MỤC LỤC PHẦN I MỞ ĐẦU 1 PHẦN II NỘI DUNG 2 CHƯƠNG I MỘT SỐ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ CHỦ NGHĨA XÃ HỘI HIỆN THỰC 2 1 1 Nguyên lí chủ nghĩa Mác Lenin về chủ nghĩa xã hội hiện thực 2 1 1 1 Quan niệm của C mac và. MỤC LỤCPHẦN I: MỞ ĐẦU1PHẦN II: NỘI DUNG2CHƯƠNG I: MỘT SỐ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ CHỦ NGHĨA XÃ HỘI HIỆN THỰC21.1. Nguyên lí chủ nghĩa Mác Lenin về chủ nghĩa xã hội hiện thực21.1.1. Quan niệm của C.mac và Enghen về chủ nghĩa xã hội hiện thực21.1.2. V.I. Lênin vận dụng và tiếp tục phát triển chủ nghĩa xã hội khoa học31.2. Mô hình chủ nghĩa xã hội đầu tiên trên thế giới.51.2.1. Thực trạng51.2.2. Nội dung7CHƯƠNG II: PHÁT TRIỂN CHỦ NGHĨA XÃ HỘI KHOA HỌC92.1.Các giai đoạn phát triển của chủ nghĩa xã hội hiện thực:92.2.Ý nghĩa của việc nghiên cứu chủ nghĩa xã hội hiện thực đối với khoa học12CHƯƠNG III: CHỦ NGHĨA XÃ HỘI KHOA HỌC TẠI VIỆT NAM153.1. Việt Nam hướng đến chủ nghĩa khoa học153.2. Bài học kinh nghiệm được rút ra16PHẦN III: KẾT LUẬN18 PHẦN I: MỞ ĐẦUVới sự ra đời của chủ nghĩa Mác, chủ nghĩa xã hội đã từ những lý thuyết không tưởng trở thành một lí luận khoa học. quá trình thâm nhập lý luận khoa học đó vào thực tiễn vào đời sống của công nhân và nhân dân lao động đã dẫn đến sự ra đời và phát triển của chủ nghĩa xã hội hiện thực.Chủ nghĩa xã hội từ một nước đã trở thành hệ thống của thế giới với nhiều thành tựu in đậm dấu ấn không thể phai mờ trong lịch sử phát triển của xã hội loài người.Tuy vào những thấp niên cuối thế kỉ XX do nhiều nguyên nhân khách quan và chủ quan chủ nghĩa xã hội lâm vào khủng hoảng. Tuy nhiên đây chỉ là sự tạm thời thoái trào của chủ nghĩa xã hội.Để tìm ra lời lí giải khoa học đúng đắn về hiện thực chủ nghĩa xã hội thì cần phải dựa trên cơ sở nắm vững những nguyên lí cơ bản của chủ nghĩa Mác Lênin và vận dụng sáng tạo những nguyên lí đó vào việc phân tích bối cảnh cụ thể trong thời đại ngày nay, tôi đã lựa chọn đề tài “ Phân tích luận điểm của Ăngghen: “Chủ nghĩa xã hội muốn trở thành khoa học phải đặt nó trên mảnh đất của hiện thực”. Làm rõ ý nghĩ của luận điểm trên đối với Việt Nam hiện nay ” để có cái nhìn sâu và rộng hơn. PHẦN II: NỘI DUNGCHƯƠNG I: MỘT SỐ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ CHỦ NGHĨA XÃ HỘI HIỆN THỰC1.1. Nguyên lí chủ nghĩa Mác Lenin về chủ nghĩa xã hội hiện thực1.1.1. Quan niệm của C.mac và Enghen về chủ nghĩa xã hội hiện thựcNhững năm 40 thế kỉ 19, Mac (K. Marx) và Enghen (F. Engels) đã tiếp thu những yếu tố lí luận của CNXH không tưởng, xây dựng học thuyết xã hội chủ nghĩa trên quan điểm duy vật lịch sử và lí luận về giá trị thặng dư, từ đó xác lập học thuyết về CNXH khoa học. Theo nghĩa rộng, CNXH khoa học cũng đồng nghĩa với chủ nghĩa Mac. Theo nghĩa hẹp, CNXH khoa học chỉ là một trong ba bộ phận hợp thành của chủ nghĩa Mac. Theo Mac và Enghen, CNXH khoa học trước hết là một trào lưu tư tưởng, trên cơ sở đó xây dựng thành chế độ xã hội. Xuất phát từ sự phân tích chế độ tư bản chủ nghĩa tại các nước phát triển nhất ở Châu Âu giữa thế kỉ 19, Mac và Enghen cho rằng mâu thuẫn giữa tình hình xã hội hoá sản xuất và sự hạn chế của chiếm hữu tư nhân về tư liệu sản xuất tất yếu đưa đến sự bùng nổ xã hội, xoá bỏ chủ nghĩa tư bản, chuyển lên CNXH. Giai cấp vô sản là lực lượng có tổ chức nhất, tiên tiến nhất, đại biểu cho phương thức sản xuất mới, là người tiến hành cuộc cách mạng xã hội và xây dựng chế độ mới, chế độ xã hội chủ nghĩa, trong đó đặc trưng cơ bản là xoá bỏ sở hữu tư nhân về tư liệu sản xuất, giai cấp vô sản nắm lấy toàn bộ công cụ sản xuất dưới hình thức sở hữu công cộng, xoá bỏ giai cấp và bóc lột giai cấp, thực hiện nguyên tắc phân phối theo lao động, xây dựng nền dân chủ xã hội chủ nghĩa, phát triển lực lượng sản xuất. CNXH khoa học cũng đồng nghĩa với chủ nghĩa cộng sản khoa học. Chủ nghĩa cộng sản khoa học vạch rõ chủ nghĩa cộng sản có hai giai đoạn: giai đoạn thấp là xã hội xã hội chủ nghĩa, giai đoạn cao là xã hội cộng sản chủ nghĩa. Sự khác nhau cơ bản là trong giai đoạn thấp vẫn còn những tàn dư của pháp quyền tư sản, vẫn cần nhà nước để bảo vệ chế độ công hữu và sự phân phối sản phẩm, vẫn còn phân phối theo lao động. Đến giai đoạn cao, lực lượng sản xuất được phát triển ở mức cao nhất, của cải dồi dào nhất, thực hiện phân phối theo nhu cầu, làm theo nặng lực. Những người sáng lập CNXH khoa học còn tiên đoán rằng đến giai đoạn cao của CNXH con người được phát triển toàn diện, xã hội lúc đó là một cộng đồng tự do, bình đẳng, sự phát triển tự do của mỗi người là điều kiện phát triển tự do của mọi người, không còn nhà nước, không còn giai cấp. Đó thật sự là một xã hội lí tưởng, cao đẹp nhất trong lịch sử loài người. Theo chủ nghĩa Mac, từ chủ nghĩa tư bản lên CNXH phải trải qua một thời kì quá độ, trong thời kì đó tất yếu phải thực hiện chuyên chính vô sản. Thời kì đó dài hay ngắn là tuỳ thuộc ở trình độ trưởng thành của giai cấp vô sản sự phát triển của lực lượng sản xuất. Về sau Lênin cho rằng điều kiện quan trọng nhất để CNXH có thể thắng chủ nghĩa tư bản là CNXH phải có năng suất lao động cao hơn hẳn chủ nghĩa tư bản. Cách mạng xã hội chủ nghĩa tháng Mười Nga (1917) đã biến CNXH từ học thuyết lí luận thành hiện thực. Khái niệm CNXH hiện thực xuất hiện từ những năm 70 thế kỉ 20, là để nói về xã hội xã hội chủ nghĩa được xây dựng trong thực tế ở Liên Xô và Đông Âu.1.1.2. V.I. Lênin vận dụng và tiếp tục phát triển chủ nghĩa xã hội khoa học Trong hoàn cảnh lịch sử mới (18701924) V.I. Lênin (18701924) là người đã kế tục một cách xuất sắc sự nghiệp cách mạng và khoa học của C. Mác và Ph. Ăngghen. Những đóng góp to lớn của Người vào sự vận dụng sáng tạo, phát triển chủ nghĩa xã hội khoa học có thể được chia thành hai thời kỳ cơ bản: thời kỳ trước Cách mạng Tháng Mười và thời kỳ từ sau Cách mạng Tháng Mười đến khi Người từ trần. Lênin vận dụng sáng tạo và phát triển chủ nghĩa xã hội khoa học thời kỳ trước Cách mạng Tháng Mười Nga Trên cơ sở kế thừa và vận dụng sáng tạo các nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa xã hội khoa học, phân tích và tổng kết một cách nghiêm túc các sự kiện lịch sử diễn ra trong đời sống kinh tế xã hội của hoàn cảnh lịch sử mới, V. I. Lênin phát hiện và trình bày một cách có hệ thống những khái niệm, phạm trù khoa học phản ánh những quy luật, những thuộc tính bản chất chi phối sự vận động biến đổi của đời sống xã hội trong quá trình chuyển biến tất yếu từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa cộng sản. Đó là các tri thức về đảng kiểu mới của giai cấp công nhân, về các nguyên tắc tổ chức, cương lĩnh, sách lược trong nội dung hoạt động của Đảng; về cách mạng xã hội chủ nghĩa và chuyên chính vô sản, cách mạng dân chủ tư sản kiểu mới và các điều kiện tất yếu cho sự chuyển biến sang cách mạng xã hội chủ nghĩa; những vấn đề mang tính quy luật của cách mạng xã hội chủ nghĩa, xây dựng chủ nghĩa xã hội và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa, vấn đề dân tộc và cương lĩnh dân tộc, đoàn kết và liên minh của giai cấp công nhân với nông dân và các tầng lớp lao động khác; những vấn đề về quan hệ quốc tế và chủ nghĩa quốc tế vô sản, quan hệ cách mạng xã hội chủ nghĩa với phong trào giải phóng dân tộc. Bên cạnh hoạt động lý luận, V.I. Lênin đã từng bước lãnh đạo Đảng của giai cấp công nhân Nga tập hợp lực lượng đấu tranh chống chế độ chuyên chế Nga hoàng, tiến tới giành chính quyền về tay giai cấp công nhân và nhân dân lao động Nga.
Trang 1MỤC LỤC
PHẦN I: MỞ ĐẦU 1
PHẦN II: NỘI DUNG 2
CHƯƠNG I: MỘT SỐ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ CHỦ NGHĨA XÃ HỘI HIỆN THỰC 2
1.1 Nguyên lí chủ nghĩa Mác- Lenin về chủ nghĩa xã hội hiện thực 2
1.1.1 Quan niệm của C.mac và Enghen về chủ nghĩa xã hội hiện thực .2
1.1.2 V.I Lênin vận dụng và tiếp tục phát triển chủ nghĩa xã hội khoa học 3
1.2 Mô hình chủ nghĩa xã hội đầu tiên trên thế giới 5
1.2.1 Thực trạng 5
1.2.2 Nội dung 7
CHƯƠNG II: PHÁT TRIỂN CHỦ NGHĨA XÃ HỘI KHOA HỌC 9
2.1 Các giai đoạn phát triển của chủ nghĩa xã hội hiện thực: 9
2.2 Ý nghĩa của việc nghiên cứu chủ nghĩa xã hội hiện thực đối với khoa học 12
CHƯƠNG III: CHỦ NGHĨA XÃ HỘI KHOA HỌC TẠI VIỆT NAM 15
3.1 Việt Nam hướng đến chủ nghĩa khoa học 15
3.2 Bài học kinh nghiệm được rút ra 16
PHẦN III: KẾT LUẬN 18
Trang 2PHẦN I: MỞ ĐẦU
Với sự ra đời của chủ nghĩa Mác, chủ nghĩa xã hội đã từ những lýthuyết không tưởng trở thành một lí luận khoa học quá trình thâm nhập lýluận khoa học đó vào thực tiễn vào đời sống của công nhân và nhân dân laođộng đã dẫn đến sự ra đời và phát triển của chủ nghĩa xã hội hiện thực
Chủ nghĩa xã hội từ một nước đã trở thành hệ thống của thế giới vớinhiều thành tựu in đậm dấu ấn không thể phai mờ trong lịch sử phát triển của
xã hội loài người
Tuy vào những thấp niên cuối thế kỉ XX do nhiều nguyên nhân kháchquan và chủ quan chủ nghĩa xã hội lâm vào khủng hoảng Tuy nhiên đây chỉ
là sự tạm thời thoái trào của chủ nghĩa xã hội
Để tìm ra lời lí giải khoa học đúng đắn về hiện thực chủ nghĩa xã hộithì cần phải dựa trên cơ sở nắm vững những nguyên lí cơ bản của chủ nghĩaMác- Lênin và vận dụng sáng tạo những nguyên lí đó vào việc phân tích bối
cảnh cụ thể trong thời đại ngày nay, tôi đã lựa chọn đề tài “ Phân tích luận điểm của Ăngghen: “Chủ nghĩa xã hội muốn trở thành khoa học phải đặt
nó trên mảnh đất của hiện thực” Làm rõ ý nghĩ của luận điểm trên đối với Việt Nam hiện nay ” để có cái nhìn sâu và rộng hơn.
Trang 3PHẦN II: NỘI DUNG CHƯƠNG I: MỘT SỐ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ CHỦ NGHĨA XÃ HỘI
HIỆN THỰC 1.1 Nguyên lí chủ nghĩa Mác- Lenin về chủ nghĩa xã hội hiện thực
1.1.1 Quan niệm của C.mac và Enghen về chủ nghĩa xã hội hiện thực
Những năm 40 thế kỉ 19, Mac (K Marx) và Enghen (F Engels) đã tiếpthu những yếu tố lí luận của CNXH không tưởng, xây dựng học thuyết xã hộichủ nghĩa trên quan điểm duy vật lịch sử và lí luận về giá trị thặng dư, từ đóxác lập học thuyết về CNXH khoa học Theo nghĩa rộng, CNXH khoa họccũng đồng nghĩa với chủ nghĩa Mac Theo nghĩa hẹp, CNXH khoa học chỉ làmột trong ba bộ phận hợp thành của chủ nghĩa Mac Theo Mac và Enghen,CNXH khoa học trước hết là một trào lưu tư tưởng, trên cơ sở đó xây dựngthành chế độ xã hội Xuất phát từ sự phân tích chế độ tư bản chủ nghĩa tại cácnước phát triển nhất ở Châu Âu giữa thế kỉ 19, Mac và Enghen cho rằng mâuthuẫn giữa tình hình xã hội hoá sản xuất và sự hạn chế của chiếm hữu tư nhân
về tư liệu sản xuất tất yếu đưa đến sự bùng nổ xã hội, xoá bỏ chủ nghĩa tưbản, chuyển lên CNXH Giai cấp vô sản là lực lượng có tổ chức nhất, tiên tiếnnhất, đại biểu cho phương thức sản xuất mới, là người tiến hành cuộc cáchmạng xã hội và xây dựng chế độ mới, chế độ xã hội chủ nghĩa, trong đó đặctrưng cơ bản là xoá bỏ sở hữu tư nhân về tư liệu sản xuất, giai cấp vô sản nắmlấy toàn bộ công cụ sản xuất dưới hình thức sở hữu công cộng, xoá bỏ giaicấp và bóc lột giai cấp, thực hiện nguyên tắc phân phối theo lao động, xâydựng nền dân chủ xã hội chủ nghĩa, phát triển lực lượng sản xuất
CNXH khoa học cũng đồng nghĩa với chủ nghĩa cộng sản khoa học.Chủ nghĩa cộng sản khoa học vạch rõ chủ nghĩa cộng sản có hai giai đoạn:giai đoạn thấp là xã hội xã hội chủ nghĩa, giai đoạn cao là xã hội cộng sản chủnghĩa Sự khác nhau cơ bản là trong giai đoạn thấp vẫn còn những tàn dư củapháp quyền tư sản, vẫn cần nhà nước để bảo vệ chế độ công hữu và sự phân
Trang 4phối sản phẩm, vẫn còn phân phối theo lao động Đến giai đoạn cao, lựclượng sản xuất được phát triển ở mức cao nhất, của cải dồi dào nhất, thực hiệnphân phối theo nhu cầu, làm theo nặng lực Những người sáng lập CNXHkhoa học còn tiên đoán rằng đến giai đoạn cao của CNXH con người đượcphát triển toàn diện, xã hội lúc đó là một cộng đồng tự do, bình đẳng, sự pháttriển tự do của mỗi người là điều kiện phát triển tự do của mọi người, khôngcòn nhà nước, không còn giai cấp
Đó thật sự là một xã hội lí tưởng, cao đẹp nhất trong lịch sử loài người.Theo chủ nghĩa Mac, từ chủ nghĩa tư bản lên CNXH phải trải qua một thời kìquá độ, trong thời kì đó tất yếu phải thực hiện chuyên chính vô sản Thời kì
đó dài hay ngắn là tuỳ thuộc ở trình độ trưởng thành của giai cấp vô sản - sựphát triển của lực lượng sản xuất Về sau Lênin cho rằng điều kiện quan trọngnhất để CNXH có thể thắng chủ nghĩa tư bản là CNXH phải có năng suất laođộng cao hơn hẳn chủ nghĩa tư bản
Cách mạng xã hội chủ nghĩa tháng Mười Nga (1917) đã biến CNXH từhọc thuyết lí luận thành hiện thực Khái niệm CNXH hiện thực xuất hiện từnhững năm 70 thế kỉ 20, là để nói về xã hội xã hội chủ nghĩa được xây dựngtrong thực tế ở Liên Xô và Đông Âu
1.1.2 V.I Lênin vận dụng và tiếp tục phát triển chủ nghĩa xã hội khoa học
Trong hoàn cảnh lịch sử mới (1870-1924) V.I Lênin (1870-1924) làngười đã kế tục một cách xuất sắc sự nghiệp cách mạng và khoa học của C.Mác và Ph Ăngghen Những đóng góp to lớn của Người vào sự vận dụngsáng tạo, phát triển chủ nghĩa xã hội khoa học có thể được chia thành hai thời
kỳ cơ bản: thời kỳ trước Cách mạng Tháng Mười và thời kỳ từ sau Cáchmạng Tháng Mười đến khi Người từ trần
- Lênin vận dụng sáng tạo và phát triển chủ nghĩa xã hội khoa học
Trang 5thời kỳ trước Cách mạng Tháng Mười Nga Trên cơ sở kế thừa và vận dụngsáng tạo các nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa xã hội khoa học, phân tích vàtổng kết một cách nghiêm túc các sự kiện lịch sử diễn ra trong đời sống kinh
tế - xã hội của hoàn cảnh lịch sử mới, V I Lênin phát hiện và trình bày mộtcách có hệ thống những khái niệm, phạm trù khoa học phản ánh những quyluật, những thuộc tính bản chất chi phối sự vận động biến đổi của đời sống
xã hội trong quá trình chuyển biến tất yếu từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa
xã hội và chủ nghĩa cộng sản Đó là các tri thức về đảng kiểu mới của giai cấpcông nhân, về các nguyên tắc tổ chức, cương lĩnh, sách lược trong nội dunghoạt động của Đảng; về cách mạng xã hội chủ nghĩa và chuyên chính vô sản,cách mạng dân chủ tư sản kiểu mới và các điều kiện tất yếu cho sự chuyểnbiến sang cách mạng xã hội chủ nghĩa; những vấn đề mang tính quy luật củacách mạng xã hội chủ nghĩa, xây dựng chủ nghĩa xã hội và bảo vệ Tổ quốc xãhội chủ nghĩa, vấn đề dân tộc và cương lĩnh dân tộc, đoàn kết và liên minhcủa giai cấp công nhân với nông dân và các tầng lớp lao động khác; nhữngvấn đề về quan hệ quốc tế và chủ nghĩa quốc tế vô sản, quan hệ cách mạng xãhội chủ nghĩa với phong trào giải phóng dân tộc Bên cạnh hoạt động lý luận,V.I Lênin đã từng bước lãnh đạo Đảng của giai cấp công nhân Nga tập hợplực lượng đấu tranh chống chế độ chuyên chế Nga hoàng, tiến tới giànhchính quyền về tay giai cấp công nhân và nhân dân lao động Nga
- V.I Lênin vận dụng và phát triển chủ nghĩa xã hội khoa học thời kỳsau Cách mạng Tháng Mười
Sau thắng lợi của Cách mạng Tháng Mười, do yêu cầu của công cuộcxây dựng chế độ mới, V I Lênin đã tiến hành phân tích làm rõ nội dung, bảnchất của thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội, xác định cương lĩnh xây dựngchủ nghĩa xã hội, xây dựng và bắt tay tổ chức các chính sách kinh tế, xác địnhchính sách kinh tế mới nhằm sử dụng và học tập các kinh nghiệm tổ chức,
Trang 6quản lý kinh tế của chủ nghĩa tư bản để cải tạo nền kinh tế tiểu nông lạc hậucủa nước Nga Xôviết
Cũng trong thời kỳ này, V I Lênin đã viết nhiều tác phẩm kinh điểntrong đó nêu ra và luận giải cho một loạt những vấn đề cơ bản của chủ nghĩa
xã hội khoa học, đấu tranh chống lại mọi trào lưu của chủ nghĩa cơ hội - xétlại, chủ nghĩa giáo điều và bệnh "tả khuynh" trong phong trào cộng sản vàcông nhân quốc tế
Cùng với những cống hiến hết sức to lớn cả về lý luận và chỉ đạo thựctiễn cách mạng, V I Lênin còn nêu một tấm gương sáng ngời về lòng trungthành vô hạn với lợi ích của giai cấp công nhân, với lý tưởng cộng sản do C.Mác, Ph Ăngghen phát hiện và khởi xướng; đồng thời Người cũng luôn phêphán bệnh giáo điều để phát triển sáng tạo chủ nghĩa xã hội khoa học.Những điều đó đã làm cho V I Lênin trở thành một thiên tài khoa học và mộtlãnh tụ kiệt xuất của giai cấp công nhân và nhân dân lao động toàn thế giới
1.2 Mô hình chủ nghĩa xã hội đầu tiên trên thế giới.
1.2.1 Thực trạng
Cách mạng Tháng Mười thành công đã hiện thực hóa lý tưởng về một
xã hội mới – XHCN, mà trước đó chỉ là những ước mơ
Trước khi loài người được chứng kiến về sự tồn tại hiện thực của mộtchế độ xã hội mà ở đó giai cấp công và những người lao động làm chủ, chủđộng tạo dựng cho mình một cuộc sống ấm no, bình đẳng, thì trong lịch sửphát triển xã hội loài người cũng đã xuất hiện các tư tưởng biểu hiện nguyệnvọng muốn thiết lập một xã hội không có tình trạng người bóc lột người vàcác hình thức bất bình đẳng khác về xã hội Lênin đã viết: " Đã lâu rồi, đãhàng bao thế kỷ nay, thậm chí hàng ngàn năm nay, nhân loại mong ước thủtiêu "lập tức" mọi sự bóc lột"
Trang 7Nhưng những mong muốn, ước vọng của tầng lớp lao động trong các
xã hội cũ vẫn chỉ là những điều xa vời, không thực tế, họ không tìm ra đượccon đường, cách thức để thực sự giải phóng mình khỏi áp bức, bất công Cũng
có không ít các cuộc khởi nghĩa, đấu tranh, có cả cuộc cách mạng xã hộinhằm xóa bỏ xã hội cũ, thay đổi cuộc sống, song hầu như đã thất bại, hoặc khithành công lại vẫn không vượt ra khỏi vết xe cũ, không từ bỏ được cái cănnguyên của chế độ người bóc lột người, của bất bình đẳng, đó là chế độ chiếmhữu tư nhân về tư liệu sản xuất Chính vì vậy chế độ phong kiến phủ định chế
độ chiếm hữu nô lệ, rồi chế độ TBCN phủ định chế độ phong kiến, đều là nấcthang trong tiến trình phát triển của văn minh nhân loại, song đó cũng lạichính là nấc thang bóc lột đa dạng hơn, tinh vi hơn Và khát vọng về một xãhội công bằng, bình đằng, không còn người bóc lột người của những conngười lao động càng cháy bỏng hơn
Cách mạng Tháng Mười thành công, chính quyền của giai cấp côngnhân và nhân dân lao động được thiết lập, những tàn tích của chế độ cũ Sahoàng bị xóa bỏ, giai cấp vô sản và nhân dân lao động nước Nga thoát khỏiách áp bức thống trị của chính quyền phong kiến chuyên chế và tư sản phảnđộng Người dân bắt đầu một cuộc sống mới, cuộc sống của người làm chủ xãhội
Trong khi nước Nga đang xây dựng chế độ xã hội chủ nghĩa thì cácphần tử bạch vệ với sự giúp sức của 14 nước đế quốc đã ra sức lật đổ chínhquyền Xô Viết Trước tình hình đó, nước Nga Xô Viết đã áp dụng chính sáchcộng sản thời chiến, tiến hành quốc hữu hóa tài sản, tư liệu sản xuất quantrọng nhất của bon tư bản độc quyền, đại địa chủ và các thế lực chống phácách mạng khác, xây dựng Hồng quân công nông Cuộc nội chiến Nga đãdiễn ra từ đầu năm 1918 đến tháng 11 năm 1920 khi Hồng quân đã đánh tanđội quân của Cuộc nội chiến kết thúc với thắng lợi thuộc về chính quyền Xô
Trang 8Viết Nhân dân Xô Viết lại tiếp tục bắt tay vào sự nghiệp xây dựng mô hìnhchủ nghĩa xã hội đầu tiên trên thế giới.
Sau 7 năm chiến tranh liên miên, nền kinh tế quốc dân bị tàn phánghiêm trọng cộng vào đó là tình hình chính trị không ổn định Các lực lượngphản cách mạng điên cuồng chống phá gây bạo loạn ở nhiều nơi Chính sáchcộng sản thời chiến đã lạc hậu kìm hãm nền kinh tế, khiến nhân dân bất bình
Vì thế Nước Nga Xô viết lâm vào khủng hoảng trước tình hình đó vào tháng3/1921 Đảng Bôn-sê-vích quyết định thực hiện chính sách mới (NEP) do Lê-nin đề xướng
1.2.2 Nội dung
Trong nông nghiệp ban hành thuế nông nghiệp
Trong công nghiệp: Nhà nước khôi phục công nghiệp nặng, tư nhânhóa những xí nghiệp dưới 20 công nhân Khuyến khích nước ngoài đầu tư vàonước Nga.Thực chất đây là quá trình chuyển nền kinh tế do nhà nước độcquyền sang nền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần do nhà nước kiểm soát.Chính sách này đã có tác dụng hết sức to lớn Thứ nhất chính sách kinh tế mới
đã thúc đẩy kinh tế quốc dân chuyển biến rõ rệt, giúp nhân dân Xô viết vượtqua khó khăn, hoàn thành khôi phục kinh tế Thứ hai đây là bài học đối vớicông cuộc xây dựng của một số nước xã hội chủ nghĩa
Có thể nhận định rằng mô hình chủ nghĩa xã hội với chính sách thựchiện nền kinh tế mới (NEP) chủ nghĩa tư bản nhà nước là một hình thức rấtthích hợp để nước Nga Xô Viết nhanh chóng khắc phục tình trạng suy sụpkinh tế sau chiến tranh và ngăn chặn sự nảy sinh tự phát của nền kinh tế hànghóa nhỏ- mầm mống của sự phục hồi chủ nghĩa tư bản.Sở dĩ chủ nghĩa tư bảnnhà nước dưới điều kiện chuyên chính vô sản có ý nghĩa quan trong như vậy
là vì :Thứ nhất chủ nghĩa tư bản nhà nước là một thứ chủ nghĩa tư bản có liênquan đến nhà nước Mặc khác nhà nước mà nước nga xây dựng nên là nhà
Trang 9nước của giai cấp vô sản vì vậy thông qua việc sử dụng tư bản nhà nước giaicấp vô sản có thể học tập kế thừa và phát huy có chọn lọc những thành tựucủa chủ nghĩa tư bản; Thứ hai nhà nước vô sản có thể sử dụng chủ nghĩa tưbản nhà nước như là một hệ thống các chính sách, công cụ, biện pháp nhằmđiều tiết mọi hoạt động của các xí nghiệp tư bản còn tồn tại trong thời kì quá
độ Nhằm hướng tới mục đích vừa sử dụng vừa cải tạo bằng phương pháp hòabình đối với các thành phần kinh tế tư bản chủ nghĩa và sản xuất nhỏ Với ýnghĩa đó, chủ nghĩa tư bản nhà nước được coi là một trong những phươngthức phương tiện con đường có hiệu quả trong việc thúc đảy chủ nghĩa xã hộihóa và làm tăng nhanh lực lượng sản xuất của chủ nghĩa xã hội mà kết quảcăn bản của sự xã hội hóa này thể hiện ở việc phát triển ngày càng mạnh mẽmột nền sản xuất hàng hóa quá độ xã hội chủ nghĩa
Nền kinh tế mới chưa thực hiện được bao lâu thì chiến tranh thế giớithứ hai nổ ra trong bối cảnh ấy, làm sao nhanh chóng biến nước Nga thànhmột cường quốc, vừa xây dựng cơ sở vật chất xã hội chủ nghĩa vừa chuẩn bịđối phó với nguy cơ chiến tranh Giải quyết vấn đề này trong thời gian ngắnnhất là vấn đề sống còn đặt ra đối với vận mệnh của Tổ quốc và chế độ xã hôichủ nghĩa ở nước Nga Để giải quyết nhiệm vụ lịch sử khó khăn trên nhànước Nga Xô Viết đã áp dụng cơ chế kế hoạch hóa tập trung cao, một cơ chế
có thể thực hiện được khi chính quyền thuộc về giai cấp công nhân và nhândân lao động Thực tế Liên Xô đã thành công rực rỡ trong sự nghiệp côngnghiệp hóa với thời ggian chưa đầy 20 năm
Có thể khẳng định rằng trong một điều kiện lịch sử đặc biệt như vậy chỉ
có chủ nghĩa xã hội mới có thể cho phép phát huy cao độ tinh thần anh dũng,
hy sinh của hàng trăm triệu quần chúng nhân dân, mới có thể thực hiện đượcnhững kì tích như vậy
Trang 11CHƯƠNG II: PHÁT TRIỂN CHỦ NGHĨA XÃ HỘI KHOA HỌC 2.1 Các giai đoạn phát triển của chủ nghĩa xã hội hiện thực:
Như V.I Lênin khẳng định, tính phức tạp trong sự vận động của lịch sửnhân loại, song có thể chia thời đại của chúng ta từ Cách mạng Tháng Mườitới nay thành bốn giai đoạn:
Giai đoạn thứ nhất: Từ sau Cách mạng Tháng Mười năm 1917 tới kếtthúc Chiến tranh thế giới lần thứ hai năm 1945.Giai đoạn này là giai đoạn chủnghĩa xã hội mới hình thành trên phạm vi một số nước như Liên Xô, Mông
Cổ Cuộc Cách mạng Tháng Mười là cuộc cách mạng đầu tiên trong lịch sửđưa nhân dân lao động từ những người nô lệ, làm thuê trở thành những ngườilàm chủ đất nước Sức mạnh của chế độ mới đã giúp nhân dân lao động Ngađứng vững trong cuộc nội chiến, đập tan âm mưu can thiệp của chủ nghĩa đếquốc Với khí thế lao động của những con người được giải phóng, thông quachính sách kinh tế mới, thông qua con đường hợp tác hoá trong nông nghiệp,công nghiệp hoá đất nước, sau 20 năm Liên Xô đã tạo ra sự phát triển mạnh
mẽ trong nền kinh tế Đó là những nguyên nhân giúp cho nhân dân Liên Xôđánh bại chủ nghĩa phát xít trong Chiến tranh thế giới lần thứ hai, cứu nhânloại khỏi thảm họa của chủ nghĩa phátxít
Giai đoạn thứ hai: Từ sau năm 1945 tới đầu những năm 1970
Đây là giai đoạn chủ nghĩa xã hội phát triển thành hệ thống xã hội chủ nghĩathế giới Sau Chiến tranh thế giới lần thứ hai, hàng loạt các nước xã hội chủnghĩa ra đời, nhất là từ sau khi nước Cộng hoà nhân dân Trung Hoa xuất hiện,cùng với những thành tựu to lớn của hệ thống các nước xã hội chủ nghĩa vềkinh tế, xã hội, văn hoá, khoa học kỹ thuật, v.v., hệ thống xã hội chủ nghĩa thếgiới đã trở thành chỗ dựa vững chắc cho phong trào đấu tranh vì hoà bình,tiến bộ trên thế giới, đẩy lùi nguy cơ chiến tranh của những thế lực phản độngquốc tế