Hai ông đã phân tích rõ mâu thuẫn giữa tính chất xã hội hoá ngày càng cao của lực lượng sản xuất với quan hệ sản xuất dựa trên chế độ chiếm hữu tư nhân tư bản chủ nghĩa về tư liệu sản xu
Trang 1Bài Tập Lớn Môn: tư tưởng Hồ Chí Minh
Lớp :Tư tưởng Hồ Chí Minh(114)_2
Sinh viên thực hiện : Đỗ Văn Tú
Mã sinh viên : 11134306
Đề bài : Phân tích luận điểm của Hồ Chí Minh "thắng đế quốc, phong kiến tương đối
dễ, thắng bần cùng lạc hậu khó hơn nhiều"
Giáo viên hướng dẫn : Nguyễn thị Bích Thủy
Trang 2Bài Làm 1.Cơ sở lý luận
1.1 chủ nghĩa Mác
Trong tác phẩm “ phê phán cương lĩnh Gô-ta”, Mác viết: “Giữa xã hội tư bản chủ nghĩa và Cộng sản chủ nghĩa là một thời kỳ cải biến cách mạng từ xã hội nọ sang xã hội kia Thích ứng với thời kỳ ấy là một thời kỳ quá độ chính trị, và nhà nước thời kỳ ấy không thể là
cái gì khác hơn là nền chuyên chính cách mạng của giai cấp vô sản” Đó là mác nói đến con
đường quá độ lên Chủ nghĩa xã hội ở các nước tư bản phát triển cao, cơ sở vật chất và kỹ
thuật cho Chủ nghĩa xã hội đã được Chủ nghĩa tư bản chuẩn bị tương đối đầy đủ
1.1.1 Chủ nghĩa xã hội thay thế cho chủ nghĩa tư bản là một tất yếu
Xuất phát từ thế giới quan duy vật về lịch sử, C Mác và Ph Ăngghen đã cho rằng, mọi
sự biến đổi của các chế độ xã hội trong lịch sử đều là quá trình phát triển lịch sử tự nhiên Đó là
do sự chi phối của quy luật quan hệ sản xuất phải phù hợp với tính chất và trình độ phát triển của lực lượng sản xuất
Với quan điểm trên, C.Mác và Ph.Ăngghen đã phân tích một cách hết sức khoa học và biện chứng phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa, phân tích và rút ra các quy luật phát triển của chủ nghĩa tư bản Một mặt, hai ông đã chỉ rõ sự tiến bộ lịch sử của chủ nghĩa tư bản, vai trò cực kỳ to lớn của chủ nghĩa tư bản trong việc phát triển sức sản xuất và xã hội hoá lao động; mặt khác, cũng đã chỉ ra những giới hạn về mặt lịch sử của chủ nghĩa tư bản Hai ông đã phân tích rõ mâu thuẫn giữa tính chất xã hội hoá ngày càng cao của lực lượng sản xuất với quan hệ sản xuất dựa trên chế độ chiếm hữu tư nhân tư bản chủ nghĩa về tư liệu sản xuất và cho rằng, quá trình phát sinh, phát triển của phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa (kể cả việc biến thành các công ty độc quyền lẫn việc biến thành sở hữu của nhà nước) đều không xoá bỏ tính chất tư hữu tư nhân; nó không chỉ tạo ra những tiền đề xã hội mà quan trọng là đã tạo ra những tiền đề vật chất, kinh tế cho sự phủ định chủ nghĩa tư bản và khẳng định sự ra đời của chủ nghĩa cộng sản
Từ đó C.Mác và Ph.Ăngghen đã rút ra kết luận, phương thức sản xuất cộng sản chủ nghĩa sẽ thay thế phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa, đây là tất yếu khách quan, phù hợp với yêu cầu của quy luật quan hệ sản xuất phải phù hợp với tính chất và trình độ phát triển của lực lượng sản xuất Sự thay thế đó phù hợp với quy luật tiến hoá của lịch sử xã hội loài người
1.1.2 Chủ nghĩa tư bản
Như vậy, về cơ bản, lý luận của hai ông đều cho rằng các nước tư bản phát triển có thể đồng loạt tiến lên xã hội chủ nghĩa Đồng thời ở thời kỳ của Mác và Ăngghen, hệ thống thuộc địa của chủ nghĩa tư bản đã được mở rộng, nhưng cuộc đấu tranh giành độc lập dân tộc chưa phát triển mạnh, bởi vậy, theo các ông, vận mệnh loài người, tương lai của cách mạng giải phóng dân tộc vẫn phần lớn phụ thuộc vào thắng lợi của cách mạng vô sản ở các nước tư bản chủ nghĩa phát triển Tức là phải giải phóng giai cấp bằng cách mạng vô sản trước rồi sau
đó mới tiến hành giải phóng dân tộc các nước thuộc địa
Trang 31.2 Chủ nghĩa Lênin
Vào năm 1917, ở Nga, các cuộc biểu tình đòi hòa bình dân chủ của công nhân ngày một dâng cao Dưới sự lãnh đạo của Đảng Bolshevik, nhân dân Nga đang chuẩn bị cho cuộc khởi nghĩa vũ trang giành chính quyền về tay Xô-viết
1.2.1 Giải phóng dân tộc
Ngay trong đêm 7 tháng 11 năm 1917 (25 tháng 10 theo lịch Nga), Đại hộ Xô-viết toàn Nga lần thứ hai tuyên bố khai mạc tại điện Smonly và tuyên bố thành lâph chính quyền Xô-viết do Lênin đứng đầu Tháng 12 năm 1917, Hội đồng kinh tế quốc dân tối cao được thành lập nhằm xây dựng nền kinh tế xã hội chủ nghĩa Như vậy, lần đầu tiên trong lịch sử, Nhà nước Xô-viết do Lênin đứng đầu ra đời trong “Mười ngày rung chuyển thế giới”
1.2.2 Chủ nghĩa xã hội hiện thực
Với sự ra đời của chủ nghĩa Mác, chủ nghĩa xã hội đã từ những thuyết không tưởng trở thành một lý luận khoa học Quá trình thâm nhập lý luận khoa học đó vào đời sống thực tiễn phong trào đấu tranh của giai cấp công nhân và nhân dân lao động đã dẫn đến sự ra đời và phát triển của chủ nghĩa xã hội hiện thực
Thắng lợi của cách mạng Tháng Mười Nga là thắng lợi của cách mạng xã hội chủ nghĩa đầu tiên trên thế giới, đã đưa chủ nghĩa xã hội từ lý luận trở thành hiện thực, nó đã đặt ra và giải quyết những vấn đề lý luận cơ bản nhất của chủ nghĩa Mác về cách mạng vô sản, chuyên chính vô sản, về việc xây dựng lực lượng đồng minh của giai cấp vô sản Cách mạng Tháng Mười còn chứng minh những dự báo, sự phát triển lý luận chủ nghĩa Mác của VI.Lênin là đúng đắn, có giá trị mở đường cho phong trào cách mạng của giai cấp công nhân và nhân dân lao động trên toàn thế giới
Như nhận định của Hồ Chí Minh "giống như mặt trời chói lọi, cách mạng Tháng Mười Nga chiếu sáng khắp năm châu, thức tỉnh hàng triệu người bị áp bức bóc lột trên trái đất" Với thắng lợi Cách mạng Tháng Mười, nhân loại bước vào thời đại mới- thời đại quá độ từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa xã hội trên phạm vi toàn thế giới
2 Kinh nghiệm các nước
Nêu cao tinh thần độc lập, tự chủ, thực hiện nguyên tắc về quyền tự quyết, HồChí Minh đã
áp dụng thực tiễn kinh nghiệm của các nước trong khu vực và trên thế giới để tiến hành đưa Viêt Nam tiến lên con đường CNXH Một trong những nước được đó là Trung Quốc
2.1 Trung Quốc
Cách mạng dân tộc dân chủ Trung Quốc hoàn thành thắng lợi năm 1949 là một trong những sự kiện lịch sử có ý nghĩa trọng đại trên thế giới Cuộc cách mạng đã kết thúc hơn 100 năm nô dịch và thống trị của đế quốc, phong kiến tư sản mại bản
2.1.1 Xuất phát điểm Trung Quốc
Cách mạng 1949 ở Trung Quốc mở đầu thời kì lịch sử mới - thời kì xây dựng chủ nghĩa
xã hội ở Trung Quốc Với diện tích bằng 1/4 châu Á và dân số gần 1/4 dân số thế giới, thắng lợi của cách mạng Trung Quốc đã góp phần quan trọng tăng cường ảnh hưởng và lực lượng
Trang 4của chủ nghĩa xã hội trên phạm vi toàn thế giới và có ảnh hưởng to lớn đến sự phát triển của phong trào giải phóng dân tộc trên thế giới
Sau khi đánh bại chính quyền Tưởng và Quốc Dân đảng, tiếp thu quyền lực ở Hoa lục,
ông đã tuyên bố đường lối “nhất biên đảo” nghĩa là ngả hẳn về một bên, cụ thể là đi theo
con đường của Liên Xô và các nước XHCN khác Đây là quyết định quan trọng ảnh hưởng đến chính sách đối nội, đối ngoại của Trung quốc bấy giờ và sau này Mao chọn con đường này cũng là điều dễ hiểu vì trong cuộc tranh hùng với Tưởng, Mao đã nhận được sự hậu thuẫn to lớn về nhân lực và vật lực từ phía Moscow
Sau khi lên nắm quyền ở Hoa lục, việc làm đầu tiên của chính phủ Mao Trạch Đông chính là giải quyết vấn đề ruộng đất cho nông dân Ngày 10/06/1950 ban hành về đạo luật cải cách ruộng đất, xóa bỏ quyền sở hữu ruộng đất của địa chủ, kéo dài hơn 2 năm, công cuộc cải cách này nhận được sự đồng tình ủng hộ của từ phía đông nông dân và làm cho vai trò lãnh đạo của ĐCS ở nông thôn mạnh lên
Trong quá trình thực hiện cuộc cải cách, Mao đã thể hiện quan điểm của mình với
tầng lớp địa chủ “ giết không phải một hoặc hai mà nhiều địa chủ hơn nữa”.
Công thương nghiệp: Mao và trung ương ĐCS Trung Quốc thống nhất khống chế và biến chúng thành những doanh nghiệp quốc doanh
Song song với phong trào cải cách công thương nghiệp là cải cách tư tưởng, các thành phần , trong đó giới trí thứcđặc biệt được Mao chú ý, và quan trọng hơn là cuộc cải tạo tư tưởng này len lỏi vào trong cả những cán bộ cao cấp của Đảng và nhà nước, mà tiêu biểu cho
thời kì này là vụ phê bình nhà văn học Hồ Phong, rồi “ tập đoàn phản Đảng Cao, Nhiêu”.
Điều đặc biệt là cuộc cải tạo này lại diễn ra vào thời gian in những trước tác của Mao, từ đó
có thể nhận thấy rằng ông này thực sự muốn tưởng của mình trở thành độc tôn trên đất nước Trung Hoa rộng lớn
Dưới sự chèo lái của Mao nước CHND Trung Hoa đã tiến hành “kế hoạch 5 năm” , đường lối “ba ngọn cờ hồng”.
Là nhân vật theo đường lối cứng rắn, sau khi thực hiện “ chỉnh phong” (chỉnh đốn
tác phong của Đảng ) ở Diên An với bao nhiêu tra tấn và ngục tù, ông này lại là chủ thuyết tư
tưởng “ chính quyền ra đời từ nòng súng” bằng cách phát động phê bình trong toàn dân,
đặc biệt là trong giới trí thức, sau đó là các phần tử chống đối, bất mãn với chính quyền, hay những người thực sự mong muốn Trung Cộng tốt đẹp trong sạch hơn đa lộ diện thì Mao đã tiến hành các hành động vây ráp và khủng bố Hành động không lấy gì làm hảo hán này được Mao coi như một “ dương mưu” với đầy trí tuệ chứ không phải mưu ma chước quỷ
Sau những cuộc luận chiến gay gắt với Liên Xô trong những năm 1959-1963, Mao càng thêm tin tưởng hơn vào một phương thức xây dựng CNXH khác với mô hình của Liên Xô vốn được coi là chính thống Suy nghĩ này được cụ thể hóa bằng quyết tâm xây dựng và phát triển coong nghiệp nặng thông qua việc khích thích công nghiệp nhẹ và nông nghiệp phát triển Và tuy vốn chẳng có trình độ và chuyên môn về kinh tế, vị chủ tịch nước đầu tiên của nước
CHND Trung Hoa tiến hành xây dựng kinh tế thông qua đường lối “ ba ngọn cờ hồng”:
Trang 5“Đường lối chung Đại nhảnh vọt Công xã nhân dân”
“ Thành quả” của các kế hoạch kinh tế mà ông này chủ trương thì chắc ai cũng biết, theo thống kê của các học giả phương Tây có khoảng không dưới 30 triệu dân Trung Quốc bị chết đói, sau khi bị chỉ trích bởi các sai lầm của mình Mao tiến hành điều mà Mao đã phát
biểu thành cương lĩnh “ chiến tranh là chính trị có đổ máu, trong khi chính trị là chiến
tranh không đổ máu” bằng cách thực hiện việc đấu đá nội bộ, Mao đã khôn khéo lợi dụng
quần chúng để quật ngã những đối thủ không ăn cánh với mình (Lưu Thiếu Kỳ, Chu Đức, Bành Đức Hoài, La Thụy Khanh, Hạ Long…)
Công cuộc thanh trừng được đấy mạnh thành cao trào trong những năm nổ ra cách mạng văn hóa(1966-1976), dường như đây chính là cơ hộ để ông này thực hiện cái gọi là biến
“ từ thiên hạ đại loạn để đạt lấy thiên hạ đại trị”, mà không hề biết rằng quốc dân, đồng
bào mình phải chịu những tai ương như thế nào
Thông qua những suy nghĩ và hành động nổi bật của Mao Trạch Đông, quan điểm xây dựng CNXH ở Trung Quốc của Mao có thể tóm tắt như sau:
- Về kinh tế: cố gắng tăng trưởng thật mạnh, biến thành cương quốc trong thời gian
ngắn nhất, đạt được thành quả của các nước tư bản thực hiện hàng thế kỷ chỉ trong vài chục năm Một nền kinh tế mệnh lệnh
- Về xã hội: xây dựng một xã hội “ đại trị” thông qua nhiều cuộc thanh trừng khủng bố
cần thiết đối với các “phần tử chống đối”
- Về chính trị : Giữ vững chính thể cộng sản, là lãnh tụ tối cao, Mao không bao giờ
bằng lòng với chuyện “một lúc có hai mặt trời” tại Hoa lục.
- Về tư tưởng: triển khai hàng loạt các kế hoạch để biến cái gọi là “tư tưởng
Mao Trạch Đông” trở thành tư tưởng độc tôn tại đất nước hàng trăm triệu dân này Đó
cũng là lý do khiến trong tột đỉnh của sự sùng bái cá nhân Mao được xem như “ mặt trời”
của Trung Quốc, nhân dân sùng bái cho là người có 4 cái vĩ đại “ người thầy vĩ đại, người cầm lái vĩ đại, lãnh tụ vĩ đại, thống soái vĩ đại”
Với những quan điểm của mình, Mao Trạch Đông được nhiều nhà nghiên cứu phương
Tây mệnh danh là “ hoàng đế đỏ” của Trung quốc,thuật ngữ này cũng được Lý Chí Thỏa bác
sỹ riêng của Mao, dùng để miêu tả đối tượng chăm sóc của mình trong hồi ký của ông, quả thật có lý của nó
Đặng Tiểu Bình Tiểu Bình đã đưa ra phát biểu rằng: “một đảng, một quốc gia, một
dân tộc nếu làm cái gì cũng xuất phát từ trừng câu, từng chữ trong sách vở, tư tưởng xơ cứng, mê tín tràn lan thì không thể tiến lên được, sẽ không còn sức sống nữa, sẽ mất đảng, mất nước” Và đây cũng được xem như phương châm trong quan điểm xây dựng
CNXH của Trung Quốc sau Mao Các quan điểm của ông này có thể tóm tắt như sau:
Trang 6Cũng như nhiều nhà cầm quyền khác, Đặng Tiểu Bình Tiểu Bình giành tâm huyết cao nhất vào công cuộc xây dựng kinh tế Trung Quốc, để xây dựng một nền kinh tế vững mạnh
Đặng Tiểu Bình chủ trương công việc trước tiên là “ giảiphóng tư tưởng, thực sự cầu thị” 2.1.2 Bài học kinh nghiệm
Theo Đặng Tiểu Bình giải phóng tư tưởng chính là giải phóng toàn đản toàn dân ra
khỏi chủ nghĩa giáo điều, chủ nghĩa sùng bái cá nhân Ngoài ra giải phóng tư tưởng sẽ “
khuyến khích sự động não, độc lập suy nghĩ, hành động theo cái mới, không rập khuôn
từ những chỉ thị của cấp trên đặt xuông” Tuy tôn trọng những di sản để lại của MaoTrạch
Đông, nhưng Đặng Tiểu Bình Tiểu Bình có những sửa đổi để phù hợp với tình hình mới của
Trung Quốc, Đặng Tiểu Bình tiếp thu khẩu hiệu “ thực sự cầu thị” để chống lại những kẻ
quá ca ngợi Mao, nhằm ngăn chặn tình trạng sùng bái cá nhân đã từng phát triển rất mạnh trước đây
Cũng trong một động thái nhằm phê phán những kẻ giáo điều, tin vào và coi lời nói, chỉ thị của Mao Trạch Đông là chân lý tuyệt đối, tháng 5 năm 1978 Đặng Tiểu Bình đã khởi
xướng cuộc thỏa luận với chủ đề “ thức tiễn là tiêu chuẩn để kiểm nghiệm chân lý” Thực
tiễn mà Đặng Tiểu Bình Tiểu Bình chỉ ra là thực tiễn của Trung Quốc, vì vậy công cuộc cải cách và xây dựng kinh tế ở Trung Quốc cũng phải mang đặc thù riêng, đây cũng chính là cơ
sở để Đặng Tiểu Bình xây dựng một lý luận đi vào lịch sử với tên gọi “ xây dựng chủ nghĩa
xã hội mang màu sắc trung Quốc”.
Như đã nói ở trên, Đặng Tiểu Bình rất quan tâm đến vấn đề xây dựng kinh tế, lao động sản
xuất, nên trong báo cáo chính trị đại hội ĐCS Trung Quốc thứ XIII khẳng định “ đất nước
giàu mạnh nhân dân giàu có,sự nghiệp khoa học giáo dục, văn hóa phồn vinh, chế độ công hữu và quyền dân chủ nhân dân được củng cố và phát triển, nói tóm lại một câu việc phát huy đầy đủ và không ngừng tăng thêm tính hấp dẫn của tính ưu việt xã hội chủ nghĩa, xét cho cùng, đều quyết định bởi sự phát triển của sức sản xuất”.
Đó chính là ba quan điểm xây dựng XHCN ở Trung Quốc của Đặng Tiểu Bình Tiểu Bình Để thực hiện đường lối quan điểm trên, Đặng Tiểu Bình Tiểu Bình đã tiến hành công cuộc mở cửa Trung quốc nhằm thu hút nguồn ngoại lực xây dựng và phát triển XHCN Tuy nhiên do trong quá trình xây dựng và mở của Trung Quốc, ngoài những thành tựu kinh tế, những nhà đương cục không quan tâm đúng mức đến vấn đề dân sinh và dân quyền,dẫn tới
vụ biểu tình của sinh viên tại quảng trường Thiên An Môn
Là một người theo đường lối cứng rắn Đặng Tiểu Bình đã quyết định thiết quân luật
và xả súng và đoàn biểu tình, hành động trên của Đặng Tiểu Bình bị giới truyền thông lên án gay gắt và coi đó là thành tích kém cỏi về nhân quyền của Trung Cộng thời Đặng Tiểu Bình Trong giai đoạn tiếp theo, ông này chủ trương mở cửa mạnh mẽ kinh tế đối ngoại và tiến
hành “ 4 hiện đại hóa” lớn nhằm đưa Trung Quốc tiến nhanh , mạnh trên con đường “xây
dựng CNXH mang màu sắc Trung Quốc” Vì những đóng góp của mình Đặng Tiểu Bình
được đánh giá cao và được dư luận coi như “ tổng công trình sư của sự nghiệp cải cách
Trung Quốc”.
Trang 72.2 Liên Xô
Cách mạng Tháng Mười ( CMT10) Nga thành công đã mở ra một thời đại quá độ từ CNTB lên CNXH trên phạm vi toàn thế giới Cuộc cách mạng này là bằng chứng sinh động, hiện thực và đầy tính thuyết phục về tính cách mạng và khoa học củaChủ nghĩa Mác- Lênin
2.2.1 Xuất phát điểm Liên Xô
Năm 1917 ở Nga đã nổ ra một cuộc cách mạng dân chủ tư sản mà lịch sử gọi là “cách mạng Tháng Hai” lật đổ sa hoàng Đây là một cuộc cách mạng không triệt để; vì sau Cách mạng Tháng Hai, nước Nga xuất hiện tình trạng 2 chính quyền song song tồn tại: chính phủ lâm thời của giai cấp tư sản và xô viết đại biểu công nhân và binh lính Sau khi nắm được chính quyền, chính phủ lâm thời đã không giải quyết những vấn đề đã hứa trước đó như vấn
đề ruộng đất của nông dân, việc làm cho công nhân, tình trạng thiếu lương thực và nhất là quyết theo đuổi chiến tranh đế quốc đến cùng Đến tháng 10 (theo lịch Nga) cuộc cách mạng
vô sản đã xảy ra nhằm giải quyết sự tranh chấp của hai chính quyền Cách mạng tháng mười thắng lợi đã đưa Liên Xô trở thành nước đầu tiên trên thế giới đi theo con đường chủ nghĩa xã hội
2.2.2 Độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội ở Liên Xô
Sau khi chiến tranh kết thúc, Liên Xô đã bước đầu xây dựng chính quyền Xô Viết Ngay trong đêm 25/10/1917 Đại hội II Xô Viết toàn Nga đã tuyên bố nước Nga là nước Cộng hòa xô Viết của công nông thành lập chính quyền Xô Viết do Lenin đứng đầu và thồn qua 2 sắc lệnh lịch sử: sắc lệnh về hòa bình và sắc lệnh về ruộng đất Chính quyền xô viết đã ban bố các chính sách về xã hội với bản tuyên bố về quyền của các dân tộc trong nước Nga, ngày 2/11/1917 và triển khai đập tan bộ máy nhà nước cũ xây dựng nhà nước mới từ trung ương đến dịa phương, thành lập Hồng quân Liên Xô ( tháng 1/1918), ban hành hiến pháp đầu tiên của nước Nga Xô Viết vào tháng 7/1918
Liên Xô đã tiến hành khôi phục kinh tế tư bản trung bình ngay sau khi chiến tranh kết thúc bằng các kế hoạch 5 năm nhằm tái tạo xã hội cũ, quốc hữu hóa nền đại công nghiệp, cải tạo ruộng đất, hợp tác xã, và đạt được khá nhiều thành tựu Liên Xô áp dụng mô hình kinh tế
kế hoạch hóa tập trung trên phạm vi cả nước
Sau thắng lợi của cách mạng, nước Nga Xô Viết gặp muôn vàn khó khăn thử thách Đất nước nằm giữa vòng vây xâm lược của CNTB thế giới, nền kinh tế đã bị lạc hầu, đã bị chiến tranh tàn phá nặng nề, Chính quyền Xô Viết còn non trẻ, yếu kinh nghiệm quản lý bộ máy nhà nước, quản lý kinh tế Để khắc phục tình trạng trên, từ mùa hè 1918 “ chính sách cộng sản thời chiến” đã được áp dụng để đáp ứng những yêu cầu cấp bách của cuộcđấu tranh bảo vệ tổ quốc với nội dung sau:
Trưng thu lương thực thừa của nông dân
Quốc hữu hóa hết thảy các xí nghiệp
Trang 8 Nhà nước nắm độc quyền về kinh tế quản lý và phân phối lương thực, thực phẩm, hàng tiêu dùng
Thực hiện chế độ lao động cưỡng bức, ai không làm không ăn
Trải qua 3 năm chiến đấu quyết liệt, cuối cùng Hông quân đã đạp tan các cuộc nổi loạn phản động trong nước và cuộc can thiệp cảu 14 nước chư hầu, bảo vệ được thành quả cm tháng 10, bảo vệ thành quả Xô Viết
- Chính sách kinh tế NEP
Nước Nga Xô Viết bước vào thời kỳ hòa bình xây dựng trong muôn vàn khó khăn phức tạp về đối nội cũng như đối ngoại Chiến tranh tàn phá bộ mặt đất nước, tổn thất chiến tranh lên tới hàng chục tỷ rúp, nền kinh tế lùi lại trình độ nước Nga Sa Hoàng thế kỷ XIX, tình cảnh thiếu phấn khởi bất bình vì đời sống không ổn định, do chính sách cộng sản thời chiến không còn phù hợp nữa, các thế lực thù địch bao vây kinh tế và sẵn sàng quay trở lại chống lại nước Nga Xô Viết Để đưa đất nước thoát khỏi khủng hoảng, tháng 3/1921 nước Nga Xô Viết đã thực hiện chính sách kinh tế mới (NEP) của Lenin
Thực chất của NEP là chuyển từ nền kinh tế nhà nước năm quyền về mọi mặt, bao cấp, dựa trên cơ sở cưỡng bức lao động, trưng thu và cung cấp theo cộng sản thời sang một nền kinh tế hàng hóa thị trường có sự cùng tồn tại và phát triển nhiều thành phần kinh tế khác nhau, sử dụng vốn và kinh nghiệm, kỹ thuật của TB trong và ngoài nước để thúc đẩy nền kinh
tế phát triển, giải quyết các vấn đề nan giải trước mắt là lương thực thực phẩm, hàng tiêu dùng Trong thời kỳ đầu NEP lấy nông nghiệp làm khâu căn bản, qua đó thúc đẩy công nghiệp
và các ngành kinh tế khác phát triển Chính sách thuế nông nghiệp đã kích thích mạnh mẽ người tiêu dùng sản xuất và cũng cố khối liên minh công nông vững chắc trên cơ sở mới về kinh tế Đối với nước Nga Xô Viết NEP là con đường duy nhất để đến CNXH, qua NEP nhà nước Xô Viết ngày càng được cũng cố mạnh mẽ NEP còn có ý nghĩa quốc tế sâu sắc vì đây
là một chính sách đặc trưng cho toàn bộ quá trình từ CNTB lên CNXH
- Chính sách thời bình
Sau khi Liên bang Xô viết tan rã, Nga đã phải trải qua nhiều giai đoạn khá phức tạp Nền kinh tế của nước này thay đổi từ kinh tế kế hoạch sang nền kinh tế thị trường và toàn cầu hóa Các cuộc cải tổ kinh tế vào những năm 1990 chủ yếu là về công nghiệp, năng lượng và quốc phòng
Cuối năm 2008 và đầu năm 2009, nền kinh tế bắt đầu suy thoái sau 10 năm phát triển, cho đến khi nền kinh tế ổn định trở lại vào cuối 2009 đầu 2010 Mặc dù bị suy thoái nhưng nền kinh tế vẫn không bị ảnh hưởng nặng bởi Cuộc khủng hoảng kinh tế toàn cầu so với các nước láng giềng, một phần là do chính sách kinh tế thích hợp đã giúp nền kinh tế không bị suy thoái nặng
2.2.3 bài học kinh nghiệm
Trang 9Trong tình hình chủ nghĩa xã hội trì trệ và khủng hoảng do những sai lầm của mô hình
cũ thì cải tổ, cải cách mở cửa, đổi mới là tất yếu Vì chỉ có một cuộc cải tổ, cải cách, đổi mới sâu sắc, toàn diện mới đưa chủ nghĩa xã hội thoát khỏi khủng hoảng để bước vào thời kì phát triển mới
Đảng cộng sản Việt Nam đã nhận định được nguyên nhân của sự sụp đổ của chủ nghĩa
xã hội ở Liên Xô là: Sự lệch lạc về hệ tư tưởng của những người lãnh đạo đảng và sự thiếu hiểu biết về hệ tư tưởng xã hội chủ nghĩa của nhân dân; sự thiếu dân chủ trong xã hội và trong đảng; tình trạng quan liêu trong đảng, tham nhũng và sự xa lánh nhân dân của lãnh đạo đảng; một số sai lầm trong chính sách kinh tế của đảng cộng sản cầm quyền; và sự phá hoại tinh vi của chủ nghĩa đế quốc… Đó chính là do sự xa rời bản chất cách mạng và khoa học của chủ nghĩa Mác - Lênin và tách rời tính cách mạng với tính khoa học trong thực tiễn xây dựng chủ nghĩa xã hội Từ đó rút ra được những bài học: đó là cần tiến hành công cuộc cải cách, đổi mới nhằm xây dựng một chế độ xã hội chủ nghĩa đúng với bản chất nhân văn của nó và phù hợp với mục tiêu của thời đại, luôn gắn liền với rời bản chất cách mạng và khoa học của chủ nghĩa Mác - Lênin và không được tách rời tính cách mạng với tính khoa học trong thực tiễn xây dựng chủ nghĩa xã hội Triển vọng của chủ nghĩa xã hội phụ thuộc vào rất nhiều nhân tố, trong
đó nhân tố quan trọng nhất là sự đổi mới, cải cách của các nước xã hội chủ nghĩa Chính công cuộc cải cách, đổi mới ở các nước là động lực cho sự phát triển của chủ nghĩa xã hội thế giới Toàn bộ thực tiễn từ năm 1941 đến nay đã chứng minh điều đó, nó khẳng định sức sống của chủ nghĩa xã hội, chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa cộng sản vẫn là sự lựa chọn cuối cùng Những thành tựu mà nhân dân Việt Nam đang đạt được trong quá trình xây dựng chủ nghĩa xã hội với những mô hình phù hợp, đang khẳng định sức sống của chủ nghĩa xã hội
3 Cơ sở thực tiễn
3.1 thực tiễn Việt Nam
Thực hiện độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội là phương hướng tất yếu đối với thực tiễn Việt Nam
3.1.1 Dân tộc Việt Nam không thể dành được độc lập nếu không có đường lối cách mạng vô sản.
Ngay từ khi thực dân Pháp xâm lược Việt Nam, nhân dân ta đã đứng lên đấu tranh chống kẻ thù xâm lược Từ năm 1858 đến trước năm 1930, đã có hàng trăm phong trào, cuộc khởi nghĩa oanh liệt dưới sự lãnh đạo của các sỹ phu, các nhân sỹ, trí thức yêu nước… theo nhiều khuynh hướng khác nhau, nhưng đều bị thực dân Pháp đàn áp tàn bạo và thất bại Nguyên nhân chính là chưa có đường lối cứu nước đúng đắn theo một hệ tư tưởng tiên tiến, khoa học và cách mạng Đó là sự khủng hoảng đường lối cứu nước Đầu thế kỷ XX, toàn bộ trí lực của dân tộc hướng vào tìm kiếm con đường cứu nước, giải phóng dân tộc Chính trong điều kiện đó, Nguyễn Ái Quốc - Hồ Chí Minh đã ra đi tìm đường cứu nước Sau khi bắt gặp chủ nghĩa Mác - Lênin, Người tìm thấy cơ sở lý luận chắc chắn cho con đường cứu nước, giải phóng dân tộc Đó là con đường cách mạng vô sản Bác Hồ khẳng định: Chỉ có chủ nghĩa
xã hội, chủ nghĩa cộng sản mới giải phóng được các dân tộc bị áp bức: "Cách mạng giải phóng dân tộc phải phát triển thành cách mạng xã hội chủ nghĩa thì mới giành được thắng lợi hoàn toàn" "Muốn cứu nước và giải phóng dân tộc không có con đường nào khác con đường cách mạng vô sản"
Trang 10Chỉ có chủ nghĩa xã hội - chủ nghĩa cộng sản mới triệt để giải phóng giai cấp, giải phóng dân tộc, giải phóng xã hội, giải phóng con người khỏi ách áp bức bóc lột, đem lại cuộc sống ấm no, tự do, hạnh phúc, đem lại vị trí làm chủ chân chính cho người lao động Chủ nghĩa xã hội xóa bỏ triệt để chế độ chiếm hữu tư nhân tư bản chủ nghĩa về tư liệu sản xuất, là nguồn gốc sinh ra tình trạng người bóc lột người, xác lập chế độ công hữu về tư liệu sản xuất chủ yếu, cơ sở kinh tế đảm bảo cho nhân dân lao động thoát khỏi đói nghèo, hướng tới cuộc sống ấm no, hạnh phúc, xây dựng xã hội công bằng, dân chủ, văn minh, tạo điều kiện giải phóng và phát triển con người toàn diện Độc lập dân tộc là điều kiện tiên quyết để thực hiện chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa xã hội là cơ sở đảm bảo vững chắc cho độc lập dân tộc
Xét trên cơ sở lý luận và thực tiễn, cả tình hình trong nước và kinh nghiệm quốc tế, muốn thay đổi căn bản cuộc sống của người lao động từ kiếp nô lệ làm thuê trở thành người làm chủ, không có con đường nào khác ngoài con đường đi lên chủ nghĩa xã hội Mọi con đường khác đều không được nhân dân ta chấp nhận Vì vậy, hơn lúc nào hết, chúng ta cần kiên định vững vàng với mục tiêu, lý tưởng mà Đảng và Bác Hồ đã lựa chọn là con đường đi lên chủ nghĩa xã hội
3.1.2 Độc lập dân tộc phải gắn liền với chủ nghĩa xã hội
Dân chủ tư sản phục vụ cho lợi ích của thiểu số giai cấp tư sản và giai cấp này nắm mọi quyền hành trong tay chi phối toàn xã hội Đó là một nền dân chủ cho số ít, chuyên chính cho
số đông và là căn nguyên mọi tầng lớp nhân dân trong xã hội tư bản không được hưởng một nền dân chủ thực sự CNTB có vai trò to lớn đối với lịch sử phát triển của nhân loại, nhưng đó không phải là chế độ xã hội tương lai của nhân loại bởi bản chất bóc lột, phản dân chủ, vô nhân đạo của CNTB không thay đổi Chính phương thức sản xuất dựa trên chế độ chiếm hữu
tư nhân TBCN gây ra những ung nhọt không thể chữa khỏi
Trái với CNTB, dân chủ XHCN, với tư cách là chế độ nhà nước được sáng tạo bởi nhân dân lao động dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản, cho nên, luôn đảm bảo mọi quyền lực đều thuộc về tay nhân dân Nhà nước XHCN là thiết chế chủ yếu thực thi dân chủ do giai cấp công nhân lãnh đạo thông qua chính đảng của mình Điều đó cho thấy, dân chủ XHCN vừa có bản chất giai cấp công nhân, vừa có tính nhân dân rộng rãi và tính dân tộc sâu sắc
3.1.3 Chủ nghĩa xã hội phù hợp với phương Đông hơn phương Tây
Những đặc trưng của chủ nghĩa xã hội phù hợp với các nước phương Đông:
Nhà nước là của dân, do nhân dân lao động làm chủ, dưới sự lãnh đạo của Đảng cộng sản
- Phát triển nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc với truyền thống lịch sử lâu dài
- Con người được giải phóng khỏi áp bức, bóc lột bất công, làm theo năng lực , hưởng theo lao động, có cuộc sống âm no, tự do, hạnh phúc, có điều kiện phát triển toàn diện cá nhân
- Mục tiêu cao nhất của chủ nghĩa xã hội là giải phóng con người khỏi mọi ách áp bức về kinh tế và nô dịch về tinh thần, bảo đảm sự phát triển cá nhân, hình thành và phát triển lối sống XHCN
Xã hội chủ nghĩa là một xã hội ưu việt, là một xã hội tốt đẹp, lý tưởng, ước mơ của toàn nhân loại, nó xóa bỏ tình trạng nô dịch, áp bức dân tộc, thực hiện được sự công bằng bình đẳng xã hội
4 Nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh