Ngữ văn 9, đề 5

5,0 điểm Qua bài thơ Mùa xuân nho nhỏ, Thanh Hải không những thể hiện tình yêu đất nước, yêu cuộc sống mà còn thể hiện khát vọng cống hiến cho đời một cách chân thành tha thiết.. 1,0 Ph

PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

ĐỀ SỐ 5

ĐỀ KHẢO SÁT NĂNG LỰC HỌC SINH

Môn: Ngữ văn 9

Thời gian làm bài: 120 phút, không kể giao đề

(Đề thi gồm: 01 trang)

Phần I Đọc hiểu (3,0 điểm)

Đọc văn bản sau và trả lời các câu hỏi:

Tết

Tết năm kia bố mẹ già tất bật nhặt lá mai, trang hoàng nhà đón chờ con cháu

Chợt xe bưu phẩm dừng trước cửa, người ta ôm vào đủ loại quà kèm bưu thiếp ghi:

“Bố mẹ ăn tết vui vẻ, sang năm chúng con sẽ về”

Tết năm sau lại hăm hở dọn nhà Lại xe đỗ cửa Lại quà ngổn ngang Và lời chúc quen thuộc

Tết năm này con cháu về, thấy nhà mình thiếu tết Cây mai nguyên lá Mái nhà xanh rêu Quà năm cũ còn nguyên, vương bụi

Thế mà bố mẹ rưng rưng nói: “Năm nay có tết rồi!”

(Trần Hoàng Trúc, https://tuoitre.vn)

Câu 1: Xác định phương thức biểu đạt chính của văn bản trên.

Câu 2: Tìm yếu tố miêu tả trong văn bản.

Câu 3: Tìm lời dẫn trực tiếp trong văn bản, cho biết dấu hiệu để em nhận ra đó là lời dẫn

trực tiếp

Câu 4: Cho biết một thông điệp có ý nghĩa em rút ra sau khi đọc văn bản trên (viết trong

khoảng 5 – 7 dòng)

Phần II Làm văn (7,0 điểm)

Câu 1 (2,0 điểm) Từ đoạn trích trên, em hãy viết một đoạn văn nêu suy nghĩ về ý nghĩa của

tình cảm gia đình đối với mỗi người

Câu 2 (5,0 điểm) Qua bài thơ Mùa xuân nho nhỏ, Thanh Hải không những thể hiện tình

yêu đất nước, yêu cuộc sống mà còn thể hiện khát vọng cống hiến cho đời một cách chân thành tha thiết Em hãy phân tích khổ thơ sau để làm sáng tỏ điều đó:

Ta làm con chim hót

Ta làm một cành hoa

Ta nhập vào hòa ca Một nốt trầm xao xuyến.

Một mùa xuân nho nhỏ Lặng lẽ dâng cho đời

Dù là tuổi hai mươi

Dù là khi tóc bạc.

- Hết

-PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

***

HƯỚNG DẪN CHẤM

ĐỀ KHẢO SÁT NĂNG LỰC HỌC SINH

Môn: Ngữ văn 9

Phần I

(3

điểm)

Câu 1

(0,5

điểm)

Câu 2

(1 điểm)

Yếu tố miêu tả: tất bật nhặt lá mai, trang hoàng nhà, hăm hở dọn nhà, quà ngổn ngang, cây mai nguyên lá, mái nhà xanh rêu, quà năm cũ còn nguyên, vương bụi, bố mẹ rưng rưng.

(HS nêu được từ 2/3 cho 0,5đ; từ ½ cho 0,25đ; không cho điểm nếu HS tìm dưới ½ hoặc không nêu được, nêu sai.)

0,5

Câu 3

(1 điểm)

- “Bố mẹ ăn tết vui vẻ, sang năm chúng con sẽ về”

- “Năm nay có tết rồi!”

- Đặt sau dấu hai chấm và trong ngoặc kép

0,25 0,25 0,5

Câu 4

(0.5

điểm)

HS nêu được một thông điệp có ý nghĩa, ví dụ:

- Là con cái, dù đi đâu thì tết cũng nên về sum họp cùng gia đình

- Tết không quan trọng ở vật chất đủ đầy, điều quan trọng là

cả gia đình được sum họp đầm ấm

1,0

Phần II

(7

điểm)

Câu 1

(2 điểm)

Hình thức : Yêu cầu đúng cấu trúc đoạn văn Nội dung :

*Mở đoạn: Từ đoạn trích ở phần đọc hiểu=> giới thiệu vấn đề nghị luận (vai trò của gia đình)

* Thân đoạn : Bàn về vai trò của gia đình

- Gia đình có vai trò đặc biệt quan trọng với cuộc đời của mỗi con người

+ Mỗi con người sinh ra, lớn lên, trưởng thành đều có sự giáo dục từ truyền thống gia đình

+ Trong chiếc nôi gia đình, chúng ta được sống trong tình

mẫu tử, tình phụ tử, tình anh chị em ruột thịt, từ khi lớn lên

đến lúc trưởng thành ta lại nhận được sự đùm bọc, che chở, yêu thương từ gia đình Và cũng từ đó, chúng ta được dạy dỗ, giáo dục nên người

- Gia đình là cội nguồn sinh dưỡng của mỗi con người, lời dặn dò, lời dạy dỗ từ gia đình sẽ theo con người suốt hành trình dài và rộng để không bạc lòng, không vấp ngã

+ Hơn nữa trong cuộc sống mỗi con người không tránh khỏi những tai ương bất trắc, khi đó gia đình chính là bến đỗ bình

an vô điều kiện, là chốn nương náu cuối cùng giúp con người vượt qua giông bão cuộc đời, là nơi ta trở về khi đã chồn chân mỏi gối

+ Gia đình là tế bào của xã hôi, có xây dựng gia đình hạnh

phúc, mới có thể tạo nên một xã hội tốt đẹp

0.25 0.25 1

* Dẫn chứng: - Nhân vật Nhĩ trong tác phẩm “Bến quê”

của nhà văn Nguyễn Minh Châu quá nửa đời người phiêu dạt,

đến khi nằm trên giường bệnh mới nhận ra điều giản dị và

thiêng liêng nhất là gia đình và người vợ tần tảo với những

đứa con ngoan chính là bến đỗ bình an nhất, là điểm tựa cho

anh những ngày cuối cùng của cuộc đời Hoặc câu nói của

Phan Quân trong “Người phán xử”

*Kết đoạn

- Khẳng định lại vai trò của gia đình

- Bài học: - Ý thức rõ vai trò của gia đình, vì vậy phải ra sức

gìn giữ, bảo vệ gia đình Tuy nhiên cũng cần chú ý rằng, yêu

gia đình là hoàn toàn đúng nhưng điều đó không có nghĩa

là bao che cho những người thân làm việc sai trái với

chuẩn mực và pháp luật.

– Liên hệ: Là học sinh, là thành viên của gia đình ta phải

giữ gìn gia đình hạnh phúc, phải chăm ngoan học giỏi, hiếu

kính với ông bà cha mẹ, anh em phải yêu thương hòa thuận

có như thế gia đình mới ấm êm, hạnh phúc

0.25

0.25

a.Đảm bảo cấu trúc của bài nghị luận: 0.25

Câu 2

(5

điểm)

- H/s phải xác định đúng kiểu bài nghị luận về một đoạn thơ,

bài thơ

- H/s phải viết thành một bài văn, có bố cục đầy đủ, rõ ràng

b.Xác định đúng vấn đề :Qua bài thơ Mùa xuân nho nhỏ,

Thanh Hải không những thể hiện tình yêu đất nước, yêu cuộc

sống mà còn thể hiện khát vọng cống hiến cho đời một cách

chân thành tha thiết

c.Thực hiện nội dung nghị luận.

Sau đây là một số gợi ý về nội dung:

A Mở bài:

- Giới thiệu được tác giả, tác phẩm

- Giới thiệu đoạn thơ và nhận định

B Thân bài.

1.Khái quát về bài thơ

Bài thơ ra đời tháng 11/1980- 5 năm sau ngày đất nước

giành được độc lập.Và đây cũng là một hoàn cảnh rất đặc biệt

đối với nhà thơ Thanh Hải Ông đang bị bệnh nặng phải điều

trị ở bệnh viện trung ương thành phố Huế, và một tháng sau

ông qua đời Có hiểu cho hoàn cảnh của nhà thơ trên giường

bệnh ta mới thấy hết được tấm lòng tha thiết với cuộc sống,

với quêhương đất nước của nhà thơ

2 Nhắc lại nội dung của 3 khổ đầu

Ở 3 khổ thơ đầu, bằng biện pháp tu từ so sánh, nhân hóa,

điệp ngữ, nghệ thuật đảo ngữ cùng các từ ngữ, hình ảnh

giàu giá trị gợi tả, lời thơ đã giúp người đọc cảm nhận được

những cảm xúc của nhà thơ trước mùa xuân của thiên nhiên,

của đất nước Đó là niềm say sưa ngây ngất trước vẻ đẹp

mộng mơ, dịu dàng của bức tranh thiên nhiên xứ Huế, là niềm

tin, niềm vui, niềm tự hào khi đất nước bước vào xuân Và

đằng sau những vần thơ ấy, ta nhận ra ở Thanh Hải là niềm

yêu đời, yêu cuộc sống, là tình yêu tha thiết với thiên nhiên,

với quê hương đất nước

3.Cảm nhận đoạn thơ để làm sáng tỏ nhận định

3.1 Từ xúc cảm về mùa xuân của thiên nhiên, đất nước,

Thanh Hải tha thiết mong ước được hóa thân để cống

hiến thật nhiều cho cuộc đời:

Ta làm con chim hót

0.25

0.25

0.25

0.25

1.5

Ta làm một nhành hoa

Ta nhập vào hòa ca Một nốt trầm xao xuyến.

- Điệp cấu trúc: “Ta làm…, ta nhập vào” được đặt ở vị trí đầu của ba câu thơ đã khiến cho nhịp điệu thơ trở nên nhẹ nhàng, khiến cho câu thơ như một lời thủ thỉ tâm tình về khát vọng được hòa nhập vào cuộc sống của đất nước, được cống hiến phần tốt đẹp – dù nhỏ bé của mình cho cuộc đời chung cho đất nước

- Những hình ảnh “ con chim hót”, “ cành hoa”, “ nốt trầm xao xuyến” là những hình ảnh giản dị nhưng cũng thật hàm xúc:

+ Con chim cất cao tiếng hát để làm vui cho đời; cành hoa điểm sắc để thắm cho mùa xuân, một nốt trầm trong muôn nốt nhạc của bản hòa ca môn điệu Đó là những hình ảnh hết sức giản dị, nhỏ bé song đã cho thấy ước nguyện khiêm nhường

mà cao quí của thi nhân

+ Những hình ảnh này có sự đối ứng chặt chẽ với những hình ảnh mở đầu của bài thơ để khẳng định một lẽ tự nhiên: con chim sinh ra là để dâng hiến cho đời, bông hoa sinh ra là để tỏa hương sắc, bản hòa ca tưng bừng rộn rã song không thể thiếu nốt trầm

- Thay đổi cách xưng hô, tôi – ta, cảm xúc cá nhân trước mùa xuân thiên nhiên, đất nước đã chuyển hóa thành cái ta, vừa là

cá nhân vừa đại diện cho số đông, ước nguyện của tác giả cũng là ước nguyện chung của mọi người

- Tác giả còn tha thiết được hòa mình vào cuộc sống muôn người, làm “ nốt trầm xao xuyến” trong bản hòa ca bất tận của cuộc đời, cống hiến lặng thầm, không phô trương, cống hiến phần tinh túy nhất cho quê hương, đất nước

3.2 Nhà thơ ước được làm “ Một mùa xuân nho nhỏ” để “ Lặng lẽ dâng cho đời” tác giả ví ngầm cuộc đời mình và

cuộc đời mỗi người là “ Một mùa xuân nho nhỏ”, đây chính

là hình ảnh ẩn dụ đặc sắc của nhà thơ Thanh Hải

+ Từ láy “ nho nhỏ” thể hiện ước muốn, khát vọng khiêm tốn

và giản dị của nhà thơ Gợi về những gì đẹp đẽ và tinh túy nhất của cuộc đời con người để góp cho mùa xuân đất nước + Tính từ “lặng lẽ” đã cho thấy vẻ đẹp của một tâm hồn, lối sống và nhân cách Mùa xuân của Thanh Hải không hề ồn ào, khoa trương, náo nhiệt mà lặng lẽ hiến dâng

- Điệp cấu trúc ngữ pháp “ dù là…dù là” và hình ảnh tương phản “ tuổi hai mươi” và “khi tóc bạc” khiến cho lời thơ như một lời hứa, lời tự nhủ với mình Đồng thời, khẳng định sự tồn tại bền vững của những khát vọng sống, lí tưởng sống là

HẾT