Đồ án bảo quản và chế biến hạt điều

Một trong những cường quốc về điều có thể kể tới: Việt Nam - Ấn Độ - Brazin, chỉ riêng 3 nước này đã chiếm 70%tổng sản lượng điều thế giới, kế đến là các nước châu Phi như Bờ Biển Ngà, T

LỜI MỞ ĐẦU

Hiện có hơn 32 quốc gia trên thế giới trồng điều Một trong những cường quốc

về điều có thể kể tới: Việt Nam - Ấn Độ - Brazin, chỉ riêng 3 nước này đã chiếm 70%tổng sản lượng điều thế giới, kế đến là các nước châu Phi như Bờ Biển Ngà, Tanzania,Guinea Bissau, Benin… Từ năm 1996 trở về trước, Ấn Độ luôn đứng đầu thế giới vềdiện tích trồng điều và sản lượng điều nhân xuất khẩu Còn từ năm 1996 cho tới nay,ngành điều Việt Nam không ngừng lớn mạnh và trưởng thành, để giữ vị trí quán quân -

số 1 thế giới về xuất khẩu điều nhân

Điều là cây công nghiệp dài ngày, là một trong những cây xuất khẩu mũi nhọncủa nước ta hiện nay  Các sản phẩm cho ra từ điều như bánh kẹo, các món ăn Snack,chế biến dầu thực vật …  Vỏ hạt điều dùng để làm axit, sản xuất má phanh … Quả điềuchế biến các món ăn, thực phẩm … Gỗ điều làm củi, vật dụng chuyên dùng…Diện tíchtrồng điều của cả nước khoảng 450.000 ha với sản lượng hàng năm 400.000 tấnnguyên liệu và hiện đang đứng đầu trong các nước xuất khẩu nhân điều, đưa lại nguồnlợi không nhỏ cho cả người trồng lẫn các doanh nghiệp kinh doanh xuất nhập khẩu

Các thị trường tiêu thụ điều lớn có thể kể tới: Bắc Mỹ - tiêu thụ khoảng 50% tổng

số lượng nhân điều  thế giới, tiếp theo là Liên minh châu Âu (EU) chiếm 29%, còn lại làcác nước châu Á, chủ yếu là Ấn Độ và Trung Quốc chiếm 21% Ấn Độ xuất khẩu đượckhoảng 100 - 125 ngàn tấn nhân điều  mỗi năm Hoa Kỳ, Hà Lan, Các tiểu Vương quốc

Ả rập thống nhất (UAE), Anh và Nhật Bản là những khách hàng chính của Ấn Độ.Trong khi đó, bạn hàng của Việt Nam là: Hoa Kỳ, Trung Quốc, Anh, Úc, Hồng Kông…

Ngành điều thế giới ngày càng lớn mạnh và khẳng định vị thế quan trọng trongngành công nghiệp chế biến của mình Nhu cầu người sử dụng sản phẩm nhân điềungày càng lớn, là một trong những nguyên nhân làm cho ngành điều phát triển, ổnđịnh Tuy nhiên, Ngành điều Việt Nam nói riêng và thế giới nói chung đang đứng trướcthách thức lớn, do diện tích điều bị giảm đi vì nhiều nguyên nhân giá cả, sản lượng bất

ổn do thời tiết - khí hậu chi phối, nhiều nơi đã chặt điều để trồng cao su và những câycông nghiệp khác cho gía trị kinh tế cao hơn … Để làm cho ngành điều phát triển bềnvững, cần có hoạch định chính sách chiến lược lâu dài, bao gồm cả đầu tư về khoahọc - kỹ thuật cho khâu trồng – chăm sóc, bảo quản và chế biến Đồng thời, quan tâmchính đáng đến lợi ích người trồng điều - chế biến điều và cả ngành điều từ chính sáchquốc gia của mỗi nước

PHẦN I: TỔNG QUAN

1 Giới thiệu

1.1 Nguồn gốc và đặc điểm chung

Cây điều có tên khoa học là Anacardium occidentale, thuộc họ Anacardiaceae,

bộ cam Rutales, tên thương mại tiếng Anh là cashew tree., có nguồn gốc từ Braxin,

vùng nhiệt đới ở Nam Mỹ và dần dần cây

điều được phân tán đến châu Phi, Châu Á,

Châu Úc, ngày nay cây điều được trãi rộng

trong ranh giới vĩ tuyến 300 Bắc và vĩ tuyến

310 Nam

Cây điều chịu được những điều kiện

khí hậu đa dạng và khắc nghiệt Là cây ưa

nhiệt độ cao nhạy cảm với giá lạnh, khí

hậu nhiệt đới với một mùa khô rõ rệt là

điều kiện thích hợp để cây điều phát triển

tốt Theo FAO trên thế giới hiện nay có 32

nuớc sản xuất điều thương mại thế nhưng cây điều chỉ phát triển tốt ờ những nướcnhiệt đới và cận nhiệt đới, 10 nước trồng điều nhiều nhất trên thế giới hiện nay là: Ấn

Độ, Việt Nam, Braxin, Nigenia, Tanzania, Indonesia, Guinea Bissau, Cotolvore,

Điều trở thành cây trồng chính thức đặc biệt được quan tâm phát triển, giữ một

vị trí quan trọng trên thị trường nông sản của một số nước nhiệt đới và cận nhiệt đới

Ở miền Trung Việt Nam cây điều còn gọi là cây đào lộn hạt Điều du nhập vàomiền Nam Việt Nam từ thế kỷ 18, nhưng mãi đến 1975 mới chính thức là loại cây trồng

có trong danh mục, khắc phục những rừng đồi bị phá hoại do chiến tranh gây lên Diệntích điều từ đó tăng lên theo năm tháng và đến những năm đầu 1990, điều trở thànhloại cây công nghiệp cho giá trị kinh tế cao, vừa phủ xanh đất trống đồi trọc vừa là loạicây xóa đói giảm nghèo Điều Việt Nam cũng được thế giới biết đến từ đó, có mặt trênkhắp các thị trường: Hoa Kỳ, Trung Quốc, Úc, Hồng Kong, Anh, Hà Lan Hiện nay,Việt Nam được coi là số 1 về xuất khẩu hạt điều (cả về số lượng lẫn chất lượng)

1.1.1 Đặc tính thực vật học của điều

Thân: Cây điều là loại cây thân gỗ, cao 8 – 12m, đường kính tán cây 10 – 12m,

nơi đất tốt và khí hậu thích hợp có thể cao tới 20m

Thân cây phân cành sớm, có thể ngay từ gốc Số lượng cành sơ cấp và thứ cấpkhá nhiều Gỗ tương đối mền và nhẹ

Rễ: Cây điều có cả rễ cọc và rễ ngang Rễ cọc ăn sâu tới 5m, rễ ngang ăn rộng

tới 6m Do bộ rễ phát triển mạnh nên cây điều có thể ra hoa kết quả trong suốt mùakhô dài 5 – 6 tháng

Lá: Lá điều là loại lá đơn, mọc so le, thường tập trung ở đầu cành Lá hình

trứng, đuôi lá nhọn, dài 15 – 20cm, rộng 8 – 12cm, khi già có màu xanh thẫm, nhẵnbóng Tán lá điều thường xanh quang năm

Hoa: Hàng năm cây điều ra hoa vào

khoảng thời gian cuối mùa mưa đến đầu mùa

khô (tháng 11 – 2)

Hoa trổ ở đầu cành thành từng chùm,

gồm hoa đực và hoa lưỡng tính Trong một

chùm có tới hàng ngàn hoa, trong đó hoa đực

chiếm tới 90% Theo Bigger, tỉ lệ giữa hoa

lưỡng tính và hoa đực trung bình là 1: 6 và số

hoa lưỡng tính đậu quả cho tới chín chỉ

khoảng 10%

Bao hoa có 5 cánh đều nhau, các nhị

đực thẳng đứng trong đó chỉ có 1 – 2 nhị lớn là

hữu thụ còn các nhị khác đều bất thụ Nhụy cái

là bầu đơn 1 ô Ở hoa đực, nhụy cái thui đi còn

ở hoa lưỡng tính thì có nhụy lớn Vòi nhụy

thường cao hơn nhị đực lớn, vì vậy mà sự thụ phấn bị hạn chế

Hoa điều nở từ sáng sớm tới trưa thì héo dần Trong một chùm hoa thường chỉ

có 5 – 6 hoa nở trong một ngày Hoa có thể tự thụ phấn nhờ côn trùng, gió Vào nhữnggiờ nóng trong ngày khả năng tự thụ phấn tương đối cao Hoa điều rất nhạy cảm vớimưa gió, ở thời kỳ hoa nở mà gặp mưa gió lớn thì sự nở hoa và thụ phấn bị ảnhhưởng rất lớn

Quả: Sau khi được thụ phấn thì noãn nở

thành hạt (nhân), bầu thì chuyển thành vỏ hạt Nhân

và vỏ mới chính là quả thật Còn cuống và đế hoa thì

phát triển thành bộ phận quen gọi là quả, thực ra chỉ

là quả giả

Khoảng 30 ngày sau thụ phấn thì hạt đạt tới

kích thước cực đại Từ tuần thứ 5 trở đi, khi hạt

ngừng phát triển độ lớn thì cuống hoa bắt đầu phồng

lên nhanh chóng lớn vượt hạt và tạo thành quả điều

có cảm giác quả giả là quả của cây điều có hạt không nằm bên trong mà lộ ra ngoàinên có tên gọi là đào lộn hột.

Quả điều có hình dạng, kích thước, trọng lượng và màu sắc rất khác nhau tùytheo giống và điều kiện sinh sống Về hình dạng có thể là hình trụ, hình quả lê, hìnhnón cụt hoặc hình thoi Màu sắc thay đổi từ vàng nhạt đến đỏ tươi có những mảng đốmxanh trên bề mặt Chiều dài quả thay đổi từ 3 – 20cm, chiều rộng từ 3 – 12cm Trọnglượng từ 30 – 150g, cá biệt tới 500g

Trong điều kiện tự nhiên, mỗi chùm hoa chỉ có 8 – 26% số hoa lưỡng tính đậuthành quả tùy cây và điều kiện ngoại cảnh Trong số quả đã đậu thì số bị rụng non từ

34 – 84%, cuối cùng trên cây chỉ còn lại trung bình 30 – 40% số quả đã đậu Tỉ lệ rụngquả phụ thuộc vào đặc điểm giống, thời tiết, dinh dưỡng và sâu bệnh

Cây điều có đặc điểm là thời gian trổ hoa và đậu quả kéo dài nên trên cùng mộtcây có thể có cả hoa và các quả ở các giai đoạn phát triển khác nhau, thời vụ thuhoạch kéo dài Một số quả và hạt còn dính nhau khi chín rụng xuống đất vài ngàykhông bị hư hại

Hạt: Hạt điều hình quả thận, khi còn tươi có màu xanh, khi khô chuyển màu nâu

hơi xám Hạt có chiều dài trung bình 2.5 – 3.5cm, rộng 2cm, dày 1 – 1.5cm, trọnglượng 5 – 6g

Về cấu tạo, hạt điều gồm vỏ và nhân Lớp ngoài của vỏ tương đối dày và xốp,

có chứa một chất dầu, trong tự nhiên là chất bảo vệ hạt chống lại sự phá hại của côntrùng Lớp trong củng của vỏ thì mỏng hơn và rất cứng

Nhân do 2 lá mần tạo thành, được bao bọc

bởi một lớp vỏ lụa màu nâu hơi đỏ Nhân là bộ phận

ăn được, chứa khoảng 40% lipid và 20% protid (theo

trọng lượng), là bô phận rất giàu chất dinh dưỡng

trọng lượng của hạt điều thì vỏ chiếm 45 – 50%, dấu

vỏ 18 – 23%, vỏ lụa 2 – 5%, còn lại nhân chiếm 20 –

25% Một tấn hạt điều trung bình cho 220kg nhân và

80 – 200kg dầu vỏ tùy theo phương pháp trích ly

dầu Hình: Cấu tạo hạt điều

1.1.2 Yêu cầu điều kiện sinh thái

Khí hậu: Nói chung khí hậu nhiệt đới với lượng mưa hàng năm đầy đủ và có

mùa khô rõ rệt là điều kiện thích hợp để cây điều phát triển tốt Độ cao đất trồng phùhợp từ 0 – 600m so với mặt nước biển, cá biệt có nơi tới 1.000m Độ cao càng lớn thìsinh trưởng của cây điều càng chậm và năng suất càng giảm Độ cao giới hạn mà câyđiều có thể tồn tại được là 1.000m

Nhiệt độ trung bình năm thích hợp cho cây điều từ 18 – 38oC, tối thích là 24 –

28oC Tuy vậy ở miền Nam Mozambique có giống điều chịu được nhiệt độ thấp 7 –

8oC Từ thực tế này hy vọng có thể tạo ra giống điều chịu được nhiệt độ thấp để trồng

ở độ cao hơn

Lượng mưa hàng năm thích hợp từ 800 – 1.500mm và có một mùa khô dài 5 – 6

tháng để thuận lợi cho điều ra hoa và quả ít bị bệnh Lượng mưa lớn và ẩm độ cao câysinh trưởng chậm, quả chứa nhiều nước và dễ bị thối Ngược lại, nếu lượng mưa ít vàthất thường làm cho cây điều ra hoa kết quả cũng thất thường

Ánh sáng rất cần với cây điều do cây ra hoa ở đầu cành Ánh sáng cần phân

phối đồng đều xung quanh tán cây Vì vậy điều cần trồng nơi quang đãng Trời nhiềumây, ít ánh sáng làm sự thụ phấn bị giảm sút và sâu bệnh dễ phát sinh

Gió có vai trò quan trọng trong sự thụ phấn của hoa, do cây điều phần lớn là thụ

phấn chéo Tuy vậy nếu gió mạnh, nhất là gió khô nóng ảnh hưởng đến thụ phấn, làmtăng tỷ lệ rụng hoa và quả, đôi khi làm lá non bị cháy

Đất: Người ta thường coi cây điều như một cây rừng, cây của vùng hoang hóa

do điều thích ứng với nhiều loại đất, kể cả đất cát đồi, đất feralit, đất nhiều sắt Tuy vậycây điều sinh trưởng tốt cần có tầng đất sâu và thoát nước Đất dù có độ phì caonhưng quá cứng, có lớp kết sỏi nông cây vẫn chậm phát triển vì hạn chế bộ rễ, nhất làtrong thời gian khô hạn Độ pH thích hợp từ 4,5 – 6,5 Nói chung cây điều nhạy cảmvới các điều kiện lý tính hơn là hóa tính của đất Nếu đất thiếu một số chất dinh dưỡngnào đó đều có thể khắc phục dễ dàng bằng việc bón phân thích hợp

Căn cứ các yêu cầu điều kiện sinh thái như trên có thể thấy rằng ở nước ta,nhất là phía Nam, thích hợp việc trồng điều Riêng các tỉnh phía Bắc do mùa đông lạnh

và mùa khô ngắn, tuy có trồng được điều như khi ra hoa kết quả thường bị ảnh hưởng

và năng suất thấp Các vùng từ Duyên hải miền Trung, Tây Nguyên đến Đông Nam Bộ

có nhiệt độ rất phù hợp, mùa khô rõ rệt và đủ dài để điều ra hoa kết quả thuận lợi, ánhsáng cũng đầy đủ Đất đai thích hợp và còn khá nhiều để có thể tạo thành những vùngtrồng điều rộng lớn, nhất là Duyên hải Trung bộ và Đông Nam Bộ Phần lớn đất đai làđồi núi trọc, cần được phủ xanh mà cây điều có thể đáp ứng được

1.1.3 Yêu cầu chất dinh dưỡng

Tuy là cây dễ tính nhưng cũng như các cây ăn quả nhiệt đới khác, để cây điềuphát triển tốt và cho năng suất cao cũng cần cung cấp đầy đủ các chất dinh dưỡng,nhất là ở nơi đất xấu

Khảo sát biểu hiện do thiếu hụt chất dinh dưỡng tới sự sinh trưởng của cây điềucòn nhỏ, các tác giả Ohler và Coestere (1973) phân chia thành 3 nhóm sau:

 Thiếu hụt nguy hại có thể làm chết cây xếp theo thứ tụ nghiêm trọng là sắt (Fe),magie (Mg), kali ( K), đạm (N) và molipden (Mo)

 Thiếu hụt gây triệu chứng sớm nhưng không nguy hại, xếp theo thứ tụ nghiêm

 Thiếu hụt làm chậm phát triển nhưng không thấy có bất kỳ hậu quả nghiêm trọngnào là lân (P), Bo (B) và đồng (Cu).

Muốn xác định cụ thể sự thiếu hụt nguyên tố nào cần phải phân tích đất

Các kết quả nghiên cứu ở Ấn Độ và Brazil cho thấy cây điều có phản ứng tốt vớiviệc bón đạm và lân, còn với kali hiệu quả thường không rõ, ngược lại canxi thường cótác động xấu do điều ưa đất hơi chua

Theo Mohapatra và Bhat (1973), một cây điều trưởng thành có năng suất caohàng năm cần một lượng chất dinh dưỡng gồm: 2,84kgN + 0,752kg P2O5 + 1,265kg

K2O Trên cơ sở này có thể tính được số phân cần bón

1.1.4 Các giống điều sử dụng trong sản xuất ở Việt Nam

Nhiều năm trước đây cây điều chủ yếu trồng bằng hạt Khả năng xảy ra thụphấn chéo cao và phát tán rộng nên trong một quần thể điều tính đa dạng rất rõ rệt.Trong thực tế khó có thể xác định được giống điều đúng nghĩa

Các cây điều rất khác nhau về hình dáng cây, tán cây, đặc điểm ra hoa và đậuquả, kích thước và chất lượng của quả và của hạt Những đặc điểm này cũng khácnhau giữa các thế hệ

Trong thực tế, để chọn những giống tốt có giá trị kinh tế cao thường dựa vàocác tiêu chuẩn sau:

 Ra hoa sớm và tập trung

 Tỷ lệ đậu quả cao

 Đặc điểm của quả và hạt đạt yêu cầu, đồng đều và ổn định (kích thước,hình dạng, trọng lượng, phẩm chất)

 Chống chịu khá với sâu bệnh và điều kiện bất lợi

Các tiêu chuẩn này cần được theo dõi đánh giá qua một số năm liên tục và kiểmtra lại đời sau Những cây đạt yêu cầu được sử dụng để nhân giống

Ở nước ta, cho đến nay Bộ nông nghiệp và Phát triển Nông thôn đã quyết địnhcông nhận một số giống điều sử dụng trong sản xuất

- Giống ES-04: Số quả một chùm từ 5 – 10 quả, quả màu vàng Kích cỡ hạt

trung bình (173 hạt/kg), tỷ lệ nhân khá cao (27,4%) Ít bị sâu bệnh nguy hiểm như bọ xítmuỗi, thán thư, xì mủ Năng suất hạt 55 – 65 kg/cây/năm

- Giống EK-24: Số quả một chùm từ 5 – 8 quả, quả màu vàng Kích cỡ hạt lớn

(120 hạt/kg), tỷ lệ nhân cao (28,0%) Ít bị sâu bệnh nguy hiểm Năng suất hạt 35 – 45kg/cây/năm

- Giống BĐ-01: Số quả một chùm từ 5 – 10 quả, quả màu vàng Kích cỡ hạt lớn

(165 hạt/kg), tỷ lệ nhân khá cao (27,0%) Ít bị sâu bệnh nguy hiểm Năng suất hạt 45 –

55 kg/cây/năm

- Giống KP-11: Số quả một chùm từ 5 – 10 quả, quả màu vàng Kích cỡ hạt lớn

(150 hạt/kg), tỷ lệ nhân khá cao (27,5%) Ít bị sâu bệnh nguy hiểm Năng suất hạt 45 –

55 kg/cây/năm

- Giống KP-12: Số quả một chùm từ 5 – 10 quả, quả màu đỏ Kích cỡ hạt lớn

(140 hạt/kg), tỷ lệ nhân khá cao (27,0%) Ít bị sâu bệnh nguy hiểm Năng suất hạt 55 –

- Giống MH 5/4: Ra hoa sau khi trồng 18 tháng Số quả một chùm từ 6 – 10

quả, quả màu vàng Kích cỡ hạt lớn (125 - 135 hạt/kg), tỷ lệ nhân cao (29 – 32%) Ít bịsâu bệnh nguy hiểm Năng suất hạt 3.000 – 4.000 kg/ha

- Giống LG1: Ra hoa sau khi trồng 18 tháng Số quả một chùm từ 6 – 10 quả,

quả màu đỏ Kích cỡ hạt lớn (150 - 155 hạt/kg), tỷ lệ nhân cao (28 – 30%) Khả năngchống chịu sâu bệnh trung bình Năng suất hạt 2.000 – 3.000 kg/ha

- Giống CH1: Ra hoa sau khi trồng 18 tháng Số quả một chùm từ 8 – 14 quả,

quả màu đỏ Kích cỡ hạt trung bình (160 - 170 hạt/kg), tỷ lệ nhân cao (27 – 29%) Khảnăng chống chịu sâu bệnh trung bình Năng suất hạt 2.000 – 3.000 kg/ha

- Giống PN1: Ra hoa sau khi trồng 18 tháng Số quả một chùm từ 4 – 10 quả,

quả màu vàng Kích cỡ hạt lớn (145 - 155 hạt/kg), tỷ lệ nhân cao (30 – 33%) Khả năngchống chịu sâu bệnh trung bình Năng suất hạt 2.000 – 3.000 kg/ha

1.2 Tình hình về sản lượng điều ở Việt Nam

Diện tích gieo trồng

Năm 2008, diện tích gieo trồng Điều của Việt Nam là 421.498 ha, giảm 15.502

ha, tương đương giảm 3,55% so với năm 2007 Trong đó diện tích tại miền Nam đạt420.098 ha, giảm 7%, còn diện tích tại miền Bắc chỉ đạt 1.400 ha giảm 51% so với năm

2007 Tuy giảm đáng kể trong năm 2008 nhưng xét trong vòng 10 năm trở lại đây, diệntích gieo trồng  Điều của Việt Nam vẫn tăng, trung bình khoảng 23.000 ha/năm, tốc độtăng trưởng bình quân đạt khoảng 8% năm. 

Nguyên nhân của hiện tượng giảm diện tích trồng Điều là do nông dân đang có

xu hướng chặt bỏ cây Điều để trồng rừng, hoặc trồng những cây công nghiệp có giá trị

kinh tế cao hơn như cây cao su, hồ tiêu Theo số liệu điều tra thực địa của Viện

chính sách và chiến lược NN & PTNT (IPSARD) năm 2007, cây Điều đứng sau cao su

và cây rừng nếu xét về tỉ lệ lãi/chi phí thực tế

Biểu1: Diện tích gieo trồng và diện tích thu hoạch điều của cả nước theo năm

, 1995-2008 (Ha) Nguồn: Cục trồng trọt Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (MARD) và Tống Cục thống kê

(GSO).

Diện tích   thu hoạch

Tín hiệu tích cực nhất cho diện tích sản xuất Điều của Việt Nam năm 2008 làdiện tích thu hoạch Điều tăng 9% so với năm 2007, đạt khoảng 320.000 ha Nguyênnhân là do một số diện tích trồng mới và diện tích chuyến đổi giống cao sản từ các nămtrước bắt đầu cho khai thác

Năng suất

Năng suất Điều bình quân cả nước năm 2008 đạt 10,9 tạ/ha, tăng 6% so vớinăm 2007 Đây là mức cao nhất trong lịch sử ngành Điều Việt Nam Có được thànhquả này là nhờ sự đóng góp đáng kể của việc phát triển giống Điều cao sản tại cácViện nghiên cứu khoa học kỹ thuật nông nghiệp tại các vùng Mặc dù năng suất Điềucủa Việt Nam có tăng nhưng tốc độ tăng khá chậm và không ổn định, nếu như năngsuất năm 2005 đạt 10,74 ha, đến năm 2006 giảm xuống còn 9,87 tạ/ha, năm 2007 lạităng lên 10,31 tạ/ha và năm 2008 là 10,9 tạ/ha Nguyên nhân chính là do Điều là loạicây trồng chịu ảnh hưởng rất nhiều bởi điều kiện thời tiết chỉ cần khoảng 2-3 cơn mưatrái mùa vào đúng lúc Điều trổ bông là vụ Điều sẽ có nguy cơ mất mùa hoàn toàn

Biếu 3: Năng suất (tạ/ha) và sản lượng (nghìn tấn) Điều của cả nước theo năm, 1995-2008

Nguồn: Cục trồng trọt - MARD và GSO.

Tổ chức thu mua và chế biến

Tính đến cuối năm 2008, Việt Nam có khoảng 203 doanh nghiệp thu mua và chếbiến nhân Điều, trong đó hơn 164 doanh nghiệp là kinh doanh xuất khẩu 

Các nhà máy chế biến điều phát triển nhiều nhưng nhỏ lẻ, hơn nữa mất cân đốigiữa năng lực chế biến và nguyên liệu Đa số doanh nghiệp thu mua Điều đều không tổchức đầu tư cho vùng nguyên liệu cũng như chưa ký hợp đồng tiêu thụ sản phẩm dàihạn với các nông hộ trồng Điều Thay vào đó, các công ty này thường lựa chọn việcnhập khẩu Điều thô từ nước ngoài, chủ yếu là từ Campuchia, Indonesia và 1 số quốcgia Tây Phi Sở dĩ có tình trạng trên là do:

  Thứ nhất, khoảng 10-20% lượng điều nguyên liệu của Việt Nam sau khi thu hoạch

không đạt đủ điều kiện vệ sinh an toàn thực phẩm của thị trường nước ngoài (chưabóc vỏ, ẩm mốc hoặc đã bóc vỏ nhưng chưa sấy) Thậm chí, một số nông hộ trồng

điều và các người thu mua nhỏ lẻ trong nước còn có hành vi gian lận, trộn tạp chất, bãtrái, xịt nước, ngâm ủ hạt điều rồi mới đem bán cho nhà máy.

Thứ hai, nguồn nguyên liệu Điều trong nước trong các năm qua đều không đáp

ứng đủ công suất chế biến của các nhà máy (chỉ chiếm khoảng 45% - 70% côngxưởng do đó các nhà máy này thường xuyên phải nhập khẩu thêm nguồn nguyên liệuthô khoảng 150.000 - 200.000 tấn/năm (Năm 2008, lượng Điều thô nhập khẩu của ViệtNam là 220 nghìn tấn Tăng 10% so với 2007)

  Thứ ba, khoảng 90 - 95% lượng Điều chế biến và sơ chế của Việt Nam hiện nay

là để phục vụ xuất khẩu Và theo quy định về tạm nhập tái xuất, các doanh nghiệp chếbiến-xuất khẩu Điều của Việt Nam sẽ được hoàn thuế nhập khẩu Như vậy khoản thuế

5 - 7,5% cho Điều thô nhập khẩu mà Nhà nước thu được sẽ chỉ là hình thức Do đó, khicân nhắc giá chào bán của các đối tác trong nước và ngoài nước, các doanh nghiệpnày sẽ không phải băn khoăn về trị giá thuế nhập khẩu Điều này sẽ ảnh hưởng nhấtđịnh tới việc thu mua và tiêu thụ điều trong nước

  Về mặt kỹ thuật, năm 2008, một số doanh nghiệp lớn như Công ty Chế biến hàngxuất khẩu Long An (LAFOOCO), Công ty Long Tín áp ( Tp.Hồ Chí Minh) đã chú trọngđến đầu tư nâng cấp các dây chuyền sản xuất, máy cắt Điều tự động, máy bóc vỏ Điều

tự động, thay lò chao nguyên liệu bằng lò hấp (70% sản lượng chế biến được xử lý hạtbằng phương pháp hấp), tăng tỷ lệ hạt điều trắng từ 40% lên gần 70%, tỷ lệ hạt vàng

từ 5 - 9% giảm còn 1 % Đồng thời tự động hóa khoảng 60% các công đoạn trong chếbiến Điều xuất khẩu

       Năm 2008 là một năm khó khăn về mặt tài chính của ngành Điều Cùng chungtình trạng như các ngành nghề khác, trong năm 2008 những doanh nghiệp thu mua,kinh doanh Điều của Việt Nam rơi vào tình trạng thiếu vốn nghiêm trọng, lượng tiềndành cho thu mua khan hiếm hơn mọi năm do tác động của chính Sách tiền tệ mớiđiều chỉnh của Chính phủ Với chính sách tiền tệ này, doanh nghiệp thu mua chế biếnĐiều phải gánh chịu chi phí lãi suất ngân hàng tăng tới 40-50% bên cạnh chi phí sảnxuất đã tăng 40% trước đó

Cơ cấu thị trường xuất khẩu

Về thị trường xuất khẩu, trong năm 2008, hạt Điều Việt Nam được xuất khẩu đi

87 thị trường và vùng lãnh thỗ, giảm 7 thị trường so với năm 2007 Trong đó, Hoa Kỳ làthị trường lớn nhất, chiếm 27% tổng thị phần xuất khẩu Điều, tiếp đến là Trung Quốc(18%), và Hà Lan (16,6%)

Biểu: Cơ cấu thị trường xuất khẩu Điều của Việt Nam, 2007 (%).

Nguồn: Tổng cục Hải quan Việt Nam

Biểu Cơ cấu thị trường xuất khẩu Điều của Việt Nam, 2008 (%).

Nguồn: Tổng cục Hải quan Việt Nam

Top 10 thị trường xuất khẩu Điều của Việt Nam có tăng trưởng kim ngạch lớnnhất năm 2008 (các thị trường có kim ngạch xuất khẩu lớn hơn 1 triệu USD)

10 thị trường xuất khẩu Điều tiềm năng nhất của Việt Nam năm 2008 chiếm hơn 3,48%tổng lượng nhân Điều xuất khẩu và chiếm 3,17% tổng kim ngạch xuất khẩu Điều,Trong đó, có tới 5 thị trường là thuộc khu vực Tây và Bắc âu, tăng trưởng trung bình348% về lượng và 347% về giá trị so với năm 2007

 Nguồn: Tổng Cục Hải quan Việt Nam

Lượng (tấn)

Giá trị (nghìn USD)

1.3 Tình hình về sản lượng điều thế giới

Đã từ lâu điều cung cấp hạt cho con người như là một loại thực phẩm, nhiều nướccoi nhân điều là sản phẩm quen thuộc, điều trờ thành cây công nghiệp quan trọng xếpthứ hai trong các cây có dầu ăn được trên thị trường thế giới Nhân điều chứa hàmlượng đạm cao với đầy đủ các loại axit amin cần thiết không thay thế có thể so sánhvới thịt, trứng, sữa Nhân điều là thực phẩm có giá trị dinh dưỡng cao là thành phầnchính của cây điều trong trao đổi kinh doanh trên thị trường mang lại hiệu quả kinh tếrất cao, giữ một vai trò quan trọng trong thị trường nông sản Hàng năm đem về chocác nước xuất khẩu một lượng ngoại tệ đáng kể Với đầy đủ các chất dinh dưỡng quan trọng cần thiết, điều là thực phẩm ăn chay

lí tưởng và là một dược phẩm có giá trị đối với một số bệnh Là thực phẩm giàu chấtbéo 0% cholesterol thích hợp cho người ăn kiêng Hiện nay các nước phát triển đangkhuyến khích sử dụng nhân điều ngày càng tăng Các nuớc nhâp khầu và tiêu thụ nhânđiều nhiều nhất trên thế giới là Mỹ chiếm gần 2/3 sản luợng nhân điều thế giới, khốicác nước thuộc Liên Xô cũ liên minh Châu Âu (EU) và Nhật Bản Dưới đây là nhữngcon số thống kê và dự báo của Hiệp hội các Nhà chế biến lạc và Trái cây thế giới(PNTA) về ngành hạt điều thế giới

- Năm 2006, khu vực Tây Phi vẫn là nơi sản xuất điều thô chính (445.000 tấn).Tuy nhiên, thị phần của châu Phi trong sản xuất điều thô sẽ giảm từ 36% xuốngcòn 28% vào năm 2010

- Năm 1996, Bénin mới xuất được khoảng 10.000 tấn điều, tăng lên tới 66.000 tấn

(16 triệu Euro) vào năm 2005 và năm 2006 là 70.000 tấn Là loại cây trồng dễtính và mang lại nguồn thu ngoại tệ lớn thứ hai sau bông, cây điều của Bénincung cấp loại hạt nổi tiếng về chất lượng nhờ thu hoạch đúng thời vụ, đặc biệtkhông sử dụng thuốc bảo vệ thực vật

- Ấn Độ là nước nhập khẩu điều thô lớn nhất (580.000 tấn) và cũng là quốc giachế biến và xuất khẩu điều nhân số 1 thế giới (5 triệu thùng) Sản xuất điều thôtại Ấn Độ (+ 65.000 tấn, đạt tổng sản lượng 475.000 tấn) có thể vượt sản lượngcủa khu vực Tây Phi (+ 20.000 tấn, với tổng sản lượng 465.000 tấn) Xuất khẩuđiều nhân từ Ấn Độ đã tăng mỗi năm khoảng 4% giai đoạn 2002-2006, chủ yếunhờ xuất khẩu vào thị trường châu Âu

- Sản xuất điều thô thế giới có thể tăng 50% trong giai đoạn 2005 - 2010

Thống kê và dự báo của PNTA (Đơn vị: tấn)

Hiện có hơn 32 quốc gia trên thế giới trồng Điều Một trong những cường quốc

về Điều có thể kể tới: Việt Nam - Ấn Độ - Brazin, chỉ riêng 3 nước này đã chiếm 70%tổng sản lượng Điều thế giới, kế đến là các nước châu Phi như Bờ Biển Ngà,Tanzania, Guinea Bissau, Benin…

Nhìn chung, ngành Điều thế giới cũng chịu ảnh hưởng nhiều về tình hình biếnđộng giá cả, số lượng thành phẩm, thị trường tiêu thụ … có khi thịnh khi suy, nhưngvẫn đem lại lợi nhuận bình ổn cho nhiều người và quốc gia trồng Điều Áp dụng khoahọc - kỹ thuật vào trồng và chế biến Điều thành phẩm cũng được nhiều nước trồngĐiều chú trọng hướng tới, nhằm đem lại giá trị kinh tế cao Hiện nay, ngoài trồng Điềuhạt, còn trồng Điều ghép, Điều cao sản cho năng suất cao Ở Ấn Độ, cây điều đượctrồng rộng rãi tại các bang Maharashra, Andhra Pradesh, Orissa, Kerala,Tamil Nadu,Karnataka, Goa và West Bengal Ngoài những bang trồng điều truyền thống này, câyđiều hiện còn được trồng ở các bang khác của Ấn Độ như Gujarat và Assam - nơi màdiện tích cây điều có sự đột phá thời gian gần đây Còn ở Việt Nam, cây Điều đượctrồng nhiều nhất ở tỉnh Bình Phước Diện tích phấn đấu của Việt Nam đến năm 2010 là450.000 ha Thời gian thu hoạch Điều, ở Ấn Độ và Việt Nam kéo dài từ tháng 3 đếntháng 6 Ở Braxin, mùa vụ kéo dài từ tháng 11 năm nay đến tháng 2 năm sau

Đa phần các nước châu Phi đều xuất Điều thô cho Ấn Độ để chế biến thànhphẩm Việt Nam - Ấn Độ - Brazin cũng là 3 nước chế biến Điều lớn nhất thế giới Ngoàichế biến từ nguồn Điều thô trong nước, 3 nước này còn nhập khẩu Điều thô để chếbiến, đa phần nhập về từ các nước châu Phi.

Các thị trường tiêu thụ điều lớn có thể kể tới: Bắc Mỹ - tiêu thụ khoảng 50% tổng

số lượng nhân Điều  thế giới, tiếp theo là Liên minh châu Âu (EU) chiếm 29%, còn lại làcác nước châu Á, chủ yếu là Ấn Độ và Trung Quốc chiếm 21% Ấn Độ xuất khẩu đượckhoảng 100 - 125 ngàn tấn nhân Điều  mỗi năm Hoa Kỳ, Hà Lan, Các tiểu Vương quốc

Ả rập thống nhất (UAE), Anh và Nhật Bản là những khách hàng chính của Ấn Độ.Trong khi đó, bạn hàng của Việt Nam là: Hoa Kỳ, Trung Quốc, Anh, Úc, Hồng Kông…

Sản lượng và phân bố địa lý sản xuất

Năm 2008, trên thế giới có khoảng 32 quốc gia trồng điều với tổng sản lượngkhoảng 1.575-1.600 nghìn tấn/năm Những nước trồng Điều chủ yếu tập trung ở vùngxích đạo, khí hậu nóng và có 2 mùa rõ ít (mùa khô và mùa mưa)

Biểu Tỉ trọng sản lượng Điều của các nước năm 2008 (%).

          Trong đó, Ấn Độ là nước có diện tích Điều lớn nhất, mỗi năm sản xuất khoảng400-500 nghìn tấn Điều, chiếm 23-25% tổng sản lượng của toàn thế giới Đứng thứ hai

là Việt Nam với sản lượng 300-350 nghìn tấn/năm, tương đương 20- 22% tổng sảnlượng Điều toàn thế giới Một số nước khác cũng khá nổi tiếng về sản xuất Điều là

Brazil, Indonesia, Bờ Biển Ngà, Tanzania .

Đặc biệt, vài năm gần đây Châu Phi góp mặt khá nhiều nước trên bản đồ Điềuthế giới, tỉ trọng cung Điều của châu lục này tăng từ 23,15% năm 2005 lên đến mức28-30% năm 2008 Trong đó, nổi trội nhất là Bờ Biền Ngà, quốc gia có sản lượng Điềulớn nhất châu Phi với khoảng 200-250 nghìn tấn/năm

Chế biến

         Năm 2008, trong số những nước sản xuất Điều.  Ấn Độ, Brazil và Việt Nam tiếptục là những nước chế biến Điều lớn nhất thế giới Các nước châu Phi chế biến rất ít,90% lượng Điều thô của Châu Phi được xuất khẩu Hiện nay, các quốc gia Châu Phiđang có nhiều nỗ lục nhằm cải thiện năng lực chế biến của mình Trong năm 2008, có

nhiều đoàn doanh nghiệp của Bờ Biển Ngà, Guinea, Bissau, Tanzania đã tổ chức

sang thăm Việt Nam và Ấn Độ để học hỏi và tìm cơ hội hợp tác đầu tư chế biến Điều

Trong số các nước kể trên, Ấn Độ là nước đứng đầu về sản lượng chế biến vớikhoảng 950 nghìn tấn/năm Tuy nhiên, nước này chỉ tự cung cấp được khoảng mộtnửa lượng Điều nguyên liệu phục vụ cho chế biến Số còn lại, nước này phải nhậpkhẩu từ châu Phi (nhiều nhất là Bờ Biển Ngà, Benin, Tanzania) và cả Việt Nam

Theo tính toán của tổ chức Reo River Foods (Hoa Kỳ) thực hiện vào đầu năm 2008,nếu sử dụng hạt điều của Việt Nam để chế biến ra 1 tấn nhân Điều theo chất lượngISO xuất khẩu vào thị trường Hoa Kỳ và Tây Âu cần khoảng 4,4- 4,5 tấn hạt trong khi

đó chỉ cần 4,1 tấn hạt có xuất xứ từ Ấn Độ để tạo ra 1 tấn nhân Điều có tiêu chuẩntương đương Như vậy, chất lượng Điều của Việt Nam vẫn bị quốc tế đánh giá thấp

hơn so với hạt Điều Ân Độ, Bờ Biển Ngà, Ghine

Giá điều thế giới

Giá Điều thô thế giới chịu ảnh hưởng bởi tình hình mùa vụ ở những nước sảnxuất lớn và các yếu tố khác như tỉ giá ngoại tệ, thuế, xuất nhập khẩu cho Điều nguyênliệu

Đầu năm 2008, giá Điều thô giao dịch trên thị trường thế giới có chút biến động

do chưa vào vụ chính Ngoài ra, mùa vụ Điều tại Việt Nam, Ấn Độ và lndonesia cónhững tin tức xấu khi mưa nhiều và nhiều khả năng mất mùa tại một số địa phương.Riêng tại Việt Nam, giá Điều thô thấp còn do tình hình tài chính của các doanh nghiệpkhó khăn, ngân hàng thu hẹp hạn mức tín dụng và chậm giải ngân vốn khiến cácdoanh nghiệp dù muốn nhưng không có nguồn tiền nào đề thu mua từ dân Đến giữanăm, giá Điều có khả quan hơn khi cả Việt Nam và Ấn Độ đều công bố sản lượng tăng

so với năm 2007 Các nước khác như Brazil, Tanzania, Mozambique, Nigieria cũng

được mùa trung bình thu hoạch trên dưới 200 nghìn tấn Điều thô Trong thời điểm lêncao nhất năm 2008, giá chào bán tại thị trường Guinea, Bissau, Bờ Biền Ngà vàNigieria đều cao hơn nhiều mức giá thu mua tại thi trường Việt Nam Tuy nhiên, đếncuối năm 2008, giá Điều thô tại các giao dịch đều giảm, một phần do là thời điềm cuối

vụ chính một phần do tác động của khủng hoảng tài chính toàn cầu

Biểu: Gíá điều thô thế giới và Ấn Độ 1991-2006 (USD/tấn).

Nguồn: Tổ chức nông lương thế giới FA O faostar.fao.com, 2008

Tại thị trường Điều nhân, tình hình cũng tương tự do giá Điều nhân thế giới chịuảnh hưởng lớn bởi giá Điều thô và nhu cầu tiêu dùng

Biếu: Top 10 quốc gia có kim ngạch nhập khẩu Điều đứng đầu thế giới năm 2008, 2006-2008 (triệu

USD).

Ghi chú: số liệu năm 2008 của Đức, Anh, Hà Lan, Bỉ là số liệu 11 tháng, của Ấn Độ là số liệu 9 tháng.

Biểu: Tỉ trọng  thị phần Điều của Việt Nam, Ấn Độ và Brazil tại thị trường Hoa Kỳ, 2006-2008 (%).

Biểu: Top 10 quốc gia có tăng trưởng kim ngạch nhập khấu điều đứng đầu thế giới năm 2008 (tăng

trưởng 08/07:%) Ghi chú: số liệu năm 2008 của Ấn Độ là số liệu 9 tháng Chỉ xét các nước có kim ngạch nhập khẩu hơn 1

triệu USD.

1.4 Danh mục một số sản phẩm từ hạt điều ở Việt Nam

Sản phẩm - hạt điều ăn liền

Nhân điều chiên vị mật ong 200gr

Sản phẩm nhân điều chiên vị mật ong, được sản xuất

theo quy trình khép kín đảm bảo tuyệt đối về an toàn vệ

sinh thực phẩm theo tiêu chuẩn HACCP Nhân điều rất

bổ dưỡng với các axit amin quan trọng cần thiết cho sự

phát triển cơ thể kết hợp hài hòa với vị ngọt thanh của

mật ong tạo cho sản phẩm mùi vị thơm ngon rất đặc

trưng Bao bì sản phẩm lon nhôm sang trọng, nhiều trọng

lượng khác nhau giúp cho khách hàng có thể lựa chọn

phù hợp với nhu cầu của mình

Nhân điều chiên vị muối 200gr

Nhân điều chiên vị muối mang nhãn hiệu Nam Long đượcsản xuất theo quy trình khép kín, đảm bảo tuyệt đối về antoàn vệ sinh thực phẩm theo tiêu chuẩn HACCP Nhân điềuthơm ngon, vị béo giòn của nhân điều được kết hợp hài hòavới vị hơi mặn của muối giúp tăng hương vị thơm ngon củanhân điều Sản phẩm được sử dụng 100% nguyên liệu tựnhiên,  tuyệt đối  không sử dụng bất kỳ phụ gia thực phẩm

nào Kiểu dáng sang trọng với nhiều trọng lượng khác nhau giúp người tiêu dùng có

nhiều sự lựa chọn

Nhân điều chiên vị mật ong 500gr

Sản phẩm nhân điều chiên vị mật ong, được sản xuất theo

quy trình khép kín đảm bảo tuyệt đối về an toàn vệ sinh

thực phẩm theo tiêu chuẩn HACCP Nhân điều rất bổ

dưỡng với các axit amin quan trọng cần thiết cho sự phát

triển cơ thể kết hợp hài hòa với vị ngọt thanh của mật ong

tạo cho sản phẩm mùi vị thơm ngon rất đặc trưng Sản

phẩm được sử dụng 100% nguyên liệu tự nhiên,  tuyệt đối 

không sử dụng bất kỳ phụ gia thực phẩm nào Bao bì sản

phẩm lon nhôm sang trọng, nhiều trọng lượng khác nhau

giúp cho khách hàng có thể lựa chọn phù hợp với nhu cầu

của mình

Tên gọi: Nhân hạt điều trắng, hạt nguyên

Đặc điểm: Màu trắng hoặc trắng ngà,không có nám

đen hoặc nâu

WW320 - Nguyên hạt 320

Nhân hạt điều Loại: WW320

Số lượng hạt / LB: 300-320 Tên gọi: Nhân hạt điều trắng, hạt nguyên Đặc điểm: Màu trắng hoặc trắng ngà,không có nám đen hoặc nâu

WW450-Hạt trắng 450 hạt

Nhân hạt điều

Loại: WW450

Số lượng hạt / LB: 400-500

Tên gọi: Nhân hạt điều trắng, hạt nguyên

Đặc điểm: Màu trắng hoặc trắng ngà,không có nám

đen hoặc nâu

LBW-Hạt nám mờ

Nhân hạt điềuLoại: LBW

Số lượng hạt / LB: 300-320Tên gọi: Nhân điều nám lợt, hạt nguyênĐặc điểm: Nhân hạt điều có vết nám nhẹ, cho phép bể tối đa 5%

DW-Hạt nám

Nhân hạt điều

Loại: DW

Tên gọi: Nhân hạt điều nám

Đặc điểm: Nhân hạt điều bị sém, bị nhăn, gọt lẹm,

có đốm màu nâu thẫm hoặc đen

WB-Bể góc trắng WS-Bể đôi trắng

2 Kỹ thuật trồng điều

2.1 Nhân giống hữu tính _ lựa chọn giống và gieo ươm

Là phương pháp trồng cây từ hạt Cây được tạo ra từ nhân giống hữu tính mang

cả đặc tính di truyền của cả cây bố và cây mẹ nên thường không đồng nhất Các hạtgiống dù được lấy từ cùng một cây mẹ nhưng không biết hạt nào được thụ phấn từ cây

bố tốt, hạt nào từ cây bố xấu, do đó các cây con tạo ra chỉ có một số ít đạt tiêu chuẩntốt, phần lớn cây còn lại có những đặc tính không tốt Để khắc phục nhược điểm này

có thể chọn những cây có đặc tính tốt của cây mẹ rồi cho thụ phấn để tạo một dòngthuần Những cây dòng thuần này có thể trồng thành vườn để chuyên cung cấp câygiống cho vườn trồng điều mới

 Tuyển chọn cây mẹ: Theo dự án nghiên cứu và phát triển cây điều ở Việt Nam

(1989), cây mẹ được tuyển chọn theo những tiêu chí sau:

* Chọn những cây 10 tuổi trở lên, đã có một số năm cho năng suất ồn định

bình quân trên 10 kg hạt / cây/năm

* Tán lá dày đặc, bình quân 5 nhánh trên một cành chính.

* Có ít nhất 60% số nhánh ra hoa, thời gian ra hoa tập trung trong 30 – 60

ngày

* Tỷ lệ hoa lưỡng tính chiếm ít nhất 10% trên một chùm hoa.

* Số trái trên chùm bình quân ít nhất là 5 trái/chùm.

* Số hạt trong 1 kg đạt từ 120 - 150 hạt.

* Tỷ lệ nhân chiếm 25 - 30%.

* Sinh trưởng tốt không bị sâu bệnh phá hoại.

Cây giống tốt cần đánh dấu và lập hồ sơ theo dõi, có chế độ chăm sóc nuôidưỡng, bảo vệ để thu hoạch và cung cấp giống.

Thu hoạch quả trên cây mẹ vào thời điểm chín rộ Lựa những hạt không bị sâubệnh, có hình dạng cân đối và kích cỡ trung bình Sau đó cho vào dung dịchmuối ăn 10%, loại bỏ các hạt nổi, lấy các hạt chìm (có trọng lượng riêng từ1.025 – 1.05) Rửa sạch hạt bằng nước lã, rồi phơi 2 – 3 nắng, cất trong chumvại sành, thùng thiết đậy kín để nơi khô ráo, thoáng mát Hạt giống điều đượctồn trữ tới 8 tháng vẫn có tỷ lệ nảy mần cao trên 80% sau đó giảm dần và hoàntoàn mất sức nảy mần sau 14 tháng Nếu đựng rong bao tải sẽ mau mất sứcnảy mần hoàn toàn sau 11 tháng

Trước khi gieo, ngâm hạt vào nước lã 24 – 28 giờ cho hút nước Sau đó ngâmtiếp trong dung dịch đồng sulfat 1% trong 10 – 15 phút rồi rửa lại bằng nước lã.Tiếp tục cho hạt vào bao tải ủ trong 48 giờ để hạt nảy mần Chọn những hạt nảymần sớm đem gieo, loại bỏ hạt nảy mần quá chậm hoặc không nảy mần

 Gieo hạt

Hạt sau khi nảy mần có thể gieo trực tiếp vào các hố đã chuẩn3 bị sẵn trênvườn Mỗi hố gieo 2 – 4 hạt, cách nhau 20cm Sau đó loại bỏ hạt không mọc câyhoặc mọc yếu, sau 1 năm sẽ tỉa bớt chỉ để lại một cây tốt nhất Khi gieo đặt mầnhạt hướng lên trên, mặt eo cong của hạt úp xuống dưới Hạt gieo sâu trong đất

2 – 3 cm Che bớt ánh nắng trực tiếp và thường xuyên tưới đủ ẩm để cây conphát triển tốt

Gieo hạt vào túi bầu: dùng bầu nilong có đường kính 15cm, cao 25cm (hoặc lớnhơn) Chung quanh túi đục một số lỗ để thoát nước Đất cho vào bầu gồm 50%đất mặt tươi xốp, 30% phân chuồng, 20% tro hoặc trấu mục, cứ 10kg đất bầucho thêm 30 – 50 gam phân lân Gieo hạt đã ủ nảy mần vào trong bầu như gieotrực tiếp Chăm sóc cho cây phát triển tốt khoảng 1 tháng sau khi gieo, cây concao 15 – 25cm rễ cọc đụn đáy bầu thì đem trống ra vườn

2.2 Nhân giống vô tính

Nhân giống vô tính có ưu điểm nổi bật là cây con ổn định về mặt di truyền, giữđược các đặc tính tốt của cây mẹ, cho vườn cây đồng đều Cây con vô tính ra hoa kếtquả sớm hơn cây trồng từ hạt Tuy nhiên vẫn còn có biến bị nhưng ít hơn nhiều so vớinhân giống hữu tính

Phương pháp nhân giống vô tính ở cây điều chủ yếu là chiết và ghép

 Chiết cành: Nói chung cây mẹ càng trẻ tuổi thì cành chiết ra rễ mau hơn so với

cây già tuổi Nên chọn cành chiết ở cây khoảng 10 năm tuổi, đã có hao quả ổnđịnh vài năm

Chọn cành mọc từ năm trước có 10 – 12 tháng tuổi, chưa ra hoa,khỏe mạnh,thẳng dài 30 – 40cm, đường kính chỗ chiết từ 1,2 – 1,5cm, vỏ đã chuyển màu

Để cành chiết nhanh ra rễ có thể dùng chất kích thích Sau khoảng 45 – 60 ngày

sẽ nhìn thấu rễ non qua màng bọc nilong Chờ thêm 80 -90 ngày kể từ ngàychiết, thì cắt cành khỏi cây mẹ Cắt bớt một số lá trên cành chiết tháo bỏ màngbọc rồi trồng vào túi bầu Chăm sóc cẩn thận Sau khoảng 1 tháng rễ cây ổnđịnh, chồi non bắt đầu phát triển thì đem trồng ra vườn Tỷ lệ cây sống có thểđạt trên 85%

- Chuẩn bị cành ghép: Cành ghép được lấy từ những cây mẹ tốt đã chọn, không bịsâu bệnh phá hoại, cành có chiều dài từ 8 cm trở lên, có màu nâu nhạt, cắt lá chuẩn

bị trước 1 tuần, khi cắt cành giữ ẩm tốt:

- Thời vụ ghép thích hợp vào tháng 10 -12 và tháng 7-8

- Thao tác ghép:

* Trên gốc ghép chừa lại 2 cặp lá, cắt ngọn ở vị trí cách cặp lá chừa lại 5 - 10 cm

* Trên cành ghép phía dưới gốc vạt hai đường có dạng hình nêm dài 4 cm

* Chẻ gốc ghép ở chính giữa dọc theo thân có nhiều dài tương đương lát vát ở cành ghép

* Đặt cành ghép vào làn chẻ ở gốc ghép có ít nhất một bên liền lớp da

*Dùng dây nilon mỏng quấn chặc từ vết ghép đến đỉnh chồi để cố định và bịt kín chồi ghép

2.3 Thiết lập vườn điều và biện pháp quản lý

2.3.1 Vườn trồng mới

a Ðất trồng điều: Cần chọn những vùng đất dễ thoát nước, tầng đất sâu, ẩm độ đủ

trong mùa khô, sinh thái thích hợp với cây điều

b Mật độ trồng: Nên bố trí hàng theo hướng Bắc – Nam, nếu đất dốc nên trồng theo

đường đồng mức hoặc làm bậc thang để hạn chế xói mòn Giai đoạn đầu nên trồng mật độ 200 cây/ha Bố trí theo khoảng cách 8 x 6 m hoặc l0 x 5 m Những năm sau khi

mặt trộn 5- 10 kg phân chuồng hoại lấp xuống đáy hố, lấp hố cao hơn mặt đất 10 - 15

cm để tránh đọng nước

d Trồng: Ðặt cây vào giữa hố, đất lấp cao hơn mặt bầu của cây 5 cm, cột cây cố định

để giữ cây Chú ý tránh làm vỡ bầu đất khi tháo bỏ túi nilon; bỏ những chồi mọc dưới vết ghép và chồi nách Trồng dậm cây chết sau 7 ngày

e Bón phân:

Liều lượng:

Nên thực hiện 2 đợt: Vào đầu mùa mưa đợt 1 (tháng 5 - 6) và đợt 2 cuối mùa mưa (tháng 9 -10) bón theo hình chiếu của tán lá, trước khi bón cần làm sạch cỏ Ðể đạt năng suất khoảng 2 tấn/ha, lượng phân bón có thể áp dụng:

f Tỉa chồi tạo tán

Thường xuyên tỉa chồi nách từ mặt đất lên đến 60cm Khi cây điều cao 0,8 – 1m thì bấm ngọn để 3 - 4 chồi cân đối trên cây Khi cây phát tán rộng cần loại bỏ những chồi yếu, chồi gần thân chính

g Làm cỏ, chống cháy

Cơ giới: Cày xới cách lán cây 1m vào giữa và cuối mùa mưa.

Hóa chất: Dùng thuốc trừ cỏ tiếp xúc gốc Paraquat như Pesle 267SL hoặc lưu dẫn gốc

Glyphosate như Lyphoxim, Shoot, Helosat… Nếu có nhiều cỏ lá rộng, nên phối hợp thuốc trừ cỏ lưu dẫn với thuốc gốc 2,4D như Zico để diệt cỏ triệt để hơn Tránh để thuốc dính vào phần non xanh của cây

Trồng xen: Trong thời gian điều chưa khép tán, trồng xen các cây ngắn ngày, có chiều

nghiệp và làm cỏ chăm sóc cây điều.

2.3.2 Cải tạo và thâm canh vườn điều giai đoạn kinh doanh

a Tỉa thưa: Cần dựa vào tiêu chuẩn chọn cây mẹ, tỉa bỏ những cây sản lượng hạt

thấp, hạt không đạt chất lượng, cây sâu bệnh, duy trì mật độ cây phân tán đều trong vườn 100 - 120 cây/ha

b Tỉa cành: Loại bỏ các cành bò sát đất, cành ở phía trong tán, cành khô, cành bị sâu

5 – 8 Mỗi năm tăng 10 – 15% lượng phân bón so với 4 năm

Trên 8 Điều chỉnh lượng phân tùy tình trang vườn

- Thời gian bón :

Đợt 1 : Giai đoạn sau thu hoạch tháng 5-6 dương lịch

Đợt 2 : bón vào tháng 9-10 dương lịch

- Cách bón : Bón theo vành ngoài của tán lá

*Phân phun qua lá

- Phun dưỡng cành : Phun 3-4 lần vào những đợt ra đọt non trong mùa mưa Dùng Poly-feed 19-19-19, pha 20 ml/8 lít., phun ướt đều tán cây vào lúc trời mát

- Phun tạo trái