Bài làm LỜI MỞ ĐẦU Trong lịch sử cận đại và hiện đại, sự phát triển của đân tộc Việt Nam được trải nghiệm qua các cuộc đấu tranh dành độc lập dân tộc để xây dựng lại một chế độ phong kiế
Trang 1Đề bài: Phân tích luận điểm của Hồ Chí Minh: " Xây dựng chủ nghĩa xã hội
ở Việt Nam là một cuộc cách mạng lâu dài, khó khăn gian khổ nhất" Liên hệ thực tiễn xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam hiện nay
Bài làm
LỜI MỞ ĐẦU
Trong lịch sử cận đại và hiện đại, sự phát triển của đân tộc Việt Nam được trải nghiệm qua các cuộc đấu tranh dành độc lập dân tộc để xây dựng lại một chế
độ phong kiến, hoặc để xây dựng lại một chế đọ cộng hòa đại nghị tư sản đã bị bế tắc Trước tình hình đó Hồ Chí Minh đã tiếp thu, vân dụng sáng tạo lý luận Mác – Lênin về sự phát triển tất yếu của loài người theo các hình thái kinh tế - xã hội Hồ Chí Minh đã đưa ra quan điểm: Tiến lên chủ nghĩa xã hội là bước phát triển tất yếu
ở Việt Nam sau khi nước nhà dành được độc lập theo con đường cách mạng vô sản Điều này chính là sự lựa chọn đúng đắn nhất của Người và thực tế đã chứng minh con đường phát triển đó của dân tộc Việt Nam là tất yếu, duy nhất đúng, hợp với điều kiện hiên tại của Việt Nam và hợp với xu thế của thời đại
Ở Hồ Chí Minh, mục tiêu chung của chủ nghĩa xã hội và mục tiêu phấn đấu của Người là một, đó là độc lập, tự do cho dân tộc, hạnh phúc cho nhân dân; đó là làm sao cho nước ta hoàn toàn độc lập, dân ta dược hoàn toàn tự do, đồng bào ta ai cũng có cơm ăn, áo mặc, ai cũng được học hành Người ý thức được rõ việc xây dựng chủ nghĩa xã hội là rất quan trọng, nhưng vấn đề quan trọng hơn là tìm ra con đường để thực hiên mục tiêu này Theo Người, do những đặc điểm và tính chất quy định, xây dựng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam là một cuộc cách mạng lâu dài, khó khăn, gian khổ nhất
Trang 2NỘI DUNG
A Xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam là một cuộc cách mạng lâu dài, khó khăn gian khổ nhất
I Tổng quan về chủ nghĩa xã hội.
1 Khái niệm
Chủ nghĩa xã hội bao gồm các tư tưởng chính trị ủng hộ một hệ thống kinh
tế-xã hội mà trong đó các sở hữu và các tài sản là thuộc quyền điều khiển của toàn thể cộng đồng nhằm mục đích tiến đến sự công bằng trong xã hội và trong kinh tế cũng như tiến đến một sự hợp tác tốt hơn
Quan niệm về chủ nghĩa xã hội theo quan điểm Marx: (góc độ lý luận):
Chủ nghĩa xã hội là tổng hợp các tư tưởng phản ánh các cuộc đấu tranh chống áp bức bóc lột giữa giai cấp bị áp bức, bóc lột và giai cấp bóc lột đang là giai cấp thống trị Là tư tưởng phản ảnh những ước mơ, nguyện vọng, mong muốn, nhu cầu của con người mà trước hết là những người lao động nghèo khổ về một xã hội tương lai tốt đẹp không có áp bức bóc lột, và là tổng hợp những (phương pháp, cách thức, con đường) giải pháp khả thi để đi đến xã hội mong muốn đó
2 Đặc trưng của chủ nghĩa xã hội
Chủ nghĩa xã hội bao gồm sáu đặc trưng cơ bản
Một là: cơ sơ vật chất – kỹ thuật của chủ nghĩa xã hội là nền sản xuất công
nghiệp hiện đại Nền sản xuất công nghiệp hiện đại có tác dụng nâng cao năng suất lao động, tạo ra ngày càng nhiều của cải vật chất cho xã hội, đáp ứng những nhu cầu vật chất và văn hóa của nhân dân, không ngừng nâng cao phúc lợi xã hội cho toàn dân
Trang 3Hai là: chủ nghĩa xã hội đã xóa bỏ chế độ tư hữu tư bản chủ nghĩa, thiết lập chế độ công hữu về tư liệu sản xuất chủ yếu Chủ nghĩa xã hội được hình thành dựa trên cơ sở từng bước thiêt lập chế độ sở hữu xã hội chủ nghĩa về tư liệu sản xuất, bao gồm sở hữu toàn dân và sở hữu tập thể Chủ nghĩa xã hội thích ứng với tính chất và trình độ phát triển của lực lượng sản xuất mở đường cho lực lượng sản xuất phát triển, xóa bỏ dần những mẫu thuẫn đối kháng trong xã hội, gắn kết những thành viên trong xã hội lại với nhau
Ba là: Chủ nghĩa xã hội tạo ra cách tổ chức lao động và kỷ luật lao động mới Quá trình xây dựng chủ nghĩa xã hội và bảo vệ tổ quốc xã hội chủ nghĩa là một quá trình hoạt động tự giác của đại đa số nhân dân lao động Vì vậy cần phải
tổ chức lao động và kỷ luật mới phù hợp với địa vị làm chủ của người lao động, đồng thời khắc phục những tàn dư của tình trạng lao động bị tha hóa trong xã hội cũ
Bốn là: Chủ nghĩa xã hội thực hiện nguyên tắc phân phối theo lao động -nguyên tắc phân phối cơ bản nhất Trong chế độ chủ nghĩa xã hội mọi người đều
có quyền bình đẳng trong lao động, sáng tạo và hưởng thụ Mọi người có sức lao động đều có việc làm và được hưởng thù lao theo nguyên tắc” làm theo lăng lực hưởng theo lao động”
Năm là: Chủ nghĩa xã hội có nhà nước xã hội chủ nghĩa là nhà nước kiểu mới, nhà nước mang bản chất giai cấp công nhân, tính nhân dân rộng rãi và tính dân tộc sâu sắc; thực hiện quyền lực và lợi ích của nhân dân
Sáu là: Chủ nghĩa xã hội đã giải phóng con người thoát khỏi áp bức bóc lột,
thực hiện công băng bình đẳng tiến bộ xã hội, tao những điều kiện cơ bản để con người phát triển toàn diện Với mục tiêu là giải phóng con người khỏi mọi ách áp
Trang 4hình thành và phát triển lối sống xã hội chủ nghĩa, làm cho mọi người phát huy tính tích cực của mình trong công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội Xóa bỏ sự đối kháng giai cấp, xóa bỏ tình trạng người bóc lột người, tình trạng nô dịch và áp bức dân tộc, thực hiện được sự công bằng và bình đẳng xã hội
Những đặc trưng trên phản ánh bản chất của chủ nghĩa xã hội, nói lên tính
ưu việt của chủ nghĩa xã hội và do đó CNXH là một xã hội tốt đẹp lý tưởng ước
mơ của toàn thể nhân loại
II Tư tưởng của Hồ Chí Minh về chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam.
1 Tính tất yếu của chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam.
Ngay khi trở thành người cộng sản năm 1920, Hồ Chí Minh thấy rõ tính tất yếu của sự phát triển đi lên chủ nghĩa xã hội Người đã sớm nhận ra sự thích ứng
dễ dàng của chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam, do Việt Nam là một nước phương Đông,
có lịch sử ra đời sớm với nền sản xuất công điều và những con người đoàn kết, thong minh, ham học hỏi
2 Quan niệm của Hồ Chí Minh về đặc trưng bản chất của chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam
2.1 Cách tiếp cận của Hồ Chí Minh về chủ nghĩa xã hội.
Từ lập trường của một người yêu nước đi tìm con đường giải phóng dân tộc
để xây dựng một xã hội mới tốt đẹp Hồ Chí Minh đã tiếp cận chủ nghĩa xã hội trên nhiều phương diện khác nhau
Từ phương diện kinh tế, Hồ Chí Minh tiếp thu lý luận từ học thuyết ‘ hình
thái kinh tế - xã hội’ Trong đó, Người khẳng định vai trò quan trọng của sản xuất đối với sự phát triển của xã hội, quan tâm đến các hình thái kinh tế như; lực lượng
Trang 5sản xuất, quan hệ sản xuất, cơ sở hạ tầng, kiến trúc thượng tầng Vận dụng các quy luật kinh tế - xã hội là; quy luật quan hệ sản xuất phù hợp với tính chất,trình độ lực lượng sản xuất và quy luật cơ sở hạ tầng quyết định kiến trúc thượng tầng để phát triển kinh tế
Từ phương diện là một người yêu nước, Hồ Chí Minh tiếp thu lý luận về
chủ nghĩa xã hội khoa học của lý luận Mác – Lênin trước hết là từ yêu cầu tất yếu của công cuộc giải phóng dân tộc Việt Nam Trong lý luận Mác – Lê nin, người tìm thấy sự thống nhất biện chứng giữa giả phóng dân tộc, giải phóng xã hôi ( trong đó có giả phóng giai cấp) và giải phóng con người
Từ phương diện đạo đức, Hồ Chí Minh hướng tới giá trị nhân đạo, nhân văn
Mácxít, giải quyết mối quan hệ giữa cá nhân và xã hội theo quan điểm của C Mác
và Ăngghen:” Sự phát triển tự do của mỗi người là điều kiện cho sự phát triển tự
do của tất cả mọi người”(1).
Bao trùm lên tất cả là Hồ Chí Minh tiếp cận chủ nghĩa xã hội từ văn hóa.
Quá trình xây dựng xã hội xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam cũng là quá trình xây dựng một nền văn hóa mà trong đó kết tinh, kế thừa phát triển những giá trị truyền thống văn hóa tốt đẹp hang ngàn năm của dân tộc Việt Nam, tiếp thu tinh hoa văn hóa thế giới, kết hợp truyền thống với hiện đại, dân tộc và quốc tế
2.2 Đặc trưng bản chất tổng quát của chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam.
2.2.1 Đặc trưng
1: Tuyên ngôn của đảng cộng sản tuyên bố tháng 2 – 1848
Trang 6Theo Hồ Chí Minh đặc trưng của chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam được thể hiên qua các lĩnh vực trính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội
Về chính trị, Hồ Chí Minh nhấn mạnh chủ nghĩa xã hội ở nước ta là chế độ
dân chủ do nhân dân lao động làm chủ, nhà nước của dân, do dân,vì dân và mọi quyền lực trong xã hội đều thuộc về nhân dân
Về kinh tế, Người nhấn mạnh xã hội chủ nghĩa là “làm cho dân giàu nước
mạnh”(1) Kinh tế phát triển cao, gắn liền với sự phát triển của khoa học – kỹ thuật
Lực lượng sản xuất phải tiên tiến, hiện đại Sản xuất có kế hoạch, không ngừng đáp ứng và nâng cao cuộc sống cho nhân dân
Về văn hóa, chủ nghĩa xã hội Ở Việt nam trú trọng xây dựng nền văn hóa
tiên tiến, trong đó lấy văn hóa dân tộc làm gốc và tiếp thu văn hóa nhân loại.Xây dựng cho con người đời sống vui tươi, lành mạnh, con người có thể tự do tư tưởng
và đồng thời xóa bỏ các phong tục lạc hậu
Về xã hội, Chủ nghĩa xã hội là một xã hội công bằng, hợp lý, xóa bỏ giai
cấp áp bức bóc lột Đồng thời xóa bỏ sự cách biệt giữa nông thôn và thành thị, lao động trí thức và lao động chân tay, tạo điều kiện cho miền núi phát triển kịp với đồng bằng
2.2.2 Bản chất
Bản chất của chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam là một xã hội mới tốt đẹp, phát triển cao hơn nhiều lần các xã hội trước đây Là xã hội giải phóng triệt để con người và tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của con người
1: Hồ Chí Minh: Toàn tập, t.8, tr.226
Trang 73 Quan điểm của Hồ Chí Minh về mục tiêu, động lực của chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam
3.1.1 Mục tiêu
Ý thức được rõ ràng giá trị của chủ nghĩa xã hội về mặt lý luận là quan trọng, nhưng vấn đề quan trọng hơn là tìm ra con đường để thực hiện những giá trị này Hồ Chí Minh dã đề ra các mục tiêu cao nhất, mục tiêu chung và mục tiêu cụ thể để xây dựng chủ nghĩa xã hội trong mỗi giai đoạn của nước ta hiên nay
Mục tiêu cao nhất của chủ nghĩa xã hội là nâng cao đời sống của nhân dân.
Đây là tiêu chí để khẳng định và kiểm nghiệm tính chất xã hội chủ nghĩa của các lý luận chủ nghĩa xã hội
Mục tiêu chung, đó là độc lập cho dân tộc, tự do hạnh phúc cho nhân dân.
Chủ nghĩa xã hội là không ngừng nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho nhân dân, trước hết là nhân dân lao động” Hoặc “không ngừng nâng cao mức sống của nhân dân Mục tiêu của chủ nghĩa xã hội theo quan niệm của Hồ Chí Minh đã khẳng định tính ưu việt của chủ nghĩa xã hội so với các chế độ đã tồn tại trong lịch
sử là chỉ ra nhiệm vụ giải phóng con người một cách toàn diện.Quá trình xây dựng chủ nghĩa xã hội là lâu dài, Hồ Chí Minh cho rằng:“chúng ta phải xây dựng một xã hộihoàn toàn mới xưa nay chưa từng có trong lịch sử dân tộc ta….”(1)
1:http://www.dlu.edu.vn/subject_detail.aspx?orgId=79&subjectId=ML203&p=1
Trang 8Mục tiêu cụ thể
Mục tiêu chính trị: là chế độ chính trị phải do nhân dân lao động làm chủ,
nhà nước là của dân, do dân và vì dân Nhà nước có hai chức năng: dân chủ với nhân dân và chuyên chính với kẻ thù của nhân dân
Mục tiêu kinh tế: Nền kinh tế xã hội chủ nghĩa với công-nông nghiệp hiện
đại, khoa học - kỹ thuật tiên tiến, bóc lột bị xoá bỏ dần, cải thiện đời sống Cách bóc lột theo chủ nghĩa tư bản được bỏ dần, đời sống vật chất của nhân dân được bỏ dần
Mục tiêu văn hoá - xã hội: Xây dựng một nền văn hóa mang đậm bản sắc
dân tộc Xây dựng xã hội công bằng, dân chủ, tiến bộ , văn minh Phải làm cho văn hóa gắn liền với lao động sản xuất
Mục tiêu con người: Xây dựng con người xã hội chủ nghĩa.
3.2 Động lực
Động lực bên trong: Các động lực bên trong như con người, kinh tế, văn
hóa , khoa học, giáo dục Các yếu tố này kết hợp với nhau thúc đẩy sự phát triển
của xã hội Trong đó con người là động lực quan trọng nhất.
Động lực bên ngoài như kết hợp với sức mạnh thời đại, tăng cường đoàn
kết quốc tế, sử dụng những thành quả khoa học kỹ thuật thế giới
III Xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam
Dựa vào hình thái quá độ gián tiếp cụ thể - quá độ từ một xã hội thuộc địa phong kiến, nông nghiệp lạc hậu sau khi dành được độc lập dân tộc đi lên chủ nghĩa xã hội Hồ Chí Minh đã khẳng định con đường cách mạng Việt Nam là tiến hành giải phóng dân tộc, hoàn thành lại cách mạng dân chủ nhân dân, tiến dần lên chủ nghĩa xã hội
Trang 9Theo Hồ Chí Minh, thực chất của thời kì quá độ lên chủ nghĩa xã hooijowr nước ta là quá trình cải biến nền sản xuất lạc hậu thành nền sản xuất tiên tiến, hiện đại Thực chất quá trình cải tạo và phát triển nền kinh tế quốc dân cũng là cuộc đấu tranh gay go phức tạp
Chủ tịch Hồ Chí Minh cho rằng, chủ nghĩa xã hội không phải là những gì cao siêu, huyền bí Quan điểm của Chủ tịch Hồ Chí Minh về chủ nghĩa xã hội hết sức cụ thể, giản dị, dễ hiểu: ''Chủ nghĩa xã hội là làm sao cho dân giầu, nước mạnh”(1), “mục đích của chủ nghĩa xã hội là không ngừng nâng cao mức sống của nhân dân”(2), “chủ nghĩa xã hội là mọi người cùng ra sức lao động sản xuất để được
ăn no, mặc ấm và có nhà ở sạch sẽ”(3)
Tuy nhiên, Chủ tịch Hồ Chí Minh cũng chỉ ra rằng, con đường đi lên chủ nghĩa xã hội không hoàn toàn bằng phẳng, mà có vô vàn khó khăn, phức tạp cần
phải vượt qua Người nhận định: “Xây dựng chủ nghĩa xã hội là một cuộc đấu tranh cách mạng phức tạp, gian khổ và lâu dài”: Vì:
Đây là một quá trình cách mạng sâu sắc, triệt để, đấu tranh phức tạp giữa cái cũ và cái mới nhằm tạo ra sự biến đổi về chất trên tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội, nhất thiết phải trải qua một thời kỳ quá độ lâu dài với nhiều bước phát triển, nhiều hình thức tổ chức kinh tế, xã hội đan xen
1 Sđd, t.8, tr.226
2 Sđd, t.10, tr 159
3 Sđd, t.10, tr 258
Trang 10Xuất phát điểm lên chủ nghĩa xã hội của nước ta còn quá thấp, từ một nền nông nghiệp lạc hậu, sản xuất nhỏ là chính với lực lượng sản xuất thấp kém, quan
hệ sản xuất manh mún, đại đa số là nông dân mang nặng tư tưởng nho giáo, phong kiến, tiểu nông Nên việc cải biến nền sản xuất lạc hậu thành nền sản xuất tiên tiến, hiện đại sẽ mất nhiều thời gian và gặp phải rất nhiều khó khăn
Xây dựng chủ nghĩa xã hội là một công việc mới mẻ, chúng ta chưa có kinh nghiệm nên phải vừa làm vừa học, vừa làm vừa rút kinh nghiệm nên không tránh khỏi những va vấp, thiếu sót làm chậm lại quá trình xây dựng chủ nghĩa xã hội
Nước ta là nước mới kết thúc chiến tranh, chính trị còn chưa ổn định nên khó tránh khỏi việc các thế lực thù địch trong và ngoài nước chống phá
B Liên hệ thực tiễn xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Việt nam hiện nay
Trên cơ sở vận dụng và phát triển chủ nghĩa Mác-Lênin, từ thực tiễn thành công và thất bại của chủ nghĩa xã hội trên thế giới và nhất là từ thực tiễn những năm đầu tiến hành đổi mới, tiếp thu chọn lọc tinh hoa nhân loại, toàn Đảng, toàn dân ta đã nêu cao tinh thần cách mạng tiến công, ý chí tự lực tự cường, phát huy mọi tiềm năng và trí tuệ, tận dụng thời cơ, vượt qua thách thức, quán triệt và thực hiện các phương hướng cơ bản sau:
Một là, đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, gắn với phát
triển kinh tế tri thức, bảo vệ tài nguyên, môi trường
Hai là, phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa Qua
các nhiệm kỳ đại hội, Đảng ta đã chuyển từ “phát triển kinh tế thị trường có sự quản lý của Nhà nước”, sang “phát triển kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa” Đại hội XI khẳng định: “Phát triển nền kinh tế thị trường định hướng
Trang 11xã hội chủ nghĩa là mô hình kinh tế tổng quát của nước ta trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội”
Ba là, xây dựng nền văn hoá tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc; xây dựng
con người, nâng cao đời sống nhân dân, thực hiện tiến bộ và công bằng xã hội
Qua các nhiệm kỳ đại hội, Đảng ta nhận thức ngày càng đầy đủ hơn, sâu sắc hơn về nhân tố con người; phát triển con người giữ vị trí trung tâm của chiến lược phát triển kinh tế - xã hội, vừa là mục tiêu, vừa là động lực của sự phát triển Đảng
ta cũng nhận thức rõ hơn về thực hiện tiến bộ và công bằng xã hội, khẳng định: Kết hợp các mục tiêu kinh tế với các mục tiêu xã hội trong phạm vi cả nước, ở từng lĩnh vực, ở từng địa phương; thực hiện tiến bộ và công bằng xã hội ngay trong từng bước và từng chính sách phát triển
Bốn là, bảo đảm vững chắc quốc phòng và an ninh quốc gia, trật tự, an toàn
xã hội
Năm là, thực hiện đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, hoà bình, hữu nghị,
hợp tác và phát triển; chủ động và tích cực hội nhập quốc tế
Phát triển phương hướng “chủ động và tích cực hội nhập quốc tế” là đúng với thực trạng hội nhập của nước ta hiện nay và là phương hướng cơ bản, lâu dài trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội
Sáu là, xây dựng nền dân chủ xã hội chủ nghĩa, thực hiện đại đoàn kết toàn
dân tộc, tăng cường và mở rộng mặt trận dân tộc thống nhất