Ngữ văn 9, đề 5

5,0 điểm Qua bài thơ Mùa xuân nho nhỏ, Thanh Hải không những thể hiện tình yêu đất nước, yêu cuộc sống mà còn thể hiện khát vọng cống hiến cho đời một cách chân thành tha thiết.. khỏi n

PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

ĐỀ GIỚI THIỆU

ĐỀ KHẢO SÁT NĂNG LỰC HỌC SINH

Môn: Ngữ văn 9

Thời gian làm bài: 120 phút, không kể giao đề

(Đề thi gồm: 01 trang)

Phần I Đọc hiểu (3,0 điểm)

Đọc văn bản sau và trả lời các câu hỏi:

Tết

Tết năm kia bố mẹ già tất bật nhặt lá mai, trang hoàng nhà đón chờ con cháu Chợt xe bưu phẩm dừng trước cửa, người ta ôm vào đủ loại quà kèm bưu thiếp ghi: “Bố mẹ ăn tết vui vẻ, sang năm chúng con sẽ về”.

Tết năm sau lại hăm hở dọn nhà Lại xe đỗ cửa Lại quà ngổn ngang Và lời chúc quen thuộc.

Tết năm này con cháu về, thấy nhà mình thiếu tết Cây mai nguyên lá Mái nhà xanh rêu Quà năm cũ còn nguyên, vương bụi.

Thế mà bố mẹ rưng rưng nói: “Năm nay có tết rồi!”.

(Trần Hoàng Trúc, https://tuoitre.vn ).

Câu 1: Xác định phương thức biểu đạt chính của văn bản trên.

Câu 2: Tìm yếu tố miêu tả trong văn bản.

Câu 3: Tìm lời dẫn trực tiếp trong văn bản, cho biết dấu hiệu để em nhận ra đó là lời

dẫn trực tiếp.

Câu 4: Cho biết một thông điệp có ý nghĩa em rút ra sau khi đọc văn bản trên (viết

trong khoảng 5 – 7 dòng)

Phần II Làm văn (7,0 điểm)

Câu 1 (2,0 điểm) Từ đoạn trích trên, em hãy viết một đoạn văn nêu suy nghĩ về ý

nghĩa của tình cảm gia đình đối với mỗi người.

Câu 2 (5,0 điểm) Qua bài thơ Mùa xuân nho nhỏ, Thanh Hải không những thể hiện tình

yêu đất nước, yêu cuộc sống mà còn thể hiện khát vọng cống hiến cho đời một cách chân thành tha thiết Em hãy phân tích khổ thơ sau để làm sáng tỏ điều đó:

Ta làm con chim hót

Ta làm một cành hoa

Ta nhập vào hòa ca Một nốt trầm xao xuyến.

Một mùa xuân nho nhỏ Lặng lẽ dâng cho đời

Dù là tuổi hai mươi

Dù là khi tóc bạc.

- Hết

-PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

***

HƯỚNG DẪN CHẤM

ĐỀ KHẢO SÁT NĂNG LỰC HỌC SINH

Môn: Ngữ văn 9

Phần I

(3

điểm)

Câu 1

(0,5

điểm)

Câu 2

(1 điểm)

Yếu tố miêu tả: tất bật nhặt lá mai, trang hoàng nhà, hăm hở dọn nhà, quà ngổn ngang, cây mai nguyên lá, mái nhà xanh rêu, quà năm cũ còn nguyên, vương bụi,

bố mẹ rưng rưng.

(HS nêu được từ 2/3 cho 0,5đ; từ ½ cho 0,25đ; không cho điểm nếu HS tìm dưới ½ hoặc không nêu được, nêu sai.).

0,5

Câu 3

(1 điểm)

- “Bố mẹ ăn tết vui vẻ, sang năm chúng con sẽ về”.

- “Năm nay có tết rồi!”.

- Đặt sau dấu hai chấm và trong ngoặc kép.

0,25 0,25 0,5

Câu 4

(0.5

điểm)

HS nêu được một thông điệp có ý nghĩa, ví dụ:

- Là con cái, dù đi đâu thì tết cũng nên về sum họp cùng gia đình.

- Tết không quan trọng ở vật chất đủ đầy, điều quan trọng là cả gia đình được sum họp đầm ấm.

1,0

Phần

II

(7

điểm)

Câu 1

(2 điểm)

- HT : đoạn văn NL.

- ND :

1: Giải thích khái niệm: – “Gia đình” là nơi sinh thành và

nuôi dưỡng của mỗi con người, nơi có những người thân yêu nhất như ông bà, bố mẹ, anh chị em

2 Vai trò của gia đình

- Tình cảm gia đình là tình cảm đầu tiên, tự nhiên và cũng là tình cảm thiêng liêng nhất trong cuộc đời mỗi con người - Mỗi con người sinh ra, lớn lên, trưởng thành đều có sự giáo dục từ truyền thống gia đình

- Trong chiếc nôi gia đình, con người được sống trong tình

mẫu tử, tình phụ tử, tình anh chị em ruột thịt, từ khi lớn lên

đến lúc trưởng thành con người nhận được sự đùm bọc, che

chở, yêu thương từ gia đình.

– Trong chiếc nôi gia đình, con người được dạy dỗ, giáo dục nên người

– Hơn nữa trong cuộc sống mỗi con người không tránh

0.25

1

khỏi những tai ương bất trắc, khi đó gia đình chính là bến

đỗ bình an vô điều kiện, là chốn nương náu cuối cùng giúp

con người vượt qua giông bão cuộc đời

.- Gia đình là cội nguồn sinh dưỡng của mỗi con người, lời

dặn dò, lời dạy dỗ từ gia đình sẽ rheo con người suốt hành

trình dài và rộng để không bạc lòng, không vấp ngã

– Gia đình là tế bào của xã hôi, có xây dựng gia đình hạnh

phúc, mới có thể tạo nên một xã hội tốt đẹp

3 Chứng minh:

- Nhân vật Nhĩ trong tác phẩm “Bến quê” của nhà văn

Nguyễn Minh Châu quá nửa đời người phiêu dạt, đến khi

nằm trên giường bệnh mới nhận ra điều giản dị và thiêng

liêng nhất là gia đình và người vợ tần tảo với những đứa con

ngoan chính là bến đỗ bình an nhất, là điểm tựa cho anh

những ngày cuối cùng của cuộc đời

– Với bản thân, chúng ta được sống trong một mái ấm gia

đình hạnh phúc, được sự yêu thương, chăm sóc, quan tâm từ

bố mẹ, ông bà, anh chị em, đó là niềm hạnh phúc lớn lao

không gì sánh bằng

4 Bàn luận mở rộng:

- Tình cảm gia đình thật thiêng liêng và đáng trân trọng Tuy

nhiên, thực tế vẫn còn không ít trẻ em có hoàn cảnh sống thiệt

thòi, lang thang, cơ nhỡ không được hưởng hạnh phúc trong

một mái ấm gia đình

- Lại có những người con được gia đình yêu thương, che chở

nhưng lại sống bạc bẽo, vô cảm

– Mặt khác có không ít gia đình vẫn còn tồn tại hành vi bạo

lực gia đình, thói gia trưởng…- Có không ít bậc làm cha, làm

mẹ vì sự ích kỉ, hẹp hoi mà không giữ cho con cái được

hưởng mái ấm gia đình trọn vẹn Những hành vi đó thật đáng

lên án

Bài học:

- Ý thức rõ vai trò của gia đình, vì vậy phải ra sức gìn giữ,

bảo vệ gia đình Tuy nhiên cũng cần chú ý rằng, yêu gia đình

là hoàn toàn đúng nhưng điều đó không có nghĩa là bao

che cho những người thân làm việc sai trái với chuẩn mực

và pháp luật.

- Để bảo vệ gia đình hạnh phúc, cần có sự vun đắp của tất

cả các thành viên trong gia đình

– Liên hệ: Là học sinh, giữ gìn gia đình hạnh phúc, phải

chăm ngoan học giỏi, hiếu kính với ông bà cha mẹ, anh em

phải yêu thương hòa thuận Đây cũng là truyền thống mà ông

cha ta luôn nhắc nhở con cháu “Một lòng…đạo con”,“Anh

em… đỡ đần”

0.5

0.25

Câu 2

(5

điểm)

a.Đảm bảo cấu trúc của bài nghị luận:

- H/s phải xác định đúng kiểu bài nghị luận về một đoạn thơ, bài thơ.

- H/s phải viết thành một bài văn, có bố cục đầy đủ, rõ ràng.

b.Xác định đúng vấn đề : Qua bài thơ Mùa xuân nho

nhỏ, Thanh Hải không những thể hiện tình yêu đất nước,

yêu cuộc sống mà còn thể hiện khát vọng cống hiến cho

đời một cách chân thành tha thiết.

c.Thực hiện nội dung nghị luận.

Sau đây là một số gợi ý về nội dung.

* MB.

- Giới thiệu được tác giả, tác phẩm

- Giới thiệu được vị trí hai khổ thơ và khái quát ý chính.

* TB.

1 Từ xúc cảm về mùa xuân của thiên nhiên, đất nước,

Thanh Hải tha thiết mong ước được hóa thân để cống

hiến thật nhiều cho cuộc đời:

Ta làm con chim hót

Ta làm một nhành hoa

Ta nhập vào hòa ca Một nốt trầm xao xuyến.

- Điệp cấu trúc: “Ta làm…, ta nhập vào” được đặt ở vị trí đầu

của ba câu thơ đã khiến cho nhịp điệu thơ trở nên nhẹ nhàng,

khiến cho câu thơ như một lời thủ thỉ tâm tình về khát vọng

được hòa nhập vào cuộc sống của đất nước, được cống hiến

phần tốt đẹp – dù nhỏ bé của mình cho cuộc đời chung cho

đất nước

- Những hình ảnh “ con chim hót”, “ cành hoa”, “ nốt trầm

xao xuyến” là những hình ảnh giản dị nhưng cũng thật hàm

xúc:

+ Con chim cất cao tiếng hát để làm vui cho đời; cành hoa

điểm sắc để thắm cho mùa xuân, một nốt trầm trong muôn

nốt nhạc của bản hòa ca môn điệu Đó là những hình ảnh hết

sức giản dị, nhỏ bé song đã cho thấy ước nguyện khiêm

nhường mà cao quí của thi nhân

+ Những hình ảnh này có sự đối ứng chặt chẽ với những hình

ảnh mở đầu của bài thơ để khẳng định một lẽ tự nhiên: con

chim sinh ra là để dâng hiến cho đời, bông hoa sinh ra là để

tỏa hương sắc, bản hòa ca tưng bừng rộn rã song không thể

thiếu nốt trầm

- Thay đổi cách xưng hô, tôi – ta, cảm xúc cá nhân trước mùa

xuân thiên nhiên, đất nước đã chuyển hóa thành cái ta, vừa là

0,5

4,0

0,5

cá nhân vừa đại diện cho số đông, ước nguyện của tác giả cũng là ước nguyện chung của mọi người

- Tác giả còn tha thiết được hòa mình vào cuộc sống muôn người, làm “ nốt trầm xao xuyến” trong bản hòa ca bất tận của cuộc đời, cống hiến lặng thầm, không phô trương, cống hiến phần tinh túy nhất cho quê hương, đất nước

2 Nhà thơ ước được làm “ Một mùa xuân nho nhỏ” để “ Lặng lẽ dâng cho đời” tác giả ví ngầm cuộc đời mình và

cuộc đời mỗi người là “ Một mùa xuân nho nhỏ”, đây chính

là hình ảnh ẩn dụ đặc sắc của nhà thơ Thanh Hải

+ Từ láy “ nho nhỏ” thể hiện ước muốn, khát vọng khiêm tốn

và giản dị của nhà thơ Gợi về những gì đẹp đẽ và tinh túy nhất của cuộc đời con người để góp cho mùa xuân đất nước + Tính từ “lặng lẽ” đã cho thấy vẻ đẹp của một tâm hồn, lối sống và nhân cách Mùa xuân của Thanh Hải không hề ồn ào, khoa trương, náo nhiệt mà lặng lẽ hiến dâng

- Điệp cấu trúc ngữ pháp “ dù là…dù là” và hình ảnh tương phản “ tuổi hai mươi” và “khi tóc bạc” khiến cho lời thơ như một lời hứa, lời tự nhủ với mình Đồng thời, khẳng định sự tồn tại bền vững của những khát vọng sống, lí tưởng sống là cống hiến hi sinh

3 Nhận xét :Thể thơ gần với dân ca, âm hưởng nhẹ

nhàng, thiết tha, đã thể hiện được nhiều cung bậc tình cảm của nhà thơ Đây cũng là lời nhắn nhủ của nhà thơ tới tất cả mọi người: hãy sống và cống hiến dù bạn đang

ở lứa tuổi nào…

* KB - Khái quát lại giá trị về nghệ thuật và nội dung của hai khổ thơ trên.

d Sáng tạo: Có cách lập luận, cảm thụ đặc sắc.

e Chính tả, ngữ pháp: đảm bảo các quy tắc về chuẩn

chính tả, ngữ pháp, ngữ nghĩa tiếng Việt.

HẾT