Luận văn thực trạng và một số yếu tố liên quan tới hành vi bạo lực học đường của học sinh trung học cơ sở cầu giấy, quận cầu giấy, hà nội năm 2015

LỜI CẢM ƠN Trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề cương nghiên cứu đề tài “Thực trạng và một số yếu tổ liên quan tới hành vi bạo lực học đường của học sinh trường trunghọc cơ sở Câ

Bộ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO - BỘ Y TẺ TRƯÒNG ĐẠI HỌC Y TẾ CÔNG CỘNG

vữ THỊ CHIỀU

ĐỀ CƯƠNG:

THựC TRẠNG VÀ MỘT SÓ YÉU TÓ LIÊN QUAN TỚI HÀNH VI BẠO Lực HỌC ĐƯỜNG CŨA HỌC SINH TRƯỜNG TRUNG HỌC

Cơ SỞ CẦU GIẤY, QUẬN CẦU GIẤY, HÀ NỘI NĂM 2015

TIẺU LUẬN TÓT NGHIỆP cử NHÂN Y TÉ CÔNG CỘNG

HÀ NỘI, 2015 Hướng dẫn khoa học:

Tiến sỹ Lã Ngọc Quang

LỜI CẢM ƠN

Trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề cương nghiên cứu đề tài “Thực trạng

và một số yếu tổ liên quan tới hành vi bạo lực học đường của học sinh trường trunghọc cơ sở Câu Giây, quận Câu Giây, Hà Nội năm 2015”, tôi đà nhận được rất nhiều

sự quan tâm, giúp đỡ từ các thầy cô, gia đình và bạn bè

Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sac đến Ban giám hiệu, và các thầy cô giáo trườngĐại học Y tế Công cộng đã tận tình giảng dạy, trang bị kiển thức và hướng dẫn tôitrong những năm học vừa qua

Với tất cả sự kính trọng sâu sắc nhất, tôi xin bày tô lòng biết ơn tới TS Lã NgọcQuang - người thầy đã tận tình hướng dẫn, giúp đỡ, truyền đạt kinh nghiệm và tạomọi điều kiện cho tôi hoàn thành đề cương này

Cuối cùng tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành nhẩt đen gia đình và bạn bè, nhữngngười đã luôn bên cạnh, động viên cho tôi vượt qua những khó khăn để hoàn thànhđược đề cương này

Học viên

Vũ Thị Chiều

Mực LỤC

Trang

LỜI CẢM ƠN I MỤC LỤC II DANH MỤC BẢNG IV

I Tóm tắt đề cưong nghiên cứu V

II Nội dung chính 1

1 Đặt vấn đề 1

1.1 Thông tin chung liên quan vấn đê nghiên cứu 1

1.2 Cơ sờ lý luận cùa đề tài nghiên cứu 3

1.2.1 Khải niệm về bạo lực 3

1.2.2 Khải niệm bạo lực học đường và một sô khái niệm vê yêu tô tâm lý 3

1.2.3 Thực trạng bạo lực học đường và một sổ nghiên cứu về bạo lực học đường trên thê giới 5

1.2.4 Thực trạng bạo lực học đường và một sổ nghiên cứu về bạo lực học đường tại Việt Nam 6

1.3 Khung lý thuyết 11

2 Mục tiêu nghiên cứu

13 3 Phương pháp nghiên cứu

14 3.1 Đối tượng nghiên cứu 14

3.2 Thời gian và địa điểm nghiên cứu 14

3.3 Thiết kể nghiên cứu 14

3.4 Phương pháp chọn mẫu 14

3.4.1 Cỡ mẫu nghiên cứu định lượng 14

3.4.2 Cỡ mẫu nghiên cứu định tính 15

3.5 Phương pháp thu thập số liệu 16

3.6 Các biến số nghiên cứu 16

3.6.1 Biển số nghiên cứu định lượng

16

3.6.2 Nội dung nghiên cứu định tính > 23

3.7 Các khái niệm, thước đo, tiêu chuẩn đánh giá 24

3.8 Phương pháp phân tích số liệu 24

3.9 Vấn đề đạo đức của nghiên cứu 24

3.10 Hạn chế của nghiên cứu, sai số, biện pháp khắc phục sai số 25

4 Ke hoạch nghiên cứu và kình phí 27

4.1 Ke hoạch nghiên cứu 27

4.2 Kinh phí nghiên cứu 28

5 Dự kiến kết quả, kết luận và khuyến nghị 29

5.1 Dự kiến kết quả 29

5.1.1 Thông tin chung về đôi tượng nghiên cứu 29

5.1.2 Trải nghệm của đổi tượng nghiên cứu về hành vi bạo lực học đường 30

5.1.3 Đảnh giả các kiêu hành vi trước các tác nhân kích thích 32

5.1.4 Nhận thức của đối tượng nghiên cứu về hành vi bạo lực học đường 32

5.1.5 Xu hướng hành vi khi học sinh xuất hiện cảm xúc tức giận 34

5.1.6 Cách thức dạy bảo của cha mẹ34 5.1.7 Một so yếu to liên quan đến hành vi bạo lực học đường 35

5.2 Ket luận và khuyến nghị 40

III Tài liệu tham khảo 41

IV Phụ lục 43

Phụ lục 1: Phiếu tình nguyện tham gia nghiên cứu 43

Phụ lục 2: Bộ câu hỏi phát vấn 44

Phụ lục 3: Hướng dẫn phỏng vấn sâu đói tượng nghiên cứu 55

Phụ lục 4: Nguồn kinh phí nghiên cứu 56

Phụ lục 5: Mô hình sinh thái học nguy cơ hành vi bạo lực của Tổ chức y tế thể giới 57

I V

DANH MỤC BẢNG

Bảng 1: Đặc điểm chung về đối tượng nghiên cứu 29

Bảng 2: Trải nghiệm của học sinh về hành vi bạo lực học đường 30

Bảng 3: Các hành vi phản ứng của học sinh khi có tác nhân kích thích 32

Bảng 4: Nhận thức của đối tượng nghiên cứu về hành vi bạo lực học đường 32

Bảng 5: Nhận thức của đối tượng nghiên cứu về mục đích và hậu quả của hành vi bạo lực học đường 33

Bảng 6: Xu hướng hành vi khi đói tượng nghiên cứu xuất hiện cảm xúc tức giận 34

Bảng 7: Cách thức dạy bảo của cha mẹ 34

Bảng 8: Một số yếu tố liên quan đến hành vi bạo lực học đường 35

I Tóm tắt đề cương nghiên cứu

Bạo lực học đường là một vân đê không mới nhưng rât được quan tâm ở hâu hêtcác nước trên thế giới Riêng ở Việt Nam, bao lực học đường đã và đang là mối longại cùa ngành giáo dục, cha mẹ học sinh và toàn xã hội Tỷ lệ học sinh cỏ hành vibạo lực học đường đang ngày càng gia tăng ở mọi cap học, mọi lứa tuổi Lứa tuổi họcsinh trung học cơ sở là lửa tuổi có một vị trí đặc biệt trong quá trình phát triển trẻ em

Đi sâu vào nghiên cứu các yếu to tâm lý và các yếu tố khác liên quan đen hành vi bạolực học đường của học sinh trung học cơ sở là vân đê hèt sức quan trọng Do đó, đề

cương nghiên cứu “Thực trạng và một số yếu tố liên quan tứi hành vi bạo lực học đường của học sình trường trung học cơ sở Câu Giây, quận Cầu Giấy, Hà Nội năm 2015” được xây dựng Nghiên cứu dự định được thực hiện tại trường trung học

cơ sở cầu Giấy, quận cầu Giấy, Hà Nội từ tháng 9/2015 đến tháng 12/2015 với mụctiêu mô tả thực trạng bạo lực học đường và các yeu tố liên quan ở học sinh trườngtrang học cơ sở cầu Giấy, quận cầu Giấy, Hà Nội năm 2015

Nghiên cứu áp dụng thiết kế mô tả cắt ngang, kết hợp định tính với định lượng.Trong nghiên cứu định lượng, sử dụng hình thức thu thập thông tin bằng cách phátphiếu tự điền cho 440 học sinh đang theo học tại trường trung học cơ sở cầu Giấytrong năm học 2015-2016 Đối với nghiên cửu định tính, sử dụng hình thức phỏngvấn sâu 8 học sinh, trong đó, có 4 học sinh từng tham gia các vụ bạo lực học đường, 4học sinh là nạn nhân của các vụ bạo lực học đường

Dự kiến kểt quả nghiên cứu sẽ là các số liệu về thực trạng bạo lực học đường ởhọc sinh trường trung học cơ sở cầu Giấy cùng như các yếu tố liên quan tới tình trạngbạo lực học đường này Dựa trên kết quả nghiên cứu, các khuyển nghị cụ thể sẽ đượcđưa ra nhằm hạn chế tình trạng bạo lực học đường cho các học sinh đang học tạitrường trung học cơ sở cầu Giấy, cũng như các trường trung học cơ sở có điều kiệntương tự.

II Nội dung chính

1 Đặt vấn đề

1.1 Thông tin chung liên quan vấn đề nghiên cứu

Bạo lực học đường là một vẩn đề không mới nhưng rất được quan tâm ở hầu hếtcác nước trên thế giới Tại Mỹ, theo hệ thống giám sát của Trung tâm kiểm soát vàngăn ngừa dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC), năm 2011 có 20,1% học sinh đã bị bắt nạt tạitrường học; 16,6% học sinh đã mang theo vũ khí (súng, dao) ít nhất 1 ngày trong suốt

30 ngày trước khảo sát [16] Năm 2007, Bộ Giáo dục Nhật Bản cho biết có tói 52.756học sinh tại các trường công có liên quan tới bạo lực, tăng khoảng 8.000 so với nămtrước, trong đó, có 7.000 vụ đối tượng bị tấn công là giáo viên [18]

Riêng ở Việt Nam, bao lực học đường đã và đang là mối lo ngại của ngành giáodục, cha mẹ học sinh và toàn xã hội Theo báo cáo của Sở Giáo dục và Đào tạo cáctình, thành phố, từ đầu năm học 2009-2010, toàn quốc đã xảy ra 1.598 vụ việc họcsinh đánh nhau trong và ngoài trường học, nhiều vụ có tính chất nguy hiểm, gâythương tích, thậm chí tử vong Bình quân cứ 5260 học sinh thì xảy ra một vụ đánhnhau; cứ 9 trường thì có một trường có học sinh đánh nhau; cứ 10.000 học sinh thì cómột học sinh bị kỷ luật khiển trách, cứ 11.111 học sinh thì có một học sinh bị buộcthôi học có thời hạn vì đánh nhau [14], Tại Hà Nội, theo báo cáo của Viện nghiên cứu

Y - Xã hội và Tổ chức từ thiện Plan Việt Nam năm 2014, trong tổng số 3.000 họcsinh của 30 trường trung học cơ sở và trung học phô thông trên địa bàn Hà Nội cókhoảng 80% học sinh đã bị bạo lực giới trong trường học ít nhất một lần, 71% bị bạolực trong vòng 6 tháng qua [15] Tuy nhiên trên thực tế, con số đó đang ngày mộttăng lên và các nạn nhân của những vụ bạo lực học đường là không thể kể hết Hậuquả của bạo lực học đường là rẩt lớn, khiến những học sinh bị đánh không chỉ tônthương vê thân thể, mà ảnh hưởng lâu dài đên tinh thần như bị trầm cảm, tự ti, nhútnhát

Quận Cầu Giấy là một quận nằm phía Tây thủ đô Hà Nội, có số lượng học sinhtrung học cơ sở tương đối cao so với các quận cùng khu vực Ket quả đánh giá nhanhtrên các đối tượng học sinh và người dân tại một số vùng lân cận một số

cơ sở so với các em ở lứa tuỏi khác là sự phát triển mạnh mẽ, thiểu cânđôi về các mặt tâm lý, trí tuệ, đạo đức do sự phát triển ở lứa tuổi này diễn

ra không đồng đều về mọi mặt [9]

Vì vậy, đi sâu vào nghiên cứu các yêu tô tàm lý và các yêu tô liên quan khác đẻnhành vi bạo lực học đường của học sinh trung học cơ sở là van đề hết sức quan trọng.Việc phân tích những yếu tố tâm lý và các yếu tổ liên quan khác dẫn đen hành vi bạolực học đường có ý nghĩa sâu săc, giúp chúng ta có thê vạch ra nhừng giải pháp cụ thể

để góp phần thiết thực nhàm giảm bớt hành vi bạo lực học đường, từ đó góp phầngiảm thiêu, ngăn chặn tình trạng bạo lực học đường, một vân đê gây bức XÚC vànhức nhối trong dư luận xã hội

Vói ỷ nghĩa như vậy, chúng tôi xây dựng đề cương nghiên cứu đề tài “Thực trạng và một so yen tồ liên quan tới hành vi bạo lực học đường của học sinh trường trung học cơ sở cầu Giấy, quận cầu Giấy, Hà Nội năm 2015” nhằm góp thêm cơ sở lý

luận vào quá trình xây dựng một môi trường học tập an toàn, lành mạnh

1.2 Co’ sỏ' lý luận của đề tài nghiên cứu

1.2.1 Khái niệm về bạo lực

Theo CDC, bạo lực là việc cố tình sử dụng vũ lực, hoặc quyền lực đe đối phó vớimột người, nhóm người hoặc cộng đồng với các hành vi có thể gây tổn hại đển thểchất hoặc tâm lý

Dưới góc nhìn xã hội học, bạo lực được hiểu là việc sử dụng vũ lực để gâythương tích cho người Bạo lực có thể gây ra đau đớn về thể chất cho người trực tiếpgây ra các hành vi bạo lực cùng như những người bị hại Cá nhân, gia đình, trườnghọc, nơi làm việc, cộng đồng, xã hội và môi trường - tất cả đều bị tôn thương do bạolực gây ra

1.2.2 Khái niệm bạo lực học đường và một sổ khái niệm về yếu tố tâm lý

1.2.2.1 Khải niệm bạo lực học đường

Trung tâm Phòng chống bạo lực trường học tại Sở tư pháp và ngăn ngừa tội phạm

vị thành niên Bắc Carolina, Hoa Kỳ định nghĩa: bạo lực học đường là “bất kỳ hành vi

vi phạm nhiệm vụ giáo dục của trường học hoặc gây nguy hiểm cho nhà trường” [17],Theo quan niệm của các nhà nghiên cứu Việt Nam, bạo lực học đường là những hành

vi cổ ý, sừ dụng vũ lực hoặc quyền lực của học sinh hoặc giáo viên đối với những họcsinh, giáo viên hoặc những người khác và ngược lại Đỏ có thể là những hành vi bạolực về thể xác, bạo lực về tinh thần, bạo lực về tình dục, bạo lực về ngôn ngừ, nhừngbắt ép về tài chính hoặc những hành vi khác có the gây ra tổn thương về mặt tinh thanhoặc thể xác cho người bị hại Nói cách khác, bạo lực học đường là thuật ngữ dùng đểchỉ các hành động làm tổn hại đến thể chất, tinh thần và vật chất của người khác dướinhững hình thức khác nhau diễn ra trong môi trường học đường [10],

Bạo lực học đường xảy ra chủ yếu giữa học sinh với học sinh [13], do vậy, trongphạm vi đề tài nghiên cứu này khái niệm bạo lực học đường được hiểu là những hành

vi cố ý, sử dụng vũ lực hoặc quyền lực của học sinh/nhóm học sinh đối với họcsinh/nhóm học sinh khác Đó có the là những hành vi bạo lực về thể chất,

bạo lực về tinh thần, bạo lực về ngôn ngữ, những bắt ép về tài chính

có thể gây ra tổn thương về mặt tinh thần hoặc thể xác cho người bị hại

Bạo lực học đường gồm hai cấp độ chính: (1) Bạo lực bằng ngôn ngừ gây tổn hại

về mặt tinh thần, bao gồm các hình thức cụ thè như: Nói xấu xúc phạm; chửi mắng sỉnhục; Sử dụng điện thoại/intemet đưa tin nói xấu, xúc phạm đe dọa bạn và (2) bạo lựcbang hành động gây tồn hại the xác, bao gồm: Có hành động đe dọa; đánh; sử dụnghung khí tấn công bạn

Cỏ hai loại hành vi bạo lực học đường:

- Hành vi bạo lực học đường chủ động: Là những hành vi mà cá nhân mặc dù biết rõnhững quy tắc, chuẩn mực đạo đức của nhà trường, xã hội nhưng họ vẫn cổ ỷ làmkhác so với chuẩn mực

- Hành vi bạo lực học đường thụ động: Là hành vi của học sinh bị sai lệch do các emnhận thức không đầy đủ hoặc nhận thức sai chuẩn mực, nội quy, quy tắc của trườnglớp hay bị bạn bè rủ rê [6]

1.2.2.2 Một so khái niệm về tâm lý và tâm lý ở học sinh THCS

Mỗi hoạt động của con người đều do tâm lý điều hành, tàm lý biểu hiện ở một sổchức năng, trong đó chức năng quan trọng nhất là định hướng cho hành vi, hoạt động,

ở đây muốn nói đen là việc xác định động cơ, mục đích của hoạt động

Tâm lý cá nhân là kết quả của quá trình lĩnh hội, tiếp thu vốn kinh nghiệm xã hội,nền vãn hóa xã hội, thông qua hoạt động và giao tiểp (hoạt động vui chơi, học tập, laođộng và công tác xã hội), trong đó giáo dục giừ vai trò chủ đạo, hoạt động của conngười và môi quan hệ giao tiêp của con người trong xã hội có tính quyết định

- Đặc điểm tâm lý ở lứa tuổi học sinh THCS [5], [9]:

- Đây là thời kỳ quá độ từ trẻ con sang người lớn và giai đoạn này tạo nên sự pháttriển đặc thù về mọi mặt: phát triển thể chất, trí lực, đạo đức, xã hội Nhìn chung,vào độ tuổi này diễn ra sự hình thành những cấu tạo mới về chất, xuất hiện nhữngyểu tố mới của sự trường thành do kêt quả biên đôi của cơ thê, của sự tự ý thức,của kiểu quan hệ với người lớn và bạn bè, của những hứng thú hoạt động nhậnthức

- Sự thay đối sinh lý: Sự phát triển hệ xương, tim mạch rất nhanh, không được cânđổi đà gây cho các em một biểu hiện tâm lý khỏ chịu Các em tự ý thức được sựvụng về, lóng ngóng của mình, co gắng che dấu điệu bộ không tự nhiên để ngườikhác không chú ý tới bề ngoài của mình Chỉ một sự mỉa mai che giễu nhẹ nhàng

về hình thể, tư thế đi đứng của các em đều gây cho các em những phản ứng mạnhmẽ

- Hệ thần kinh của tuôi này chưa đủ khả năng chịu những kích thích mạnh, kéo dàihoặc đơn điệu Do tác động của những kích thích như thế thường gày cho các emtình trạng bị ức chế hoặc tình trạng bị kích động mạnh

1.2.3 Thực trạng bạo lực học đường và một số nghiên cứu về bạo lực học đường trên thể giới

ỉ.2.3.1 Thực trạng bạo lực học đường trên thế giới

Bạo lực học đường là một vấn nạn tại nhiều quốc gia trên thế giới, ơ Mỳ, cókhoảng 38% các trường công lập báo cáo với cảnh sát cỏ ít nhất một sự cổ bạo lựcxảy ra ở trường học từ năm 2005-2006 [20] Một báo cáo khác vào năm 2011 cũngcho thấy ràng, có 16,6% học sinh từ lớp 9-12 mang vũ khí đến trường trong 30 ngàytrước khi có cuộc khảo sát; có 7,8% học sinh đã từng bị đe dọa hoặc đã bị thươngtrong trường học và 12,7% học sinh đánh nhau trong trường học trong thời giang 12tháng trước khi có cuộc khào sát [16]

Ở tại Hàn Quổc, bạo lực học đường đã ành hưởng đển tâm lý chung của học sinh.Tại Seoul, 50,1% học sinh đã từng bị bạo lực ít nhat 1 lần Vì lo sợ bị bạo lực

mà 54,1% đã có ý định không muôn đi học; 11,5% học sính muônđược chuyên sang trường khác [18].

ơ các nước đang phát triên, tình trạng bạo lực diên ra cùng khá phức tạp Mức độ

và tính chất cùa nó ngày càng nghiêm trọng hơn Có 60% học sinh tại các trường học

ở Ethiopian trong nãm 1996 cho rằng, bạo lực có tác động tiêu cực đến hoạt động dạy

và học cũng như những cảm xúc của họ và 40% cho rằng vì bạo lực mà họ đã rời bỏtrường học (WHO, 1997)

1.2.3.1 Một so nghiên cứu về bạo ỉực học đường trên thể giới

Năm 1997, Maura O’keefe đã thực hiện nghiên cứu về sự tiếp xúc của trẻ vịthành niên với bạo lực cộng đồng và trường học, nghiên cứu trên 935 học sinh trunghọc đô thị và ngoại thành của Mỳ Kết quả cho thấy, trên 45% số học sinh báo cáo đãtừng chứng kiến hình thức nghiêm trọng của bạo lực như một vụ nổ súng, sừ dụng vậtnhọn hành hung trong trường học của họ trong năm trước khi nghiên cứu Nghiên cứu

đã chỉ ra được có mốĩ liên hệ chặt chẽ giữa mức độ bạo lực trong cộng đồng, trườnghọc với một số yếu tố như mức độ quan tâm của cha mẹ, mối quan hệ bạn bè và môitrường học tập [19]

Tương tự, nghiên cứu của Se-Jeong Kwon và Tae-Young Kim, nghiên cứu cắtngang được tiến hành trên 424 học sinh theo học tại 7 trường trung học ở Seoul năm

2015, kết quả nghiên cứu cũng cho thấy tỷ lệ học sinh đã từng bị bạo lực khá cao,50,1% Nghiên cứu đã chỉ ra một số nguyên nhân dẫn đển tình trạng bạo lực họcđường là do học sinh thiểu sự quan tâm từ giáo viên và phụ huynh; Ảnh hưởng củacác bạn bè có hành vi xẩu và môi trường xung quanh, luật pháp xử phạt các học sinh

có hành vi bạo lực học đường chưa đủ nghiêm ngặt [18],

1.2.4 Thực trạng bạo lực học đường và một số nghiên cứu về bạo lực học đường tại Việt Nam

1.2.4.1 Thực trạng bạo lực học đường tại Việt Nam

Tại Việt Nam, bao lực học đường đã và đang là mối lo ngại của ngành giáo dục,cha mẹ học sinh và toàn xã hội Theo sô liệu thông kê từ đường dây nóng được CụcBảo vệ chăm sóc trẻ em cùa Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội công bố trong

những ngày cuôi năm 2012, “so với 10 năm trở vê trước, số vụ bạo lựctại trường học tăng gấp 13 lần (trong khi bạo lực tại cộng đồng tăng bảylần, bạo lực với trẻ tại gia đình tăng gâp ba lân) Bạo lực học đường hiệnđang có xu hướng gia tăng, ke cả Số lượng vụ việc lẫn tính chất nghiêmtrọng [7].

Theo báo cáo của Sở Giáo dục và Đào tạo các tỉnh, thành phố, từ đầu năm học2009-2010, toàn quốc đã xảy ra 1.598 vụ việc học sinh đánh nhau trong và ngoàitrường học, nhiều vụ có tính chất nguy hiểm, gây thương tích, thậm chí tử vong Bìnhquân cứ 5260 học sinh thì xảy ra một vụ đánh nhau; cứ 9 trường thì có một trường cóhọc sinh đánh nhau; cứ 10.000 học sinh thì có một học sinh bị kỷ luật khiển trách, cứ11.111 học sinh thì có một học sinh bị buộc thôi học có thời hạn vì đánh nhau [14].Tại Hà Nội, theo báo cáo của Viện nghiên cứu Y - Xã hội và Tổ chức từ thiệnPlan Việt Nam năm 2014, trong tổng số 3.000 học sinh cùa 30 trường THCS, THPTtrên địa bàn Hà Nội có khoảng 80% học sinh đã bị bạo lực trong trường học ít nhấtmột lần, 71% bị bạo lực trong vòng 6 tháng qua Trong đỏ, bạo lực tinh thần (mắngchửi, đe dọa, bắt phạt, đặt điều, sỉ nhục ) chiêm tỷ lệ cao nhất 73%; bạo lực thể chất(tát, đá, xô đẩy, kéo tóc, bạt tai, đánh đập ) là 41% và bạo lực tình dục (tin nhắn vớinội dung tình dục, sờ, hôn, hiếp dâm, yêu cầu chạm vào bộ phận sinh dục, lan truyềntin đồn tình dục ) chiếm 19% [15],

1.2.4.2 Những nghiên cứu về bạo lực học đường tại Việt Nam

• Nghiên cứu về một sổ nguyên nhân dẫn đến tình trạng bạo lực học đường

Nghiên cứu của Nguyễn Thị Phương Thảo, Cao Hào Thi về các yểu tố tác độngđen hành vi bạo lực của học sinh năm 2012, nghiên cứu cắt ngang trên 340 học sinhcủa 8 trường Trung học cơ sở và Trung học pho thông trên địa bàn thành phố Hồ ChíMinh Kết quả nghiên cứu cho thấy có 5% học sinh nữ và 10,3% học sinh namthường xuyên sừ dụng bạo lực Nghiên cứu đã chỉ ra 7 nhân tố tác động đến hành vibạo lực cùa học sinh bao gom: chứng kiến bạo lực, sự kém tuân thủ quy định ởtrường, môi quan hệ với bạn bè có vân đê, nạn nhân của bạo lực, ấn tượng về trườnghọc, thái độ với bạo lực và tính nóng này của học sinh [11]

Nghiên cứu của Nguyễn Thị Thu Trang về thực trạng bạo lực học đường và một

số yếu tố liên quan đến hành vi bạo lực ở học sinh năm 2013, nghiên cứu cắt ngangtrên 392 học sinh Kết quả nghiên cứu cho thấy tỷ lệ học sinh bị bạo lực là 42,4%,đây là một con sổ đáng lo ngại về thực trạng bạo lực học đường ở học sinh Nghiêncứu đã chỉ ra được một số yếu tố nguy cơ đến hành vi bạo lực học đường của họcsinh, bao gồm: giới tính, học sinh nam có hành vi bắt nạt/bạo lực học đường cao gấp2,6 lần học sinh nữ; Học sinh có quan hệ gia đình không tốt cỏ tỷ lệ bạo lực cao hơnnhóm học sinh kia; Những học sinh có bạn thân, bạn thân có tham gia bạo lực họchọc đường có tỳ lệ bạo lực học đường cao hơn nhóm học sinh kia; Các yeu to nguy cơkhác: học sinh hút hết một điêu thuôc lá, đã từng uông rượu, say rượu, mang vũ khí

và đã từng bị chan thương do người nhà đánh có tỳ lệ bạo lực học đường cao hơn hẳn(khoảng 3,5-5,3 lần) so với học sinh không có các yếu tố nguy cơ này (p<0,001) [12],Ngoài ra, một số nghiên cứu khác cũng đã phân tích và chỉ ra các yếu tố liên quanđen hành vi bạo lực:

về phía gia đình: cha mẹ thiểu quan tâm chẫm sóc con em đúng mực, thả lỏngcác em Hành động bạo lực nghiêm trọng như đe dọa, đánh nhau hoặc sử dụng hungkhí tan công bạn học có sự tập trung cao ở những học sinh gia đình có vân đê (bò mẹthường xuyên cãi nhau, ly hôn bố/mẹ mất hoặc không sống chung với bố mẹ) (42,7%

so với 27,3%) đồng thời những học sinh này cũng bị bạo lực nhiều hơn [3], [4]

về phía nhà trường: Việc xử lý các trường hợp vi phạm đạo đức, kỷ luật còn

thiếu nghiêm ngặt 85,1% ý kiến học sinh cho rằng bạo lực học đường bị ảnh hưởng

do thiếu hình phạt nghiêm khắc, vì vậy, có 41,1% ý kiến đề nghị “đình chỉ học tập cóthời hạn và 20,2% đề nghị “buộc thôi học” [13]

về phía môi trường xung quanh: Do tác động của nền kinh tế thị trường nên họcsinh dễ dàng tiếp cận với các trò chơi công nghệ mới như chơi các game có các cảnhbạo lực như Võ Lâm truyền kỳ, Đột kích ; xem phim hành động, kinh dị

Học sinh chơi game có tỷ lệ gây bạo lực bằng hành động cao hơn học sinh khôngchơi game (40,0% so với 27,8%) [13].

Kề phía học sinh: Bạo lực học đường bắt nguồn từ nhận thức của học sinh trung

học, các học sinh không phân biệt được các hành vi bạo lực học đường có tỷ lệ thamgia bạo lực cao hon các học sinh khác (59,5% so với 37,6%) [2] Bạo lực học đườngcũng có cơ sở từ sự thay đổi tâm sinh lý ở học sinh trung học Những thay đối tâmsinh lý làm cho các em có cảm giác “mình không còn là trẻ con nữa” Điều đó biểuhiện ở việc các em mong muốn được thể hiện những suy nghĩ, quan điếm, và hành xửtheo cách riêng của mình trong khi các em chưa ý thức được hết những hành vi domình thực hiện có thể gây ra những hậu quả không tốt cho người khác và cho bảnthân

• Nghiên cứu một số yếu tố tâm lý ảnh hưởng đến hành vi bạo lực học đườngNghiên cứu của Lê Thị Lan Anh về một so yểu tố tâm lý ảnh hường đến hành vibạo lực học đường của học sinh THPT năm 2012, nghiên cứu cắt ngang trên 200 họcsinh tại trường THPT Xuân Đỉnh, Từ Liêm, Hà Nội, kết quả nghiên cứu đã chỉ rađược cảm xúc tiêu cực như tức giận, thất vọng có liên quan rất lớn đen hành vi bạolực học đường của học sinh THPT Các yếu tố như nhận thức của các em học sinh vềhành vi bạo lực, mục đích, hậu quả của hành vi bạo lực; Yeu tố xúc cảm (cảm xúc tứcgiận, thât vọng) cùng có ảnh hưởng đên hành vi bạo lực học đường của học sinhTHPT [1],

Tóm lại, các nghiên cứu trên đây chủ yếu vạch ra thực trạng của vấn đề bạo lựchọc đường, nghiên cứu nhận thức, các yếu to gia đình, xã hội, liên quan Tại ViệtNam, nhừng sự việc như chuyện bạn bè bắt nạt nhau, nói xấu, tung tin đồn, tẩy chayhay cô lập bạn học còn chưa được quan tâm phân tích từ góc độ tâm lý ở học sinh cóhành vi bạo lực và học sinh chịu bạo lực; Các nghiên cứu được thực hiện ở trên chủyếu nghiên cứu, phân tích ở lứa tuổi học sinh trung học phô thông (THPT), còn lứatuổi học sinh THCS chưa được đề cập nhiều Mà tình trạng xúc phạm và đánh nhau ởhọc sinh THCS nhiều hơn hẳn so với học sinh THPT (tương ứng lần lượt là 71,8% và32,9% so với 51,7% và 26,2%) Học sinh THCS cũng là nạn nhân bị bạo

lực bằng hành động nhiều hơn học sinh THPT (39,9% so với 27,7%) [13] Mặt khác,lứa tuổi THCS có một vị trí đặc biệt trong quá trình phát triển trê em Đây là thời kỳchuyển từ thời thơ ấu sang tuổi trưởng thành nên sự phát triển của lứa tuổi học sinhTHCS so với các em ở lứa tuổi khác là sự phát triển mạnh mẽ, thiếu cân đối về cácmặt trí tuệ, đạo đức do sự phát triển ở lứa tuổi này diễn ra không đồng đều về mọimặt [9] Vì vậy, ở lứa tuổi này, học sinh rất dỗ bị kích thích, manh động bởi yếu tốtâm lý và một sổ yếu tố khác

Do đó, nghiên cứu “Thực trạng và một số yểu tố liên quan tói hành vi bạo lực học đường của học sình trường trung học cơ sở cầu Giấy, quận cầu Giấy, Hà Nội năm 2015” có ý nghĩa lí luận và thực tiễn sâu sắc, góp phần làm phong phú hơn lí

luận về vấn đề bạo lực trong môi trường học đường và làm rõ thực trạng hành vi bạolực trong mối trường học đường của học sinh trung học cơ sở

Tỷ lệ học sinh có hành vi bạo lực

học đường cao

Các hình thức kỷ luật của nhà

trường chưa đủ răn đe

Kém tuân thú các quy định của trườngNhận thức của bàn thân chưa tốtKhả năng tự kiềm che kém

Đã từng chứng kiến hành vi bạo lựcTâm sinh lý chưa ồn định

Sữ dụng rượu/bia, thuốc lá

CA NHAN

1.3 Khung lý thuyết

Dựa trên cơ sở lý luận và mô hình sinh thái học nguy cơ cùa hành vi bạo lực học đường của Tổ chức y tế thế giới (chi tiết xem tại phụ lục 5), ta có khung lý thuyết:

ĐÔNG

Cha mẹ quản giáo thiểu thỏa đáng

Là nạn nhân bạo lựa gia đìnhBạn bè có hành vi bạo lực

• Lý giát khung lý thuyết:

Từ khung lý thuyết được xây dựng ở trên, ta thấy, các nhóm yếu tố ảnh hưởngđến thực trạng bạo lực học đường ở học sinh bao gồm: Nhóm yếu to cá nhân, nhómyếu tố về mối quan hệ, nhóm yếu tố cộng đồng và nhóm yểu tố xã hội, cụ the:

Nhóm yếu tổ cá nhân: Gồm các yểu tố là nguyên nhân xuất phát từ bản thân củahọc sinh: Nhận thức của bản thân về hành vi bạo lực học đường chưa tốt, khảnăng tự kiềm che của học sinh kém, tâm sinh lý của học sinh chưa ổn định Nhóm yếu tó về mối quan hệ: Bao gồm mối quan hệ của học sinh với bố mẹ vàvới bạn bè Các moi quan hệ của học sinh với bô mẹ hay với bạn bè không đượctốt đều ảnh hưởng đến tình trạng bạo lực học đường ở học sinh

Nhóm yếu tố cộng đồng và xã hội: Gồm các yêu tố xung quanh môi trường họctập và sinh sống của học sinh, các yeu tố tạo điêu kiện thuận lợi cho việc thựchiện hành vi bạo lực học đường của học sinh: Kỷ luật của nhà trường chưa đủ răn

đe, tỷ lệ học sinh có hành vi bạo lực học đường cao và luật pháp xử phạt cáctrường hợp bạo lực ở vị thành niên ờ Việt Nam thiếu chặt chẽ Tuy nhiên trongkhuôn khổ đề cương nghiên cứu này, sẽ không phân tích về yểu tố luật pháp xửphạt các trường hợp bạo lực ờ vị thành niên tại Việt Nam

Dựa trên các yếu tố ảnh hưởng đến hành vi bạo lực học đường đã được xâydựng, nghiên cứu sẽ tìm hiểu, phân tích các yếu tố nguy cơ ảnh hưởng đen thực trạngbạo lực học đường của học sinh trung học cơ sờ

2 Mục tiêu nghiên cứu

2.1. Mô tả thực trạng bạo lực học đường của học sinh trường trung học cơ sở cầu

Giấy, quận cầu Giấy, Hà Nội năm 2015

2.2. Phân tích một số yếu tố liên quan đến hành vi bạo lực học đường của học sinh

trường trung học cơ sở cầu Giấy, quận cầu Giấy, Hà Nội năm 2015

3.1 Đối tượng nghiên cứu

- Học sinh đang học tại trường trung học cơ sở (THCS) cầu Giấy năm học 2015“ 2016; tựnguyên đồng ý tham gia nghiên cứu

3.2 Thòi gian và địa điểm nghiên cứu

- Thời gian: Nghiên cứu được thực hiện từ tháng 9 năm 2015 đen tháng 12 năm 2015 tạitrường THCS cầu Giấy

3.3 Thiết kế nghiên cứu

- Nghiên cứu sử dụng thiết ke nghiên cứu cat ngang có phân tích, kết hợp phương phápđịnh lượng và định tính

- Phương pháp định lượng sử dụng bộ câu hỏi tự điền cho đối tượng học sinh trườngtrường THCS cầu Giấy nhằm mô tả thực trạng bạo lực học đường và xác định một Số yểu

tố tâm lý ảnh hưởng đến hành vi bạo lực học đường trong nhóm học sinh trường trườngTHCS cầu Giấy

- Phưong pháp định tính sử dụng hình thức phỏng vấn sâu trên đối tượng học sinh nhàmlàm rõ thêm một so yếu tố tâm lý ảnh hưởng tới hành vi bạo lực học đường trong nhómhọc sinh trường THCS cầu Giấy

3.4 Phương pháp chọn mẫu

3.4.1 Cỡ mẫu nghiên cứu định lượng

Nghiên cứu sử dụng công thức tính cỡ mẫu cho một tỷ lệ:

xpx(l-p)

_ \ 1 2/ —

d2Trong đó:

- n: Sổ học sinh cần điều tra

- (z « ] : Hệ SO tin cậy (với độ tin cậy 95% thì giá trị cùa z = 1,96

“ d: Độ chính xác tuyệt đối = 0,07

- p: Giá trị tỷ lệ ước tính của đặc tính nghiên cứu trong quần thể, trong nghiên cứu nàyước tính tỷ lệ học sinh trung học cơ sờ bị bạo lực học đường Do tỷ lệ bạo lực họcđường ở học sinh trong nhiều nghiên cứu khác nhau chưa công bố

cỡ mẫu được nhân với hiệu lực thiết kế DE = 2 Cỡ mẫu hiệu chỉnh là: n = 392.

- Đê dự phòng các trường hợp không gặp hoặc từ chối tham gia nghiên cứu (10%) thỉ

cỡ mẫu nghiên cứu tăng thêm 392 X 0,1 — 39 đối tượng

- Vậy cỡ mẫu của nghiên cứu là: n = 392 + 39 = 431 học sinh

- Các lớp trong mỗi khối được viết vào phiếu riêng, gap lại và chia thành 4 khối khácbiệt; khôi lớp 6 lựa chọn ngẫu nhiên 2 lớp, khối lớp 7 lựa chọn ngẫu nhiên 3 lớp, khốilớp 8 lựa chọn ngẫu nhiên 3 lớp và khối lớp 9 lựa chọn ngẫu nhiên 3 lóp

- Vậy 11 lớp được chọn bao gồm: 6A2; 6A4; 7A2; 7A4; 7A6; 8A2; 8A4; 8A6; 9A2;9A4; 9A6

- Chọn toàn bộ học sinh trong các lớp đã được chọn bên trên đưa vào mẫu, tổng cộng có

440 học sinh

3.4.2 Cỡ mâu nghiên cứu định tính

Phỏng vân sâu học sinh: 8 học sinh: 2 học sinh ở mỗi khôi lớp, mỗi khối lớp gom: 1học sinh có hành vi bạo lực học đường và 1 học sinh là nạn nhân của bạo

lực học đường trong 12 tháng qua (kề từ thời điềm bẳt đầu nghiên cứu) Đốitượng nghiên cứu được lựa chọn thông qua sự giới thiệu cùa các lớp trưởng

3.5 Phuong pháp thu thập so liệu

3.5.1 Công cụ thu thập thông tin

Bộ câu hỏi cẩu trúc (chi tiết tại Phụ lục 2) được sử dụng để thu thập thông tin địnhlượng Hình thức phát vấn, đối tượng tự đọc câu hỏi và khoanh vào các ý có nội dungtương ứng Ngôn ngữ sử dụng trong bộ câu hỏi dễ hiểu, không dùng các thuật ngữ chuyênngành Tiến hành thu thập số liệu theo từng lớp, có sự giám sát của nghiên cửu viên đểđảm bảo các em không sao chép, lấy kết quả trả lời của nhau, và cũng đảm bảo tính riêng

tư cho các em

Bộ câu hỏi tự điền được xây dựng dựa trên khung lý thuyết Sau khi xây dựng xong,

bộ câu hỏi đã được thu thập thực hiện trên một số học sinh tại trường THCS Cầu Giấy đểđiều chỉnh lại ngôn ngữ sử dụng cho phù hợp với tư duy của các em

3.5.2 Công cụ thu thập thông tin nghiên cứu định tính

8 cuộc phỏng vấn sâu với học sinh (bao gồm 4 học sinh thuộc nhóm bạo lực và 4 họcsinh thuộc nhóm nạn nhân) Sử dụng hướng dẫn phỏng vấn sâu học sinh (chi tiết tại phụlục 3) để tìm hiểu trải nghiệm cũa các em về vấn đề bạo lực và một số yếu tố tâm lý liênquan

3.6 Các biến số nghiên cứu

3.6.1 Bien số nghiên cứu định lượng

Biển

nghiên cứu Định nghĩa

Loại biến Ấ sô

Công cụ thu thập Số liệu

1 Thông tin chung về cả nhân đối tượng nghiên cứu

rạc

Bộ câu hỏi (BCH) phát vấn

Biến nghiên

Loại biến sô

Công cụ thu thập số liệu

Tôn giáo Loại tòn giáo học sinh theo: phật giáo,

thiên chúa, tin lành,

Định danh

BCH Phát vấn

Lớp Lớp học hiện tại học sinh đang theo học:

lớp 6; lóp 7; lớp 8; lóp 9

Thứ bậc BCH Phát vấn

Hạnh kiêm Là xếp loại hạnh kiểm (đạo đức) kỳ

trước của học sinh (tính từ thời điểmnghiên cứu): tốt, khá, trung bình, yếu

Thứ bậc BCH Phát vấn

Kết quả học tập Là xếp loại học tập học kỳ trước của học

sinh (tính từ thời điểm nghiên cứu):

Giỏi, khá, trung bình, yếu

Thứ bậc BCH Phát vẩn

rượu/bia hay

thuốc lá

Tần suất sử dụng rượu/bia hay thuốc lá

cả học sinh trong vòng 6 tháng qua

- Hành vi gán ghép bạn bằng những biệthiệu xấu dẫn đen việc xấu hổ, e ngại

- Bịa ra những tin đồn ác ý cho bạn

- Nói xấu sau lưng bạn

- Chửi rủa bạn bằng những ngôn từ xúcphạm

- Khiên bạn tin sự xúc phạm như vậy

Nhị phân BCH Phát vấn

TRƯỜNG ĐẠI HOC V TẼ CÔNG CỘNG

TRUNG TÂM THÔNG HNĨHlíVIỆN

Biến

nghiên cứu Định nghĩa

Loại biến sô

Công cụ thu thập sổ liệu

-Hành vi bạo lực

the chất của học

sinh

Gồm các hành vi bạo lực thể chất mà đốitượng nghiên cứu ứng xử với bạn bèhoặc bị bạn bè ứng xử:

- Tát hoặc ném vật gì đó vào bạn, làmbạn tôn thương

- Đẩy thứ gì vào bạn, kéo tóc bạn

- Đâm bạn băng tay hoặc bằng vật gì đó

- Đá, kéo lê, đánh đập bạn tàn nhẫn

- Đe dọa sử dụng hoặc thực tế đã sửđụng đồ vật, dụng cụ gì đó (thước, gậy,ghế gộc, dao, vật nhọn, ) để làm hại bạn

Nhị phân BCH Phát vấn

3 Các kiêu hành vì trước các tác nhân kích thích

Biến nghiên cứu Định nghĩa

Loại biến sô

Công cụ thu thập số liệu

bỏ qua; Nói cho bạn ẩy biết về cảm xúccủa bản thân mình và đề nghị bạn lầnsau không thực hiện hành vi nảy nừa;

Chửi bạn đê lan sau bạn không còn lặplại hành vi này nữa; đánh và chửi bạnmột trận đê lân sau bạn không còn lặplại hành vi này

Định danh

Vấn/Phỏng vấnsâu

4 Yếu tố tâm lý cá nhân liên quan đến hành vi bạo lực học đường

vẩn/phỏng vansâu

vấn/phỏng vấnsâu

vấn/phỏng vấnsâu

Biến

nghiên cứu Định nghĩa

Loại biến

X so

Công cụ thu thập số liệu

• Nghe nhạc, xem ti vi, đọc truyện

• Ngôi một mình và không làm gìcả

• Đi dạo ở xung quanh, nơi cảmthấy thoải mái

• Trò chuyện, tâm sự với một ai đó

5 Các yểu tố khác ảnh hưởng đến hành vi bạo lực học đường của học sinh

Gia đình

Học sinh sống

cùng bố mẹ

Tình trạng và lý do học sinh đang sốngcùng bổ/mẹ hay cả hai

Định danh

BCH Phát vấn

Tình trạng xô xát

giữa bo và mẹ

học sinh

Tẩn suất xô xát, đánh mẳng nhau giữa

bố và mẹ học sinh (đối với học sinh đãmat bổ mẹ thì bố mẹ được hiểu là ngườinuôi dường học sinh, như: ông,

Thứbậc

BCH Phát vẩn

Biến

nghiên cứu Định nghĩa

Loại biến

Á sô

Công cụ thu thập số liệu

bà, cô, bác, )(từ không bao giờ —> rất thường xuyên)

(từ không bao giờ —> rất thường xuyên)

Thứbậc

BCH Phát vẩn

Cách thức giáo

dục của bô mẹ

Cảm nhận của học sinh về các cách thứcdạy bảo của bố mẹ khi học sinh làmhỏng việc, không vâng lời (đối với họcsinh đã mất bó, mẹ thì bố mẹ được hiêu

là người nuôi dưỡng học sinh, như: ông,

bà, cô, bác, )

Từ rất thường xuyên -> Không baogiờ

Thứbậc

BCH Phát vấn

Mức độ quan

tâm của bố mẹ

Tần suất giúp đỡ và mức độ yêu thương,

lo lẳng, tâm sự với con của bố mẹ hayngười thân (đổi với học sinh đả mất bố,

mẹ thì bố mẹ được hiểu là người nuôidưỡng học sinh, như: ông, bà, cô, bác, ):

Từ rất đồng ý -> Không đồngý

Thứbậc

BCH Phát vấn

Biển

nghiên cứu Định nghĩa

Loại biến sô Công cụ thu

Định danh

- Bạn bè là phải chia sẻ với nhau lúcbuồn, vui

- Thây bạn bè bị bắt nạt là phải xôngvào giúp đỡ (đánh cùng) không cần lýdo

- Bạn bè rù làm gì là phải làm cùng(Không cần lý do)

Thứ bậc BCH Phát vấn

Hoạt động vui chơi giải trí

Hoạt động vui

chơi giải trí

Bao gôm các hoạt động vui chơi giải trí

mà học sinh tham gia: xem phim,

Định danh

BCH Phát vẩn

Biến

nghiên cứu Định nghĩa

Loại biến số Công cụ thu

thập số liệu

mà học sinh

tham gia

chơi game,

3.6.2 Nội dung nghiên cứu định tính

Mục tiêu Chủ đề nghiên cứu Chi tiết thông tin thu thập

Phản ứng của học sinh trước các tác nhân kích thích

Các phản ứng của học sinh khigặp một số tác nhân kích thích

Xác định một số

yểu tổ liên quan

Yêu tổ tâm lý cả nhân

Nhận thức của học sinh về hành

vi bạo lực học đườngNhận thức của học sinh về mụcđích của hành vi bạo lực

Nhận thức của học sinh về hậuquả của hành vi bạo lực

Xu hướng hành vi khi xuất hiệncảm xúc tức giận

Yêu tô liên quan khác

Moi quan hệ giữa học sinh vớicha mẹ

Suy nghĩ của học sinh về trườnghọc

Moi quan hệ của học sinh vớibạn bè

Các hoạt động vui chơi học

Mục tiêu Chủ đề nghiên cứu Chi tiết thông tin thu thập

1.7 Các khái niệm, thưóc đo, tiêu chuẩn đánh giá

Khái niệm bạo lực học đường:

- Học sinh có hành vi bạo lực tinh thẩn: Những học sinh được xác định có hành vi bạolực the chất là những học sinh trả lời đã từng ứng xử với bạn bè bất kỳ hành vi nàođược nêu ờ các câu từ B1 đen B10

- Học sinh có hành vi bạo lực thể chất: Những học sinh được xác định có hành vi bạolực thể chất là những học sinh trả lời đã từng ứng xử với bạn bè bất kỳ hành vi nàođược nêu ở các câu từ Bl 1 đến B15

1.8 Phuong pháp phân tích số liệu

- Sô liệu được nhập băng phân mêm Epidata và xử lý bang SPSS Xử lý thông tin trên

bộ câu lìòi, lập bảng tần sổ và tỷ lệ để mô tả thực trạng bạo lực ở học sinh THCS

- Mô tả và phân tích một số yểu tổ tâm lý liên quan tới hành vi bạo lực ở học sinhTHCS Sử dụng các kiểm định để so sánh có sự khác biệt giữa các tỷ lệ và sử dụng tỷ

sô chênh OR, khoảng tin cậy để đo lường độ mạnh của sự kết hợp

1.9 Vấn đề đạo đức của nghiên cứu

- Nghiên cứu được sự đông ý của đối tượng nghiên cứu; của Ban giám hiệu trườngTHCS cầu Giấy - Quận cầu Giấy - Hà Nội

- Nghiên cứu chỉ bắt đầu thực hiện khi được Hội đồng Đạo đức của trường Đại học Y teCông cộng chấp nhận thông qua

- Những đối tượng tham gia vào nghiên cứu được đảm bảo hoàn toàn là tự nguyên,không có tác động từ bên ngoài hay bất kỳ sự ép buộc nào từ phía nghiên cứu viên.Các đối tượng nghiên cứu ký vào “Phiếu đồng ý tham gia nghiên cứu”

- Trước khi trả lời, tất cả các đoi tượng nghiên cứu sẽ được giải thích cụ thể về mụcđích, nội dung của nghiên cứu và có sự chấp thuận tham gia, trường hợp