Tính cấp thiết của đề tài
Hiện nay, sinh viên ngành luật kinh tế vẫn còn thiếu phương pháp học tập hiệu quả để phát triển đầy đủ các kỹ năng cần thiết cho yêu cầu của nhà trường và thị trường lao động Nguyên nhân của thực trạng này cần được làm rõ, đồng thời tìm ra hướng khắc phục phù hợp Việc giải quyết những vấn đề này là rất quan trọng để sinh viên có thể tự tin lựa chọn nghề nghiệp sau khi tốt nghiệp.
Trào lưu quốc tế hóa và yêu cầu của thị trường lao động đang tác động mạnh mẽ đến các trường đại học Luật, đặc biệt là ngành luật kinh tế Xu hướng này thể hiện rõ nét hơn bao giờ hết, đòi hỏi sinh viên phải thích ứng để tồn tại và phát triển trong môi trường làm việc ngày càng đa dạng và phức tạp Nhu cầu tuyển dụng hiện nay ngày càng cao, với yêu cầu chất lượng khắt khe từ cả doanh nghiệp trong nước và quốc tế Vì vậy, sinh viên không chỉ cần học tập tốt mà còn phải rèn luyện kỹ năng để hoàn thiện bản thân một cách toàn diện.
Hiện nay, việc xây dựng phương pháp học tập để hoàn thiện kỹ năng đáp ứng chuẩn đầu ra cho sinh viên ngành luật kinh tế vẫn còn nhiều hạn chế Sinh viên thường gặp khó khăn trong việc xác định những kỹ năng cần thiết và cách thức để phát triển bản thân Nhận thấy tính cấp thiết của vấn đề này, nhóm tác giả đã tiến hành nghiên cứu đề tài khoa học về việc xây dựng phương pháp học tập hiệu quả.
Hai tập tài liệu nhằm hoàn thiện kỹ năng cho sinh viên ngành luật kinh tế, giúp giải đáp những thắc mắc cho sinh viên và cung cấp tài liệu tham khảo hữu ích Mục tiêu là hỗ trợ sinh viên lựa chọn hướng đi đúng đắn trong sự nghiệp và phát triển bản thân trong thời gian học tập Đồng thời, tài liệu cũng góp phần đa dạng hóa nguồn thông tin về vấn đề này, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của sinh viên.
Tình hình nghiên cứu đề tài
Ngoài nước
Hiện nay, việc xây dựng phương pháp học tập nhằm nâng cao kỹ năng cho sinh viên, đặc biệt là sinh viên ngành Luật kinh tế, vẫn còn hạn chế Chưa có nhiều nghiên cứu chuyên sâu từ các nhà khoa học quốc tế về vấn đề này.
1 Simon Lee & Marie Fox, learning legal skills ( London: Blackstone Press,1991)
2 Stefan H Krieger và các tác giả khác, Essential Lawyering Skills (New York: Aspen Law & Business,1999).
Trong nước
Hiện nay, ở Việt Nam, có nhiều bài viết về kỹ năng cho sinh viên, nhưng lại thiếu sự chú trọng đến việc xây dựng phương pháp học tập kết hợp với rèn luyện kỹ năng cho sinh viên ngành luật kinh tế Hầu hết các bài viết chỉ tập trung vào kỹ năng mà chưa cung cấp định hướng rõ ràng để rèn luyện và hoàn thiện những kỹ năng này Một số nghiên cứu liên quan đến vấn đề này đã được thực hiện, nhưng vẫn cần nhiều hơn nữa để hỗ trợ sinh viên.
1 PGS.TS Lê Thanh Sơn, Kỹ năng tư duy phản biện, Nhà xuất bản Đại Học Huế năm 2018
2 Lê Thị Hồng Vân, Giáo trình kỹ năng nghiên cứu và lập luận, NXB Hồng Đức 2013
3 TS Lê Thị Hồng Vân, Rèn luyện “kỹ năng mềm” cho sinh viên ngành luật qua việc giảng dạy môn kỹ năng nghiên cứu và lập luận, Đại học luật TP
(http://101.53.8.174/hcmulaw/index.php?option=com_content&view=a rticle&id364%3As-kcb-nckh&catid09%3As-kcb- nckh&Itemid57&fbclid=IwAR05HNnjrHvOlkjxLK1w9bSi13vLQoAPC1Crf3TtXF9TRIpio0BDt4bkcT8)
Mục tiêu nghiên cứu
Xây dựng phương pháp học tập nhằm hoàn thiện các kỹ năng đáp ứng chuẩn đầu ra cho sinh viên ngành luật kinh tế.
Cách tiếp cận, phương pháp nghiên cứu
Cách tiếp cận
Xây dựng phương pháp học tập hiệu quả là yếu tố then chốt trong việc hoàn thiện kỹ năng cho sinh viên ngành luật kinh tế, nhằm đáp ứng các chuẩn đầu ra Việc tiếp cận từ cơ sở lý luận sẽ giúp xác định các chiến lược học tập phù hợp, nâng cao khả năng tiếp thu kiến thức và phát triển kỹ năng thực tiễn Điều này không chỉ góp phần vào sự nghiệp học tập của sinh viên mà còn đảm bảo họ có đủ năng lực cạnh tranh trong thị trường lao động.
- Tiếp cận từ thực tiễn, khảo sát đánh giá thực trạng phương pháp học tập, kỹ năng đáp ứng chuẩn đầu ra cho sinh viên ngành luật kinh tế.
Phương pháp nghiên cứu
Gồm các phương pháp chủ yếu sau:
Phương pháp điều tra xã hội học, bao gồm việc lập và phát phiếu khảo sát, được áp dụng để nghiên cứu thực trạng học tập của sinh viên ngành luật kinh tế tại trường đại học Luật Huế.
- Phương pháp phân tích, thống kê, tổng hợp
Phiếu điều tra sẽ được áp dụng phương pháp phân tích, thống kê và tổng hợp để đưa ra kết quả, nhằm xác định nguyên nhân và giải pháp Đặc biệt, nghiên cứu này sẽ định hướng xây dựng phương pháp học tập nhằm hoàn thiện các kỹ năng, đáp ứng chuẩn đầu ra cho sinh viên ngành luật kinh tế tại trường Đại học Luật – Đại học Huế.
Nội dung nghiên cứu
Ngoài phần mở đầu và kết luận, bố cục của chuyên đề bao gồm ba chương:
Chương 1 Một số vấn đề lý luận về xây dựng phương pháp học tập và kỹ năng học tập
Chương 2 Thực trạng về xây dựng phương pháp học tập của sinh vên ngành luật kinh tế
Chương 3 trình bày định hướng và giải pháp xây dựng phương pháp học tập nhằm hoàn thiện các kỹ năng cần thiết cho sinh viên ngành luật kinh tế Việc áp dụng các phương pháp học tập hiệu quả sẽ giúp sinh viên đáp ứng tốt hơn các chuẩn đầu ra, từ đó nâng cao chất lượng đào tạo và khả năng làm việc trong môi trường pháp lý Các giải pháp cụ thể bao gồm cải tiến chương trình giảng dạy, tăng cường thực hành và tạo điều kiện cho sinh viên tham gia các hoạt động ngoại khóa liên quan đến luật kinh tế.
MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ XÂY DỰNG PHƯƠNG PHÁP HỌC TẬP VÀ KỸ NĂNG HỌC TẬP ĐÁP ỨNG CHUẨN ĐẦU RA CHO
Một số vấn đề lý luận về xây dựng phương pháp học tập
1.1.1 Khái niệm về xây dựng phương pháp học tập
Trong quá trình học tập, việc xây dựng phương pháp học tập phù hợp với bản thân là yếu tố quyết định đến hiệu quả học tập của sinh viên Phương pháp học tập là cách thức và nguyên tắc mà con người áp dụng để giải quyết vấn đề và xử lý tình huống trong thực tế.
Phương pháp học tập là một khái niệm rộng, nhưng bài viết này chỉ tập trung vào việc xây dựng phương pháp học tập hiệu quả Đơn giản mà nói, phương pháp học tập là cách mà người học áp dụng để đạt được kết quả tối ưu trong quá trình học, đặc biệt là trong tự học.
Các phương pháp và chiến lược như xác định mục tiêu, đặt thời hạn, phân bổ thời gian, tìm kiếm tài liệu và áp dụng lý thuyết vào thực tiễn sẽ giúp người học nắm bắt nội dung và hiểu rõ giá trị của bài học, môn học.
1.1.2 Đặc điểm của việc xây dựng phương pháp học tập
Mọi người học đều hướng tới việc hiểu và áp dụng kiến thức vào thực tiễn một cách hiệu quả trong học tập và công việc Để đạt được mục tiêu này, người học cần nỗ lực không ngừng trong việc phát triển phương pháp học tập chung cũng như các phương pháp học tập cá nhân.
Để xây dựng phương pháp học tập hiệu quả, cần xác định rõ đặc điểm của từng môn học Việc áp dụng 6 tập riêng biệt phù hợp với từng môn sẽ giúp tối ưu hóa quá trình học tập.
1.1.2.1 Xây dựng phương pháp học tập phải mang tính khoa học, logic
Xây dựng phương pháp học tập khoa học là yếu tố then chốt giúp người học hệ thống hóa kiến thức dựa trên thực tiễn và nghiên cứu giá trị Để đạt được hiệu quả, phương pháp học tập cần có chuẩn mực nhất định và tính logic, liên kết các kiến thức với nhau Khi các kiến thức tích lũy có sự hỗ trợ lẫn nhau, chúng sẽ tạo thành nhóm, làm nổi bật đặc điểm chung và từ đó hình thành phương pháp học tập hiệu quả, đáp ứng yêu cầu khoa học và logic.
Khi xây dựng phương pháp học tập, người học cần tiếp cận một cách khách quan và hệ thống, đảm bảo rõ ràng và phù hợp với mục tiêu đề ra Thực tế cho thấy, việc tham khảo và áp dụng các phương pháp đã được khoa học chứng minh hoặc các phương pháp logic, được nhiều người tin tưởng và khuyên dùng là rất quan trọng.
1.1.2.2 Bên cạnh phương pháp học tập chung mỗi môn học cần dây dựng một phương pháp học tập riêng biệt
Trong quá trình học tập, có những phương pháp học tập chung đóng vai trò quan trọng cho hầu hết các môn học Tuy nhiên, những phương pháp này chỉ là điều kiện cần, không đủ để đảm bảo hiệu quả học tập Bên cạnh các phương pháp học tập chung, cần có những yếu tố bổ sung để nâng cao kết quả học tập.
Để xây dựng phương pháp học tập hiệu quả cho từng môn học hoặc nhóm môn học cụ thể, cần lưu ý rằng không thể áp dụng một phương pháp học tập chung cho tất cả các môn Mỗi môn học đều có những đặc trưng và yêu cầu riêng, do đó, phương pháp học tập cần được phát triển dựa trên những yếu tố này Việc tìm kiếm tài liệu, phân tích và tổng hợp thông tin sẽ giúp tạo ra một phương pháp hoàn chỉnh, tối ưu cho người học Nếu phương pháp học tập không phù hợp, sẽ không đáp ứng được yêu cầu học tập, vì vậy đây là yếu tố quan trọng cần chú ý khi xây dựng phương pháp học.
1.1.2.3 Xây dựng phương pháp học tập cần có đối tượng cụ thể, rõ ràng
Xây dựng phương pháp học tập khoa học cần phải xác định rõ đối tượng như môn học, người học, thời gian, cách thức học và các nội dung quan trọng Sự cụ thể trong việc xây dựng phương pháp học tập giúp người học đạt hiệu quả cao hơn và tránh lãng phí thời gian, công sức Khi không có định hướng rõ ràng, người học dễ bị hoang mang và không thể áp dụng kiến thức vào thực tiễn, dẫn đến hiệu quả học tập thấp hơn so với những người đã xác định đúng đối tượng ngay từ đầu.
1.1.2.4 Xây dựng phương pháp học tập cần sự tiếp thu, đổi mới, sáng tạo để không ngừng hoàn thiện
Phương pháp học tập hiệu quả yêu cầu người học liên tục tìm kiếm tài liệu và tiếp thu kiến thức mới Việc đọc và nghiên cứu nhiều giúp nâng cao hiểu biết và trau dồi kiến thức Đồng thời, người học cần tự nhận thức rõ ưu điểm và nhược điểm của bản thân để có thể tiến bộ hơn.
Để nâng cao hiệu quả học tập, cần thực hiện 8 hành động đổi mới nhằm khắc phục những hạn chế hiện có Khi người học tiếp cận nhiều kiến thức và phương pháp học tập khác nhau, họ sẽ có nhiều lựa chọn hơn để tìm ra phương pháp phù hợp nhất với bản thân.
Người học cần không ngừng tiếp thu và đổi mới, đồng thời phải phát triển ý thức tìm tòi, nghiên cứu và sáng tạo các phương pháp học tập mới, tránh việc học theo cách rập khuôn máy móc.
1.1.2.5 Xây dựng phương pháp học tập có sự vận dụng linh hoạt lý thuyết và thực tiễn
Để xây dựng một phương pháp học tập hiệu quả, người học cần có cái nhìn khách quan về mối quan hệ giữa lý thuyết và thực tiễn, vì khoảng cách giữa chúng thường khá xa Việc thu thập và chọn lọc kiến thức từ cả lý thuyết lẫn thực tiễn là cần thiết để hỗ trợ quá trình học tập Một phương pháp chỉ dựa vào lý thuyết sẽ khó áp dụng trong thực tế, trong khi phương pháp chỉ dựa vào thực tiễn lại thiếu tính hiệu quả do sự đa dạng của cuộc sống Do đó, việc kết hợp kiến thức lý thuyết và thực tiễn là điều quan trọng để hình thành một phương pháp học tập tối ưu.
1.1.2.6 Xây dựng phương pháp học tập cần sự kiên trì
Xây dựng phương pháp học tập là một quá trình gồm nhiều giai đoạn từ tìm hiểu, xây dựng, áp dụng đến sửa đổi hoàn thiện Mỗi giai đoạn đòi hỏi một quỹ thời gian đáng kể, vì vậy người học cần có sự quyết tâm và kiên trì trong việc không ngừng tìm kiếm và cải thiện phương pháp học của mình.
9 không ngừng học hỏi, thử nghiệm Vì mỗi môn học cụ thể có một phương pháp học tập riêng
1.1.3 Phương thức xây dựng phương pháp học tập
Một số vấn đề lý luận về kỹ năng học tập đáp ứng chuẩn đầu ra cho sinh viên ngành luật kinh kế
1.2.1 Những điểm đặc thù của sinh viên ngành Luật kinh tế so với sinh viên ngành Luật học
Ngành Luật kinh tế là sự kết hợp giữa Luật học và kiến thức về kinh tế, thương mại Trong bối cảnh nền kinh tế thị trường, Luật kinh tế đóng vai trò quan trọng, là hệ thống quy phạm pháp luật do nhà nước ban hành nhằm điều chỉnh các quan hệ kinh tế phát sinh trong tổ chức và quản lý kinh tế, cũng như trong hoạt động sản xuất kinh doanh giữa các chủ thể.
Chuyên ngành Luật học cung cấp kiến thức toàn diện về nhiều lĩnh vực pháp luật, không chỉ giới hạn trong Kinh tế, Tài chính và Thương mại Nó bao gồm các lĩnh vực như luật hôn nhân gia đình, quy định về tài sản và thừa kế, luật hình sự, luật môi trường, tội phạm học, bồi thường hợp đồng, tranh chấp thương mại, khiếu nại và tố cáo, cũng như khoa học điều tra hình sự, quyền con người và quyền công dân.
Sinh viên ngành luật kinh tế và ngành luật học có những đặc thù riêng biệt do sự khác nhau trong từng lĩnh vực học.
- Trong học phần đào tạo:
Sinh viên ngành Luật kinh tế được trang bị kiến thức chuyên sâu về pháp luật và thực tiễn pháp lý trong kinh doanh Họ phát triển khả năng nghiên cứu và giải quyết các vấn đề pháp lý liên quan đến hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp cũng như quản lý nhà nước đối với doanh nghiệp.
Trong chương trình đào tạo ngành Luật kinh tế, có một số môn học then chốt như pháp luật sở hữu trí tuệ, luật thương mại, và pháp luật cạnh tranh Ngoài ra, sinh viên cũng cần nắm vững nghĩa vụ bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng, pháp luật phá sản, và giải quyết tranh chấp trong hoạt động kinh doanh Các môn học khác như pháp luật kinh doanh bất động sản, luật đầu tư, và pháp luật về đầu tư xây dựng cũng rất quan trọng để trang bị kiến thức cần thiết cho sinh viên.
Sinh viên ngành Luật học được đào tạo chuyên sâu về các quan hệ xã hội như hình sự, tranh chấp dân sự (bao gồm dân sự và hôn nhân gia đình) và lĩnh vực hành chính Họ nghiên cứu pháp luật và thực tiễn pháp lý liên quan đến các quan hệ xã hội này.
Chương trình đào tạo giữa sinh viên ngành Luật kinh tế và ngành Luật học có sự khác biệt rõ rệt, nhưng vẫn có những điểm chung về nền tảng lý luận.
15 chung cho sinh viên là không thể thiếu, đóng vai trò quan trọng trong việc đào tạo chuyên sâu từng ngành
Trong quá trình đào tạo ngành Luật kinh tế, sinh viên không chỉ được trang bị kiến thức chuyên sâu mà còn được chú trọng phát triển các kỹ năng mềm cần thiết Mục tiêu là áp dụng pháp lý vào thực tiễn hiệu quả, nâng cao chất lượng chương trình dạy và học Sinh viên sẽ được hướng dẫn và thực hành những kỹ năng cơ bản để đáp ứng yêu cầu của ngành.
Sinh viên sẽ được trang bị các kỹ năng cứng quan trọng như đàm phán, soạn thảo hợp đồng và văn bản pháp lý, cũng như thực hiện các thủ tục đăng ký kinh doanh và đóng bảo hiểm xã hội cho người lao động Những kỹ năng này là cần thiết để giúp sinh viên xử lý hiệu quả các vấn đề cơ bản trong doanh nghiệp sau khi tốt nghiệp.
Để giải quyết mâu thuẫn và tranh chấp trong doanh nghiệp, việc đào tạo kỹ năng tiếng Anh, giao tiếp, thuyết trình và làm việc nhóm là rất quan trọng Các hoạt động ngoại khóa, phiên tòa giả định và seminar trên lớp sẽ giúp sinh viên tự tin hơn trong công việc Đặc biệt, sinh viên ngành Luật học sẽ được hướng dẫn và thực hành những kỹ năng cơ bản cần thiết.
Sinh viên ngành luật được trang bị kỹ năng tiếp cận và áp dụng các vấn đề kinh tế xã hội cũng như thực tiễn nghề luật, từ đó phát triển khả năng phát hiện, phân tích, đánh giá phản biện và tư vấn các vấn đề pháp lý Họ dựa trên những luận cứ khoa học và môi trường pháp luật thực định trong chuyên ngành đào tạo của mình.
Có khả năng tự nghiên cứu và lập luận, cùng với việc vận dụng kiến thức và kỹ năng để nhận diện và giải quyết các vấn đề pháp lý cụ thể.
Bước đầu hình thành khả năng cạm nhận công lý, trách nhiệm cá nhân trong thực tiễn công việc của nghề luật
+ Các kỹ năng bổ trợ cần thiết:
Các yếu tố quan trọng đối với ứng viên ngành Luật hiện nay bao gồm các kỹ năng bổ trợ, vì ngành này chủ yếu liên quan đến giao tiếp và ứng xử Sinh viên có thể nâng cao kỹ năng của mình thông qua việc rèn luyện và tham gia các hoạt động thực tiễn.
Tham gia các hoạt động xã hội của khoa, trường, các câu lạc bộ
Rèn luyện kỹ năng giao tiếp là việc quan trọng, bao gồm việc mạnh dạn đặt câu hỏi về những điều bạn thắc mắc, đưa ra ý kiến một cách tự tin trong các vấn đề, và lựa chọn từ ngữ, thái độ cùng cử chỉ một cách phù hợp.
Tham gia thường xuyên vào các hoạt động nhóm giúp phát triển kỹ năng làm việc nhóm, bao gồm lập kế hoạch, phân chia công việc và phối hợp hiệu quả trong các hoạt động chung.
Mối quan hệ giữa phương pháp học tập và kỹ năng đáp ứng chuẩn đầu ra
Phương pháp học tập và kỹ năng học tập có mối quan hệ biện chứng tác động qua lại lẫn nhau
Thứ nhất: Phương pháp học tập là công cụ giúp rèn luyện và hoàn thiện kỹ năng đáp ứng chuẩn đầu ra
Phương pháp học tập là cách thức mà người học sử dụng để đạt hiệu quả tối ưu trong việc tiếp thu kiến thức và rèn luyện kỹ năng Theo chuẩn đầu ra của sinh viên ngành luật kinh tế tại Đại học Luật – Đại học Huế, kỹ năng cần thiết bao gồm kỹ năng cứng và kỹ năng bổ trợ Kỹ năng cứng liên quan đến kiến thức chuyên môn, trong khi kỹ năng bổ trợ bao gồm khả năng sử dụng ngôn ngữ, hòa nhập xã hội và thái độ hành vi Phương pháp học tập không chỉ là một quá trình lặp đi lặp lại mà còn là công cụ giúp rèn luyện và hoàn thiện các kỹ năng này, từ đó đảm bảo sinh viên đáp ứng được các chuẩn đầu ra.
Thứ hai: kỹ năng đáp ứng chuẩn đầu ra là cơ sở để xây dựng phương pháp học tập
Để xây dựng một phương pháp học tập hiệu quả, cần xác định những yếu tố cốt lõi mà phương pháp này phải đáp ứng Điều này bao gồm việc phát triển kỹ năng cần thiết cho quá trình học tập và công việc sau này Một phương pháp học tập khoa học và phù hợp với sinh viên cần có những tiêu chuẩn nhất định để định hướng cách thức xây dựng Nền tảng cho phương pháp này chính là kỹ năng đáp ứng các chuẩn đầu ra do nhà trường quy định.
Những yêu cầu cơ bản khi xây dựng phương pháp học tập
Trong bối cảnh toàn cầu hóa hiện nay, nhà tuyển dụng ngày càng yêu cầu cao về kỹ năng và kinh nghiệm, đặc biệt đối với sinh viên luật kinh tế mới ra trường Kỹ năng không chỉ là yếu tố bổ sung mà còn quyết định đến hiệu quả công việc Tuy nhiên, nhiều sinh viên vẫn chưa chú trọng đến việc rèn luyện và phát triển các kỹ năng cần thiết Điều này đặt ra một thực trạng đáng báo động Để nâng cao kỹ năng, sinh viên luật kinh tế cần chủ động tìm hiểu, học hỏi và xây dựng phương pháp học tập hiệu quả, nhằm đáp ứng chuẩn đầu ra của trường.
25 yêu cầu cơ bản khi xây dựng phương pháp học tập nhằm hoàn thiện kỹ năng chuẩn đầu ra cho sinh viên luật kinh tế
1.4.1 Cần chú trọng đồng thời cả hai kỹ năng cứng và kỹ năng bổ trợ khi xây dựng phương pháp học tập cho sinh viên ngành luật kinh tế
Kỹ năng cứng là tập hợp kiến thức và kỹ năng chuyên môn cần thiết cho các lĩnh vực cụ thể, thường được đào tạo trong môi trường học thuật Những kỹ năng này giúp cá nhân hoàn thành nghiệp vụ chuyên môn hiệu quả Bên cạnh đó, kỹ năng bổ trợ đóng vai trò quan trọng trong việc phát huy tối đa kỹ năng cứng, thể hiện bản lĩnh và khả năng thích ứng của mỗi người.
Sinh viên thường chỉ chú trọng đến kỹ năng cứng mà ít quan tâm đến kỹ năng bổ trợ, do cách học và giảng dạy hiện nay tập trung nhiều vào kiến thức lý thuyết Điều này dẫn đến việc cả người học và người dạy không có đủ thời gian để rèn luyện kỹ năng Hơn nữa, nhiều sinh viên vẫn duy trì lối học thụ động và phụ thuộc vào chương trình học, chưa chủ động trong việc phát triển phương pháp học tập cá nhân Tuy nhiên, kỹ năng bổ trợ rất quan trọng trong cuộc sống và công việc, giúp người học dễ dàng thích nghi với môi trường học tập và làm việc hiệu quả hơn Trong một số trường hợp, kỹ năng có thể bù đắp cho những thiếu sót trong chuyên môn Do đó, việc học tập và rèn luyện cần kết hợp cả kiến thức chuyên môn và kỹ năng để xây dựng phương pháp học tập hoàn thiện, đáp ứng chuẩn đầu ra cho sinh viên luật kinh tế.
1.4.2 Phù hợp với xu hướng nghề nghiệp và nhu cầu thực tiễn của các nhà tuyển dụng hiện nay
Để xây dựng một phương pháp học tập hiệu quả giúp sinh viên luật kinh tế hoàn thiện kỹ năng đáp ứng chuẩn đầu ra, cần nắm bắt yêu cầu thực tiễn của thị trường lao động, điều mà nhiều cử nhân mới ra trường đang thiếu.
Thị trường lao động hiện nay đòi hỏi sự đa dạng về kỹ năng, nhưng nhiều sinh viên chưa được đào tạo bài bản Điều này dẫn đến việc cử nhân sau tốt nghiệp thường phải trải qua đào tạo lại để đáp ứng yêu cầu của nhà tuyển dụng Doanh nghiệp không chỉ chú trọng vào bằng cấp mà còn yêu cầu ứng viên có khả năng hòa nhập vào môi trường làm việc đa văn hóa và sở hữu kỹ năng giao tiếp, làm việc nhóm, ngoại ngữ, và tin học văn phòng Để có công việc phù hợp với chuyên ngành, sinh viên cần phát triển kỹ năng và thái độ tích cực, đồng thời dự đoán nhu cầu thị trường lao động Việc xây dựng phương pháp học tập hiệu quả từ khi còn học tại trường là rất quan trọng, bao gồm cả việc tự học và rèn luyện để hoàn thiện những kỹ năng cần thiết.
1.4.3 Khi xây dựng phương pháp học tập cần xác định rõ mục tiêu, đối tượng và lên kế hoạch chi tiết
Phương pháp học tập khoa học yêu cầu người học xác định rõ ràng đối tượng và mục tiêu Để xây dựng phương pháp học tập hiệu quả, cần có thái độ nghiêm túc trong việc xác định những yếu tố này.
Để đạt hiệu quả tối đa trong việc học tập, sinh viên cần lên kế hoạch chi tiết cho từng giai đoạn, bao gồm tìm hiểu, xây dựng, áp dụng, sửa đổi và hoàn thiện phương pháp học Việc tự nhận thức các yêu cầu này giúp sinh viên xác định mục tiêu cụ thể, định hướng rõ ràng và tăng cường động lực học tập.
1.4.4 Khi xây dựng phương pháp học tập cần tìm hiểu, tiếp thu, đầu tư có chọn lọc nhằm nâng cao kỹ năng
Trong bối cảnh hội nhập kinh tế hiện nay, nhà tuyển dụng yêu cầu cao về chất lượng lao động, đòi hỏi cá nhân phải thay đổi và tiếp thu cái mới để phát triển bản thân Việc tìm hiểu và đánh giá mức độ cần thiết của các kỹ năng là rất quan trọng để xây dựng phương pháp học tập hợp lý Sinh viên cần cân bằng giữa việc học chuyên môn và rèn luyện kỹ năng, đồng thời tham gia các hoạt động ngoại khóa để phát triển toàn diện Do thời gian có hạn, việc chọn lọc kỹ năng ưu tiên học trước là cần thiết, tránh tình trạng học quá nhiều kỹ năng cùng lúc dẫn đến sự nhầm lẫn và không thành thạo.
1.4.5 Khi xây dựng phương pháp học tập cần thử nghiệm, thay đổi, hoàn thiện không ngừng để tạo nên một phương pháp học tập nhằm rèn luyện kỹ năng có hiệu quả nhất
Xây dựng phương pháp học tập hiệu quả là một quá trình dài đòi hỏi sự kiên trì và nỗ lực liên tục Dù phương pháp học tập có tốt đến đâu, nếu không được áp dụng vào thực tế, sẽ không mang lại hiệu quả Người học cần mạnh dạn thử nghiệm và điều chỉnh phương pháp của mình, từ đó nhận diện những điểm chưa phù hợp Quy trình này cần tuân theo nguyên tắc đổi mới, sáng tạo và nâng cao không ngừng, cho đến khi tìm ra phương pháp học tập tối ưu nhất cho bản thân.
THỰC TRẠNG VỀ XÂY DỰNG PHƯƠNG PHÁP HỌC TẬP CỦA SINH VIÊN NGÀNH LUẬT KINH TẾ
Một số kết quả đạt được trong việc xây dựng phương pháp học tập của sinh viên ngành luật kinh tế
Sau khi khảo sát sinh viên ngành luật kinh tế tại trường Đại học Luật – Đại học Huế về phương pháp học tập, nhóm tác giả đã thu thập được một số kết quả quan trọng.
2.1.1 Kết quả đạt được trong quá trình xây dựng phương pháp học tập
Theo phiếu khảo sát 2 về phương pháp học tập, 89.98% sinh viên ngành luật kinh tế cho rằng việc xây dựng phương pháp học tập cụ thể là cần thiết Cụ thể, sinh viên K40 đạt 80.83%, K41 đạt 94.15% và K42 đạt 96.95% Những con số này cho thấy tầm quan trọng và vai trò của phương pháp học tập đối với sinh viên ngành luật kinh tế trong quá trình học tập.
Kết quả học tập của bạn không chỉ phụ thuộc vào sự lựa chọn ngẫu nhiên mà còn liên quan đến chương trình đào tạo của nhà trường và nhu cầu thị trường lao động hiện nay, điều này đòi hỏi bạn phải có định hướng phù hợp Các khóa học truyền thống thường áp dụng phương pháp dạy học thụ động, khiến người học không cần chuẩn bị cho bài học và ít quan tâm đến việc lĩnh hội kiến thức sau giờ học Học sinh thường phụ thuộc vào cách giảng dạy của giáo viên và chỉ ghi nhớ những gì được truyền đạt, thiếu sự chủ động trong việc tìm kiếm kiến thức bổ sung.
2 Phiếu khảo sát – Phụ lục I
3 Câu 1, mục 2, phụ lục I – STT 1, mục 1 phần 1, phụ lục II
Phương pháp dạy và học hiện nay đang chuyển từ thụ động sang chủ động, với người học là trung tâm của quá trình giáo dục Người dạy chỉ đóng vai trò hướng dẫn, trong khi người học cần chủ động tìm kiếm và sáng tạo kiến thức Do đó, việc xây dựng một phương pháp học tập hiệu quả là điều cần thiết để nâng cao kết quả học tập.
Thứ hai: Sinh viên ngành luật kinh tế đã chủ động xây dựng phương pháp học tập riêng cho bản thân
Theo khảo sát, 34.59% sinh viên ngành luật kinh tế đã chủ động xây dựng phương pháp học tập riêng Tỷ lệ này tăng dần qua các khóa học, với K40 đạt 27.98% và K41 có xu hướng cao hơn.
Tỷ lệ sinh viên nhận thức về việc xây dựng phương pháp học tập là 36.59%, trong khi K42 đạt 38.93% Mặc dù con số này còn thấp, nhưng không phải là dấu hiệu tiêu cực, vì việc hình thành phương pháp học tập đòi hỏi một quá trình tìm hiểu và rèn luyện Hiện tại, sinh viên đang chuyển từ phương pháp học tập thụ động sang chủ động, do đó, không thể tránh khỏi những khó khăn trong việc phát triển phương pháp học tập Việc nhận thức và đang trong quá trình hình thành phương pháp là một tín hiệu tích cực.
Theo khảo sát, 89.98% sinh viên nhận thức được tầm quan trọng của việc xây dựng phương pháp học tập, trong khi 34.59% đã tự phát triển phương pháp học tập riêng Điều này cho thấy tỷ lệ sinh viên tự xây dựng phương pháp học tập không chỉ dừng lại ở 34.59%, mà còn có xu hướng gia tăng theo thời gian.
Thứ ba: Sinh viên ngành luật kinh tế biết và nhận thức được tầm quan trọng của chuẩn đầu ra do nhà trường ban hành
4 Câu 2, mục 2, phụ lục I – STT 2, mục 1, phụ lục II
Theo khảo sát, chỉ có 47.26% sinh viên ngành luật kinh tế biết đến quyết định chuẩn đầu ra của nhà trường, trong khi 45.18% đang xây dựng phương pháp học tập để đáp ứng yêu cầu này Điều này cho thấy gần 95% sinh viên có nhận thức về chuẩn đầu ra đang chủ động phát triển phương pháp học tập Tuy nhiên, một số sinh viên chưa biết đến chuẩn đầu ra có thể chưa nhận thức được tầm quan trọng của việc xây dựng phương pháp học tập Do đó, việc nhà trường cần tăng cường tuyên truyền về quyết định chuẩn đầu ra và hướng dẫn sinh viên trong việc phát triển phương pháp học tập là rất cần thiết, giúp sinh viên nhận thức rõ hơn về yêu cầu và tạo ra phương pháp học tập hiệu quả.
2.1.2 Kết quả đạt được khi áp dụng phương pháp học tập
Thứ nhất: Kết quả đạt được khi áp dụng phương pháp học tập
Trong số sinh viên, có 38,37% đạt được mục tiêu học tập khi áp dụng phương pháp cụ thể, với tỷ lệ sinh viên khóa K40 đạt 41,97%, K41 đạt 39,54% và K42 đạt 32,06% Đặc biệt, 4,73% sinh viên đã vượt qua mục tiêu đề ra Mặc dù tỷ lệ này không cao, nhưng nó cho thấy sự gia tăng từ năm nhất đến năm ba, cho thấy sinh viên khóa trên đã nhận thức rõ ràng về việc xây dựng phương pháp học tập hiệu quả Thời gian trải nghiệm và tích lũy kinh nghiệm đã giúp họ vận dụng tốt các phương pháp học tập để đạt kết quả cao hơn.
5 Bảng thông kê số liệu phiếu khảo sát về xây dựng phương pháp học tập – Phụ lục II
6 Câu 8, mục 2, phụ lục I – STT 8, mục 1, phần 1, phụ lục II
7 Câu 9, mục 2, phụ lục I – STT 9, mục 1, phần 1, phụ lục II
8 Câu 7, mục 2, phụ lục I – STT 7, mục 1, phần 1, phụ lục II
Mỗi năm học, việc áp dụng phương pháp học tập hiệu quả là rất quan trọng Điều này cho thấy rằng, chúng ta nên bắt tay vào công việc sớm và thực hiện ngay khi còn thời gian, từ đó có cơ hội để điều chỉnh và học hỏi từ những kinh nghiệm đã trải qua.
Sinh viên khóa sau đã nhận thức rõ hơn về tầm quan trọng của phương pháp học tập, mặc dù hiệu quả chưa cao, nhưng họ đã xây dựng được phương pháp học tập tốt hơn so với các anh chị khóa trước Để nâng cao hiệu quả áp dụng phương pháp học tập, ngoài việc tự rút kinh nghiệm, sự hỗ trợ từ các anh chị khóa trên và sự hướng dẫn của thầy cô, nhà trường là rất cần thiết.
Thứ hai, Sự hài lòng về phương pháp học tập đã xây dựng
Tỷ lệ sinh viên ngành luật kinh tế hài lòng về phương pháp học tập của mình là 38.94% 9
Mặc dù tỷ lệ này có vẻ thấp khi nhìn vào con số, nhưng nếu xem đây là kết quả ban đầu của sinh viên trong việc xây dựng và áp dụng phương pháp học tập, thì đây thực sự là thành tích đáng ghi nhận.
Để đạt được kết quả tích cực, sinh viên cần nỗ lực không ngừng, điều này đã thể hiện sự tiến bộ qua từng khóa học Những kết quả này không chỉ tạo ra nguồn nhân lực có kiến thức và kỹ năng phục vụ cho xã hội mà còn khẳng định năng lực của sinh viên Luật Huế Điều này góp phần nâng cao vị thế, chất lượng và môi trường giáo dục – đào tạo của Trường Đại học Luật – Đại học Huế trong và ngoài nước.
Những tồn tại, hạn chế trong việc xây dựng phương pháp học tập của sinh viên ngành luật kinh tế
9 Câu 5, mục 2, phụ lục I – STT 5, mục 1, phần 1, phụ lục II
Thứ nhất, sinh viên vẫn chưa tìm được phương pháp học tập khoa học
Hiện nay, giáo dục đào tạo nước ta đang dần thay đổi phương pháp học tập bị động sang phương pháp học tập chủ động
Học tập chủ động là phương pháp dạy học khuyến khích sinh viên tham gia tích cực vào quá trình học, tạo ra sự hứng thú và động lực Phương pháp này yêu cầu sinh viên thực hiện các hoạt động học tập có ý nghĩa và suy nghĩ sâu sắc về những kiến thức mà họ đang nghiên cứu.
Phương pháp học tập bị động là cách mà sinh viên chỉ tiếp thu kiến thức thông qua việc ngồi nghe giảng, đọc sách giáo khoa và ghi nhớ thông tin cho các bài kiểm tra, dẫn đến việc họ không chủ động tìm hiểu và nâng cao kỹ năng Điều này khiến sinh viên chỉ tiếp nhận kiến thức giới hạn trong khuôn khổ giảng dạy Ngược lại, phương pháp học tập chủ động khuyến khích sự linh hoạt và sáng tạo, giúp sinh viên phát huy tiềm năng của mình và áp dụng vào từng lĩnh vực, môn học cụ thể.
Trong thời đại công nghệ 4.0, phương pháp học bị động không còn hiệu quả và có thể dẫn đến sự lạc hậu, đặc biệt đối với sinh viên ngành luật kinh tế Ngành này yêu cầu sự linh hoạt và cập nhật kiến thức, vì vậy việc áp dụng các phương pháp học chủ động là cần thiết để thành công.
Theo kết quả khảo sát nhóm thu được: Chỉ có 38.75% sinh viên đang sử dụng phương pháp học tập chủ động nhưng có tới 61.25% sinh viên đang sử
34 dụng phương pháp học bị động 10 Đây thật sự là con số đáng báo động cho chất lượng sinh viên khi ra trường
Sự đa dạng trong các môn học yêu cầu sinh viên phải linh hoạt trong việc phát triển phương pháp học tập Việc áp dụng một phương pháp học tập chung cho tất cả các môn học không thực sự hiệu quả, khi mà có tới 62.19% sinh viên vẫn chọn cách xây dựng phương pháp học tập chung, trong khi chỉ 37.81% sinh viên phát triển phương pháp học tập riêng biệt cho từng môn học hoặc nhóm môn học.
Dữ liệu cho thấy đa số sinh viên ngành luật kinh tế vẫn áp dụng phương pháp học truyền thống, chưa thực sự sẵn sàng để chuyển sang phương pháp học chủ động và linh hoạt cho từng môn học và nhóm môn học.
Thứ hai, nhiều sinh viên ngành luật kinh tế chưa xây dựng được phương pháp học tập cho bản thân mà chỉ học theo cảm tính
Mặc dù nhiều sinh viên đã nhận thức được tầm quan trọng của phương pháp học tập, nhưng chỉ có 34.59% trong số họ chủ động xây dựng phương pháp học tập riêng Hơn 63% sinh viên không có định hướng tự xây dựng phương pháp học tập và thường chỉ tìm hiểu khi được hỏi Thống kê cho thấy, 73.72% sinh viên chưa có phương pháp học tập cá nhân, trong khi chỉ 26.28% sinh viên ngành luật đã thực hiện điều này.
10 Câu 4, mục 2, phụ lục I – STT 4 mục 1, phần 1, phụ lục II
11 Câu 2, mục 2, phụ lục I – STT 2, mục 1, phần 1, phụ lục II
Nghiên cứu cho thấy rằng 35% sinh viên trong lĩnh vực kinh tế xây dựng đã phát triển được phương pháp học tập hiệu quả Tuy nhiên, vẫn còn một tỷ lệ lớn sinh viên thờ ơ hoặc gặp khó khăn trong việc xây dựng phương pháp học tập của riêng mình.
Thứ ba, sinh viên đã xây dựng được phương pháp học tập nhưng không đạt được kết quả như mong muốn
Theo khảo sát, 38.94% sinh viên hài lòng với phương pháp học tập của mình, trong khi 61.06% không hài lòng Sự hài lòng này thường phụ thuộc vào việc sinh viên có đạt được mục tiêu học tập hay không Đối với sinh viên ngành luật kinh tế, mục tiêu tối thiểu là vượt qua môn học, trong khi mục tiêu cao nhất là nhận học bổng hoặc nằm trong top đầu Tuy nhiên, chỉ có 43.1% sinh viên đạt hoặc vượt qua mục tiêu, còn lại 56.90% chưa đạt được mục tiêu đề ra.
Thứ tư, sinh viên xây dựng phương pháp học tập không dựa trên chuẩn đầu ra do nhà trường ban hành
Một yếu tố quan trọng trong việc xây dựng phương pháp học tập cho sinh viên ngành luật kinh tế là xác định mục tiêu và yêu cầu chuẩn đầu ra Nhà trường quyết định chuẩn đầu ra dựa trên chất lượng giáo dục và kỹ năng cần thiết cho nhu cầu nghề nghiệp, nhằm đảm bảo chất lượng giáo dục và định hướng cho sinh viên Tuy nhiên, có tới 52.47% sinh viên không biết đến quyết định này, cho thấy cần tăng cường thông tin và hướng dẫn về chuẩn đầu ra.
12 Câu 3, mục 2, phụ lục I – STT 3, mục 1, phần 1, phụ lục II
Một định hướng quan trọng trong việc xây dựng phương pháp học tập là quyết định chuẩn đầu ra, tuy nhiên hơn 50% sinh viên vẫn chưa biết đến điều này Chỉ có 45.18% sinh viên xây dựng phương pháp học tập dựa trên chuẩn đầu ra, trong khi phần còn lại có thể chưa chủ động hoặc không áp dụng các yêu cầu thực tế về kỹ năng cần thiết theo quyết định chuẩn đầu ra cho sinh viên ngành luật kinh tế.
Theo thống kê, tỉ lệ sinh viên không biết đến quyết định chuẩn đầu ra của ngành luật kinh tế có sự khác biệt qua các năm: sinh viên K40 chiếm tỉ lệ cao nhất với 58.55%, tiếp theo là sinh viên K42 với 51.15%, và sinh viên K41 với 48.29%.
Sinh viên ngành Luật kinh tế hiện đang gặp nhiều hạn chế trong quá trình học tập, bao gồm việc chưa tìm ra phương pháp học tập khoa học và thiếu chủ động trong việc xây dựng phương pháp học tập riêng Họ cũng chưa xây dựng được phương pháp học tập phù hợp với chuẩn đầu ra, điều này ảnh hưởng đến hiệu quả học tập và sự phát triển nghề nghiệp sau này.
Nguyên nhân của những tồn tại, hạn chế trong việc xây dựng phương pháp học tập của sinh viên ngành luật kinh tế
Để hiểu rõ nguyên nhân của những vấn đề trong việc phát triển phương pháp học tập cho sinh viên ngành luật kinh tế, cần phải xem xét một cách toàn diện cả các yếu tố chủ quan và khách quan.
Thứ nhất, do sự bị động trong việc học tập của sinh viên
Nhiều sinh viên hiện nay vẫn chưa chú trọng đến việc học tập, vẫn duy trì tư tưởng học để thi và học đối phó Họ cần thay đổi cách tiếp cận này để nâng cao hiệu quả học tập và phát triển bản thân.
Nhiều sinh viên thiếu hứng thú và say mê trong việc học tập, dẫn đến việc ít người tìm kiếm và nghiên cứu các phương pháp học tập hiệu quả Hệ quả là sinh viên không nhận thức đúng vai trò của những phương pháp này và chưa tìm ra cách học khoa học phù hợp với bản thân, ảnh hưởng đến khả năng tiếp thu và ứng dụng kiến thức vào thực tiễn.
Thứ hai, do ảnh hưởng của phương pháp học truyền thống, chưa quen với cách học mới
Nhiều sinh viên hiện nay vẫn duy trì phương pháp học truyền thống, chỉ nghe giảng và ghi chép mà không phát triển khả năng tự học Họ thường chỉ tập trung vào việc hoàn thành bài tập và ghi nhớ kiến thức từ giảng viên, dẫn đến việc thiếu chủ động trong việc nghiên cứu Sự ỷ lại vào cách học này khiến sinh viên không có ý thức tự học, không sáng tạo và chỉ thực hiện các bước học như đã được lập trình sẵn.
Phương pháp học tập chưa phù hợp tại đại học thường xuất phát từ việc áp dụng hình thức tín chỉ, trong đó sinh viên có quyền tự chủ trong việc lập kế hoạch học tập Họ có khả năng lựa chọn môn học, thời gian và tiến trình học tập phù hợp với bản thân Tuy nhiên, điều này đòi hỏi sinh viên phải có ý thức và biết cách xây dựng kế hoạch tự học khoa học và hiệu quả Sự ảnh hưởng của phương pháp dạy học truyền thống đã dẫn đến việc xây dựng phương pháp học tập của sinh viên trở nên sai lệch và không phù hợp.
38 với phương thức cũng như yêu cầu để tiếp thu tri thức ở hiện tại làm cho kết quả học tập của sinh viên không được như mong đợi
Việc xây dựng phương pháp học tập là một quá trình tìm kiếm và điều chỉnh phù hợp với từng môn học, nhưng sinh viên thường thiếu kiên nhẫn và ngại thay đổi Khi gặp khó khăn trong tự học, nhiều sinh viên dễ dàng từ bỏ, dẫn đến việc họ không còn mặn mà trong việc phát triển phương pháp học tập Kết quả là, một phương pháp học tập chưa hoàn thiện sẽ không mang lại kết quả tốt cho sinh viên.
Nhiều sinh viên hiện nay chưa tìm hiểu kỹ về yêu cầu chuẩn đầu ra của trường và nhu cầu từ nhà tuyển dụng, dẫn đến việc xây dựng phương pháp học tập không hiệu quả Thay vì thường xuyên truy cập vào thông tin từ trường và các nhà tuyển dụng, sinh viên lại dành thời gian cho mạng xã hội, khiến họ không cập nhật kịp thời những yêu cầu cần thiết Điều này đặc biệt quan trọng đối với sinh viên ngành Luật kinh tế, nơi mà các quyết định về chuẩn đầu ra có thể bị xem nhẹ, mặc dù chúng đóng vai trò quan trọng trong việc định hướng nghề nghiệp tương lai.
Mối quan hệ giữa phương pháp học tập và kỹ năng là rất chặt chẽ, bởi vì để thành thạo một kỹ năng nào đó, người học cần áp dụng những phương pháp học tập hiệu quả Việc lựa chọn phương pháp học tập phù hợp sẽ giúp cải thiện khả năng tiếp thu và rèn luyện kỹ năng một cách tốt nhất.
39 một kỹ năng nếu sinh viên không biết và không xây dựng phương pháp để rèn luyện nó
Thứ nhất: Do công tác phổ biến của nhà trường liên quan đến các vấn đề xây dựng phương pháp học tập còn hạn chế
Một trong những nguyên nhân hạn chế trong việc xây dựng phương pháp học tập là do công tác tập huấn từ phía nhà trường Dù trong những năm gần đây, nhà trường đã tổ chức các buổi tập huấn nhằm hoàn thiện kỹ năng cho sinh viên, nhưng phần lớn chỉ diễn ra vào đầu năm học, trong tuần công dân dành cho sinh viên năm nhất Thời điểm này, các tân sinh viên vẫn còn bỡ ngỡ và chưa định hình được phương pháp học tập cũng như cách giảng dạy ở bậc đại học.
Các buổi tập huấn và trao đổi thường chỉ diễn ra với số lượng ít người tham gia, dẫn đến việc thông tin không được truyền đạt đầy đủ cho các thành viên khác trong lớp Hình thức này không đạt hiệu quả cao, vì những người tham gia có thể không nêu ra tất cả các vấn đề mà các bạn gặp phải trong phương pháp học tập Thêm vào đó, thái độ tham gia của sinh viên đối với các buổi tập huấn còn thấp, phần lớn chỉ tham gia vì yêu cầu bắt buộc mà không có sự tương tác hay tìm hiểu sâu về những khó khăn của bản thân Kết quả là, những thắc mắc và khó khăn vẫn tiếp tục tồn tại, khiến cho định hướng học tập không rõ ràng và hiệu quả học tập không được cải thiện.
Trong các buổi tập huấn và hội thảo tại trường, thường chú trọng vào chủ đề học thuật và kiến thức chuyên môn Tuy nhiên, việc xây dựng phương pháp học tập để phát triển kỹ năng cho sinh viên, một yếu tố quan trọng để đáp ứng chuẩn đầu ra của nhà trường, lại không được quan tâm đúng mức Điều này khiến sinh viên chưa nhận thức đầy đủ và chưa thể xây dựng phương pháp học tập hiệu quả cho bản thân.
Thứ hai: Chương trình giáo dục của nhà trường chưa chú trọng đến việc định hướng sinh viên xây dựng phương pháp học tập
Hiện nay, chương trình giáo dục tại trường học chưa có chuyên đề hay môn học riêng biệt nào dành cho sinh viên để xây dựng phương pháp học tập hiệu quả Mặc dù có các buổi tập huấn về kỹ năng học tập, nhưng chúng vẫn chưa mang lại kết quả như mong muốn Trong khi đó, quyết định chuẩn đầu ra của nhà trường yêu cầu sinh viên phải đáp ứng nhiều kỹ năng, bao gồm cả kỹ năng chuyên môn và các kỹ năng bổ trợ khác.
Mục tiêu giảng dạy hiện nay không chỉ là truyền đạt kiến thức chuyên môn mà còn hướng dẫn sinh viên phát triển kỹ năng tự học và khuyến khích sự sáng tạo Tuy nhiên, không phải giảng viên nào cũng thực hiện được điều này; một số chỉ tập trung vào việc truyền đạt kiến thức mà bỏ qua vai trò quan trọng trong việc khuyến khích sinh viên tự nghiên cứu và thể hiện ý kiến cá nhân.
Trong quá trình học tập, sinh viên cần thể hiện quan điểm của mình về tự học và tự nghiên cứu Việc này không chỉ giúp họ phát triển tư duy độc lập mà còn khuyến khích tìm hiểu sâu về các vấn đề đúng đắn.
Nhiều sinh viên gặp phải những vấn đề chưa hợp lý trong quá trình học tập, nhưng một số giảng viên không công nhận ý kiến của họ, thậm chí còn bác bỏ hoàn toàn Hành động này đã khiến sinh viên cảm thấy chán nản, tự ti và mất niềm tin vào khả năng tự tìm hiểu, nghiên cứu, từ đó làm giảm ý chí tự học và tự nghiên cứu trong họ.
Thứ ba, nguồn tài liệu tham khảo về xây dựng phương pháp học tập của sinh viên còn hạn chế
Định hướng xây dựng phương pháp học tập
Nâng cao chất lượng đào tạo là nhu cầu thiết yếu của xã hội hiện đại, ảnh hưởng mạnh mẽ đến nguồn lực phát triển Trong đó, xây dựng phương pháp học tập là một yếu tố quan trọng tại các cơ sở giáo dục Hiện nay, phương pháp học tập đang giao thoa giữa truyền thống và chủ động, nhưng nhiều sinh viên vẫn chưa tìm được phương pháp phù hợp hoặc chưa áp dụng phương pháp khoa học và hiệu quả Do đó, việc định hướng xây dựng phương pháp học tập cho sinh viên trở thành một yêu cầu cấp thiết.
Để xây dựng phương pháp học tập hiệu quả tối ưu, cần chú ý đến 43 thiết yếu trong xây dựng phương pháp Các yêu cầu cơ bản cho việc định hướng này bao gồm việc xác định mục tiêu rõ ràng, lựa chọn tài liệu phù hợp và áp dụng các kỹ thuật học tập đa dạng.
Xác định chính xác chủ thể là bước đầu tiên quan trọng trong việc xây dựng phương pháp học tập hiệu quả Mục tiêu của việc này là nâng cao hiệu quả học tập cho sinh viên, do đó, sinh viên chính là chủ thể được nhấn mạnh trong mối quan hệ này.
Việc xây dựng phương pháp học tập là cần thiết và là một trong những đổi mới tư duy của sinh viên Trước đây, nhiều người cho rằng phương pháp học tập không quan trọng, chỉ cần học chăm vào kỳ thi Tuy nhiên, cần thay đổi quan điểm này để nhận thức rõ tác dụng to lớn của phương pháp học tập, giúp sinh viên rèn luyện tính tự giác và khả năng nghiên cứu trong từng môn học Khi hiểu rõ bản chất của phương pháp học tập, sinh viên mới có thể chủ động xây dựng phương pháp phù hợp với bản thân.
Để định hướng hiệu quả vấn đề này, nhận thức về tầm quan trọng của việc xây dựng phương pháp học tập là rất cần thiết, giúp lựa chọn phương pháp học phù hợp.
Hai là, sinh viên xây dựng phương pháp học tập phải dựa vào chuẩn đầu ra do nhà trường ban hành
Theo một khảo sát của nhóm nghiên cứu, số lượng sinh viên nhận thức về chuẩn đầu ra của ngành luật kinh tế tại trường Đại học Luật – Đại học Huế vẫn còn hạn chế.
Việc tiếp cận phương pháp học tập hiện nay còn chậm trễ, dẫn đến hiệu quả chưa cao trong việc đạt chuẩn đầu ra Nhiều sinh viên chưa hài lòng với phương pháp và kết quả học tập của mình Chuẩn đầu ra không chỉ là yêu cầu cần thiết trong đào tạo mà còn là kim chỉ nam giúp sinh viên điều chỉnh cách học Để xây dựng phương pháp học tập hiệu quả, sinh viên cần tự vận động và thay đổi phù hợp với từng môn học Điều quan trọng là phải hiểu rõ mục tiêu của bản thân để chọn lựa phương pháp học tập phù hợp.
Ba là, khi xây dựng pháp học tập phải đáp ứng được các yêu cầu sau:
Xây dựng phương pháp học tập phải đáp ứng được yêu cầu chuẩn đầu ra của nhà trường
Phương pháp học tập phải giúp cho người học tiếp thu, phát huy và vận dụng kiến thức vào thực tiễn một cách hiệu quả nhất
Xây dựng một phương pháp học tập hiệu quả giúp người học phát triển kỹ năng cần thiết, đáp ứng các yêu cầu cơ bản cho công việc tương lai.
Giải pháp về xây dựng phương pháp học tập hoàn thiện các kỹ năng đáp ứng chuẩn đầu ra cho sinh viên ngành luật kinh tế
3.2.1 Sinh viên phải xây dựng phương pháp học tập chủ động
Trước khi triển khai phương pháp học tập chủ động, việc nắm rõ các thông tin quan trọng như chuẩn đầu ra của trường, luật giáo dục và các nghị quyết là rất cần thiết Điều này giúp xác định đúng vấn đề và đáp ứng yêu cầu cơ bản cho quá trình đổi mới phương pháp học tập.
Sinh viên cần xây dựng phương pháp học tập chủ động nhưng hiện nay việc tiếp cận thông tin về luật giáo dục và chuẩn đầu ra còn hạn chế Những quy định này được coi là tiêu chuẩn quan trọng để hỗ trợ quá trình học tập Một số sinh viên cho rằng việc tìm hiểu các quy định là không cần thiết, nhưng điều này có thể dẫn đến sai lệch trong phương pháp học tập Để thành công, sinh viên nên chủ động tìm kiếm thông tin từ các nguồn như thư viện pháp luật, trang thông tin của trường, và qua các buổi sinh hoạt lớp học hoặc từ bạn bè.
Để xây dựng phương pháp học tập chủ động, sinh viên cần chủ động tìm hiểu thông tin để nắm bắt yêu cầu của nhà trường và định hướng đúng đắn trong việc phát triển phương pháp học tập của mình.
Theo nghị quyết số 14/2005, việc đổi mới phương pháp học tập chủ động là nhiệm vụ quan trọng nhằm nâng cao chất lượng giáo dục đại học Việt Nam trong giai đoạn 2006 – 2020.
Triển khai đổi mới phương pháp đào tạo cần tập trung vào ba tiêu chí chính: trang bị kỹ năng học tập, khuyến khích tính chủ động của người học và ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy và học Đồng thời, khai thác các nguồn tư liệu giáo dục mở và tài liệu trực tuyến, cũng như lựa chọn và sử dụng các chương trình, giáo trình tiên tiến từ các quốc gia khác.
Hiện nay, thực trạng phương pháp học tập chưa hiệu quả đang trở thành vấn đề đáng lo ngại, do đó, người học cần chủ động thay đổi phương pháp học tập để đạt hiệu quả tối ưu Theo nghị quyết về đổi mới giáo dục, việc phát huy tính chủ động của người học là rất quan trọng Phương pháp học tập chủ động, mặc dù chưa có định nghĩa cụ thể, có thể hiểu đơn giản là phương pháp giúp sinh viên nâng cao khả năng tự tìm kiếm kiến thức dưới sự định hướng của giảng viên Phương pháp này đã thay đổi vai trò trong lớp học, chuyển từ giảng viên là trung tâm sang người học là trung tâm, tạo điều kiện cho sự phát triển toàn diện hơn trong quá trình học tập.
Muốn thực hiện có hiệu quả phương pháp này vào thực tiễn giảng dạy, học tập thì cần thiết phải thay đổi những nét cơ bản sau đây:
Thứ nhất, thay đổi phương pháp giảng dạy và học tập
Việc chuyển đổi từ phương pháp giảng dạy truyền thống sang các phương pháp học tập tích cực gặp nhiều khó khăn, do học sinh thường quen với cách học bị động Trong mô hình này, giảng viên đóng vai trò trung tâm, trong khi người học chủ yếu chỉ ngồi nghe giảng mà ít có cơ hội tương tác Hệ quả là người học thường không đạt được mức độ hiểu biết sâu sắc về kiến thức.
Sinh viên thường gặp khó khăn trong việc tự giải quyết vấn đề học tập, dẫn đến thói quen ỷ lại vào giảng viên Để cải thiện tình hình này, người học cần dần thay đổi phương pháp học tập không hiệu quả, tìm kiếm giải pháp phù hợp cho cả bản thân và giảng viên.
Sinh viên cần tự học trước khi lên lớp, nghĩa là họ phải chuẩn bị bài, nghiên cứu và tìm kiếm kiến thức để giải quyết các vấn đề cơ bản Những vấn đề còn vướng mắc nên được tìm hiểu sâu hơn để có thể đặt câu hỏi cho giảng viên, từ đó cùng nhau giải quyết vấn đề Việc tự học này đóng vai trò quan trọng trong việc hướng tới phương pháp học tập chủ động.
Khi sinh viên nắm vững kiến thức về một vấn đề, họ sẽ tiếp cận thông tin nhanh chóng hơn, từ đó thúc đẩy khả năng tư duy sáng tạo dựa trên nền tảng kiến thức đã tích lũy.
+ Việc tự học ở nhà góp phần đẩy mạnh trách nhiệm của sinh viên trong quá trình nghiên cứu
Tự học tại nhà giúp sinh viên nâng cao sự tự tin với kiến thức hiện có, từ đó chủ động hơn trong việc giải quyết vấn đề mà không cần phụ thuộc vào sự chỉ dẫn của giảng viên.
Sự chủ động trong nghiên cứu của sinh viên không chỉ làm phong phú thêm kiến thức mà còn mở rộng phạm vi tiếp cận thông tin Khác với phương pháp học tập thụ động, chỉ giới hạn trong sách giáo khoa và giảng viên, phương pháp học tập chủ động cho phép sinh viên tìm kiếm tài liệu từ các bài báo khoa học và nghiên cứu của những chuyên gia hàng đầu trong lĩnh vực pháp luật Điều này giúp sinh viên tiếp cận những tài liệu khoa học liên quan đến các vấn đề mà họ đang quan tâm, từ đó nâng cao chất lượng học tập và nghiên cứu.
- Đối với giảng viên (người dạy):
Việc sinh viên tìm hiểu vấn đề trước khi lên lớp giúp giảng viên truyền đạt kiến thức hiệu quả hơn, tạo điều kiện cho cả hai bên đặt câu hỏi, giải quyết vấn đề và tương tác Sự tương tác này thu hẹp khoảng cách giữa người dạy và người học, cũng như giữa người học và kiến thức.
Trước đây, giảng viên thường chỉ tập trung vào việc truyền đạt tri thức thông qua phương pháp đọc - chép, dẫn đến việc sinh viên dễ dàng quên kiến thức sau khi thi Tuy nhiên, với sự chuyển đổi sang phương pháp học tập chủ động, giảng viên không còn là trung tâm mà trở thành người hướng dẫn, cùng sinh viên giải quyết các vấn đề còn vướng mắc Giảng viên định hướng phát triển các năng lực như sáng tạo và hợp tác, đồng thời dạy phương pháp nghiên cứu khoa học và cách học hiệu quả Mục tiêu là giúp sinh viên học hỏi để đáp ứng yêu cầu của cuộc sống hiện tại và tương lai, từ đó kiến thức trở nên cần thiết và hữu ích cho sự phát triển cá nhân và xã hội.
Trong phương pháp học tập chủ động, giảng viên đóng vai trò quan trọng như người điều chỉnh sự tương tác giữa sinh viên với nhau, cũng như giữa sinh viên và giảng viên.