Lịch sử địa phương

Mục tiêu Học chủ đề này, học sinh - Kể tên được những địa danh tiêu biểu tìm thấy dấu tích, di chỉ khảo cổ thời tiền sử trên vùng đất Lào Cai.. - Nhận xét được kĩ thuật chế tác công cụ l

Ngày soạn: 28/11/2021

Ngày giảng: 30/11/2021

Tiết 12, 13 VÙNG ĐẤT LÀO CAI TỪ THỜI NGUYÊN THỦY ĐẾN THẾ KỈ X

I Mục tiêu

Học chủ đề này, học sinh

- Kể tên được những địa danh tiêu biểu tìm thấy dấu tích, di chỉ khảo cổ thời tiền

sử trên vùng đất Lào Cai

- Nhận xét được kĩ thuật chế tác công cụ lao động của người nguyên thủy trên mảnh đất Lào Cai, từ đó khẳng định được sự tồn tại của các nền văn hóa, của dấu tích con người trên mảnh đất Lào Cai từ xa xưa

- Nêu được những nét khái lược về vùng đất Lào Cai thời Văn Lang – Âu Lạc và thời Bắc thuộc, những đóng góp của nhân dân Lào Cai trong chống Bắc thuộc

- Rèn kĩ năng miêu tả, so sánh, liên hệ, lập bảng hệ thống kiến thức, làm bài dự án

- Có ý thức trân trọng và tự hào về lịch sử của địa phương, ý thức xây dựng xã hội, phát huy truyền thống tốt đẹp của quê hương

1 Phẩm chất và năng lực chung

- Phẩm chất: yêu nước, trách nhiệm, tự chủ và tự học, giao tiếp và hợp tác giải quyết vấn đề sáng tạo, trung thực

- Năng lực: Giao tiếp và hợp tác; tự học, tự hoàn thiện; giải quyết vấn đề sáng tạo

2 Năng lực lịch sử

- Tìm hiểu lịch sử

- Năng lực nhận thức và tư duy lịch sử:

- Năng lực vận dụng kiến thức, kỹ năng lịch sử

II Chuẩn bị

1 GV: Máy chiếu, Tài liệu Giáo dục địa phương tỉnh Lào Cai

2 HS: Tài liệu GD địa phương bài 2 phô tô, thực hiện bài học dự án theo nhóm

(nội dung phần KĐ)

III Phương pháp: Trao đổi – đàm thoại, sử dụng đồ dùng trực quan, sử dụng

SGK lịch sử, sử dụng tài liệu trên mạng internet, dạy học dự án

IV Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy và học

1 Ổn định tổ chức: Kiểm tra sĩ số

2 Kiểm tra đầu giờ : Không KT, giới thiệu bộ môn, yêu cầu và phương pháp

học tập

3.Các hoạt động dạy và học

A HĐKĐ:

H Nêu những hiểu biết của em về lịch sử Lào Cai từ thời tiền sử đến thế kỉ X?

HS trình, điều hành chia sẻ - GV nhận xét, dẫn vào bài

Hoạt động của thầy và trò Nội dung chính Tên hoạt động: Thuyết trình về vùng đất Lào

Cai thời nguyên thủy

* Mục tiêu: Tìm hiểu lịch sử:

- Kể tên được những địa danh tiêu biểu tìm thấy

I Vùng đất Lào Cai thời nguyên thủy

dấu tích, di chỉ khảo cổ thời tiền sử trên vùng đất

Lào Cai

- Nhận xét được kĩ thuật chế tác công cụ lao

động của người nguyên thủy trên mảnh đất Lào

Cai, từ đó khẳng định được sự tồn tại của các nền

văn hóa, của dấu tích con người trên mảnh đất

Lào Cai từ xa xưa

- Có ý thức trân trọng và tự hào về lịch sử của

địa phương, ý thức xây dựng xã hội, phát huy

truyền thống tốt đẹp của quê hương

- Phẩm chất: yêu nước, trách nhiệm, tự chủ và tự

học, giao tiếp và hợp tác giải quyết vấn đề sáng

tạo, trung thực

- Năng lực: Giao tiếp và hợp tác; tự học, tự hoàn

thiện; giải quyết vấn đề sáng tạo

* Nội dung hoạt động: HĐCN, HĐN (tối đa 6

HS),

* Sản phẩm học tập: Bản thuyết trình dự án

bằng power point của HS

* Tổ chức thực hiện

HĐCN (5’) đọc thông tin mục I (TL/T10) kết

hợp quan sát lược đồ phát tay để trả lời câu hỏi

H Nhận xét về địa bàn sinh sống của người

nguyên thủy trên đất nước ta? Tại Lào Cai, dấu

tích của người nguyên thủy được tìm thấy những

địa điểm nào? Xác định trên lược đồ phát tay các

địa điểm đó

GV gọi HS lên bảng xác định trên lược đồ (Slide

1), chia sẻ - GV nhận xét, KL

H1 Khai thác hình 1,2,3 và thông tin trong mục

I, em hãy mô tả ngắn gọn về công cụ đá được tìm

thấy ở Lào Cai, từ đó rút ra nhận xét về kĩ thuật

chế tác công cụ của người nguyên thủy tại Lào

Cai

H2 Việc phát hiện những di vật trên trên địa bàn

tỉnh Lào Cai có ý nghĩa gì?

Đại diện nhóm báo cáo, chia sẻ - GV nhận xét,

- Khoảng 20.000 năm trước, người nguyên thủy sinh sống chủ yếu ở ven các con sông lớn như sông Hồng, sông Chảy

- Dấu tích của người nguyên thủy được tìm thấy tại nhiều địa điểm ở Lào Cai, tiêu biểu là các

di chỉ Ngòi Nhù (xã Sơn Hà, huyện Bảo Thắng), di chỉ Vạn Hòa (TP Lào Cai)

phân tích, KL

Slide 2, 3, 4

- Văn hóa Sơn Vilà một nền văn hóa ở Việt Nam

vào hậu kì thời đại đồ đá cũ cách ngày nay

khoảng 30 ngàn đến 11 ngàn năm Đây là nền

văn hóa kế trước văn hóa Hòa Bình Sơn Vi là

tên một xã thuộc huyện Lâm Thao, tỉnh Phú Thọ,

nơi đầu tiên tìm ra những di chỉ của nền văn hóa

này Đến nay đã có khoảng 160 địa điểm thuộc

văn hóa Sơn Vi đã được phát hiện, trong đó có

Lào Cai chúng ta

- H1 Tại di chỉ Ngòi Nhù (Sơn Hà, Bảo Thắng):

Công cụ lao động chủ yếu làm từ cuội sông, suối

Các mảnh tước được tạo ra bằng kĩ thuật ghè đẽo

đá trực tiếp bằng cách lấy đá đẽo đá Người

nguyên thủy cầm hòn ghè bằng đá trực tiếp bổ

xuống theo hướng định sẵn để tách mảnh

tước.Các mảnh tước còn thô, dày, vát 1 cạnh, đầu

mảnh tước còn rộng, chưa tạo được lưỡi sắc

- H2 Tại di chỉ huyện Bảo Yên: Những hòn cuội

nhỏ, gọn hơn, thân dẹt, được ghè đẽo cả hai rìa

cạnh tạo mũi nhọn

-> Người nguyên thủy thời kì này sống chủ yếu

bằng săn bắn và hái lượm

- H3.Tại di chỉ xã Thượng Hà (Bảo Yên): Công

cụ lao động được ghè, đẽo khéo léo, mài nhẵn

toàn thân (bàn mài) có hình dạng nhất định định

Trong ảnh là rìu đá có vai

-> KT chế tác công cụ lao động có sự tiến bộ

vượt bậc

HĐCL

H Những kiến thức về LSĐP vừa học gợi cho

em nhớ đến những kiến thức nào của lịch sử dân

tộc thời nguyên thủy?

HS trình bày, chia sẻ - GV nhắc lại sơ lược kiến

thức đã học

- Ở VN có người tối cổ sinh sống vào khoảng 40

- Người nguyên thủy ở Lào Cai

đã biết dùng đá để chế tác các công cụ lao động Ban đầu là đập, ghè, đẽo, sau đã biết mài nhẵn, có hình thù rõ ràng

- Ý nghĩa: Khẳng định sự đa dạng, phong phú của các nền văn hóa thời kì đồ đá của người Việt cổ trên địa bàn tỉnh Lào Cai

vạn – 30 vạn năm trước đây, họ sử dụng công cụ

ghè đẽo thô sơ

- Khoảng 3 – 2 vạn năm trước đây, giai đoạn

người tối cổ công cụ lao động là rìu đá ghè thô

sơ, có hình thù rõ ràng (những dấu tích ở Ngòi

Nhù - Bảo Thắng (H1), Vạn Hòa (LC), Bảo Yên

cho trùng khớp với giai đoạn này)

- Khoảng 12.000 – 4000 năm trước, rìu mài ở

lưỡi, rìu có vai… (những dấu tích ở xã Thượng

Hà – BY – H3)

H Ngoài những di chỉ này, em còn biết đến

những di chỉ nào của người nguyên thủy trên địa

bàn tỉnh Lào Cai?

HS trình bày, chia sẻ - GV định hướng

Slide 5 Bãi đá cổ Sa Pa

một di chứng về sự xuất hiện của con người ở

đây từ xa xưa Ở đây xuất hiện những hoa văn kỳ

lạ trên đá với nhiều hình dạng: bậc thang, hình

người, con đường, chữ viết v.v có những rãnh

tròn khá giống biểu tượng mặt trời, có hình nam

nữ giao phối - biểu tượng sự sinh sôi, và rất

nhiều những vạch kẻ lạ mắt

- Hiện Bãi đá cổ đang có nguy cơ bị biến dạng

do thời gian và con người xâm hại Một số họa

tiết bị mờ vì mưa nắng bào mòn Một số bị biến

dạng do sự thiếu ý thức của người tham quan,

trèo lên đá hoặc khắc những hình khắc mới

Tích hợp GDCD 7 Bảo vệ di sản văn hóa

H Theo em, chúng ta cần làm gì để có thể bảo

vệ các di sản văn hóa hiện có?

HS trình bày, chia sẻ - GV định hướng

- Không trèo leo, nghịch ngợm, phá hoại di sản

- Giữ gìn môi trường xung quanh di tích, di sản

- Tuyên truyền, nhắc nhở mọi người có ý thức

giữ gìn…

- Tìm hiểu về các di tích, di sản, quảng bá cho

hình ảnh di tích, di sản…

Hoạt động Luyện tập

* Mục tiêu: Rèn kĩ năng lập bảng hệ thống

* Phẩm chất: tự chủ và tự học

* Năng lực: tự học và tự hoàn thiện

* Nội dung hoạt động: HĐCN

* Sản phẩm học tập: Phiếu bài tập cá nhân của

HS, bài thuyết trình bằng miệng của HS

II Luyện tập Bài tập 1 (TL/T9) Lập bảng hệ

thống những địa điểm tiêu biểu tìm thấy dấu vết của người nguyên thủy ở Lào Cai

* Tổ chức thực hiện

GV chiếu phiếu bài tập (slide 6), phát phiếu

cho HS

HĐCN (5’) hoàn thiện nội dung phiếu bài tập

GV gọi 1 HS trình bày sản phẩm lên máy chiếu,

điều hành chia sẻ - GV nhận xét, KL (Slide 7)

TT Tên di tích Thuộc địa phương nào Di vật tiêu biểu

1 Ngòi Nhù x.Sơn Hà – h.Bảo Thắng Công cụ bằng đá cuội

(thuộc văn hóa Sơn Vi) cách đây 20.000 – 8.000 năm

2 Vạn Hòa p Phố Mới - TP Lào Cai Rìu tay, công cụ nạo, cắt,

chặt, đập thô sơ được chế tác từ những hòn cuội sông

- Cuốc tay có niên đại 15.000 – 20.000 năm

3 Thượng Hà x Thượng Hà – Bảo Yên Rìu đá cổ có niên đại cách

đây khoảng 4.000 năm

4 Củng cố (3’) KT KWL (Slide 8)

Chiếu bảng KWL, HS quan sát và trả lời câu hỏi

- Em biết được điều gì trước khi học bài này?

- Em muốn biết thêm điều gì?

- Em học được gì qua bài này

5 Hướng dẫn học bài và chuẩn bị bài (1’)

- Bài cũ: Học theo vở ghi, hoàn thiện bài tập trên phiếu

- Bài mới: Chuẩn bị mục 2: Vùng đất Lào Cai thời VL- ÂL:

+ Các hiện vật được tìm thấy ở LC là gì? Hiện vật quan trọng nhất?

+ Đời sống vật chất của người LC về ăn, mặc, ở, hoạt động sản xuất?

+ Đời sống tinh thần: tín ngưỡng, nghệ thuật, nhạc cụ, trò chơi, nghi lễ?