Bg thuc tap sinh ly benh mien dich 2017 6953

Tiến hành mô hình sốc chấn thương thực nghiệm Thì 1: Bộc lộ các vị trí cần lấy chỉ tiêu Trên một con chó khỏe mạnh không gây mê, cố định trên bàn mổ, được - Bộc lộ khí quản đo biên độ,

BÀI GIẢNG THỰC TẬP

SINH LÝ BỆNH – MIỄN DỊCH

ĐƠN VỊ BIÊN SOẠN: KHOA Y

GIẢNG VIÊN BIÊN SOẠN: BS HUỲNH TRUNG TÍN

LƯU HÀNH NỘI BỘ

Hậu Giang, 2017

MỤC LỤC

BÀI 1 SỐC CHẤN THƯƠNG THỰC NGHIỆM

BỆNH NGUYÊN-BỆNH SINH-PHƯƠNG PHÁP THỰC NGHIỆM 1

BÀI 2 SỐC MẤT MÁU 8

BÀI 3 RỐI LOẠN MIỄN DỊCH 12

Bài 4 RỐI LOẠN CHUYỂN HÓA MUỐI NƯỚC 18

Bài 5 RỐI LOẠN HÔ HẤP 24

Bài 6 RỐI LOẠN TIÊU HÓA GAN MẬT 29

Bài 7 RỐI LOẠN TIẾT NIỆU SHOCK TRUYỀN MÁU KHÁC LOÀI 33

BÀI 8 PHÂN TÍCH CÔNG THỨC MÁU 38

BÀI 1 SỐC CHẤN THƯƠNG THỰC NGHIỆM

BỆNH NGUYÊN-BỆNH SINH-PHƯƠNG PHÁP THỰC NGHIỆM

MỤC TIÊU HỌC TẬP

1 Hiểu được các khái niệm cơ bản về bệnh nguyên – bệnh sinh và phương pháp thực nghiệm từ mô hình bệnh lý

2 Nắm được biểu hiện và diễn biến các giai đoạn của sốc chấn thương

3 Trình bày được cơ chế bệnh sinh, vòng xoắn bệnh lý của sốc chấn thương thực nghiệm và giải thích cơ chế

4 Liên hệ ý nghĩa thực tiễn lâm sàng về sốc chấn thương

- Các dụng cụ gây chấn thương, vồ gỗ

1.2 Tiến hành mô hình sốc chấn thương thực nghiệm

Thì 1: Bộc lộ các vị trí cần lấy chỉ tiêu

Trên một con chó khỏe mạnh không gây mê, cố định trên bàn mổ, được

- Bộc lộ khí quản (đo biên độ, tần số hô hấp)

- Bộc lộ động mạch cảnh (đo áp lực mạch máu trung tâm)

- Bộc lộ thần kinh đùi (kích thích điện)

- Bộc lộ tĩnh mạch đùi (đo tốc độ dòng máu chảy, tiêm adrenalin cấp cứu), niệu quản (đo tốc độ bài niệu)

Thì 2: Lấy các chỉ tiêu trước thí nghiệm

Có 7 chỉ tiêu sau: Huyết áp (mmHg), mạch (lần/phút), hô hấp (lần/phút), nước tiểu (số giọt/phút), đáp ứng với kích thích đau, tốc độ tuần hoàn (Hct), toàn trạng Cách lấy các chỉ tiêu như sau:

- Huyết áp: đọc trực tiếp trên huyết áp kế thủy ngân hoặc đọc trên băng

- Mạch: đếm và theo dõi mạch bẹn ở đùi chó trong 1 phút

- Hô hấp: theo dõi tần số và biên độ hô hấp ở ngực chó hoặc ở trên băng ghi

- Xác định khả năng đáp ứng của mạch đối với Adrenalin: bằng cách tiêm 1ml Adrenalin 1/10.000 vào tĩnh mạch đùi chó và theo dõi chỉ số huyết áp

- Đánh giá tốc độ tuần hoàn bằng Lobeline: tiêm 1ml Lobeline 1% vào tĩnh mạch đùi chó và theo dõi sự thay đổi hô hấp của chó

- Tìm ngưỡng kích thích điện: dùng dòng điện một chiều để kích thích vào thần kinh đùi của chó, tìm ngưỡng đáp ứng với kích thích điện của thần kinh đùi chó

- Quan sát toàn trạng của chó

Thì 3: Gây shock

- Lần 1: vồ gỗ 700g đập mạnh và liên tục vào phần mềm mặt trong đùi sau của chó (tránh gãy xương, tránh làm rách da chảy máu ra ngoài) Theo dõi biểu hiện của chó trong quá trình đập, khi huyết áp đạt tối đa thì dừng lại lấy các chỉ tiêu thí nghiệm lần 1

- Lần 2: tiếp tục đập đến khi huyết áp giảm xuống còn khoảng 40-60 mmHg thì dừng lại lấy các chỉ tiêu thí nghiệm lần 2

- Sau đó tiếp tục đập đến khi huyết áp xuống đến 20 mmHg thì ngừng lại, quan sát và mổ chó

Thì 4: Mổ súc vật

- Mổ ở dập nát ở đùi chó: quan sát tình trạng tổn thương tại ổ dập nát gồm lượng máu chảy ra từ ổ dập nát, tình trạng dập nát cơ đùi và tính khu trú của ổ dập nát

- Mổ bụng chó: quan sát hệ mạch máu trong ổ bụng (gồm động mạch, tĩnh mạch

chủ bụng, hệ thống mạch máu mạc treo ruột) và quan sát các nội tạng (gồm gan,

lách, thận, ruột) Khi quan sát chú ý về màu sắc, kích thước và độ tưới máu của

nội tạng

1.3 Quan sát hiện tượng và phân tích kết quả:

Chỉ tiêu

thí nghiệm

Mạch (lần/phút)

Huyết áp (mmHg)

Hô hấp (lần/phút)

Đáp ứng Adrenaline

Thời gian tác dụng Lobeline

Ngưỡng kích thích điện

Toàn trạng Trước thí

nghiệm

Kết quả

lần 1

Kết quả

lần 2

Từ những kết quả quan sát được hãy phân tích và đưa ra lập luận sơ bộ về

những giả thiết dẫn đến hiện tượng sốc và tử vong của con vật Giải thích cơ chế

bệnh sinh?

1.4 Phân tích kết quả quan sát và giải thích cơ chế:

- Biểu hiện: thay đổi 7 chỉ tiêu

- Kết quả mổ: ổ dập nát và ổ bụng

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

Giải thích cơ chế: - Sốc chấn thương là gì? - Biểu hiện của sốc chấn thương? - Diễn biến của sốc chấn thương? - Nguyên nhân tử vong trong sốc chấn thương? - Vòng xoắn bệnh lý trong sốc chấn thương? ………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

II THÍ NGHIỆM CHỨNG MINH GIẢ THIẾT VỀ CƠ CHẾ BỆNH SINH CỦA SỐC CHẤN THƯƠNG

2.1 Các thí nghiệm chứng minh giả thiết

2.1.1 Thí nghiệm 1: Tác dụng của tinh chất cơ

- Thỏ được cố định trên bàn mổ, bộc lộ động mạch cảnh và khí quản thỏ để ghi huyết áp và hô hấp

- Tiêm vào tĩnh mạch rìa tai thỏ 2ml dung dịch tinh chất cơ

- Quan sát sự thay đổi về hô hấp, huyết áp và toàn trạng thỏ sau tiêm

2.1.2 Thí nghiệm 2: Tiêm liều chết Strychnine

- Chọn hai thỏ A và B, có trọng lượng tương đương nhau

- Thỏ A để bình thường, thỏ B gây một ổ dập nát ở phần mềm mặt trong đùi sau tương tự như ổ dập nát ở đùi chó Kế tiếp, tiêm cùng một lúc trên cả hai con thỏ một liều chết Strychnine (1-1,25mg/kg): Thỏ A tiêm vào phần mềm mặt trong đùi sau, còn thỏ B được tiêm vào trung tâm của ổ dập nát

- So sánh kết quả của hai thỏ khi cùng nhận một liều chết Strychnine như nhau

2.1.3 Thí nghiệm 3: Kích thích đau đơn giản

- Cố định một thỏ khỏe trên bàn mổ, bộc lộ động mạch cảnh, khí quản thỏ để ghi huyết áp và hô hấp

- Đồng thời, bộc lộ thần kinh hông to của thỏ để kích thích điện (dùng dòng điện một chiều kích thích vào đầu hướng tâm của dây thần kinh)

- Theo dõi huyết áp, hô hấp và toàn trạng thỏ

2.2 Kết quả thí nghiệm và giải thích cơ chế

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

III KẾT LUẬN VÀ Ý NGHĨA THỰC TIỄN - Bệnh nguyên của sốc chấn thương - Bệnh sinh sốc chấn thương - Trong điều trị: ………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

- Khí quản để ghi hô hấp

- Tĩnh mạch đùi để rút máu và truyền trả máu

- Hai niệu quản và đặt sonde niệu quản hai bên để theo dõi lượng nước tiểu trong từng phút

1.2 Tiến hành mô hình sốc mất máu

Gây sốc

1.2.1 Lấy 10% lượng máu của chó:

- Tính lượng máu lấy đi theo công thức:

Tổng lượng máu = 1/14 trọng lượng cơ thể chó

Lưu ý: Lấy máu từ từ và theo dõi chặt huyết áp trong quá trình lấy máu

- Khi đã lấy đủ lượng máu, tiến hành ghi nhận các chỉ tiêu mạch, huyết áp, hô hấp, toàn trạng và đếm số giọt nước tiểu/phút

1.2.2 Lấy 40% lượng máu của chó:

- Tiến hành lấy thêm 30% lượng máu là chó đã mất đi 40% lượng máu

- Khi đã lấy đủ lượng máu theo yêu cầu (khi đó huyết áp sẽ giảm còn 50-60 mmHg) Ghi nhận các chỉ tiêu mạch, huyết áp, hô hấp, toàn trạng và đếm số giọt nước tiểu/phút ở thời điểm chó mất 40% máu

1.2.3 Truyền trả máu:

- Nhanh chóng truyền trả lại toàn bộ lượng máu đã lấy bằng đường tĩnh mạch

- Ghi nhận các chỉ tiêu mạch, huyết áp, hô hấp, toàn trạng và đếm số giọt nước tiểu/phút sau khi truyền trả hết lượng máu đã lấy

1.3 Quan sát hiện tượng và phân tích kết quả

Chỉ tiêu Mạch

(lần/phút)

Huyết áp (mmHg)

Hô hấp (lần/phút)

Số giọt nước tiểu (số giọt/phút) Toàn

trạng

1 2 3 4 5 Trước thí

nghiệm

Mất 10%

lượng máu

Mất 40%

lượng máu

Sau truyền

trả máu

II KẾT QUẢ THỰC NGHIỆM VÀ GIẢI THÍCH CƠ CHẾ

Biểu hiện thay đổi 5 chỉ tiêu: mạch, huyết áp, hô hấp, nước tiểu, toàn trạng trong 3 trường hợp:

 Mất 10% lượng máu

 Mất 40% lượng máu

 Truyền trả lại máu

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

Giải thích cơ chế:

- Biểu hiện của sốc mất máu?

- Diễn biến của sốc mất máu?

- Cơ chế bù trừ trong sốc mất máu?

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

III KẾT LUẬN VÀ Ý NGHĨA THỰC TIỄN

- Truyền máu

- Truyền dịch

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

BÀI 3 RỐI LOẠN MIỄN DỊCH

MỤC TIÊU HỌC TẬP

1 Trình bày được các bước tiến hành thí nghiệm

2 Giải thích cơ chế qua kết quả thu được

3 Nêu được ý nghĩa thí nghiệm

NỘI DUNG THỰC TẬP

I THÍ NGHIỆM 1: Shock phản vệ chủ động trên chuột lang

1.1 Các bước tiến hành: Chọn 2 chuột lang đánh dấu A, B

o Lần 2 và 4 kháng nguyên đơn thuần

- Bước 2: gây quá mẫn Sau 2 tuần: gây mẫn cảm bằng cách tiêm liều kháng nguyên quyết định (gấp 5-10 lần liều kháng nguyên gây mẫn cảm) vào tim

- Bước 3: Quan sát: Thời gian đáp ứng, biểu hiện về hô hấp, thần kinh, màu sắc da dưới niêm, toàn trạng v.v Mổ tử thi quan sát

Chuột B không gây mẫn cảm với lòng trắng trứng, tiêm lòng trắng trứng

bằng liều kháng nguyên quyết định trực tiếp vào tim

1.2 Kết quả

Chuột A: Sau vài phút:

 Gãi mũi

 Lảo đảo

 Thở chậm, ngước cổ gồng bụng lên để thở, thì thở ra kéo dài

 Niêm tím

 Co giật

 Tiểu

 Chết

Chuột B: không có dấu hiệu bất thường

 Giải thích kết quả và nêu ý nghĩa thí nghiệm

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

II THÍ NGHIỆM 2: Shock Histamine

2.1 Các bước tiến hành

- Dùng chuột lang không gây mẫn cảm với lòng trắng trứng, tiêm 600-800microlit Histamine trực tiếp vào tim

- Quan sát và so sánh với thí nghiệm 1

2.2 Kết quả

- Triệu chứng giống thí nghiệm 1, không có đốm xuất huyết xuất hiện ở phổi

- Triệu chứng xuất hiện nhanh hơn

 Giải thích kết quả và nêu ý nghĩa thí nghiệm So sánh thí nghiệm 1 và thí nghiệm 2

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

III THÍ NGHIỆM SCHULTZ-DALE

3.1 Các bước tiến hành

- Súc vật: chuột lang

- Dụng cụ: Hệ thống nuôi ruột chứa dd Tyrode ở 37 độ C và bút ghi nhu động ruột trong quá trình thí nghiệm

- Tiến hành:

+ Chuột đã mẫn cảm với lòng trắng trứng

+ Cắt tiết để loại bỏ máu đến mức tối đa

+ Cắt một đoạn hồi tràng, bỏ mạc treo, rửa sạch

+ Mắc đoạn ruột vào bộ nuôi ruột có chứa dd Tyrode 37 độ C Ghi nhu động ruột

+ Nhỏ lần lượt Histamin, kháng nguyên không đặc hiệu (huyết thanh thỏ), kháng nguyên đặc hiệu (lòng trắng trứng) vào thành đoạn ruột (rửa sạch đoạn ruột bằng Tyrode sau mỗi lần nhỏ)

+ Quan sát nhu động ruột

3.2 Kết quả

- Nhỏ Histamin: đoạn ruột tăng co thắt, tăng nhu động ruột ngay

- Nhỏ kháng nguyên không đặc hiệu (huyết thanh thỏ): nhu động ruột bình thường

- Nhỏ kháng nguyên đặc hiệu (lòng trắng trứng): một lúc sau đoạn ruột tăng co thắt, nhu động ruột tăng

 Giải thích kết quả và nêu ý nghĩa thí nghiệm

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

Bài 4 RỐI LOẠN CHUYỂN HÓA MUỐI NƯỚC

MỤC TIÊU

1 Trình bày được các bước tiến hành thí nghiệm

2 Giải thích cơ chế qua kết quả thu được

3 Nêu được ý nghĩa thí nghiệm

NỘI DUNG THỰC TẬP

I THÍ NGHIỆM 1: Thay đổi áp suất thẩm thấu trên ếch

1.1 Các bước tiến hành:

- Chọn 3 con ếch có kích thước tương đương đánh dấu A, B, C

- Quan sát màu sắc da, độ bóng, lớp nhầy của da ếch

- Tiêm vào túi cùng bạch huyết (nằm sát dưới xương cùng của ếch):

 Ếch A: 2ml dung dịch nước muối ưu trương (NaCl 20%)

 Ếch B: 2ml dung dịch muối đẳng trương (NaCl 6,5 ‰)

 Ếch C: không tiêm

- Lau khô từng con ếch cho vào túi, cân

- Ngâm ếch A, B vào từng bình nước lã, ếch C ngâm vào bình nước muối

ưu trương (NaCl 20%)

- Sau 30 phút lấy ra quan sát lại rồi cân, chú ý trước khi cân phải lau khô ếch và thăng bằng cân

- Ghi lại các chỉ tiêu

1.2 Kết quả

Ếch A Ếch B Ếch C Tiêm NaCl 20% NaCl 6,5‰ Không

Trọng lượng giảm Ếch chết trong tình trạng da khô, mất lớp nhầy trên da, nổi mạch máu dưới da

 Giải thích kết quả và nêu ý nghĩa thí nghiệm

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

II THÍ NGHIỆM 2: Buộc ga rô chân ếch

2.1 Các bước tiến hành:

- Ếch đã bị buộc dây thắt chặt ở 1 góc chi dưới và để ếch trong môi trường

độ ẩm thích hợp

- Lấy ếch ra quan sát kích thước, màu sắc, cử động, độ căng rắn của chi bị

buộc so với chi bên kia

2.2 Kết quả:

- Chi bị buộc to, da căng bóng

- Màng bơi xung huyết

- Chi bị liệt, rạch cơ có dịch chảy ra, cơ mềm, màu tím, không có phản ứng khi cắt

 Giải thích kết quả và nêu ý nghĩa thí nghiệm

- Mỗi lần rút 10% khối lượng tuần hoàn

- Theo dõi và duy trì huyết áp trong quá trình rút máu

- Li tâm máu 1500 vòng/phút trong 10 phút để loại bỏ huyết tương , thu hồng cầu trộn với 1 lượng dd NaCl 9 ‰ tương đương với lượng huyết tương đã bỏ đi truyền trả lại cho thỏ

- Thực hiện quy trình trên 10-15 lần

- Khi đã truyền hết dịch, mổ bụng thỏ quan sát ổ bụng, màng tim, màng phổi

3.2 Kết quả

Có nước ứ trong ổ bụng, xoang màng tim, xoang màng phổi

 Giải thích kết quả và nêu ý nghĩa thí nghiệm

………

………

………

………

- Dùng chai nước nóng 700C lăn nhẹ 1 bên thành bụng 1-2 phút

- Tiêm dd Xanh Trypan 1% 2ml vào tĩnh mạch rìa tai thỏ

- Dùng chai nước nóng 700C tiếp tục lăn nhẹ trên thành bụng nói trên thêm 15-20 phút

- Quan sát ổ viêm, chú ý màu sắc

4.2 Kết quả

- Có hiện tượng viêm do áp nóng

- Thành bụng phù nề, da dày, sờ thấy nóng, vùng này đầu tiên có màu đỏ sau chuyển sang màu Xanh Trypan, giữa xanh sẫm rìa nhạt hơn

- Làm nghiệm pháp ấn kính không mất màu xanh

 Giải thích kết quả và nêu ý nghĩa thí nghiệm

Bài 5 RỐI LOẠN HÔ HẤP

MỤC TIÊU HỌC TẬP

1 Trình bày được các bước tiến hành thí nghiệm

2 Giải thích cơ chế kết quả thu được

3 Nêu được ý nghĩa thí nghiệm

+ Cho thỏ ngửi NH3 đậm đặc lần 1  Hô hấp?

+ Sau khi thỏ hô hấp bình thường trở lại, gây tê niêm mạc mũi bằng Lidocain Cho thỏ ngửi NH3 đậm đặc lần 2  Hô hấp?

- Bước 2: Tiêm 2ml acid lactic 3% vào tĩnh mạch rìa tai thỏ, theo dõi hô hấp cho đến khi trở lại bình thường

- Bước 3: Tiêm 10ml NaHCO3 10% vào tĩnh mạch rìa tai thỏ, theo dõi

hô hấp cho đến khi trở lại bình thường

1.2 Kết quả

- Bước 1: Thỏ ngưng thở ngay lập tức Lần thứ 2 sau khi gây tê niêm mạc mũi, thỏ thở bình thường khi ngửi NH3 đậm đặc

- Bước 2: Thỏ tăng biên độ và tần số sau đó dần trở lại bình thường

- Bước 3: Thỏ giảm biên độ và tần số sau đó dần trở lại bình thường

 Giải thích kết quả và nêu ý nghĩa thí nghiệm

………

………

………

………

- Dùng pince Kocher kẹp nhánh thông với khí trời

- Quan sát hô hấp, huyết áp, tri giác…

2.2 Kết quả

Giai đoạn hưng phấn

- Hô hấp tăng tần số và biên độ

- Huyết áp tăng

- Dãy dụa

Giai đoạn suy sụp toàn thân

- Hô hấp giảm nhiều, ngừng thở, ngáp cá

- Huyết áp giảm nhiều

 Giải thích kết quả và nêu ý nghĩa thí nghiệm

III THÍ NGHIỆM 3: Phù phổi cấp thực nhiệm

3.1 Các bước tiến hành

- Chọn chó khỏe mạnh, cố định trên bàn mổ, ghi nhận hô hấp, huyết

áp

- Tiêm 10ml AgNO3 0,5% vào tĩnh mạch đùi, truyền dịch nhanh

- Theo dõi sinh hiệu, nghe phổi

3.2 Kết quả

- Huyết áp lúc đầu tăng, sau đó giảm

- Hô hấp lúc đầu tăng, sau đó giảm

- Rale ẩm xuất hiện từ thấp lên cao

- Bọt hồng trào ra miệng

- Dãy dụa  Tử vong

- Mổ xác: phổi ứ nước, tổn thương phần thấp nặng hơn

 Giải thích kết quả và nêu ý nghĩa thí nghiệm