Dành cho các bạn muốn tổng các ý của bài, các bạn không hiểu về tác phẩm này. Dùng để học, ôn tập, ôn thi đại học cho môn Ngữ Văn 12. Với nội dung bài học của tác phẩm Tây Tiến của nhà thơ Quang Dũng thì chỉ cần 1 file đã hiểu hết bài
Trang 1
TÂY TIẾN
-Nội dung bài học
Trong 1 thời gian dài, bài thơ ít
được nhắc đến vì bị coi còn rơi rớt
chất lãng mạn tiểu tư sản Phải đến
thời kì đổi mới, bài thơ mới được
khôi phục vị trí xứng đáng trên văn
đàn.
12-1946, Bác Hồ đọc Lời kêu gọi
toàn quốc kháng chiến.
2-1947 đoàn quân TT được thành
lập tinh thần yêu nước
T/g dự Đại hội toàn quân ở Liên khu
3, Phù Lưu Chanh
Thể thơ cổ của TQ thường có 1 câu
vần bằng, 1 câu vần trắc, tạo nhạc
điệu thơ vừa cổ kính vừa trang
nghiêm, đặc biệt nội dung mang tính
bi hùng
Xác định chủ đề của bài thơ.
Qua bài thơ, tác giả Quang Dũng:
- Ca ngợi vẻ đẹp của người lính Tây
Tiến, cũng là vẻ đẹp của những
người lính trong kháng chiến chống
Pháp
- Thể hiện tình cảm sâu nặng của
nhà thơ với đơn vị TT, với cảnh vật
và con người miền Tây một thời gắn
bó
Tình cảm sâu nặng, gắn bó thiết tha
của t/g TT đã xa, sông Mã đã xa rồi
nhưng 1 thời hào hùng của TT vẫn
I Tìm hiểu chung.
1 Tác giả.
- Tên khai sinh: Bùi Đình Diệm (1921-1988) Bút danh: Quang Dũng
Là 1 nhà thơ chiến sĩ, trưởng thành trong kháng chiến chống Pháp
- một nghệ sĩ đa tài: làm thơ, vẽ tranh, sáng tác nhạc, viết văn; nhưng trước hết là 1 thi sĩ với hồn thơ phóng khoáng, hồn hậu, lãng mạn và tài hoa, đặc biệt khi ông viết về người lính
2 Văn bản.
a) Hoàn cảnh ra đời.
* Tây Tiến là một đơn vị bộ đội được thành lập đầu năm 1947.
- Địa bàn hoạt động rộng: ở vùng núi Tây Bắc và Thượng Lào
- Nhiệm vụ: phối hợp với bộ đội Lào bảo vệ biên giới V-L và tiêu hao sinh lực địch tạo điều kiện cho cuộc k/c ở chiến trường Điện Biên
- Đ/s của người lính: khó khăn thiếu thốn, bệnh tật
- QD là đại đội trưởng ở đoàn quân Năm 1948, QD chuyển sang đơn
vị khác Một chiều ở Phù Lưu Chanh, nhớ đồng đội cũ, nhà thơ đã
viết bài thơ này Ban đầu bài thơ có tên “Nhớ Tây Tiến” Khi in lại
tác giả đổi tên thành “TT” cô đọng, hàm súc, không lộ ý thơ: gợi hình ảnh đoàn quân TT kiêu hùng + tình cảm của tác giả
b) Thể loại: thể hành 7 chữ, thơ 7 tiếng mang âm hưởng thể hành c) Bố cục:
- Đoạn 1: “Sông Mã nếp xôi”: Nhớ con đường hành quân gian
khổ trên cái nền thiên nhiên Tây Bắc hùng vĩ, dữ dội, thơ mộng, trữ tình
- Đoạn 2: “Doanh trại đong đưa”: Nhớ kỉ niệm ấm áp tình
quân dân và cảnh sông nước miền tây thơ mộng
- Đoạn 3: “Tây Tiến đoàn độc hành”: Nhớ hình tượng người
lính Tây Tiến
- Đoạn 4: “Tây Tiến người chẳng về xuôi”: Tấm lòng và sự
gắn bó với Tây Tiến
d) Chủ đề.
- Bài thơ miêu tả nỗi nhớ da diết của tác giả về đồng đội trong những chặng đường hành quân chiến đấu gian khổ đầy thử thách hi sinh trên nền của thiên nhiên TB vừa hùng vĩ dữ dội vừa đẹp nên thơ đồng thời khắc sâu những kỉ niệm về tình quân dân và khắc sâu lí tưởng chiến đấu của người lính Tây Tiến
II Đọc hiểu văn bản.
1 Đoạn 1: Nhớ chặng đường hành quân trên cái nền cảnh thiên nhiên miền Tây Bắc:
a) Nỗi nhớ.
Sông Mã xa rồi Tây Tiến ơi
Trang 2
mãi trong lòng thi nhân.
Nỗi nhớ cồn cào, ám ảnh, cất lên
thành tiếng, vang lên thành lời, lan
tỏa, gọi biết bao kỉ niệm ùa về.
Bài thơ được hình thành và kết tinh
từ nỗi nhớ da diết về những người
đồng đội, những ngày tháng không
thể nào quên của chính t/g trong
đoàn quân TT Nỗi nhớ ấy đánh
thức mọi ấn tượng, kí ức để rồi kết
tinh thành những hình ảnh sống
động về con đường hành quân gian
khổ nơi núi rừng miền tây hùng vĩ,
hiểm trở mà thơ mộng.
Ra về nhớ bạn chơi vơi (ca dao)
Tương tư nâng lòng lên chơi vơi
(Xuân Diệu)
Thi trung hữu họa, thi trung hữu
nhạc.
Nhớ về rừng núi nhớ chơi vơi !
- Mở đầu bài thơ t/g trực tiếp bộc lộ nỗi niềm qua câu cảm thán + tiếng gọi trìu mến gợi một nỗi nhớ không kìm nén nỗi trong lòng, bật lên thành tiếng gọi thiết tha, đầy ắp cảm xúc như nuối tiếc, bâng khuâng
+ Sông Mã: nằm trên địa bàn đóng quân của TT, gắn liền với những
kỉ niệm vui buồn của lính TT
+ xa rồi: gợi cảm giác tiếc nuối, vì QD đã chuyển sang đơn vị khác + TT ơi: tên của đoàn quân TT Cách QD gọi tên đoàn quân thân thương, trìu mến, tha thiết
- đặc biệt là nỗi nhớ nhung vô bờ 1 vùng đất (rừng núi, sông Mã), 1
đoàn quân (Tây Tiến)
- “Nhớ chơi v ơi”: từ láy, Nỗi nhớ mênh mông, không định hình, nỗi nhớ ám ảnh khôn nguôi trong tâm hồn, bồng bềnh lan tỏa theo không gian, thời gian, cứ dâng trào theo cảm xúc của nhà thơ
o Vần “ơi” (lặp hai lần ở câu 1 TT oi và câu 2 chơi vơi) Âm
hưởng câu thơ ngân dài, lan tỏa như nỗi nhớ trong tâm hồn QD
o “Nhớ” (lặp hai lần) Nhấn mạnh, khắc sâu nỗi nhớ mãnh liệt.
Hai câu thơ chứa đầy ắp nỗi nhớ: Bồi hồi, thiết tha, sâu lắng, mãnh
liệt khôn nguôi.
b) Núi rừng Tây Bắc hùng vĩ, hiểm trở.
* Trong nỗi nhớ khơi dậy kỉ niệm về rừng núi TB và đoàn quân TT
Sài Khao sương lấp đoàn quân mỏi.
Mường Lát hoa về trong đêm hơi.
- Liệt kê những địa danh lạ tai, gợi lên sự xa xôi, hẻo lánh, hoang vu
h/ả những vùng đất đã qua không thể nào quên với nhà thơ
- “Sài Khao sương lấp đoàn quân mỏi”: thời tiết khắc nghiệt, tiết trời Tây Bắc lạnh lẽo, sương dày đặc như muốn ngăn cản bước chân, che lấp bóng dáng đoàn quân Tây Tiến mỏi mệt
- Câu thơ nhiều thanh bằng, nhẹ nhàng: “Mường Lát hoa về trong
đêm hơi”: gợi lên vẻ đẹp của núi rừng Người lính bắt gặp những
cánh hoa rừng nở, hương hoa lan tỏa trong đêm đầy sương khắc nghiệt nhưng thật thơ mộng(đêm hơi) Tâm hồn tinh tế nhạy cảm
- NT đối lập: sương lấp >< hoa về gợi sương khói của (t) khiến hình ảnh vừa hiện hình vừa nhập nhòa trong kí ức
+ gợi vẻ đẹp núi rừng miền tây hoang sơ khắc nghiệt nhưng cũng thơ mộng trữ tình (c/s gian nan, vất vả mà nên thơ)
- Hình ảnh người lính TT: anh hùng, lãng mạn
* Dốc lên khúc khuỷu, mưa xa khơi.
- Ngắt nhịp 4/3, điệp từ, láy âm, trúc trắc NT đối lập trong câu thơ: lên cao >< xuống sâu
Gợi tả chính xác rõ nét nhất con đường TB gập ghềnh đầy dốc đèo, núi cao, vực sâu Câu thơ với nét vẽ khỏe khoắn bẻ gập lại cực tả 2 phía lên xuống của đèo dốc nguy hiểm
Trang 3
Con đường hành quân gian khổ
hiểm nguy khiến bao người lính gục
ngã.
Viết về sự hi sinh nhưng không
chìm đắm trong sự bi thương Cái
chết đến nhẹ nhàng, sự ra đi thanh
thản, như chìm vào giấc ngủ.
+ Dốc: điệp từ con đường hành quân lắm dốc nhiều đèo,
+ khúc khuỷu, thăm thẳm : từ láy tượng hình
- Heo hút cồn mây, súng ngửi trời.
+ Đảo vị từ gợi: sự thâm u vắng vẻ hoang sơ của núi rừng qua 1 h/ảnh đẹp lạ
+ H/ả trước khiến ta sợ hãi >< về sau tan biến bởi cách nói ngộ
nghĩnh dí dỏm nhân hóa: súng ngửi trời súng chạm đến trời (độ
cao của đèo dốc) + từ ngửi xua hết sự rợn ngợp của núi rừng, sự lạc quan tếu táo của người lính
- Ngàn thước: điệp từ, số đếm nhiều + Lên >< xuống con đường ẩn chứa bao bất trắc
- Nhà ai Pha Luông mưa xa khơi
+ nhà ai đó nơi PL ẩn hiện thấp thoáng trong màn mưa nơi xa
+ Âm điệu thay đổi, câu thơ toàn thanh bằng: cảm giác nghỉ ngơi c/s
êm đềm
+ H/ả ngôi nhà ẩn hiện trong cơn mưa rừng mở ra tầm nhìn xa rộng
Dấu hiệu của sự sống làm ấm lòng người, là động lực để người lính tiến bước và dường như lấy lại thăng bằng cho người lính
* Chiều chiều … cọp trêu người.
- Thác nước gầm thét, tiếng cọp: nhân hóa âm thanh hoang dại chứa đầy bí ẩn của núi rừng tô đậm nét bí hiểm của rừng già âm u
Âm thanh hoàn chỉnh bức tranh về rừng núi hoang vu dữ dội hiểm trở chứa đầy nguy hiểm luôn rình rập đe dọa những người lính bất kể ngày đêm, gợi con đường hành quân đầy khó khăn vất vả
- chiều chiều, đêm đêm: thời gian nối tiếp, lặp lại
- Cọp trêu người: nhân hóa, cách nói dí dỏm lính TT coi thường
hiểm nguy
* Hình ảnh đoàn quân Tây Tiến trong đoạn thơ:
+ Đó là những chiến sĩ anh hùng bất khuất không quản ngại vượt qua bao chặng đường gian khổ, bao nhiêu hi sinh mất mát lớn lao:
Anh bạn dãi dầu không bước nữa Gục lên súng mũ bỏ quên đời
anh bạn: cách gọi thân thương, gần gũi
dãi dầu: sự khó nhọc, vất vả, gian khổ cách nói giảm nói tránh: gục lên súng, bỏ quên đời Viết về sự hi
sinh của người lính một cách nhẹ nhàng, thầm lặng cái chết nhẹ tựa lông hồng, người lính do mỏi mệt ra đi như đang chìm vào giấc ngủ Làm vơi bớt sự bi thương
Nổi bật chất bi tráng Thơ QD không né tránh hiện thực khốc liệt
của cuộc chiến, nhưng trên cái nền đậm chất bi thương QD ca ngợi tinh thần kiên cường, bất khuất, lí tưởng xả thân, lòng yêu nước + Nhưng đó còn là những chàng trai hào hoa lãng mạn tinh nghịch với bao hăm hở khám phá, chinh phục
Trang 4
Mai Châu mùi em
* Hai câu kết đoạn thơ đột ngột mở ra 1 thế giới khác hẳn trong nỗi
nhớ: “Nhớ ôi nếp xôi”
- Nhớ ôi: từ ngữ cảm than cảm xúc trào dâng mãnh liệt
- Cơm lên khói:
+ Không khí ấm áp, phút nghỉ ngơi bên nồi cơm bốc khói của người lính bên đồng đội
- Thơm nếp xôi: đọng lại rõ nhất hương vị ngọt ngào thơm thảo,
hương vị đặc trưng của núi rừng TB Tình người, tình quân dân ấm
áp không thể nào quên, tiếp thêm sức mạnh
- câu thơ nhiều thanh bằng
- Mai Châu mùa em: cách nói sáng tạo độc đáo, sự đa tình của người
lính
Gợi không khí đầm ấm tình quân dân, đồng đội …như xua đi bao mệt mỏi của cuộc hành trình, tạo cảm giác êm dịu, ấm áp, chuẩn bị tâm thế cho đoạn sau
Tiểu kết: bút pháp hiện thực + lãng mạn đan xen, tái hiện con đường
hành quân gian khổ, ẩn chứa bao hiểm nguy nhưng cũng không kém phần thi vị, lãng mạn Đó cũng là vẻ đẹp độc đáo của miền Tây Bắc
Âm điệu biến chuyển linh hoạt Đoạn thơ giàu chất nhạc chất họa Từ ngữ hình ảnh gợi cảm, độc đáo
Đoạn 2 Những kỉ niệm ấm áp tình quân dân 2 Đoạn 2: Kỉ niệm về núi rừng TB nên thơ và nồng ấm tình
người
*a) 4 câu đầu: Đêm liên hoan bộ đội - người dân địa phương
- Bừng lên hội đuốc hoa: Động từ đặt giữa dòng thơ (k) tỏa
rạng bởi muôn ánh đuốc H/ả câu thơ gợi không khí ấm áp của đêm giữa rừng lung linh hoang dã
+ Hội đuốc hoa (động phòng hoa chúc, lễ cưới) sử dụng ẩn ý
chỉ cuộc gặp gỡ chiến sĩ - người dân ( Ý thơ diễn tả t/cảm quân dân như cá với nước là duyên hội ngộ.)
- Kìa: đại từ chỉ thị đặt ở đầu câu vừa như lời chào đón, vừa
bộc lộ trạng thái ngạc nhiên sung sướng, ngỡ ngàng
+ Em xiêm áo tự bao giờ
Khèn lên man điệu
ngạc nhiên từ trang phục rực rỡ và lạ mắt trước vẻ duyên dáng e lệ của các cô gái, trước âm thanh rộn ràng, những điệu múa mê hồn đậm màu sắc địa phương
Những chàng trai Tây Tiến cùng những cô gái miền Tây như hoà quyên trong một không gian lãng mạn với
- Đường nét uyển chuyển, man dại
- Không khí sôi nổi, tình tứ
- Âm thanh sắc màu hoà quyện
Cảnh vật và con người như hoà trong men say, tình tứ, ngây ngất, rạo rực người lính TT bị hút hồn trước cảnh và người
Trang 5
b/Bốn câu sau:Cảnh sông nước miền Tây
Hình ảnh thiên nhiên và con người ở đây
vừa chân thực vừa thơ mộng, thiên nhiên
hoang dã mà nên thơ như có linh hồn, con
người vừa xinh đẹp, tình tứ vừa anh hùng.
Ngòi bút tài hoa của nhà thơ không tả mà chỉ
gợi Chất thơ và chất nhạc hòa quyện với
nhau.
Nhiều nhà thơ đã đề cập đến căn bệnh sốt
rét:
Tôi với anh biết từng cơn ớn lạnh / Đồng chí
(Chính Hữu)
Giot giọt mồ hôi rơi, trên má anh vàng nghệ /
cá nước (Tố Hữu)
nơi xứ lạ Khiến họ mơ tưởng đến ngày vui ở Viên Chăn
4 câu thơ thể hiện ấn tượng mạnh mẽ trong lòng nhà thơ Dường như còn nghe thấy cảm xúc xốn xang rạo rực của Tgiả Nỗi nhớ về những kỉ niệm ấy một lần nữa khắc tạc thêm vẻ hào hoa, lãng mạn – vẻ đẹp rất riêng của những người lính Tây Tiến
* 4 câu sau: Nhớ về một kỉ niệm về 1 nơi đã đi qua: Người đi
Châu Mộc …
Không gian dòng sông trong một buổi chiều sương huyền ảo, thơ mộng vừa hoang dại cảnh hư hư thực thực, thơ mộng như chiều trong cổ tích
- Dáng người: + cô gái Thái uyển chuyển mềm mại + người chiến sĩ TT
H/ả rõ nét xáo trộn
- Hồn lau nẻo bến bờ, dáng người trên độc mộc, dòng nước lũ
hoa đong đưa Cảnh CM hiện lên rõ mồn một, nét cảnh
mềm mại, trữ tình, rất đẹp Cảnh không đơn điệu mà có hồn,
có tâm trạng, vẻ thiêng liêng của núi rừng các nét vẽ đan xen, uyển chuyển nhập nhòa trong kí ức
- Lặp lại câu hỏi: có nhớ, có thấy nỗi nhớ cồn cào cháy bỏng Câu hỏi thôi thúc lòng người Là lời tâm sự chia sẻ với đồng đội xưa giờ còn ở đoàn quân TT
bút pháp chấm phá 4 câu thơ cũng là nét vẽ về rừng núi mĩ
lệ và nên thơ Thiên nhiên hoang sơ nhưng vẫn rất gần gũi gợi bao cảm xúc sâu lắng Giọng thơ đằm thắm thể hiện tình yêu với cảnh vật và con ngươì TB
3 Đoạn 3: Kỉ niệm về đoàn quân Tây Tiến.
Trên cái nền hùng vĩ thơ mộng của núi rừng TB, hình ảnh người lính xuất hiện thật bi tráng QD không khắc họa 1 Gương mặt riêng biệt với tên tuổi cụ thể mà tái hiện diện mạo chung của cả đoàn quân TT
a) C1-2: Ngoại hình lính TT
…Không mọc tóc, quân xanh màu lá,
-TT đoàn binh: âm hưởng mạnh mẽ, hào hùng
-Tái hiện hiện thực khắc nghiệt nhất về những đoàn quân
TT cuộc sống trong thời chiến thiếu thốn, Căn bệnh hiểm nghèo nơi rừng thiêng nước độc (sốt rét rừng) đã tàn phá hình hài của người lính, khiến họ trở thành những anh “vệ trọc” chất bi
- Cách hiểu khác: Không mọc tóc còn do cạo đầu, quân xanh màu lá ngụy trang để thuận tiện trong chiến đấu
Ngoại hình lính TT kì lạ, gây ấn tượng nhưng họ vẫn giữ được dáng vẻ oai phong, tinh thần quật cường, phảng phất nét
anh hùng “dữ oai hùm” chất hùng
Trang 6
Hai câu thơ diễn tả một cách tinh tế, chân
thực tâm lí của những chiến sĩ trẻ quê ở thủ
đô Một thoáng kỉ niệm êm đềm ấy như tiếp
sức cho họ trong cuộc chiến đấu gian nan Đó
là sự lãng mạn rất cần thiết và nhân bản, Bởi
giữa cuộc chiên khốc liệt nếu người lính Tt
nếu không biết mơ mộng thi vị hóa cuộc sống
vì mục đích cao cả thì họ sẽ chết chìm trong
thực tại ấy trưóc khi gục ngã vì viên đạn của
kẻ thù.
(Những đêm dài hành quân nung nấu/ Bỗng bồn
chồn nhớ mắt người yêu)
* Đoạn thơ thứ ba thể hiện rõ nét chất
bi tráng, nhà thơ không né tránh khi nói đến
gian khổ, hi sinh của người lính Một loạt từ
Hán Việt cho thấy nhà thơ nhìn cái khổ cực
thành cái oai hùng, coi cái chết là sự hi sinh
cao quí Trong hoài niệm của nhà thơ, người
lính Tây Tiến hiện lên vẻ đẹp vừa bi hùng vừa
hào tráng, nét đẹp truyền thống của những
tráng sĩ năm xưa ra đi vì nghĩa lớn, Ngòi bút
tài hoa của Quang Dũng đã thay thế từ “chết”
bằng các cụm từ giản dị “về đất” “bỏ quên
đời” để bình thường hóa, tự nhiên hóa cái chết
đúng theo quan niệm của tráng sĩ cách mạng
thời kì đầu kháng chiến, “coi cái chết nhẹ tợ
lông hồng”.
Giọng thơ trang trọng, thể hiện tình
cảm đau thương vô hạn và sự trân trọng,
kính cẩn của nhà thơ trước sự hi sinh của
đồng đội.
gợi ra sự thật nghiệt ngã nhưng đậm chất ngang tàn của người lính Tây Tiến
b) C3-4: Tâm hồn người lính
* Mắt trừng gửi mộng qua biên giới
ánh mắt dữ dội, rực cháy căm hờn, mang mộng ước giết
kẻ thù
- H/a đối lập: Đoàn binh không mọc tóc, xanh màu lá >< dữ
oai hùm, mắt trừng…
Cách gợi tả mang hơi thơ cổ, câu thơ có âm hưởng trầm hùng H/ả tráng sĩ xưa kết hợp tinh thần thời đại, hào khí dân tộc sau CMT8: mạnh mẽ, đầy chí khí, ước vọng chiến thắng
- Đêm mơ HN dáng kiều thơm câu thơ lắng lại diễn tả rất
thật t/c của những chàng lính trẻ đất Hà thành, làm cho h/ả về người lính người hơn, không khô cứng chai sạn Hoàn thiện bức tượng đài về người lính: dũng cảm, giàu ý chí quyết tâm, trái tim rạo rực, khát khao yêu thương
cả 2 câu thơ nhắc đến mơ-mộng, đều là khát vọng của người lính Nhưng mộng hào hùng, oanh liệt, là lí tưởng chung Còn mơ là nỗi niềm riêng, tình cảm cá nhân của người lính Cả 2 câu thơ khắc họa thế giới tinh thần người lính TT: hào hùng – hào hoa
c) C5-8: Lí tưởng và sự hi sinh cao cả:
+ Rải rác … Hình ảnh mồ viễn xứ + từ láy gợi sự thương cảm trước sự hi
sinh trong cô đơn lạnh lẽo của người lính chốn biên cương lạnh lẽo, hoang vu, xứ lạ quê người
Hàng loạt từ Hán Việt gợi không khí tôn nghiêm đám mộ chí bằng thơ cho người lính làm tăng ý nghĩa của sự hi sinh
- Chiến trường đi chẳng tiếc đời xanh dùng từ phủ định để
khẳng định lý tưởng sống cao đẹp của thế hệ thanh niên bấy giờ: sống và chiến đấu để bảo vệ tổ quốc, sẵn sàng hi sinh tuổi trẻ và tính mạng vì sự nghiệp giải phóng dân tộc, “quyết tử cho
tổ quốc quyết sinh”
Thơ QD không né tránh hiện thực khốc liệt của chiến tranh, nhưng trên cái nền đậm chất bi thương ông ca ngợi sự hào hung, bất khuất, lí tưởng xả thân, lòng yêu nước của họ
* Áo bào thay chiếu anh về đất
- Áo bào thay chiếu: hình ảnh thơ gợi sư thiếu thốn đến đau xót
nơi chiến trưòng: người lính chết đi chỉ có manh chiếu khâm liệm hay với manh áo vải thường ngày nay được trang trọng
hóa thành Áo bào.
- Anh về đất: ẩn dụ, nói giảm nói tránh: cái chết nhẹ nhàng,
giản dị Đất mẹ sinh ra anh, anh chiến đấu vì quê hương Giờ anh Trở về đất, người mẹ TQ lớn lao mở lòng đón họ ấm lòng
Trang 7
Hình ảnh người lính được khắc hoạ chân
thực mà không trần trụi, nghiệt ngã mà
không hề bi quan, bi luỵ Tất cả làm toát lên
vẻ đẹp hào hùng mà hào hoa của người lính
TT Có thể nói, với bài thơ QD đã tạc vào thơ
ca bức tượng đài về người lính một thời đánh
giặc cứu nước không thể nào quên.
* Sông Mã gầm lên khúc độc hành: nhân hóa thiên nhiên
cũng đau đớn tiếc thương tấu lên bản nhạc dữ dội, hào hùng đưa tiễn linh hồn người chiến sĩ
Cái chết không bi lụy mà hùng tráng Nhà thơ không cần dùng lời ca ngợi mà để dòng sông cất lên điệu nhạc tiễn người chiến sĩ vào cõi bất tử Hình ảnh về sự hi sinh lặp lại ở khổ1, nhưng được nâng lên tầm khái quát mang tầm vóc sử thi, thần thoại Nhà thơ nhìn thẳng vào sự thật nhưng đem đến cho nó
1 vẻ đẹp lẫm liệt hào hùng, sang trọng, bi tráng
Bút pháp hiện thực kết hợp lãng mạn, toát lên vẻ đẹp hào hùng và hào hoa, đậm chất bi tráng của người lính TT
Âm điệu thơ rắn rỏi, hào hùng
4 Đoạn cuối.
* Tây Tiến … chia phôi (k), (t) nhập nhòa hiện thực và kỉ
niệm, cảm xúc lâng, lâng, lưu luyến khó tả
Cách nói khẳng định: “không hẹn ước, một chia phôi”
diễn tả lời thề kim cổ: ra đi không hẹn ngày về, một đi không trở lại
+ Thể hiện sự gắn bó máu thịt của nhà thơ với những gì đã qua
* “Ai lên …chẳng về xuôi”
+ “Tây Tiến mùa xuân ấy”: Mùa xuân: 1947, của tuổi trẻ, của
đất nước đã trở thành một thời điểm lịch sử không trở lại, thời của sự lãng mạn, mộng mơ và hào hùng
+ “Hồn về Sầm Nứa chẳng về xuôi”: người lính năm xưa
từng gắn bó máu thịt với TT theo suốt đoàn quân Gợi không khí một thời đại ra đi kháng chiến “thà chết chớ lui”
“một đi không trở lại” của tuổi trẻ VN trong cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc
nhà thơ dành tất cả trái tim mình cho đồng đội, cho Tây Bắc
Nhịp thơ chậm, buồn nhưng vẫn hào hùng: diễn tả sự gắn
bó của nhà thơ với một thời lãng mạn Lời nhắn nhủ mời gọi, giọng thơ bâng khuâng nôn nao buồn nhưng vẫn toát lên vẻ hào hùng và niềm tin bất diệt
5 Nghệ thuật:
* Bút pháp lãng mạn kết hợp hiện thực
- Lãng mạn: cảm xúc dạt dào, trí tưởnng tượng phong phú với cảnh núi rừng dữ dội nhưng cũng rất thơ mộng Người lính TT chịu nhiều gian khổ nhưng rất oai phong, lẫm liệt, lãng mạn, hào hoa…
- Hiện thực: phản ánh chân thực cuộc sống gian khổ của ngươì lính nơi núi rừng, với những hi sinh mất mát, nhưng từ cái bi
Trang 8
thương t/g làm bật lên cái tráng khí, hào hùng
* Cảm hứng bi tráng
* Âm điệu thơ biến chuyển linh hoạt
* ngòi bút tài hoa, Ngôn ngữ giàu chất tạo hình, hình ảnh gợi cảm
III Tổng kết.
- Giá trị nội dung
- Giá trị nghệ thuật: Giọng thơ đa dạng, hào hùng tạo nên yếu
tố LMCN
2 Bài tập.
- HS thực hiện bài tập nâng cao
Đặc điểm người lính TT:
- mang đặc điểm chung của người lính trong giai đoạn đầu của cuộc k/c chống Pháp: chịu nhiều gian khổ, hi sinh, nhưng giàu lòng yêu nước.
- phần lớn là thanh niên Hà thành nên cách nhìn, cách nghĩ cũng mang dáng dấp của những con người hào hoa, thanh lịch.( khác với người lính trong tp Đồng chí, Nhớ)
“Bài Tây Tiến có cái hào khí của lãng mạn một thời gắn với lịch sử kháng chiến anh dũng của dân tộc” (Quang Dũng)