu chuẩn

Đó là độ nhạy (xác định ngưỡng phát hiện tối thiểu thông qua số bản copy của SARS-CoV-2); độ đặc hiệu (xác định phản ứng chéo của sinh phẩm với các virus gây viêm đường hô hấp cấp gồm SARS-CoV, cúm A/H1pdm09, A/H3, A/H5, B và các mẫu âm tính khác); độ ổn định (xác định tính tương thích của sinh phẩm với các hệ thống máy Realtime PCR: ABI-7500 fast, Lifecycle (Roche), CFX-96 (Biorad), Rotorgen (Qiagen) Các thử nghiệm đánh giá được lặp lại ba lần trên mỗi bộ sinh phẩm

Đại diện Bộ Khoa học và Công nghệ đánh giá các bộ test kit của Học viện Quân y hợp tác với Công ty cổ phần Việt Á nghiên cứu "rất tốt và khả thi" Đơn vị này có thể sản xuất được 10.000 test kit mỗi ngày

Bộ KIT xét nghiệm nhanh Covid-19 của Hàn Quốc

Thứ tư, 4/3/2020, 16:55 (GMT+7)

Phân tích gene hé lộ nCoV phát triển thành hai loại

TRUNG QUỐC: Các nhà nghiên cứu phát hiện nCoV bao gồm hai loại chính ký hiệu L và S, trong đó loại L phổ biến hơn, lây lan nhanh và mạnh hơn

Hai loại nCoV là L và S có đa hình đơn nucleotide (SNP -

Single Nucleotide Polymorphisms) khác nhau

Tiến sĩ Xiaolu Tang và cộng sự của Phòng thí nghiệm nghiên cứu

gene thực vật và protein thuộc Trường khoa học đời sống của Đại

học Bắc Kinh khi tìm hiểu về mức độ phân hóa phân tử giữa nCoV và các chủng virus corona họ gần khác, đã công bố hôm 3/3 trên tạp chí National Science Review về kết quả phân tích hệ gene của 103 bệnh nhân mắc Covid-19 cho thấy nCoV có thể tiến hóa thành hai loại

chính ký hiệu là L và S với đặc trưng là hai SNP khác nhau

Dù loại L (chiếm 70%) phổ biến hơn loại S (chiếm 30%), nhóm nghiên cứu đã nhận thấy bản S có trước

- Loại L xuất hiện nhiều hơn trong giai đoạn đầu của dịch bệnh ở Vũ Hán, xác suất của chúng giảm dần từ đầu tháng 1/2020 Sự can thiệp của con người có thể tạo ra áp lực chọn lọc lớn hơn đối với loại L, khiến chúng lan nhanh và mạnh hơn

- Ngược lại, loại S xuất hiện sớm và tấn công con người ít hơn, có xác suất tương đối ngày càng tăng do áp lực chọn lọc yếu hơn

Tuy nhiên, nhóm nghiên cứu chưa rõ liệu loại L tiến hóa từ loại S ở người hay ở vật chủ trung gian Họ cũng không biết chắc liệu độc lực của loại L có cao hơn loại S hay không?

- Các nhà nghiên cứu nhấn mạnh: cần những nghiên cứu chuyên sâu hơn kết hợp dữ liệu hệ gene, dữ liệu dịch tễ, ghi chép triệu chứng lâm sàng của bệnh nhân nhiễm Covid-19

để hiểu rõ hơn quá trình tiến hóa và dịch tễ học của nCoV

An Khang (Theo National Science Review)

 Đề nghị các em tiếp tục theo dõi dịch bênh Covid-19 trên các kênh truyền thông chính thống của Việt Nam để

có thể nắm bắt nhanh chóng tình hình dịch bệnh và có được các biện pháp phòng tránh dịch bệnh hiệu quả nhất; bảo đảm an toàn sức khỏe cho bản thân và cộng đồng xã hội

Việt Nam với tình thần “Chống dịch như chống giặc” và được sự quan tâm, chỉ đạo sát sao, quyết liệt và hiệu quả của Đảng và Nhà nước, chúng ta sẽ chiến thắng dịch Covid-19 này

 Hãy nhìn dịch bệnh Covid-19 bằng kiến thức của môn Công nghệ sinh học hiện đại nhé

Chúc các em thành công!

CHƯƠNG 1: MỞ ĐẦU

I • Định nghĩa công nghệ sinh học là gì?

II • Lịch sử phát triển công nghệ sinh học III

• Một số khía cạnh về khoa học và kinh

tế của công nghệ sinh học hiện đại

IV

• Các vấn đề pháp lý của công nghệ sinh

học hiện đại

Thế kỷ 21 là thế kỷ của Công nghệ sinh h ọc!

Học Công nghệ sinh học ở Đại học Thủy Lợi

ra sẽ làm được gì?

- Vậy Công nghệ sinh học là gì?

- Tại sao CNSH lại có vai trò to lớn như vậy?

- Sản phẩm của CNSH là gì?

- Tương lai của ngành CNSH là gì?

Nhiều câu hỏi đang đƣợc đặt ra nhƣ sau:

Công nghệ sinh học là công nghệ sử dụng một bộ phận hay tế bào riêng rẽ của

cơ thể sinh vật vào việc khai thác sản phẩm của chúng (UNESCO, 1985)

Sử dụng các quá trình sinh

học và phân tử Giải quyết các vấn đề hoặc tạo

ra sản phẩm có ích

Công nghệ sinh học là gì?

 Là ngành khoa học sử dụng các sinh vật sống, thành phần sinh vật sống để tạo ra các sản phẩm và dịch vụ phục vụ lợi ích tối đa cho con người hoặc các cơ thể sống khác

 Nó bao gồm các sinh vật đã được biến đổi thường ở

mức phân tử để tạo ra những ứng dụng mới trong nông nghiệp, y học, môi trường và công nghiệp

 Phân loại công nghệ sinh học:

Truyền thống: Traditional Biotechnology

Hiện đại: Modern Biotechnology

Công nghệ sinh học truyền thống

 Công nghệ sinh học truyền thống đề cập đến công nghệ

thông thường đã được sử dụng trong nhiều thế kỷ

 Công nghệ sinh học sử dụng các vi sinh vật để sản xuất

các sản phẩm như cồn, axit axetic, đường, thực phẩm (nước tương, mắm, bánh mì, bơ…)

Bia, rượu

Trồng cây, gieo hạt truyền thống

Lên men nước mắm Lên men dưa cà

Ghép cây

Công nghệ sinh học truyền thống

Công nghệ sinh học truyền thống

(mức độ cơ thể/tế bào)

Nhân giống

vô tính bằng nuôi cấy mô

tế bào

Lên men

vi sinh vật

Sản xuất phân bón và thuốc trừ sâu vi sinh

Sản xuất sinh khối giàu protein

Công nghệ sinh học truyền thống

Chọn tạo giống vật nuôi

Lên men nhờ vi sinh vật để sản xuất bia, rượu, sữa chua, phô mai, nước

giải khát, bánh mỳ

Chọn tạo giống cây trồng

Kháng sinh

Vắcxin