Đặc biệt,trong cuộc kh¸ng chiÕn chèng thùc d©n Ph¸p, ë chiÕn khu ViÖt B¾c , bận trăm công nghìn việc, nhưng trong giõy phút nghỉ ngơi nơi đêm khuya thanh vắng nơi rừng sâu, núi thẳm , tì[r]
Trang 1Ngày soạn: /11/2008
Lớp : 7A-B
Bài12
Rằm tháng giêng ( Nguyên tiêu)
Hồ Chí Minh.
Tiết 45 Đọc - Hiểu văn bản.
I Mục tiêu cần đạt: Giúp học sinh
1 Kiến thức: Cảm nhận và phân tích được tình yêu thiên nhiên gắn liền với
lòng yêu nước, phong thái ung dung của Hồ Chí Minh biểu hiện trong hai bài
thơ
2 Kỹ năng: Biết được thể thơ và chỉ ra được nét đặc sắc của hai bài thơ
3.Thái độ: Giáo dục lòng biết ơn, kính yêu Bác Hồ Học tập phong cách thơ Bác
II Chuẩn bị.
- Giáo viên: Soạn bài
- HS : Chuẩn bị bài
III Tiến trình tổ chức các hoạt động
* Hoạt động1 Kiểm tra bài cũ:
- GV kiểm tra sự chuẩn bị của học sinh
* Hoạt động2: Giới thiệu bài
Chủ Tịch Hồ Chí Minh vốn là một con người với tâm hồn nghệ sĩ Nhưng
Đặc biệt,trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, ở chiến khu Việt Bắc ,
nghe một tiếng hát xa, người lại làm thơ Hai bài thơ hụm nay chỳng ta học được
* Hoạt động 3: Bài mới
- Gọi học sinh đọc chú thích dấu
sao
? Nêu hiểu biết của em về tác giả
? Nêu hoàn cảnh sáng tác hai bài
thơ
thích
Trả lời độc lập
I Đọc - Tiếp xúc văn bản
* Tác giả, tác phẩm
- Tác giả: SGK.141
- Hoàn cảnh sáng tác: bài cảnh
Trang 2- GV nêu yêu cầu đọc: Giọng đọc
to,rừ ràng, chậm, thanh thản, sâu
lắng chú ý nhịp thơ trong từng
cõu 2,4
- GV đọc 2 bài 1 lần
- Gọi học sinh đọc- nhận xét
việt cú yếu tố thõm ?
? Hai bài thơ này được viết theo
thể thơ nào ?
nhà,viờn,thiờn,thuyền
? Hai bài thơ có điểm gì giống và
khác nhau?
+ Giống :- cùng được Hồ Chí
Minh sáng tác ở Việt Bắc trong
những năm đầu của cuộc kháng
chiến chống thực dân pháp
- Cùng viết về cảnh trăng đẹp và
đều theo thể thơ tứ tuyệt
+Khác: một bài viết bằng tiếng
viết bằng tiếng Hán( Nguyờn
tiờu-dịch thơ theo thể lục bỏt)
nghe
Đọc bài
nhận xét
khú-phần dịch nghĩa bài thơ
- Trả lời
nhưng bỏc vẫn dành thời gian
để ngắm ảnh thiờn nhiờn và làm thơ
* Đọc
* Từ khó
hiểm )
* Cấu trúc văn bản
Trang 3- Gọi HS đọc bài''Cảnh khuya''
- GV đọc hai câu đầu
? Hai câu thơ đầu miêu tả cảnh
gì?
? Cảnh thiên nhiên được tỏc giả
thuật gỡ?
-Đó cú nhiều nhà thơ tả tiếng
suối bằng Bp so sỏnh như
Nguyễn Trói(cụn sơn suối chảy rỡ
rầm-ta nghe như tiếng đàn cầm ),
nước Ngọc tuyền)Nhưng ở đõy
tiếng hỏt xa
? Thử thay thế " Tiếng hát" bằng
từ khác và cho ý kiến nhận xét
? Nhận xét gì về cách so sánh của
Bác trong câu thơ Tiếng suối như
tiếng hát xa?
? Qua cách miêu tả đó em cảm
nhận được gì về tâm hồn của
Bác?
đọc bài
- Phát hiện nội dung
- Phát hiện chi tiết
- Nhận xét
Nhận xét
nhận
II Đọc - Hiểu văn bản
* Bài: Cảnh khuya.
1 Hai câu thơ đầu
- Cảnh thiên nhiên
-> Âm thanh"Tiếng suối trong như tiếng hát xa"
=> So sánh
từ xa lại,khụng gian phải yờn tĩnh lũng người phải trong trẻo mới cú thể cảm nhận được
- Thay thế bằng từ khác(tiếng chim hút) thì ý nghĩa của câu thơ mất đi giá trị và tiếng suối không còn gần gũi với con người nữa
=> So sánh độc đáo.Làm cho tiếng suối gần gũi,thõn mật với con người
- Tâm hồn nhạy cảm dễ hoà nhập với thiên nhiên
Trang 4- GV: Người ta thường ví tiếng
suối với tiếng hát, tiếng đàn
Nguyễn Trãi đã từng ví tiêng suối
như tiếng đàn cầm hay Thế Lữ đã
từng viết: " Tiếng hát trong như
nước Ngọc tuyền" nhưng tất cả
đều tả tiếng suối chưa cụ thể,
sinh động như thơ Bác
- Gọi học sinh đọc câu 2
? Câu thơ thứ hai nói về vẻ đẹp
nào trong bức tranh thiờn nhiờn?
? Điệp từ ''lồng'' được sử dụng
trong câu thứ 2 giỳp em hỡnh
đõy?
? Hai câu thơ đầu giúp người đọc
cảm nhận được vẻ đẹp của đêm
trăng rừng như thế nào?
- GV: Cảnh đêm trăng rừng
khuya hiện lên với âm thanh màu
sắc hoà quyện vào nhau tạo nên
chỳng ta quả là 1 nghệ sĩ tài hoa
mới vẽ lờn 1 bức tranh tuyệt đẹp
nghe
- Suy nghĩ trả lời
- Trình bày suy nghĩ
- Nêu cảm nhận
- Vẻ đẹp của cảnh trăng rừng
- Điệp từ ''lồng''
- ta hỡnh dung ra bóng dáng
lỏnh làm cho bóng lá, bóng cây bóng trăng in thành khóm hoa trờn mặt đất tạo thành nhiều
màu đường nét, hình khối đa
tranh thiên nhiên nhiều đường nét, hình khối đa dạng với vẻ
đẹp lung linh, huyền ảo
-C ảnh thiờn nhiờn(đờm trăng rừng)đẹp,lung linh,huyền ảo,sống động
=> Bức tranh đẹp tuyệt mĩ.
Trang 5như vậy
- Gọi học sinh đọc hai câu cuối
? Hai câu thơ cuối tập trung miêu
tả điều gì?
? Để thể hiện tâm trạng, tác giả
đã sử dụng nghệ thuật gì?
? Điệp ngữ ấy góp phần thể hiện
tâm trạng của nhà thơ như thế
nào?
? Chúng ta hiểu được tâm trạng
gì ở Bác qua hai câu thơ cuối?
? Nghệ thuật đặc sắc của bài thơ
? Em cảm nhận được gì qua bài
thơ
? Bài thơ đã kết hợp biện phát
biểu cảm và miêu tả như thế nào?
GV khái quát chuyển ý bài 2
câu cuối
- Nêu định hướng
- Phát hiện nghệ thuật
- Suy nghĩ, trả lời
- Khái quát nghệ thuật, nội dung
- Trả lời
2 Hai câu thơ cuối
- Tâm trạng của nhà thơ
- Điệp ngữ
- Điệp ngữ " Chưa ngủ" đặt cuối câu 3 thụng bỏo cho ta biết người chưa ngủ là do niềm say mê cảnh thiên nhiên Điệp ngữ " Chưa ngủ" đặt đầu câu 4
ngủ vỡ nỗi lo việc nước Điệp ngữ " Chưa ngủ là 1 bản lề mở
ra 2 phía tâm trạng trong cùng
1 con người niềm say mê cảnh thiên nhiên và nỗi lo việc nước(
mở ra hai thế giới ngoại cảnh
ấy thống nhất trong con người Bác, thể hiện sự hoà hợp thống nhất giữa nhà thơ và người chiến sĩ trong 1 vị lãnh tụ
=> Lo lắng cho vận mệnh của
đất nước, niềm say mê với vẻ
đẹp thiên nhiên.
- Phép so sánh độc đáo.
- Tình yêu thiên nhiên hoà quyện với tình yêu đất nước.
-> Hai câu đầu biểu cảm qua miêu tả, hai câu cuối biểu cảm trực tiếp
* Bài: Rằm tháng giêng.
Trang 6Gọi học sinh đọc.
- Gọi học sinh đọc 2 câu đầu
? Hai câu thơ đầu vẽ ra khung
cảnh không gian như thế nào?
? Nghệ thuật đặc sắc ở câu thơ
thứ hai là gì?
? Điệp từ xuân đã gợi vẻ đẹp
không gian đêm rằm tháng giêng
ntn?
- GV: Hai câu đầu mở ra một
không gian cao rộng, mênh mông
,tràn đầy ánh sáng và sức sống
trong đêm nguyên tiêu Bầu trời,
ánh trăng như không có giới hạn,
dòng sông, mặt nước tiếp lẫn và
liền với bầu trời Đây là sông
xuân tươi đẹp, trong sáng
? Cảm xúc nào của tác giả được
gợi nên từ cảnh xuân ấy?
- Gọi học sinh đọc hai câu cuối
? Đặt trong đề tài thơ kháng
chiến của Bác em hiểu như thế
nào về chi tiết bàn việc quân?
? Lời thơ " Yên ba thâm sứ đàm
quân sự" gợi cho em liên tưởng
tới điều gì?
- GV: Đây không phải là cuộc du
ngoạn ngắm trăng thông thường
đây là những phút nghỉ ngơi hiếm
hoi của vị lãnh tụ trên đường về
- Đọc bài
- Phát hiện
Độc lập trả
lời
Bộc lộ suy nghĩ
Trả lời
- Đọc bài
Nêu ý hiểu
- Trả lời
1 Hai câu thơ đầu
- Cảnh đêm rằm tháng giêng với'' Rằm xuân lồng lộng ''
- Điệp từ xuân được lặp lại 3 lần liên tiếp.
=> Nhấn mạnh vẻ đẹp và sức
sống của mùa xuân đang tràn ngập cả đất trời.
- Cảm xúc nồng nàn tha thiết
với vẻ đẹp thiên nhiên.
2 Hai câu thơ cuối
- Hình ảnh con người giữa đêm rằm tháng giêng
- Bàn công việc kháng chiến
- Không khí mờ ảo của đêm trăng rừng Việt Bắc
- Không khí thời đại, không khí hội họp bàn việc quân, việc nước bí mật, khẩn trương của Trung Ương Đảng, Bác
Trang 7sau hội nghị quan trọng.
? Hai câu thơ cuối cho ta thấy
phong thái của Bác như thế nào?
- GV: Qua bài thơ ta thấy trăng
trong thơ Bác rất đẹp Chính vầng
trăng ấy thể hiện phong thái ung
dung, tâm hồn thanh cao của vị
lãnh tụ dân tộc mang cốt cách
nghệ sĩ, nhà hiền triết phương
đông
? Hai bài thơ vừa học thể hiện
tâm hồn và phong thái của Bác
Hồ như thế nào?
- Gọi học sinh đọc ghi nhớ
nghe
- Nhận xét khái quát
Khái quát nghệ thuật, nội dung
-> Phong thái ung dung tự tin , lạc quan của Bác
III Tổng kết
- Lòng yêu thiên nhiên, tâm hồn nhạy cảm với thiên nhiên, lòng yêu nước sâu nặng của Bác
- Hình ảnh thiên nhiên đẹp mang màu sắc cổ điển
* Ghi nhớ : SGK
IV Luyện tập
1 Học thuộc hai bài thơ Nêu cảm nhận của em sau khi học xong hai bài thơ
2 Tìm đọc và chép lại một số câu thơ, bài thơ của Bác Hồ viết về trăng hoặc cảnh thiên nhiên
- Tin thắng trận
* Hoạt động 4 Hoạt động nối tiếp
? Đọc diễn cảm 2 bài thơ ?
- Học ở nhà: Học thuộc 2 bài thơ
Nắm chắc nội dung của bài
- Ôn tập tiếng việt.Kiểm tra 45'