- Với những tác phẩm nổi tiếng như Hành trình vào tâm Trái Đất 1864, Hai vạn dặm dưới biển 1870, Vòng quanh thế giới trong 80 ngày 1873, Jules Verne đã đề cập đến những cuộc phiêu lưu b
Trang 1Bài 3: TRUYỆN KHOA HỌC VIỄN TƯỞNG
Tiết 27-28-29: Đọc hiểu văn bản
BẠCH TUỘC
(Trích tiểu thuyết Hai vạn dạm dưới đáy biển)
-GIUYN
Trang 2VÉC-NƠ -I TÌM HIỂU CHUNG
1 Tác giả 1828-1905
- Ông thường được biết đến với tên Jules Verne (sinh ngày 8
tháng 2 năm 1828, mất ngày 24 tháng 3 năm 1905), là nhà văn người Pháp nổi tiếng, người đi tiên phong trong thể loại văn học Khoa học viễn tưởng và được coi là một trong những "Cha đẻ" của thể loại này.
Trang 3- Với những tác phẩm nổi tiếng như Hành trình vào tâm Trái
Đất (1864), Hai vạn dặm dưới biển (1870), Vòng quanh thế giới trong
80 ngày (1873), Jules Verne đã đề cập đến những cuộc phiêu lưu bằng
máy bay, tàu ngầm hay những chuyến du hành vào vũ trụ trước khi
những phương tiện này được con người phát minh trong thực tế Theo
tổ chức Index Translationum, ông là người có tác phẩm được dịch nhiều thứ ba trên thế giới, những tác phẩm của ông cũng được chuyển thể
thành phim nhiều lần.
Trang 5Nhóm 1: Là những tác phẩm văn học mà ở đó, tác giả tưởng
tượng, hư cấu dựa trên những thành tựu của khoa học và công nghệ Truyện chứa ít yếu tố thần kì, siêu nhiên mà luôn dựa trên những kiến thức hoặc lí thuyết khoa học tại thời điểm ra đời
Nhóm 2: Đề tài thường gắn với các lĩnh vực khoa học như:
công nghệ tương lai, du hành vũ trụ, người ngoài hành tinh,
khám phá đại dương và lòng đất…
Nhóm 3: Sự kiện nó có thể bắt đầu từ sự kiện có thật; từ đó, nhà
văn hình dung, tưởng tượng ra một câu chuyện liên quan đến sự kiện ấy, nhưng ở một tương lai xa với hiện tại lúc đó Ví dụ: Từ việc bắt đầu có tàu ngầm thi Giuyn vec-nơ đã tưởng tượng ra
con tàu No-ti-ớt có đặc điểm như một con tàu hiện đại ngày nay
Trang 6Nhóm 4: Tình huống truyện thường là đột ngột, bất ngờ, có phần
li kì, mạo hiểm…
Nhóm 5: Cốt truyện thường gắn với các sự kiện khoa học và
công nghệ; với những sự kiện "đi trước thời gian", những tình
huống táo bạo, bất ngờ…
Trang 7ovan, thuộc bộ Octopoda sống
dưới đáy biển Có khoảng 299 đến
300 loài bạch tuộc trên trái đất,
chiếm hơn 1/3 tổng số động vật
thân mềm
Trang 8Tàu ngầm là phương tiện
mọi người trong tàu.
? Theo sự hiểu biết của em thì tàu ngầm nó như thế nào ?
Trang 9- Là tình huống gặp phải con bạch tuộc khổng lồ và cuộc chiến đấu giữa đoàn thủy thủ với con quái vật bạch tuộc.
- Đoạn trích kể về cuộc chiến đấu mãnh mẽ dũng cảm
giữa giáo sư A- rôn- nác và những người đồng hành trên con tàu No-ti-lớt và lũ quái vật “bạch tuộc” Trong trận chiến đó bằng sự thông minh, mưu trí, dũng cảm những con người đã chiến thắng được bọn “bạch tuộc” nhưng cũng thật buồn vì lũ bạch tuộc đã cướp đi người thủy thủ xấu số vào đại dương mênh mông.
? Đoạn trích Bạch tuộc kể về sự kiện gì ? Theo em, tình huống nào trong văn bản được mô tả hấp dẫn nhất ?
Trang 112.3 Xuất xứ.
Truyện khoa học viễn tưởng
- Đoạn trích “Bạch tuộc” được trích từ cuốn tiểu thuyết cổ điển
về khoa học viễn tưởng Hai vạn dặm dưới biển năm 1870
Thời kì này, tàu ngầm mới đang ở giai đoạn thử nghiệm ở mức
độ sơ khai; bạch tuộc cũng chỉ mới được một số người đi biển bắt gặp mà thôi
2.4 Thể loại.
Tự sự+miêu tả+biểu cảm
2.5 Phương thức biểu đạt: Tự sự
Trang 12- Ngôi thứ nhất (lời kể của nhân vật Tôi).
Trang 13II Đọc-Hiểu văn bản.
a Hoàn cảnh xuất hiện:
=> Qua cuộc nói chuyện giữa Nét và Giáo sư A-rôn-nác,
chúng ta có thể hình dung ban đầu về con bạch tuộc Đó là một con vật to lớn, khổng lồ, rất đáng sợ, bí ẩn dưới đại
dương
Trang 14II Đọc-Hiểu văn bản.
b Con bạch tuộc khổng lồ xuất hiện:
1 Hình ảnh con bạch tuộc khổng lồ.
- Con bạch tuộc dài chừng tám mét
- Nó bơi lùi rất nhanh
- Mát nó màu xanh xám, nhìn thẳng không động đậy
- Tám chân từ đầu mọc ra, dài gấp đôi thân
và luôn luôn uốn cong
- Có hai trăm rưỡi cái giác ở trong vòi
-Hàm răng giống cái mỏ vẹt bằng sừng, luôn luôn mở ra, khép lại
Trang 15II Đọc-Hiểu văn bản.
b Con bạch tuộc khổng lồ xuất hiện:
1 Hình ảnh con bạch tuộc khổng lồ.
- Lưỡi nó cũng bằng chất sừng, hàm răng nhọn, rung lên bần bật mỗi khi thò ra khỏi mồm
- Thân hình thoi
- Nặng chừng hai mươi, hai lăm tấn
- Màu sắc thay đổi từ xám chỉ sang nâu đỏ
-Vòi bạch tuộc có khả năng mọc lại
Trang 16II Đọc-Hiểu văn bản.
b Con bạch tuộc khổng lồ xuất hiện:
1 Hình ảnh con bạch tuộc khổng lồ.
=> Con bạch tuộc được miêu tả rất cụ thể, chi tiết, rõ ràng Đây
là một con vật rất to lớn, như một con quái vật dưới biển sâu Trong miêu tả của tác giả, có những chi tiết giống với đặc điểm thực tế của loài bạch tuộc, có những chi tiết mang tính tưởng
tượng Khi tác phẩm ra đời, chỉ một số người đi biển mới từng gặp bạch tuộc Bằng trí tưởng tượng rất phong phú, tác giả đã giúp độc giả hình dung được một loài vật đáng sợ
Trang 17II Đọc-Hiểu văn bản.
a) Trước khi giáp chiến
2 Cuộc chiến đấu với con
Trang 18II Đọc-Hiểu văn bản.
b) Cuộc giáp chiến
2 Cuộc chiến đấu với con
bạch tuộc
- Một cái vòi dài trườn xuống dưới thang như một con rắn,
hai chục cái vòi nữa thì ngoằn ngoèo ở phía trên.
- Sẵn sàng giáp chiến với con bạch tuộc khổng lồ.
- Thuyền trưởng Nê-mô chặt đứt phăng cái vòi khủng khiếp.
- Một cái vòi lao tới, nhấc bổng người thủy thủ lên.
- Thuyền trưởng Ne-mô chặt đứt phăng cái vòi khủng khiếp.
- Viên thuyền phó, các thủy thủ và ba nhà khoa học chiến đấu với những con bạch tuộc khác đang bò trên thành tàu.
- Tám vòi thì bảy vòi bị chặt đứt, cái vòi còn lại vẫn quấn
- Phun ra chất lỏng màu đen.
Trang 19II Đọc-Hiểu văn bản.
c Cuộc giáp chiến kết thúc
2 Cuộc chiến đấu với con
bạch tuộc
Lũ bạch tuộc chiến bại, phần bị chết,
=> Đàn bạch tuộc hung hãn, tàn bạo, sẵn
sàng giết chết đoàn thủy thủ nhưng cuối
cùng đã nhận kết cục thua trận, phải chạy
trốn xuống biển.
=> Đoàn thủy thủ dũng cảm, kiên cường chống lại lũ quái vật biển sâu Trong cuộc chiến đó, ta không chỉ thấy được sự anh dũng mà còn thấy được tinh thần đoàn kết, tình yêu thương Những người thủy thủ không ngại nguy hiểm để cứu đồng đội của mình, và họ rất đau đớn trước sự
hi sinh của một người đồng hương.
Trang 20II Đọc-Hiểu văn bản.
3 Những chi tiết đặc sắc
* Những chi tiết cho thấy tác giả dựa vào thành tựu của khoa
học:
- Sự ra đời của tàu ngầm
- Hình ảnh con bạch tuộc - một loài vật mà có người đã trực tiếp thấy
* Những chi tiết tưởng tượng của nhà văn:
-Tàu No-ti-lớt lặn xuống sâu hai, ba ngàn mét
=> Khi tác phẩm ra đời, tàu ngầm mới đang được thử nghiệm ở mức độ sơ khai nhưng tác giả đã tưởng tượng đến viễn cảnh
chiếc tàu có thể lặn được thực tế ở độ sâu hai, ba ngàn mét
Trang 21II Đọc-Hiểu văn bản.
3 Những chi tiết đặc sắc
- Chi tiết miêu tả những con bạch tuộc: lao nhọn, súng bắn đều vô hiệu, bạch tuộc rất to lớn, khổng lồ, vòi của bạch tuộc có khả năng mọc lại, đặc điểm của loài bạch tuộc
=> Lúc này, chỉ một số người đi biển mới nhìn thấy bạch tuộc, nhưng tác giả đã có thể hình dung được những đặc điểm cụ thể của loài bạch tuộc (về kích cỡ), tưởng tượng ra trận chiến giữa chúng với đoàn thủy thủ.
=> Tác giả đã dựa trên những thành tựu của khoa học và công nghệ cùng với những hiểu biết của mình và trí tưởng tượng phong phú để sáng tạo nên một câu chuyện kịch tính, li kì, hấp dẫn, mở ra một thế giới mới mẻ, thú vị cho độc giả.
Trang 23III Tổng kết
2 Nội dung
- Văn bản kể về cuộc chiến đấu dũng cảm của đoàn thủy thủ trên tàu No-ti-lớt với quái vật của biển cả - những con bạch tuộc khổng lồ, hung dữ Qua đó, độc giả thấy được lòng dũng cảm, kiên cường, trách nhiệm, tinh yêu thương
và tinh thần đồng đội của những người thủy thủ
Trang 24-Đoàn kết sẽ taọ nên sức mạnh để vượt qua, chiến thắng
được khó khăn, thử thách trong cuộc sống