(SKKN 2022) Đổi mới phương pháp nhằm nâng cao hiệu quả dạy học các tiết bài Lịch sử địa phương Lịch sử địa phươg cho học sinh lớp 9 ở trường Trung học cơ sở Văn Nho.DOC

PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BÁ THƯỚC SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ DẠY HỌC CÁC TIẾT BÀI LỊCH SỬ ĐỊA PHƯƠNG CHO HỌC SINH LỚP 9 Ở TRƯỜNG THCS VĂN NHO Ngư

PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BÁ THƯỚC

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ DẠY HỌC CÁC TIẾT BÀI LỊCH SỬ ĐỊA PHƯƠNG CHO HỌC SINH

LỚP 9 Ở TRƯỜNG THCS VĂN NHO

Người thực hiện: Đinh Đức Vũ Chức vụ: Giáo viên

Đơn vị công tác: Trường THCS Văn Nho SKKN thuộc môn: Lịch sử

THANH HOÁ, NĂM 2022

- GV: Giáo viên - HS: Học sinh

- SKKN: Sáng kiến kinh nghiệm - THCS: Trung học cơ sở

- SGK: Sách giáo khoa - SGV: Sách giáo viên

1.4 Phương pháp nghiên cứu 2

2.1.2 Thế nào là đổi mới phương pháp nhằm nâng cao hiệu quả dạy

và học các tiết bài Lịch sử địa phương cho hcọ sinh lớp 9 ở trường

THCS Văn Nho

3

2.1.4 Mục đích, ý nghĩa của việc đổi mới phương pháp nhằm nâng

cao hiệu quả dạy học…

4

2.2 Thực trạng vấn đề.

2.2.1 Đối với giáo viên giảng dạy

56

2.3.2 Giải pháp cụ thể vận dụng vào thực tiễn dạy học. 9

2.3.2.1 Giải pháp 1: Tổ chức đổi mới phương pháp nhằm nâng cao

hiệu quả dạy học

9

2.3.2.2 Giải pháp 2: Kiểm tra, đánh giá việc đổi mới phương pháp

nhằm nâng cao hiệu quả dạy học các tiết bài Lịch sử địa phương

17

2.4.1 Kết quả khảo cuối năm học 2020-2021, khi chưa thực hiện 182.4.2 Kết quả đạt được cuối năm học 2021-2022, khi đã thực hiện 18

1 PHẦN MỞ ĐẦU 1.1 Lí do chọn đề tài.

Lịch sử địa phương là một phần rất quan trọng trong chương trình giáodục của bộ môn Lịch sử ở trường THCS, nó góp phần cung cấp những tri thứccủa Lịch sử địa phương, đồng thời hình thành những kỹ năng, phẩm chất vànăng lực cần thiết, toàn diện cho HS THCS Nhưng từ trước tới nay việc giảngdạy phần Lịch sử địa phương ở trường THCS nói chung, việc giảng dạy các tiếtbài phần Lịch sử địa phương ở lớp 9 nói riêng luôn bị xem nhẹ và chưa đượcchú trọng đúng mức; việc dạy và học của GV và HS chỉ mang tính qua loa, đạikhái, thậm chí còn bị bỏ qua Chính điều đó đã làm cho vai trò, vị thế của bộmôn Lịch sử trong hệ thống giáo dục nhà trường bị xem nhẹ, bị coi là môn họcphụ; cũng từ đó vai trò, tác dụng và ý nghĩa giáo dục của bộ môn đã khôngđược phát huy đúng mức và ít nhiều đã làm cho lí tưởng, đạo đức cách mạngcủa của một bộ phận không nhỏ thế hệ trẻ của địa phương ngày càng bị phainhạt, sa sút Còn một điều đáng suy ngẫm hơn nữa là ở một bộ phận không nhỏcán bộ, đảng viên, giáo viên, học sinh và người dân nhiều khi có những hiểubiết khá nhiều về phần Lịch sử thế giới, Lịch sử Việt Nam, nhưng chính Lịch sửcủa địa phương, quê hương mình lại không biết, không hiểu hoặc hiểu biết mộtcách chung chung, mơ hồ Đấy là một thực trạng rất đáng buồn và đáng báođộng

Với vai trò, vị trí là một giáo viên bộ môn Lịch sử đã và đang trực tiếplàm công tác giảng dạy tại Văn Nho, Bá Thước - Một địa phương giàu truyềnthống yêu nước và cách mạng; là vùng đất có nhiều những di tích và nhân vậtLịch sử tiêu biểu; cùng với nhiều những cán bộ, đảng viên và nhân dân đã vàđang tích cực tham gia các hoạt động cách mạng, trong số đó có những người

đã hy sinh, có những người đã để lại một phần máu thịt của mình trên chiếntrường, có những người còn mang trên mình những thương tích và di chứng củachiến tranh tất cả họ đã sẵn sàng chiến đấu, hy sinh cho sự bình yên của Tổquốc, cho sự giàu đẹp của quê hương trong các cuộc kháng chiến trường kỳ vàthần thánh của dân tộc Ấy vậy mà, chính đa phần người dân địa phương lạicũng không biết họ là ai, ở đâu, làm gì, sống ra sao? môt câu hỏi nhức nhốiđang cần lời giải đáp

Bởi vậy trong những năm gần đây việc tiếp cận và đổi mới nội dung,phương pháp dạy và học phần Lịch sử địa phương nói chung và giảng dạy cáctiết bài Lịch sử địa phương ở lớp 9 nói riêng đang là một yêu cầu bức thiết,đang cần được đẩy mạnh và chú trọng bởi lẽ: Thông qua hoạt động giáo dụcnày sẽ góp phần khắc phục được những hạn chế trong công tác giáo dục trước

đây; đồng thời đẩy mạnh được việc tuyên truyền, giáo dục truyền thống anhhùng bất khuất của người dân Xứ Thanh nói chung, người dân Bá Thước vàVăn Nho nói riêng trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ quê hương, đất nước.Cũng từ đây sẽ giúp nâng cao lòng yêu quê hương đất nước, tinh thần tự hàodân tộc, thái độ biết trân trọng các giá trị Lịch sử, văn hoá mà các thế hệ chaanh để lại; đồng thời xác định rõ động cơ, lý tưởng sống đúng đắn và tráchnhiệm của thế hệ trẻ trong công cuộc xây dựng quê hương, đất nước hiện nay.Bên cạnh đó còn góp phần củng cố lòng tin của thế hệ trẻ vào sự thắng lợi của

sự nghiệp cách mạng do Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo Với tính chất cấp

thiết và quan trọng nêu trên, tôi quyết định chọn vấn đề “ Đổi mới phương pháp nhằm nâng cao hiệu quả dạy học các tiết bài Lịch sử địa phương cho học sinh lớp 9 ở trường Trung học cơ sở Văn Nho” làm đề tài để nghiên cứu

của mình, hy vọng nó sẽ là một kinh nghiệm nho nhỏ và bổ ích để bạn bè đồngnghiệp cùng chia sẻ, tham khảo

1.2 Mục đích nghiên cứu.

- Thông qua quá trình nghiên cứu đề tài này để làm rõ được: Tính cấp

thiết và vai trò quan trọng của việc Đổi mới phương pháp nhằm nâng cao hiệu

quả dạy học các tiết bài Lịch sử địa phương cho học sinh lớp 9 ở trường Trung học cơ sở Văn Nho; những giải pháp căn bản để giải quyết thực trạng trên.

- Nghiên cứu và vận dụng vào việc “Đổi mới phương pháp nhằm nâng

cao hiệu quả dạy học các tiết bài Lịch sử địa phương cho học sinh lớp 9 ở trường Trung học cơ sở Văn Nho”.

- Đánh giá được hiệu quả của hình thức dạy học này và áp dụng vào thựctiễn quá trình giảng dạy trên lớp học tại địa phương và có thể nhân rộng ranhiều địa phương khác trong huyện, trong tỉnh

1.3 Đối tượng nghiên cứu.

Nội dung “Đổi mới phương pháp nhằm nâng cao hiệu quả dạy học các

tiết bài Lịch sử địa phương Lịch sử địa phươg cho học sinh lớp 9 ở trường Trung học cơ sở Văn Nho”.

1.4 Phương pháp nghiên cứu.

*Nhóm phương pháp nghiên cứu xây dựng cơ sử lý thuyết:

- Nghiên cứu qua nội dung SGK, SGV Lịch sử 9 và tài liệu Lịch sử địaphương Thanh Hóa, Lịch sử địa phương huyện Bá Thước và xã Văn Nho

- Nghiên cứu qua chương trình giáo dục tổng thể, Kế hoạch giáo dục nhàtrường môn Lịch sử, nội dung các tài liệu bồi dưỡng giáo viên THCS môn Lịchsử

- Nghiên cứu các công văn, hướng dẫn và các tài liệu có liên quan đến đềtài khác.

*Nhóm phương pháp nghiên cứu điều tra, khảo sát thực tế:

- Nghiên cứu qua việc giảng dạy thực tế ở trường THCS Văn Nho

- Qua trao đổi, dự giờ của các giáo viên giảng dạy Lịch sử các trườngTHCS trên địa bàn huyện Bá Thước

- Qua việc thu thập thông tin và xử lí số liệu, thống kê và đánh giá kếtquả học tập của học sinh

*Phương pháp nghiên cứu hỗ trợ:

- Nghiên cứu các giáo án mẫu của Sở và Bộ GD&ĐT

- Thực hành thực nghiệm các tiết dạy ở 2 lớp 9A, 9B Trường THCS VănNho để kiểm chứng và nhận định kết quả, đồng thời để đồng nghiệp nhận xét,góp ý rút kinh nghiệm

2 PHẦN NỘI DUNG.

2.1 Cơ sở lí luận.

2.1.1: Định hướng chung về đổi mới PPDH.

Định hướng chung về đổi mới PPDH đã được nêu rõ trong Nghị quyếtHội nghị Trung ương 8 khóa XI về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đàotạo: “Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ phương pháp dạy và học theo hướng hiện đại;phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo và vận dụng kiến thức, kỹ năng củangười học; khắc phục lối truyền thụ áp đặt một chiều, ghi nhớ máy móc Tậptrung dạy cách học, cách nghĩ, khuyến khích tự học, tạo cơ sở để người học tựcập nhật và đổi mới tri thức, kỹ năng, phát triển năng lực Chuyển từ học chủyếu trên lớp sang tổ chức hình thức học tập đa dạng, chú ý các hoạt động xãhội, ngoại khóa, nghiên cứu khoa học Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin

và truyền thông trong dạy và học” [2]

2.1.2: Thế nào là “Đổi mới phương pháp nhằm nâng cao hiệu quả dạy học các tiết bài Lịch sử địa phương cho học sinh lớp 9 ở trường Trung học cơ sở Văn Nho”?

Đổi mới phương pháp nhằm nâng cao hiệu quả dạy học tiết bài Lịch sử

địa phương chính là quá trình giáo viên có sự lựa chọn và kết hợp một cách tinh

tế, khéo léo những kiến thức, kỹ năng cơ bản của phần Lịch sử địa phương vàotrong phần Lịch sử dân tộc bằng những phương tiện, kỹ thuật và phương phápdạy học khác nhau Thông qua các hoạt động ấy nhằm phát huy tính tự giác,

chủ động và tích cực của HS trong học tập, từ đó giúp HS hình thành nhữngkiến thức, kỹ năng và thái độ cần thiết, toàn diện cả về phần Lịch sử dân tộc vàLịch sử địa phương, nhưng đồng thời không bị sa đà, không làm phá vỡ cấutrúc của chưng trình giáo dục bộ môn Lịch sử lớp 9 tổng thể.

2.1.3 Các công văn hướng dẫn thực hiện

Công văn số 2194/SGDĐT-GDTrH ngày 17/8/2021 của Sở Giáo dục vàĐào tạo Thanh Hoá về Hướng dẫn dạy học chương trình Địa phương THCSnăm học 2021-2022; Công văn số 2180/SGDĐT-GDTrH ngày 17/7/2021 của

Sở GD&ĐT về việc tái bản tài liệu địa phương tỉnh Thanh Hóa theo chươngtrình giáo dục phổ thông hiện hành;

Nghị quyết Đại hội Đảng bộ huyện Bá Thước khóa XXIII nhiệm kỳ2020-2025, Kế hoạch công tác giai đoạn 2020-2025 của UBND huyện BáThước;

Chỉ thị số 02-CT/HU, ngày 26 tháng 11 năm 2020 của Huyện ủy BáThước về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với việc giảng dạy truyền thốngdạy Lịch sử, văn hóa, bảo vệ và phát huy giá trị danh lam thắng cảnh của huyệnBá Thước trong các trường học trên địa bàn toàn huyện;

Công văn Số: 338/PGDĐT ngày 19/08/2021 của Phòng GD&ĐT BáThước V/v Hướng dẫn dạy học chương trình Địa phương THCS năm học 2021-2022

Kế hoạch GDNT của trường THCS Văn Nho năm học 2021-2022

Đó chính là những cơ sở và định hướng quan trọng cho việc thực hiện Đổi mới phương pháp nhằm nâng cao hiệu quả dạy học các tiết bài Lịch sử địa phương Lịch sử địa phươg cho học sinh lớp 9 ở trường Trung học cơ sở Văn Nho.

2.1.4 Mục đích, ý nghĩa của việc “Đổi mới phương pháp nhằm nâng cao hiệu quả dạy học các tiết bài Lịch sử địa phương cho học sinh lớp 9 ở trường Trung học cơ sở Văn Nho”.

- Thông qua tuyên truyền, giáo dục Lịch sử địa phương, giúp cán bộ, giáoviên và học sinh nhận thức sâu sắc hơn về quá trình phát triển của phong tràocách mạng trong tỉnh, sự ra đời, hoạt động và vai trò lãnh đạo của Đảng bộ tỉnhđối với thắng lợi của sự nghiệp đấu tranh giải phóng Việt Nam, xây dựng quêhương, đất nước và truyền thống cách mạng của nhân dân các dân tộc trongtỉnh

- Nâng cao lòng yêu quê hương đất nước, tinh thần tự hào Việt Nam, thái

độ biết trân trọng các giá trị Lịch sử, văn hoá mà thế hệ cha anh để lại, đồng

thời biết trân quý, kính trọng và biết ơn những con người của địa phương đã cócông lao, đóng góp lớn trong sự nghiệp cách mạng của dân tộc, của địa phương.

- Qua hoạt động giáo dục cũng giúp thế hệ trẻ xác định rõ động cơ, lýtưởng sống đúng đắn và trách nhiệm của mình trong công cuộc xây dựng quêhương, đất nước hiện nay Bên cạnh đó giúp củng cố lòng tin của thế hệ trẻ vào

sự thắng lợi của cách mạng do Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo trong côngcuộc Công nhiệp hóa, hiện đại hóa đất nước hiện nay

- Đổi mới nội dung, phương pháp dạy học theo hướng coi trọng phẩm chất

và năng lực người học, sử dụng kết hợp nhiều phương pháp và kỹ thuật dạy họcnhằm nâng cao nhận thức cho học sinh về Lịch sử địa phương, Lịch sử Đảng vàLịch sử dân tộc, trên cơ sở đó bước đầu rèn luyện bản lĩnh và lập trường cáchmạng cho học thế hệ trẻ, đồng thời giúp học sinh nâng cao hiểu biết về chủnghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, sống có văn hóa, nghĩa tình Đồngthời hình thành các kỹ năng và năng lực cần thiết của bộ môn Lịch sử [1]

2.2 Thực trạng vấn đề.

Chương trình môn Lịch sử lớp 9 có 2 học phần quan trọng đó là: Học

phần Lịch sử thế giới hiện đại (Từ năm 1945 đến nay) và học phần Lịch sử ViệtNam hiện đại (Từ năm 1919 đến nay) Mỗi giáo viên giảng dạy Lịch sử đều biếtrằng Lịch sử địa phương là một bộ phận của Lịch sử Việt Nam Đối với tỉnhThanh Hóa nói chung và huyện Bá Thước nói riêng, việc giảng dạy Lịch sử địaphương giúp giáo viên tìm hiểu một cách sâu sắc về con người, ngọn nguồn địaphương trong tiến trình hình thành, trong lịch sử đấu tranh và xây dựng tỉnhnhà, huyện nhà, từ đó tự hào và gắn bó thiết tha, cống hiến hết mình cho mảnhđất địa linh nhân kiệt, giàu truyền thống và giá trị văn hóa này Điều đặc biệt

hơn nữa là việc Đổi mới phương pháp nhằm nâng cao hiệu quả dạy học các tiết

bài Lịch sử địa phương Lịch sử địa phương cho học sinh lớp 9 ở trường Trung học cơ sở Văn Nho lại càng có ý nghĩa to lớn, thiết thực hơn, bởi lẽ nó không

chỉ cung cấp những tri thức khoa học về Lịch sử Đảng bộ tỉnh và truyền thốngCách mạng của nhân dân Thanh Hóa mà còn góp phần hình thành và nâng cao ýthức trân trọng, giữ gìn, phát huy những giá trị tốt đẹp của Lịch sử; rèn luyệntính chủ động, tích cực, sáng tạo trong đổi mới phương pháp học tập, rèn luyện;góp phần nâng cao chất lượng và hiệu quả giáo dục, qua đó còn phát hiện, bồidưỡng năng khiếu, tài năng của học sinh

Nhưng qua thực tế khảo sát và trực tiếp giảng dạy tôi nhận thấy rằng trongnhững năm gần đây việc giảng dạy Lịch sử địa phương chưa được GV và HSquan tâm đúng mức, cũng như chưa mang lại hiệu quả thiết thực do còn tồn tạinhững nhiều hạn chế và xuất hát từ những nguyên nhân chính như sau:

2.2.1 Đối với giáo viên giảng dạy:

- Thứ nhất, thường chưa hiểu hết vị trí và mục đích của việc dạy học

Lịch sử địa phương nên phần lớn giáo viên xem đây là phần không quan trọng,

có tư tưởng: “dạy như thế nào cũng xong”, dạy qua loa đại khái, thậm chí bỏqua

- Thứ hai, GV chưa thật sự đổi mới phương pháp dạy học mà chủ yếu là

dùng các phương pháp dạy học truyền thống như: thuyết trình, diễn giải, vấnđáp …làm cho tiết học thiếu sinh động, học sinh tiếp thu kiến thức gò bó, nặng

nề, nhàm chán…đồng thời chưa dạy một cách khéo léo và hiệu quả

- Thứ ba, thiếu nguồn tư liệu để giảng dạy hoặc có tư liệu nhưng cũng

không biết phương pháp khai thác hiệu quả Hơn nữa nguồn tài liệu Lịch sử địaphương tuy khá phong phú, đa dạng, thuộc nhiều lĩnh vực khác nhau …nhưnglại rời rạc, tản mạn, nếu không có kinh nghiệm thì việc lựa chọn sẽ gặp nhiềukhó khăn

- Thứ tư, các nhà trường THCS chưa được trang bị các thiết bị, đồ dùng

dạy học liên quan đến việc dạy học Lịch sử địa phương, hoặc có cũng rất hạnchế như các loại bản đồ, lược đồ, tranh ảnh, sách tham khảo, băng hình,video…dẫn đến giáo viên “dạy chay”, thiếu sự thuyết phục đối với học sinh,thiếu ấn tượng sâu sắc và chỉ tiếp thu một chiều từ giáo viên, thay vì học sinh cóthể từ thực tiễn rút ra nhận xét, đánh giá đúng về Lịch sử địa phương

- Thứ năm, giữa các giáo viên chưa được trao đổi, học tập kinh nghiệm

lẫn nhau về giảng dạy mà chỉ mạnh ai nấy làm, làm theo điều kiện và khả năngcủa nhà trường và của bản thân mỗi giáo viên

- Thứ sáu, trong quá trình giảng dạy chưa phát huy tối đa sự hiểu biết của

học sinh, dẫu biết rằng kiến thức về Lịch sử địa phương của một số học sinh làrất đa dạng

- Thứ bảy, thời lượng dành cho dạy học Lịch sử địa phương là khá ít (2

tiết/ năm học) và việc kiểm tra đánh giá lại chưa được coi trọng

- Thứ tám: Nội dung kiến thức phần Lịch sử Việt Nam ở lớp 9 lại khá

nhiều và nặng, nên việc học tập Lịch sử địa phương cũng gây khó khăn và quátải cho học sinh

2.2.2 Đối với học sinh học tập:

- Thứ nhất: Học sinh thiếu tài liệu để khai thác kiến thức, hoặc có cũng

rất ít, không đủ; mà kiến thức các em có được đều được truyền đạt từ giáo viêngiảng dạy và do giáo viên cung cấp theo cách truyền thụ “một chiều” gây tâm lý

ức chế khi học tập

- Thứ hai: Việc dạy học Lịch sử địa phương hiện nay ở các trường trung

học cơ sở trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa, đặc biệt là tại các trường THCS thuộc

khu vực miền núi, vùng sâu, vùng xa, vùng điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệtkhó khăn do chưa được trang bị các thiết bị, đồ dùng dạy học cần thiết, hiện đạinên dạy học Lịch sử địa phương gặp rất nhiều khó khăn Hơn nữa gia đình HScũng còn nhiều khó khăn, chưa thể trang bị được nguồn Internet hay các nguồntài liệu, dẫn đến sự tích lũy kiến thức thực tiễn và sự hiểu biết về Lịch sử địaphương của phần lớn học sinh thông qua các phương tiện thông tin đại chúngchưa nhiều, nội dung hiểu biết còn nghèo nàn.

- Thứ ba: Học sinh học tập nhưng bản thân không tích cực hoạt động,

không có các quá trình tư duy như: Phân tích, so sánh, tổng hợp, hệ thống hóa,khái quát hóa… dẫn đến không nắm vững kiến thức và biết vận dụng các kỹnăng

- Thứ tư: Những tiết học Lịch sử địa phương lại thường đòi hỏi các em

phải có sự chuẩn bị trước, đồng thời yêu cầu các em cần phải biết vận dụngnhiều kiến thức, kỹ năng khác nhau nên đa số các em e ngại, không chủ độngtrong quá trình học tập từ đó dẫn đến hiệu quả và chất lượng giáo dục khôngcao

*Kết quả khảo sát cuối năm học 2020 - 2021 (Trước khi áp dụng SKKN này): (Kết quả này dựa vào kết quả giáo viên đánh giá qua phiếu khảo sát của

từng HS).

Lớp

Tổng số HScác lớp

Mức độ đạt được vềchuẩn kiến thức, kỹnăng, giáo dục

Mức độ chưa đạt vềchuẩn kiến thức, kỹnăng, giáo dục

- Không phá vỡ nội dung môn học, không biến chương trình Lịch sử ViệtNam thành bài học Lịch sử địa phương.

- Không liên hệ những nội dung xa lạ đối với bài học

- Việc liên hệ những nội dung Lịch sử địa phương các em đang sinh sốngvào các bài học phần Lịch sử địa phương phải tự nhiên, không gò ép

- Chú ý liên hệ với Lịch sử tại địa phương - ngay nơi các em học sinh đangsinh sống

2.3.1.1 Giải pháp 1: Tổ chức dạy học Lịch sử địa phương.

2.3.1.1.1 Biện pháp 1: GV Lựa chọn nội dung cần thực hiện.

Quá trình thực hiện cần tiến hành như sau:

- Rà soát chương trình, sách giáo khoa để lựa chọn và xây dựng nội dungdạy học

- Nghiên cứu nội dung địa phương, sử dụng Lịch sử ở địa phương để dạyhọc

- Vận dụng phương các pháp dạy học tích cực trong quá trình thực hiện

- Nghiên cứu để đưa nội dung giáo dục Lịch sử địa phương vào để kiểmtra, đánh giá

2.3.1.1.2 Biện pháp 2: Xây dựng kế hoạch dạy học Lịch sử địa phương trong chương trình tổng thể môn học Lịch sử 9

- Nhóm chuyên môn Sử - Địa xây dựng kế hoạch dạy học Lịch sử địaphương trong tổng thể bộ môn Lịch sử; Kế hoạch dạy học Lịch sử địa phương 9trong tổng thể bộ môn Lịch sử lớp 9, trao đổi với các GV tổ chuyên môn Xãhội, trình lãnh đạo Nhà trường phê duyệt

2.3.1.1.3 Biện pháp 3: Tiến hành quy trình thực hiện dạy học Lịch sử địa phương lớp 9:

*Bước 1: Làm công tác chuẩn bị: (Cần chỉ rõ GV và HS cần làm gì cụthể để chuẩn bị cho hoạt động giáo duc.)

*Bước 2: Tổ chức dạy học ở trên lớp

- Hoạt động 1 Chuẩn bị trước khi đến học tập tại lớp: Cần chỉ rõ các

nguồn tư liệu, sử liệu liên quan cần phải chuẩn bị

- Hoạt động 2 GV triển khai nội dung học tập Lịch sử địa phương trong

tiết dạy bằng các phương pháp và kỹ thuật dạy học kết hợp giữa truyền thống

và hiện đại, chú trọng các phương pháp và kỹ thuật đổi mới, phát huy tính chủđộng, tích cực của HS…HS tiếp nhận nhiệm vụ theo yêu cầu và hướng dẫn củagiáo viên

- Hoạt động 3 Học tập, nghiên cứu tại lớp học: Tại lớp học GV tổ chức

cho HS tham gia các hoạt động học tập cụ thể, GV là người hướng dẫn, tổ chức,giao nhiệm vụ học tập, đồng thời kịp thời giải đáp những thắc mắc cho HS khi

các em cần Khi thực hiện cần chú ý phát huy vai trò tích cực, chủ động tronghọc tập của HS; đồng thời cũng chú ý rèn luyện các kỹ năng và năng lực cầnthiết cho HS HS tiếp nhận và thực hiện nhiệm vụ theo yêu cầu và hướng dẫncủa giáo viên

*Bước 3: Sau dạy học trên lớp (Cần chỉ rõ HS làm gì? GV làm gì?)

- GV hướng dẫn HS về nhà tiếp tục tìm hiểu, sưu tầm các nguồn sử liệu

bổ sung cho tiết học; sử dụng các kiến thức đã học vận dụng trong thực tiễncuộc sống, đồng thời chuẩn bị trước cho những tiết học sau

- HS về nhà hoàn thành các câu hỏi, bài tập, bài kiểm tra, khảo sát theoyêu cầu của GV(nếu có)

2.3.1.2 Giải pháp 2: Kiểm tra, đánh giá việc dạy học Lịch sử địa phương trong quá trình dạy học

- Trong dạy học Lịch sử địa phương, GV nên vận dụng đánh giá theo quátrình gắn liền với Lịch sử Việt Nam, sử dụng phương pháp đánh giá bằng vấnđáp gợi mở trực tiếp, hoặc thông qua việc khảo sát trên phiếu tự đánh giá củacác em

- Để đánh giá một cách chính xác nỗ lực và kết quả của HS, GV cần: + Xác định mục tiêu, hình thức, thời gian và đối tượng đánh giá;

+ Xây dựng phiếu kiểm tra hoặc bảng tiêu chí đánh giá cụ thể, phù hợp; + Căn cứ vào phiếu kiểm tra hoặc bảng các tiêu chí để ghi kết quả đánhgiá

(Phụ lục 1)

Như trên là những giải pháp chung cho việc tổ chức dạy học Lịch sử địaphương, vì vậy tùy thuộc vào điều kiện, hoàn cảnh cụ thể mà giáo viên vậndụng cho phù hợp với thực tế của địa phương mình Khi thực hiện GV nên vậndụng một cách sáng tạo, linh hoạt để qúa trình giáo dục đạt hiệu quả cao nhất.Giải pháp này có thể vận dụng cho tất cả các địa phương Sau đây là một ví dụ

cụ thể về việc vận dụng giải pháp này mà tôi đã tiến hành tại trường THCS VănNho

2.3.2 Giải pháp cụ thể vận dụng "Đổi mới phương pháp nhằm nâng cao hiệu quả dạy học các tiết bài Lịch sử địa phương cho học sinh lớp 9 ở trường Trung học cơ sở Văn Nho”.

2.3.2.1 Giải pháp 1: Tổ chức đổi mới phương pháp nhằm nâng cao hiệu quả dạy học các tiết bài Lịch sử địa phương cho học sinh lớp 9 ở trường Trung học cơ sở Văn Nho.

2.3.2.1.1 Biện pháp 1: GV lựa chọn nội dung và hình thức thực hiện.

- Tôi đã nghiên cứu kỹ chương trình và lựa chọn nội dung bài học cần tổ

chức thực hiện theo kế hoạch

- Lựa chọn thời điểm dạy học Lịch sử địa phương trong tổng thể chươngtrình Lịch sử lớp 9 để sắp xếp các tiết bài cho phù hợp

- Hình thức và phương pháp tiến hành là: có nhiều cách thức tiến hànhdạy học như: Dạy học chính khóa trên lớp học, tổ chức các câu lạc bộ Lịch sử,

Tổ chức các cuộc thi về Lịch sử địa phương, nói chuyện Lịch sử, tham quan ;nhưng căn cứ đặc điểm tình hình nhà trường và HS mà tôi đã lựa chọn hìnhthức là dạy học các tiết dạy chính khóa trên lớp học

2.3.2.1.2 Biện pháp 2: Xây dựng kế hoạch tổng thể và cụ thể cho các hoạt động dạy học.

*Bước 1: Xây dựng Kế hoạch tổng thể của bộ môn Lịch sử lớp 9 trong

đó bao gồm nội dung dạy học Lịch sử địa phương.

Trên cơ sở Kế hoạch giáo dục Nhà trường bộ môn Lịch sử và tình hình

thực tế tại nhà trường tôi xây dựng kế hoạch giáo dục cụ thể như sau:

(Phụ lục 2)

*Bước 2: Trình lãnh đạo Nhà trường phê duyệt:

Sau khi tôi hoàn thiện kế hoạch, xin ý kiến của tổ chuyên môn rồi sẽtrình lên Lãnh đạo Nhà trường phê duyệt thành kế hoạch chính thức để đưa vàothực hiện

2.3.2.1.3 Biện pháp 3 Xây dựng Kế hoạch bài học (giáo án) cho từng tiết bài cụ thể trong giờ chính khóa tại lớp học.

*Bước 1: làm công tác chuẩn bị:

- Đối với giáo viên:

+ Nghiên cứu kỹ chương trình, nội dung bài học, tìm nội dung dỵ học

phù hợp (Theo kế hoạch đã lập từ đầu năm).

+ Sưu tầm, chuẩn bị các loại tư liệu và đồ dùng dạy học cần thiết

+ Hướng dẫn HS chuẩn bị, tìm hiểu các loại tư liệu liên quan tới nội dungbài học; gợi ý hướng khai thác, sử dụng cho nội dung bài học

- Tiến hành nghiên cứu kỹ chương trình, nội dung bài học, tìm nội dung

dạy học cho từng bài học phù hợp

- Tìm các kiến thức, kỹ năng và thái độ cần thiết cần đảm bảo trong nộidung bài học.

- Lựa chọn các phương pháp, kỹ thuật dạy học phù hợp với nội dungkiểu bài, điều kiện nhà trường và đối tượng học sinh

- Thiết kế Kế hoạch bài học (giáo án): Cần chỉ rõ hoạt động của GV vàHS; dự kiến câu hỏi, bài tập, phương án trả lời

- Thiết kế giáo án trên cơ sở bám vào kế hoạch được lập từ trước đó.Thường thì sau khi triển khai kiến thức phần Lịch sử dân tộc, GV sẽ tiến hànhgiảng dạy các tiết học Lịch sử địa phương gắn liền với nội dung Lịch sử dân tộcvừa học Thông qua các câu hỏi gợi mở, hoặc các hình thức khác tùy theo từnggiáo viên lựa chọn (như dùng các hình ảnh, video, bản đồ, lược đồ hoặc mộtđoạn tư liệu đọc cho HS nghe…về nội dung Lịch sử địa phương …) gắn liềnvới các phương pháp/ kỹ thuật dạy học đổi mới để từ đó trên cơ sở học sinh đãchuẩn bị trước ở nhà, hoặc vốn hiểu biết và thông qua các nguồn tư liệu, kiếnthức mà GV cung cấp các em sẽ tìm ra phương án giải quyết, trả lời GV nên đểcho HS chủ động trình bày ý kiến của mình, các em khác bổ sung, từ đó các emđược rèn luyện và vận dụng các kiến thức, kỹ năng, hình thành thái độ Sau đógiáo viên chuẩn hóa, mở rộng nhấn mạnh những vấn đề chính để tất cả các em

HS đều được hiểu và nắm vững các kiến thức bài học

Trên cơ sở đó GV lên Kế hoạch bài học chi tiết, cụ thể theo kế hoạch đã

lập (Mẫu Kế hoạch bài học thực hiện theo mẫu ban hành kèm theo Công văn số

5512/BGDĐT-GDTrH ngày 18 tháng 12 năm 2020 của Bộ GDĐT)

Trường……… Họ tên giáo viên

Tổ: ……… ………

TÊN BÀI DẠY: ………

Môn học/Hoạt động giáo dục: ……….; lớp:………

Thời gian thực hiện: (số tiết)

I Mục tiêu

1 Về kiến thức: Nêu cụ thể nội dung kiến thức học sinh cần học trong bài

theo yêu cầu cần đạt của nội dung giáo dục/chủ đề tương ứng trong chươngtrình môn học/hoạt động giáo dục

2 Về năng lực: Nêu cụ thể yêu cầu học sinh làm được gì (biểu hiện cụ thể

của năng lực chung và năng lực đặc thù môn học cần phát triển) trong hoạt

động học để chiếm lĩnh và vận dụng kiến thức theo yêu cầu cần đạt của

chương trình môn học/hoạt động giáo dục

3 Về phẩm chất: Nêu cụ thể yêu cầu về hành vi, thái độ (biểu hiện cụ thể

của phẩm chất cần phát triển gắn với nội dung bài dạy) của học sinh trong quátrình thực hiện các nhiệm vụ học tập và vận dụng kiến thức vào cuộc sống

II Thiết bị dạy học và học liệu

Nêu cụ thể các thiết bị dạy học và học liệu được sử dụng trong bài dạy để

tổ chức cho học sinh hoạt động nhằm đạt được mục tiêu, yêu cầu của bài dạy(muốn hình thành phẩm chất, năng lực nào thì hoạt động học phải tương ứng vàphù hợp)

III Tiến trình dạy học

1 Hoạt động 1: Xác định vấn đề/nhiệm vụ học tập/Mở đầu (Ghi rõ tên

thể hiện kết quả hoạt động)

a) Mục tiêu: Nêu mục tiêu giúp học sinh xác định được vấn đề/nhiệm vụ cụ

thể cần giải quyết trong bài học hoặc xác định rõ cách thức giải quyết vấn đề/thực hiện nhiệm vụ trong các hoạt động tiếp theo của bài học.

b) Nội dung: Nêu rõ nội dung yêu cầu/nhiệm vụ cụ thể mà học sinh phải

thực hiện (xử lí tình huống, câu hỏi, bài tập, thí nghiệm, thực hành…) để xác định vấn đề cần giải quyết/nhiệm vụ học tập cần thực hiện và đề xuất giải pháp giải quyết vấn đề/cách thức thực hiện nhiệm vụ.

c) Sản phẩm: Trình bày cụ thể yêu cầu về nội dung và hình thức của sản

phẩm hoạt động theo nội dung yêu cầu/nhiệm vụ mà học sinh phải hoàn thành: kết quả xử lí tình huống; đáp án của câu hỏi, bài tập; kết quả thí nghiệm, thực hành; trình bày, mô tả được vấn đề cần giải quyết hoặc nhiệm vụ học tập phải thực hiện tiếp theo và đề xuất giải pháp thực hiện.

d) Tổ chức thực hiện: Trình bày cụ thể các bước tổ chức hoạt động học

cho học sinh từ chuyển giao nhiệm vụ, theo dõi, hướng dẫn, kiểm tra, đánh giá quá trình và kết quả thực hiện nhiệm vụ thông qua sản phẩm học tập.

2 Hoạt động 2: Hình thành kiến thức mới/giải quyết vấn đề/thực thi

nhiệm vụ đặt ra từ Hoạt động 1 (Ghi rõ tên thể hiện kết quả hoạt động).

a) Mục tiêu: Nêu mục tiêu giúp học sinh thực hiện nhiệm vụ học tập để

chiếm lĩnh kiến thức mới/giải quyết vấn đề/thực hiện nhiệm vụ đặt ra từ Hoạt động 1.

b) Nội dung: Nêu rõ nội dung yêu cầu/nhiệm vụ cụ thể của học sinh làm

việc với sách giáo khoa, thiết bị dạy học, học liệu cụ thể

(đọc/xem/nghe/nói/làm) để chiếm lĩnh/vận dụng kiến thức để giải quyết vấn đề/nhiệm vụ học tập đã đặt ra từ Hoạt động 1.

c) Sản phẩm: Trình bày cụ thể về kiến thức mới/kết quả giải quyết vấn

đề/thực hiện nhiệm vụ học tập mà học sinh cần viết ra, trình bày được.

d) Tổ chức thực hiện: Hướng dẫn, hỗ trợ, kiểm tra, đánh giá quá trình và kết

quả thực hiện hoạt động của học sinh.3 Hoạt động 3: Luyện tập

a) Mục tiêu: Nêu rõ mục tiêu vận dụng kiến thức đã học và yêu cầu phát

triển các kĩ năng vận dụng kiến thức cho học sinh.

b) Nội dung: Nêu rõ nội dung cụ thể của hệ thống câu hỏi, bài tập, bài

thực hành, thí nghiệm giao cho học sinh thực hiện.

c) Sản phẩm: Đáp án, lời giải của các câu hỏi, bài tập; các bài thực hành,

thí nghiệm do học sinh thực hiện, viết báo cáo, thuyết trình.

d) Tổ chức thực hiện: Nêu rõ cách thức giao nhiệm vụ cho học sinh;

hướng dẫn hỗ trợ học sinh thực hiện; kiểm tra, đánh giá kết quả thực hiện.

4 Hoạt động 4: Vận dụng

a) Mục tiêu: Nêu rõ mục tiêu phát triển năng lực của học sinh thông qua

nhiệm vụ/yêu cầu vận dụng kiến thức, kĩ năng vào thực tiễn (theo từng bài hoặc nhóm bài có nội dung phù hợp).

b) Nội dung: Mô tả rõ yêu cầu học sinh phát hiện/đề xuất các vấn đề/tình

huống trong thực tiễn gắn với nội dung bài học và vận dụng kiến thức mới học để giải quyết.

c) Sản phẩm: Nêu rõ yêu cầu về nội dung và hình thức báo cáo phát hiện

và giải quyết tình huống/vấn đề trong thực tiễn.

d) Tổ chức thực hiện: Giao cho học sinh thực hiện ngoài giờ học trên lớp

và nộp báo cáo để trao đổi, chia sẻ và đánh giá vào các thời điểm phù hợp trong kế hoạch giáo dục môn học/hoạt động giáo dục của giáo viên.

*Ví dụ minh họa bài học cụ thể:

(Phụ lục 3)

2.3.2.1.4 Biện pháp 4 Tổ chức dạy học trong giờ chính khóa tại lớp học

*Hoạt động 1: Kiểm tra công tác chuẩn bị của HS tại nhà.

Tôi phối kết hợp với đội ngũ cán bộ lớp sẽ kiểm tra công tác chuẩn bị nội

dung và tư liệu chuẩn bị tại nhà của HS, có nhận xét về công tác chuẩn bị ở nhàcủa các em Nếu thực hiện tốt công tác này sẽ góp phần nâng cao ý thức tự giác,

tự học của HS, hình thành các kỹ năng cần thiết, đồng thời góp phần nâng caohiệu quả, chất lượng bài học.

*Hoạt động 2: Tổ chức dạy học trên lớp.

- Tôi triển khai nội dung bài học phần Lịch sử địa phương theo tiến trình

bài học đã thiết kế, linh hoạt thực hiện theo các hoạt động cụ thể như sau:

(Kế hoạch Bài học minh họa tại phụ lục 3)

(Trong mỗi hoạt động GV cần thực hiện đủ và linh hoạt 4 bước:

+ Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập

+ Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ học tập

+ Bước 3: Trình bày kết quả, thảo luận

+ Bước 4: Kết luận, nhận định và mở rộng)

1 Hoạt động 1: Mở đầu/Khởi động

+ Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập

GV: Sử dụng CNTT, các phương tiện dạy học hiện đại…trình chiếu cáchình ảnh, video, tư liệu, các câu nhận định,…Hướng dẫn và yêu cầu HS quansát, phát hiện, tư duy…từ đó trả lời các câu hỏi/vấn đề mà GV đặt ra Hoặc GV

có thể thiết kế các trò chơi khởi động (Ai nhanh hơn…) để cá nhân HS/tạp thểnhóm tham gia chơi, từ đó tìm ra chủ đề, nội dung có liên quan đến bài học HS: Chú ý theo dõi

+ Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ học tập:

HS: Lắng nghe, quan sát, phát hiện trả lời các câu hỏi GV đặt ra hoặc

tham gia các trò chơi cá nhâ/tập thể nhóm

GV: Quan sát, hỗ trợ, giúp đỡ HS tham gia các hoạt động…

+ Bước 3: Trình bày kết quả, thảo luận

HS: Trình bày kết quả làm việc, bổ sung, nhận xét, đánh giá lẫn nhau GV: Quan sát, hỗ trợ, có thể làm trọng tài cho HS…

+ Bước 4: Kết luận, nhận định và mở rộng

GV: Bổ sung, kết luận, nhận định, đánh giá kết quả làm việc của HS, sau

đó có thể mở rộng và dẫn dắt HS vào vấn đề cần đặt ra của bài học…

HS: Chú ý theo dõi, chú trọng nắm bắt các vấn đề cần giải quyết trongbài học…

2 Hoạt động 2: Hình thành kiến thức mới/giải quyết vấn đề

+ Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập

GV: Sử dụng CNTT, các phương tiện dạy học hiện đại, kết hợp tài liệuSGK…trình chiếu các hình ảnh, video, tư liệu, các câu nhận định, các câu hỏi…Hướng dẫn và yêu cầu HS quan sát, tìm hiểu, phát hiện, tư duy…thông qua cácphương pháp và kỹ thuật dạy học hiện đại, kết hợp truyền thống…từ đó yêu cầu

HS tìm ra phương án trả lời các câu hỏi/vấn đề/tình huống mà GV đặt ra để lầnlượt phát hiện ra kiến thức mới của bài học

HS: Chú ý quan sát và lắng nghe, tiếp thu nhiệm vụ học tập mà GV đặt

ra

+ Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ học tập:

HS: Làm việc cá nhân/cặp/nhóm tìm hiểu nội dung tài liệu, quan sát trực

quan hình ảnh, video, sơ đồ…làm việc với phiếu học tập, phân tích, phát hiệntrả lời các câu hỏi GV đặt ra hoặc tham gia các trò chơi cá nhân/tập thểnhóm…

GV: Quan sát, bso quát lớp học, hỗ trợ, giúp đỡ HS tham gia các hoạtđộng…

+ Bước 3: Trình bày kết quả, thảo luận

HS: Trình bày kết quả làm việc, bổ sung, nhận xét, đánh giá lẫn nhau…

để hoàn thiện nội dung kiến thức mới cần tìm ra

GV: Quan sát, hướng dẫn, hỗ trợ, có thể làm trọng tài trong các trò chơicho HS…

+ Bước 4: Kết luận, nhận định và mở rộng

GV: Bổ sung, kết luận, nhận định, đánh giá kết quả làm việc của HS, sau

đó có thể mở rộng và nhấn mạnh các nội dung kiến thức chính mà HS cần nắmvững (Có thể sử dụng bảng phụ để hỗ trợ, đưa kết quả lên bảng)…

HS: Chú ý theo dõi, nắm bắt các nội dung kiến thức cơ bản của bàihọc…

3 Hoạt động 3: Luyện tập

+ Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập

GV: Sử dụng CNTT, các phương tiện dạy học hiện đại…trình chiếu các

câu hỏi, bài tập, video, tư liệu, ,…/ các trò chơi phát hiện, củng cố (Chiếc nón

kỳ diệu, Đường lên đỉnh Ôlimpia, Ô chữ may mắn…) Hướng dẫn và yêu cầu HS

quan sát, phát hiện, tư duy…từ đó trả lời các câu hỏi/bài tập hoặc chơi các tròchơi mà GV đặt ra nhằm củng cố nội dung bài học

HS: Chú ý quan sát, theo dõi nhận các nhiệm vụ/yêu cầu mà GV đặt ra

+ Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ học tập:

HS: Làm việc cá nhân/cặp/nhóm, phân tích, tư duy, phát hiện, vận dụng

các kiến thức, kỹ năng đã được hình thành, để tìm câu trả lời cho các câuhỏi/bài tập hoặc tham gia các trò chơi mà GV đặt ra

GV: Quan sát, hỗ trợ, giúp đỡ HS tham gia các hoạt động…

+ Bước 3: Trình bày kết quả, thảo luận

HS: Trình bày kết quả làm việc, bổ sung, nhận xét, đánh giá lẫn nhau… GV: Quan sát, hỗ trợ, có thể làm trọng tài cho HS…

+ Bước 4: Kết luận, nhận định và mở rộng

GV: Bổ sung, kết luận, nhận định, đánh giá kết quả làm việc của HS, sau

đó có thể mở rộng và khái quát, sơ kết nội dung bài học…

HS: Chú ý theo dõi, chú trọng nắm bắt và củng cố các kiến thức, kỹnăng, thái độ của bài học…

4 Hoạt động 4: Vận dụng

+ Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV: Sử dụng CNTT, các phương tiện dạy học hiện đại…trình chiếucác hình ảnh, nội dung bài tập, chủ đề,…Hướng dẫn và yêu cầu HS về nhà tiếptục tìm hiểu, nghiên cứu, sưu tầm theo hoạt động cá nhân HS/tập thể nhóm đểhoàn thành các nội dung bài tập, các chủ, bài viết, phiếu khảo sát… hoặc vậndụng thực tế nhngx vấn đề mà GV đặt ra…Đồng thời chuần bị cho nội dungcủa những bài học tiếp theo

+ Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ học tập:

HS: Lắng nghe, quan sát, tiếp nhận các câu hỏi, bài tập, bài viết, phiếu

khảo sát… hoặc vận dụng vào thực tế các vấn đề mà GV đặt theo hình thức hoạtđộng cá nhân/nhóm…

GV: Bao quát, hỗ trợ, giải đáp các thắc mắc HS…

+ Bước 3: Trình bày kết quả, thảo luận

HS: Trình bày kết quả làm việc, nộp phiếu… trong các tiết học tiếp theo

+ Bước 4: Kết luận, nhận định và mở rộng

GV: Bổ sung, kết luận, nhận định, đánh giá kết quả làm việc của HS, sau

đó có thể mở rộng vào các tiết học tiếp theo

*Hoạt động 3: Sau tiết học

- Sau khi tổng kết nội dung bài học, GV cũng hướng dẫn HS về nhà

chuẩn bị những tư liệu cho phần Lịch sử địa phương ở tiết học sau (nếu có theo

Kế hoạch đã lập)

- Cùng với việc chuẩn bị cho tiết học sau, để khảo sát, đánh giá kết quảhọc tập của HS, tôi yêu cầu HS hoàn thành phiếu khảo sát theo mẫu đã chuẩn bịsẵn (phát phiếu cho HS về nhà làm, hoặc làm tại lớp nếu đủ thời gian)

- HS: Nhận phiếu kiểm tra, về nhà dựa vào kết quả đã tiếp thu được đểhoàn thành phiếu, nộp phiếu cho GV

2.3.2.2 Giải pháp 2: Kiểm tra, đánh giá việc Đổi mới phương pháp nhằm nâng cao hiệu quả dạy học các tiết bài Lịch sử địa phương cho học sinh lớp 9 ở trường Trung học cơ sở Văn Nho

*Bước 1: Trước tiên tôi xác định mục tiêu đánh giá: Là các kiến thức, kỹ

năng và thái độ của học sinh thu được qua quá trình học tập tại lớp học

*Bước 2: Tôi xây dựng căn cứ để đánh giá HS là: bằng việc học tập tại

lớp và tìm hiểu, nghiên cứu thêm ở nhà của của các em, từ đó các em hoànthành phiếu tự đánh giá của mình

*Bước 3: Tiếp đến, tôi xây dựng mẫu phiếu đánh giá chuẩn làm căn cứ

để đánh giá kết quả học tập của học sinh Trong mẫu phiếu đánh giá cần thểhiện rõ các nội dung và tiêu chí cần đánh giá, hướng dẫn đánh giá: Gồm 3 nộidung tiêu chí; nếu đạt 2/3 tiêu chí là đạt chuẩn, còn nếu đạt 1 hoặc không đạt cả

3 là không đạt chuẩn

(Phụ lục 4)

*Bước 4: GV sau tiết học, phát phiếu học tập cho HS, yêu cầu các em về

nhà hoàn thành, nộp lại phiếu vào tiết học hôm sau HS nhận phiếu đánh giá vềnhà hoàn thành

*Bước 5: Tiết học hôm sau, GV thu phiếu, dựa vào mẫu đánh giá chuẩn

để chấm và đánh giá, thông báo kết quả học tập của từng HS trong tiết học hômsau

2.4: Kết quả thực nghiệm và đối chứng

Sau khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm trên, bản thân tôi đã tự củng cốthêm và nâng cao hơn nữa những kiến thức và kỹ năng trong công tác giảng dạyphần Lịch sử địa phương Thanh Hóa Đồng thời bản thân cũng nhận thức sâusắc và đúng đắn hơn về vai trò vị trí của Lịch sử địa phương nói riêng và bộmôn Lịch sử trong nhà trường nói chung Từ đó nhận thấy trách nhiệm của bảnthân là phải không ngừng đổi mới, tìm tòi để nâng cao hơn nữa hiệu quả và chấtlượng giảng dạy bộ môn nói chung và phần Lịch sử địa phương nói riêng

Về phía các đồng nghiệp; qua sáng kiến này, các giáo viên trong tổ, trongtrường được tham gia xây dựng kế hoạch, được góp ý xây dựng giáo án, được

dự giờ, nhận xét, đóng góp ý kiến đã làm cho họ hiểu sâu sắc hơn về Lịch sửđịa phương Thanh Hóa; đồng thời góp phần hình thành và nâng cao nâng caohơn nữa các kỹ năng trong công tác soạn giảng, trong đánh giá giờ dạy và đánhgiá học sinh; nhận thức đúng đắn hơn về vai trò của bộ môn Lịch sử trong giáodục nhà trường

Về phía các em học sinh, qua đó đã giúp các em củng cố và nâng caođược các kiến thức Lịch sử địa phương Thanh Hóa nói chung, và Lịch sử củaBá Thước nói riêng; đồng thời rèn luyện được các kỹ năng cần thiết cho việchọc tập và cuộc sống; cũng như giúp các em hình thành và nâng cao ý thức tôntrọng, giữ gìn, phát huy những giá trị của Lịch sử; rèn luyện tính chủ động, tíchcực, sáng tạo trong đổi mới phương pháp học tập và rèn luyện; góp phần nângcao chất lượng và hiệu quả giáo dục, phát hiện, bồi dưỡng năng khiếu, tài năngcủa các em

2.4.1 Kết quả khảo sát cuối năm học 2020 - 2021 (trước khi áp dụng SKKN này):(Kết quả này dựa vào kết quả giáo viên đánh giá qua phiếu khảo

Mức độ chưa đạt vềchuẩn kiến thức, kỹnăng, giáo dục

2.4.2 Kết quả đạt được của cuối năm học này (Năm học 2021 - 2022)

sau khi đã thực hiện triệt để SKKN này: (Kết quả này dựa vào kết quả giáo viên đánh giá bài thu hoạch của từng HS)

Lớp

Tổng số HS các

lớp

Mức độ đạt vềchuẩn kiến thức, kỹnăng, giáo dục

Mức độ chưa đạt vềchuẩn kiến thức, kỹnăng, giáo dục

dụng việc lồng ghép giáo dục Lịch sử Đảng bộ tỉnh và truyền thống Cách mạng

của nhân dân Thanh Hóa vào nội dung phần Lịch sử Việt Nam thì tỉ lệ HS đạt

được những tiêu chí về chuẩn kiến thức, kỹ năng và giáo dục không ngừngđược nâng lên từ 57,1 % cuối năm học trước (2020-2021) lên 98,7% cuối nămhọc 2021-2022; tỉ lệ HS chưa đạt được những tiêu chí về chuẩn kiến thức, kỹnăng và giáo dục đã giảm xuống đáng kể từ 42,9 % cuối năm học 2020-2021xuống còn 1,3% cuối năm học 2021-2022 Đó là những con số cụ thể chứngminh cho sự thành công của SKKN này khi áp dụng vào thực tế giảng dạy tạitrường THCS Văn Nho

3: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 3.1: Kết luận:

SKKN này đã được bản thân tôi - một giáo viên với kinh nghiệm hơn 20năm trong nghề, lại đang trực tiếp làm công tác giảng dạy ở huyện miền núi BáThước thực hiện, đúc rút qua thực tế giảng dạy trong nhiều năm qua và đặc biệtđược áp dụng triệt để trong năm học này, với nội dung tuy không còn mới mẻnhưng có tính thiết thực và hiệu quả rất cao, đồng thời nó lại đáp ứng được cácyêu cầu đổi mới hiện nay của ngành giáo dục và việc tăng cường giáo dục Lịch

sử địa phương trong các nhà trường phổ thông Vì vậy với SKKN này, tôi thiếtnghĩ cần được xem xét và áp dụng rộng rãi trên địa bàn toàn huyện, cũng nhưrộng hơn nữa, bởi tính thiết thực và hiệu quả của nó Hơn thế nữa, thông quahoạt động giáo dục này sẽ góp phần vào quá trình đổi mới nội dung và phươngpháp dạy học nói chung và dạy học bộ môn Lịch sử nói riêng ở nhà Trường phổthông

3.2: Kiến nghị:

Sau khi áp dụng SKKN này tôi có một số kiến nghị sau:

- Đối với học sinh: Cần thiết phải trang bị thêm cho các em ý thức và

tinh thần học tập tốt bộ môn, đồng thời trong quá trình dạy học giáo viên cũngcần không ngừng rèn luyện cho các em các kỹ năng của bộ môn Lịch sử như:thu thập xử lí tài liệu, thông tin; kỹ năng đánh giá, nhận xét về các sự kiện vànhân vật Lịch sử, kỹ năng trình bày sáng tạo về các sự kiện và nhân vật Lịchsử và các kỹ năng sống khác như: Tư duy, giải quyết vấn đề, giao tiếp, hợptác, tự nhận thức và làm chủ bản thân

- Đối với GV: Luôn coi việc đổi mới dạy học Lịch sử địa phương là cần

thiết và quan trọng; bởi đây chính là một giải pháp hữu hiệu, phù hợp nhấtnhằm thực hiện mục tiêu của giáo dục bộ môn, đặc biệt là giáo dục truyền thốngLịch sử và cách mạng cho các em HS; đồng thời nó cũng góp phần nâng caohiệu quả, chất lượng giáo dục của bộ môn Lịch sử trong nhà trường THCS màyêu cầu hiện nay của giáo dục đang đặt ra

- Đối với Ban Giám Hiệu Nhà trường, các cấp Quản lí Giáo dục và Chính quyền địa phương: Luôn chăm lo, quan tâm, động viên, khích lệ, tạo

mọi điều kiện thuận lợi cho các hoạt động giáo dục nói chung; đồng thời cũngluôn coi việc dạy học Lịch sử địa phương cho học sinh lớp 9 ở trường Trunghọc cơ sở là một nội dung cơ bản, quan trọng và cần phải được thực hiện rộngrãi, thường xuyên, liên tục ở các nhà trường phổ thông và các tầng lớp nhân dântrên địa bàn sinh sống

Trên đây chỉ là một bài viết nhỏ, đúc rút kinh nghiệm từ thực tế trong quátrình giảng dạy của bản thân, nên không tránh khỏi những tồn tại, hạn chế Vìvậy rất kính mong nhận được sự quan tâm, tham gia đóng góp ý kiến của củaHội đồng khoa học, của các thầy cô giáo và đồng nghiệp để cho nội dung tôithể hiện được đầy đủ và hoàn thiện hơn

Xin chân thành cảm ơn!

Xác nhận của Hiệu Trưởng

Người viết sáng kiến

Đinh Đức Vũ

TÀI LIỆU THAM KHẢO.

1 Nghị quyết Hội nghị Trung ương 8 khóa XI về đổi mới căn bản, toàn diện

giáo dục và đào tạo Các tài liệu đổi mới phương pháp dạy học theohướng hình thành phẩm chất và năng lực cho nhười học

2. Tài liệu bồi dưỡng về giáo dục Lịch sử trong chương trình giáo dục phổ

thông cấp THCS (Bộ Giáo Dục và Đào Tạo - Hà Nội năm 2019).

3. Tập tài liệu Chuẩn kiến thức kỹ năng bộ môn Lịch sử cấp THCS….(Bộ

GD&ĐT- NXB Giáo dục Việt Nam)

4. Tài liệu giảng dạy Lịch sử địa phương Thanh Hóa (Sở Giáo Dục và Đào

Tạo Thanh Hoá- Tác giả: Nguyễn Văn Hồ, Trịnh Trung Châu- NXB Thanh Hóa năm 2014 ).

5. Thiết kế bài giảng Lịch sử Thanh Hóa (Chương trình THCS) (Sở Giáo

Dục và Đào Tạo Thanh Hoá- Tác giả: Nguyễn Văn Hồ, Trịnh Trung Châu- NXB Thanh Hóa năm 2014 ).

6. Phân phối chương trình bộ môn Lịch sử (Sở GD & ĐT Thanh Hóa) và Kế hoạch giáo dục nhà trường bộ môn Lịch sử (Trường THCS Văn Nho-

năm học 2021-2022)

7. Sách giáo khoa và Sách giáo viên Lịch sử 9 (Bộ GD&ĐT- NXB Giáo dục

Việt Nam).

8. Tài liệu Lịch sử Đảng bộ và truyền thống cách mạng của nhân dân Thanh

Hóa, Bá Thước, Văn Nho (Sưu tầm)

9 Công văn số 5512/BGDĐT-GDTrH ngày 18 tháng 12 năm 2020 của Bộ GDĐT.

DANH MỤC CÁC ĐỀ TÀI SKKN ĐÃ ĐƯỢC HỘI ĐỒNG KHOA

HỌC CẤP PHÒNG GD&ĐT, CẤP SỞ GD&ĐT ĐÁNH GIÁ ĐẠT TỪ

Tỉnh )

Kết quả đánh giá xếp loại

(A, B,hoặc C)

Năm học đánh giá xếp loại

liệu thống kê trong dạy học Địa

lí ở trường THCS

2. - Rèn luyện kĩ năng đọc và phân

tích tranh ảnh, biểu đồ trong

dạy học Địa lí lớp 7 ở trường

THCS.

xét biểu đồ Địa lí trong dạy học

phần Địa lí kinh tế - xã hội cho

2011-2012

duy nhằm nâng cao hiệu quả

dạy học một số tiết bài phần Địa

lí kinh tế - xã hội cho học sinh

lớp 9 ở Trường THCS Văn Nho.

- Phòng GD&ĐT

- Sở GD&ĐT

BC

2013-2014

5. - Lồng ghép giáo dục di sản vào

dạy học Bài 44-Thực hành tìm

hiểu địa phương thông qua tổ

chức hoạt động thực địa tại

Hang cá thần Mường Kỷ cho

2016-2017

6 - Đổi mới phương pháp lồng

ghép giáo dục Lịch sử Đảng bộ

và truyền thống cách mạng của

nhân dân Thanh Hóa cho học

sinh lớp 9 ở trường THCS Văn

Nho

- Phòng GD&ĐT

- Sở GD&ĐT

BC

2019-2020

1 Phụ lục 1

Mẫu phiếu đánh giá chung:

Mẫu phiếu khảo sát kết quả học tập (dành cho mỗi HS)

Họ và tên (HS được đánh giá):……….…Lớp:………

STT Nội dung kiến thức, kĩ năng, thái độ cần đánh giá

(hoặc hành động/ hành vi của HS)

Nhận xét

Đạt Chưa

đạt

1 - Về kiến thức: Thông qua việc học tập phần Lịch sử địa

phương Thanh Hóa em đã:

2 - Về kỹ năng: Thông qua việc học tập phần Lịch sử địa

phương Thanh Hóa hình thành được các kỹ năng sau:

………

………

………

………

3 - Về giáo dục, thái độ: Thông qua việc học tập phần Lịch sử

địa phương Thanh Hóa em đã nhận thức được:

……… ………

………

………

………

Những mong muốn và đề xuất của bản thân: (Về việc dạy học Lịch sử địa phương

hiện nay tại trường em) (Nếu có)

………

………

2 Phụ lục 2: NỘI DUNG KẾ HOẠCH GDNT MÔN LỊCH SỬ 9

PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BÁ THƯỚC

TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ VĂN NHO

KẾ HOẠCH GIÁO DỤC NHÀ TRƯỜNG MÔN: LỊCH SỬ LỚP 9

(Điều chỉnh theo Công văn số 4040/BGDĐT-GDTrH ngày 16 tháng

09 năm 2021 của Bộ trưởng Bộ GD&ĐT)

(Lưu hành nội bộ)

Văn Nho, tháng 9 năm 2022

A CƠ SỞ XÂY DỰNG CHƯƠNG TRÌNH

I CƠ SỞ PHÁP LÝ

- Khung phân phối chương trình (KPPCT) của Bộ Giáo dục và Đào tạo (GDĐT);

- Chuẩn kiến thức, kĩ năng, yêu cầu về thái độ đối với học sinh môn Lịch sử ban hành kèm theo Quyết định 16/2006/BGDĐT ngày 05/5/2006 của Bộ GDĐT;

- Công văn số 4612/BGDĐT-GDTrH ngày 3/10/2017 và Công văn số GDTrH ngày 18/12/2020 của Bộ GDĐT về việc hướng dẫn xay dựng, thực hiện chương trình GDNT phổ thông hiện hành theo định hướng phát triển năng lực và phẩm chất học sinh;

- Công văn số 4040/BGDĐT-GDTrH ngày 16 tháng 9 năm 2021 của Bộ trưởng Bộ GDĐT về việc hướng dẫn thực hiện Chương trình GDPT cấp THCS ứng phó với dịch Covid - 19 năm học 2021-2022.

- Công văn số 2613/BGDĐT-GDTrH ngày 26 tháng 3 năm 2021 của Bộ trưởng Bộ GDĐT về việc hướng dẫn xây dựng, thực hiện chương trình giáo dục nhà trường phổ thông hiện hành theo định hướng phát triển năng lực và phẩm chất học sinh năm học 2021-2022;

- Công văn số 1775/SGDĐT-GDTrH ngày 30 tháng 6 năm 2021 của Sở GD&ĐT Thanh Hóa về hướng dẫn xây dựng, thực hiện chương trình giáo dục nhà trường phổ thông hiện hành theo định hướng phát triển năng lực và phẩm chất học sinh năm học 2021-2022;

- Công văn số 219/PGDĐT ngày 16 tháng 7 năm 2021 của Phòng GDĐT về việc hướng dẫn xây dựng, thực hiện chương trình giáo dục nhà trường phổ thông hiện hành theo định hướng phát triển năng lực và phẩm chất học sinh năm học 2021-2022.

- Công văn số 410/PGDĐT ngày 22 tháng 9 năm 2021 của Phòng GDĐT về việc hướng dẫn thực hiện Chương trình GDPT cấp THCS ứng phó với dịch Covid - 19 năm học 2021-2022.

II CƠ SỞ THỰC TIỄN

Trường THCS Văn Nho đóng trên địa bàn Thôn Poọng xã Văn Nho thuộc vùng cao, vùng sâu của huyện miền núi Bá Thước Nhà trường có khá đầy đủ cơ cấu bộ máy, cơ sở vật chất phục vụ hoạt động dạy học theo đúng quy định của Điều lệ trường THCS, mà cụ thể là:

- Học sinh: Năm học 2021-2022 trường THCS Văn Nho có 330 học sinh được chia làm 8 lớp trong đó khối 6 hai lớp, khối 7 hai, khối 8 hai lớp và khối 9 hai Sĩ số HS các lớp giao động từ 36 đến 46 em Trên 99% học sinh là con em dân tộc thiểu số (Thái, Mường); đa phần các em ngoan ngoãn, chuyên cần trong học tập và rèn luyện Tuy nhiên mặt bằng nhận thức của các em chưa cao và đồng đều.

- Đội ngũ giáo viên, cán bộ quản lí: Toàn trường có 18 người; trong đó quản lí 2, giáo viên 15 và 1 nhân viên hành chính (Kế toán) Đội ngũ đều đạt chuẩn về trình độ đào tạo, có tay nghề chuyên môn nghiệp vụ vững vàng, tâm huyết, tận tụy với nghề Trong đó có nhiều giáo viên được đào tạo chính quy từ 2 đến 3 môn, lại là giáo viên giỏi các cấp nên khá thuận lợi cho phân công chuyên môn Chuyên môn Lịch sử có: 02 giáo viên đủ điều kiện về phẩm chất chính trị, trình độ, năng lực để thực hiện nhiệm vụ dạy học.

- Cơ sở vật chất, trang thiết bị: cơ bản đảm bảo phục vụ dạy học chương trình theo quy định của Bộ GD&ĐT Hệ thống internet, máy tính, máy chiếu, Smart TV, tranh ảnh, bản đồ đảm bảo cho việc ứng dụng CNTT trong dạy học Tuy nhiên để đáp ứng yêu cầu đổi mới còn thiếu nhiều hạng mục như: nhà học bộ môn và các phòng chức năng, khu hiệu bộ, đồ dùng dạy học

TT

(1)

Bài (2)

Nội dung điều chỉnh

(3)

Hướng dẫn thực hiện

(4)

1 Bài 1 Liên Xô và

các nước Đông Âu

từ năm 1945 đến

giữa những năm 70

của thế kỉ XX

Mục II.2 Tiến hành xây dựng CNXH (từ năm 1950 đến đầu những năm 70 của thế kỉ XX)

- Học sinh tự học

Mục III Sự hình thành hệ thống xã hội chủ nghĩa

- Chỉ cần nêu được sự kiện thành lập Hội đồng tương trợ kinh tế (SEV) và Tổ chức Hiệp ước Vác-sa-va và ý nghĩa của nó

2 Bài 2 Liên Xô và

các nước Đông Âu

từ giữa những năm

- Tập trung hệ quả của cuộc khủng hoảng

3 Bài 4 Các nước

- Tập trung vào đường lối đổi mới và những thành tựu tiêu biểu

4 Bài 5 Các nước

Đông Nam Á

Mục III Từ “ASEAN - 6” đến

“ASEAN - 10”

- Hướng dẫn học sinh lập niên biểu quá trình ra đời và phát triển

5 Bài 6 Các nước

châu Phi

Mục I Tình hình chung - Chỉ tập trung vào quá trình

đấu tranh giành độc lập sau 1945

6 Bài 7 Các nước Mĩ

la tinh Mục I Những nét chung - Chỉ tập trung vào quá trìnhđấu tranh giành độc lập sau

1945

7 Bài 8 Nước Mĩ Mục I Tình hình kinh tế nước

Mĩ sau chiến tranh thế giới thứ hai

- Chỉ tập trung vào nét nổi bật về kinh tế qua các giai đoạn

Mục II Sự phát triển về khoa học kĩ thuật của Mĩ sau chiến tranh

- Lồng ghép với nội dung bài 12

8 Bài 9 Nhật Bản Mục III Chính sách đối nội và

đối ngoại của Nhật Bản sau

- Học sinh tự đọc

chiến tranh

9 Bài 10 Các nước

Tây Âu Mục I Tình hình chung - Tập trung nội dung nổi bật về kinh tế và chính sách đối

- Hướng dẫn học sinh lập niên biểu những thành tựu tiêu biểu trên các lĩnh vực

12 Bài 14 Việt Nam

sau Chiến tranh

thế giới thứ nhất

Mục I Chương trình khai thác thuộc địa lần thứ hai của thực dân Pháp

- Chỉ tập trung vào những nội dung cơ bản của chương trình khai thác lần thứ hai

Mục II Các chính sách chính trị, văn hóa, giáo dục - Học sinh tự học

kiện tiêu biểu

- Chú ý nêu rõ vai trò của Nguyễn Ái Quốc trong những năm ở Liên Xô và Trung Quốc

Mục III Nguyễn Ái Quốc ở Trung Quốc (1924 -1925)

- Học sinh tự đọc

Mục IV Ba tổ chức Cộng sản nối tiếp nhau ra đời trong năm 1929

- Không dạy ở bài này, tích hợp vào mục I Hội nghị thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam của bài 18 (ở nội dung hoàn cảnh Lịch sử trước khi Đảng ra đời)

15 Bài 19 Phong trào