Lớp 9; Ngày dạy Tiết 85 CỐ HƯƠNG (Lỗ Tấn) I MỤC TIÊU 1 Kiến thức Hiểu được tinh thần phê phán sâu sắc xã hội cũ và niềm tin trong sáng vào sự xuất hiện tất yếu của cuộc sống mới, xã hội mới 2 Kỹ năng[.]
Trang 1Lớp 9; Ngày dạy:
Tiết 85
CỐ HƯƠNG (Lỗ Tấn)
I MỤC TIÊU
1 Kiến thức
- Hiểu được tinh thần phê phán sâu sắc xã hội cũ và niềm tin trong sáng vào sự xuất hiện tất yếu của cuộc sống mới, xã hội mới
2 Kỹ năng
- Rèn kĩ năng đọc phân tích, phân tích nội dung và nghệ thuật
3 Thái độ
- Tình yêu quê hương, con người, …
4 Năng lực cần phát triển
- Năng lực cảm thụ văn học
- Năng lực cảm thụ thẩm mỹ,
- Năng lực giao tiếp Tiếng Việt,
- Năng lực hợp tác,
- Năng lực tư duy,
- Năng lực sáng tạo,
- Năng lực giải quyết vấn đề,
- Năng lực tự học
II PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC
- Phương pháp phân tích mẫu, gợi mở, vấn đáp, thuyết trình, tự học,
III CÔNG TÁC CHUẨN BỊ
1 Chuẩn bị của giáo viên
- Giáo án powerpoint, giáo án word, sách giáo khoa, sách giáo viên, máy chiếu, trò chơi hoạt động khởi động.
- Phiếu học tập cho HS làm việc theo nhóm bàn.
2 Chuẩn bị của học sinh
- SGK, vở soạn, vở ghi.
- Trả lời các câu hỏi trong phiếu bài tập
IV TIẾN TRÌNH LÊN LỚP
1 Khởi động (5’)
- Phương pháp: Trả lời câu hỏi.
- Thời gian: 5 phút
GV:
- Nêu một vài nét về nhà văn Lỗ Tấn?
- Là nhà văn Trung Quốc, nhà tư tưởng lớn, nhà văn hoá lớn.
- Là chiến sĩ cộng sản kiên định, sớm có tư tưởng văn học tiến bộ
- Công trình nghiên cứu và tác phẩm văn chương của Lỗ Tấn rất đa dạng và đồ sộ
2 Hình thành kiến thức (32’)
Trang 2HOẠT ĐỘNG CỦA GV VÀ HS NỘI DUNG
Hoạt động 1: Hướng dẫn HS tìm hiểu
tác giả tác phẩm.
GV:
Nhóm 1: Trình bày những hiểu biết về
tác giả Lỗ Tấn?
HS: suy nghĩ trả lời
GV: nhận xét, chốt
Là nhà văn nổi tiếng Trung Quốc
Sinh trưởng trong gia đình quan lại sa
sút Lỗ Tấn là nhà văn chiến đấu Ông
cống hiến cả cuộc đời cho cuộc đấu tranh
giải phóng dân tộc Là nhà văn của nhân
dân lao động Trung Quốc dưới ách áp
bức bóc lột của chế độ phong kiến Năm
1981, thế giới đã kỉ niệm 100 năm ngày
sinh của Lỗ Tấn với tư cách là danh nhân
văn hóa Thế giới.
GV: Tìm hiểu chung tác phẩm?
HS: Trả lời
GV: Chốt
HĐ nhóm: GV chia lớp thành 4 nhóm,
giao nhiệm vụ cho học sinh:
Nhóm 2:
Nêu xuất xứ của tác phẩm?
Thể loại, phương thức biểu đạt của văn
bản?
Ngôi kể và bố cục của văn bản?
HS: trả lời
GV: Chốt, mở rộng:
GV: Truyện của Lỗ Tấn chủ yếu phanh
phui các căn bệnh tinh thần của quốc dân,
lưu ý mọi người tìm phương thuốc chạy
chữa Ông đã hát cho đồng bào mình
nghe bài hát lạc điệu của chính họ, chỉ
cho họ thấy những bước đi sai nhịp trên
con đường tiến về tương lai Các tác
phẩm của LT đều phê phán người dân TQ
mê muội, tự thỏa mãn, ngủ sâu trong một
cái nhà hộp bằng sắt không có cửa sổ
I Tìm hiểu chung
1 Tác giả:
- Lỗ Tấn (1881 – 1936) là nhà văn nổi
tiếng của Trung Quốc.
- Là danh nhân văn hoá thế giới.
- Ông để lại một số lượng các tác phẩm rất đồ sộ (17 tập văn và 2 tập truyện ngắn)
2 Tác phẩm: Là một trong những truyện
ngắn tiêu biểu của tập “Gào thét” năm 1923.
- Kiểu loại: truyện ngắn
- PTBĐ: Tự sự + miêu tả + biểu cảm + lập luận.
- Ngôi kể: thứ nhất.
Tôi, nhân vật Tấn trong truyện
- Bố cục: 3 đoạn.
+ Đ1: Từ đầu -> “Tôi đang làm ăn, sinh sống” nhân vật Tôi trên đường trở về quê cũ.
+ Đ2: Tiếp: “Sạch trơn như quét” nhân vật Tôi trong những ngày ở quê.
+ Đ3: Còn lại : Nhân vật Tôi trên đường rời quê.
> Theo trình tự thời gian.
- Nhân vật trung tâm: “tôi”; nhân vật chính: “Nhuận Thổ”
Trang 3HS: thảo luận theo nhóm.
Đại diện của 1 nhóm trình bày, ba nhóm
còn lại phản biện
GV: chốt chuẩn kiến thức và kĩ năng
Hoạt động 2: Hướng dẫn HS tìm hiểu
chi tiết văn bản
a Giáo viên giao nhiệm vụ bằng hình thức vấn
đáp: Theo dõi phần đầu văn bản, cho biết:
- Cảnh làng quê trong con mắt người trở về sau hai
mươi năm xa cách đã hiện ra như thế nào? Đó là
cảnh gì?
- Cảnh đó dự báo một cuộc sống như thế nào đang
diễn ra nơi cố hương ?
- Trước cảnh ấy, tiếng nói nào vang lên trong nội tâm
người trở về?
- Em đọc được cảm giác nào của nhân vật từ tiếng
nói vọng nội tâm này?
- Từ đó, tình cảm nào của người trở về đối với cố
hương được bộc lộ? (HS thảo luận các câu hỏi)
- Chuyến về quê lần này của nhân vật "tôi" có gì đặc
biệt?
- Điều đó gợi liên tưởng đến hiện thực cuộc sống như
thế nào ở cố hương?
- Từ đó, hình ảnh cố hương đă hiện lên như thế nào
trong con mắt và tấm lòng người về thăm quê
1 Tình cảm tâm trạng nhân vật "tôi" trên đường trở về thăm quê cũ
- Đang độ giữa đông; xa gần thấy thấp thoáng mấy thôn xóm tiêu điều, hoang vắng, nằm im lìm dưới vòm trời màu vàng úa -> Cảnh vật thê lương => Cuộc sống tàn tạ, nghèo khổ
- Câu hỏi: A, đây thật có phải là làng cũ mà hai mươi năm trời nay tôi hằng ghi lấy hình ảnh trong kí ức không? ->cảnh làng quê trong hồi ức đẹp hơn nhưng
mờ nhạt không hình dung rõ nét => Ngạc nhiên, không nén được, lòng se lại, chua xót
⇒ Yêu quê đến độ xót xa cho sự nghèo khổ của làng quê mình
- Sau hơn hai mươi năm xa quê : ý định là để từ giã
nó lần cuối cùng; vĩnh biệt ngôi nhà yêu dấu và từ giã làng cũ thân yêu, đem gia đình đến nơi đất khách tôi đang làm ăn sinh sống
⇒ Cuộc sống nơi quê ngày một nghèo khó khiến nhiều gia đình buộc phải rời làng đi nơi khác để tìm cách sinh sống
⇒ Làng xóm tiêu điều, xơ xác
3 Hoạt động luyện tập (5’)
Bài 1: Viết một bài văn ngắn nêu cảm nhận của bản thân về hình ảnh bếp lửa được thể
hiện trong bài thơ bếp lửa.
4 Hoạt động vận dụng, tìm tòi mở rộng (2’)
Bài 1: Tìm đọc các bài thơ của Bằng Việt.
5 Hướng dẫn học ở nhà và chuẩn bị bài mới (1’)
- Học bài.
- Làm các bài tập trong vở bài tập và bài tập phần vận dụng – sáng tạo
- Chuẩn bị bài mới: Cố hương (tiết 2)
Lớp 9; Ngày dạy:
Tiết 86
CỐ HƯƠNG
(Lỗ Tấn)
I MỤC TIÊU
1 Kiến thức
- Hiểu được tinh thần phê phán sâu sắc xã hội cũ và niềm tin trong sáng vào sự xuất hiện tất yếu của cuộc sống mới, xã hội mới
Trang 42 Kỹ năng
- Rèn kĩ năng đọc phân tích, phân tích nội dung và nghệ thuật
3 Thái độ
- Tình yêu quê hương, con người, …
4 Năng lực cần phát triển
- Năng lực cảm thụ văn học
- Năng lực cảm thụ thẩm mỹ,
- Năng lực giao tiếp Tiếng Việt,
- Năng lực hợp tác,
- Năng lực tư duy,
- Năng lực sáng tạo,
- Năng lực giải quyết vấn đề,
- Năng lực tự học
II PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC
- Phương pháp phân tích mẫu, gợi mở, vấn đáp, thuyết trình, tự học,
III CÔNG TÁC CHUẨN BỊ
1 Chuẩn bị của giáo viên
- Giáo án powerpoint, giáo án word, sách giáo khoa, sách giáo viên, máy chiếu, trò chơi hoạt động khởi động.
- Phiếu học tập cho HS làm việc theo nhóm bàn.
2 Chuẩn bị của học sinh
- SGK, vở soạn, vở ghi.
- Trả lời các câu hỏi trong phiếu bài tập
IV TIẾN TRÌNH LÊN LỚP
1 Khởi động (5’)
- Phương pháp: Trả lời câu hỏi.
- Thời gian: 5 phút
GV: Yêu cầu HS trả lời câu hỏi dưới đây:
Nêu một vài nét về nhà văn Lỗ Tấn?
HS: trả lời
GV: Chốt
- Là nhà văn Trung Quốc, nhà tư tưởng lớn, nhà văn hoá lớn.
- Là chiến sĩ cộng sản kiên định, sớm có tư tưởng văn học tiến bộ
- Công trình nghiên cứu và tác phẩm văn chương của Lỗ Tấn rất đa dạng và đồ sộ.
GV: Dẫn vào bài:
Ở tiết học trước các em đã được tìm hiểu về tác giả Lỗ Tấn và tác phẩm “Cố Hương”, cũng như đi tìm hiểu về nhân vât “Nhuận Thổ” Trong tiết học này, các em sẽ tiếp tục
đi tìm hiểu nội dung, tư tưởng của văn bản qua các nhân vật: Tôi, sự thay đổi của cảnh vật con người qua bút pháp nghệ thuật và ý nghĩa của hình ảnh con đường ở cuối câu chuyện.
2 Hình thành kiến thức (32’)
Trang 5Hoạt động 1: Hướng dẫn tìm hiểu nhân
vật “Tôi” trong những ngày ở cố hương
- Những ngày ở quê, nhân vật "tôi" đă gặp nhiều
người quen cũ, trong đó , cuộc gặp với nhân vật
nào được kể nhiều nhất?
( “Tôi” gặp Nhuận Thổ và chị Hai Dương)
- Mối quan hệ của nhân vật tôi với Nhuận Thổ
đựoc kể trong những thời điểm nào?
( Nhuận Thổ thời qúa khứ và Nhuận Thổ thời hiện
tại)
- Giáo viên đặt câu hỏi, học sinh trả lời:
Trong kí ức "tôi ":
- Hình ảnh Nhuận Thổ xưa gắn với cảnh tượng
nào?
- Tại sao nhân vật "tôi " lại gọi đó là một cảnh
tượng thần tiên?
- Khi đó hình ảnh Nhuận Thổ như thế nào?
- Trong tâm trí nhân vật "tôi "người bạn ấy như thế
nào?
- Trong quan sát của người trở về sau hai mươi
năm, hình ảnh Nhuận Thổ như thế nào?
- Em có nhận xét gì về nhân vật Nhuận Thổ hiện
tạo qua các chi tiết trên?
- Nguyên nhân của sự thay đổi đó là gì?
2 Những ngày “tôi” ở cố hương
a Nhân vật Nhuận Thổ
* Nhuận Thổ thời quá khứ gắn với ình ảnh:
- “Một vầng trăng tròn vàng thắm treo lơ lửng trên nền trời xanh đậm ….chạy mất”
⇒ Đó là một cảnh tượng sáng sủa, dấu hiệu của cuộc sống thanh bình và hạnh phúc nơi làng quê, giờ chỉ còn trong kí ức
* Nhuận Thổ
+ Khuôn mặt tròn trĩnh, da bánh mật, đầu đội mũ lông chiên bé tí tẹo, cổ đeo vòng bạc sáng loáng
+ Thấy ai là bẽn lẽn, chỉ không bẽn lẽn với một mình tôi thôi
+ Bẫy chim sẻ rất tài, biết nhiều chuyện lạ lùng lắm -> Một chú bé khôi ngô, khỏe mạnh,hồn nhiên ,hiểu biết, nhanh nhẹn, gần gũi và nhiều tình cảm, có tình bạn thân thiện, bình đẳng
* Nhuận Thổ của hiện tại: Người đàn ông:
+ Khuôn mặt vàng sạm, lại có thêm những nếp răn sâu hoắm, mi mắt viền đỏ húp mọng lên, mũ rách tươm, áo bông mỏng dính,người co ro cúm rúm, bàn tay thô kệch nặng nề, nứt nẻ như vỏ cây thông
+ Chào rất rành mạch "Bẩm ông"
+ Lại xin tất cả các đống tro
⇒ Thay đổi toàn diện theo chiều hướng xấu, kì lạ nhất
là thay đổi tính nết :trở nên tự ti, tham lam Nhuận Thổ hiện tại già nua, tiều tụy, hèn kém
- Sự thay đổi có nguyên nhân từ cách sống lạc hậu của người nông dân, từ hiện thực đen tối của xã hội áp bức
- Trong kí ức của nhân vật "tôi ", chị Hai Dương là
người như thế nào?cách gọi ngày trước có ý nghĩa
gì?
- Hai mươi năm sau người phụ nữ ấy xuất hiện
trước nhân vật "tôi "với bộ dạng, lời nói,hành động
như thế nào?
b Nhân vật chi Hai Dương
* Trong quá khứ:
gọi là nàng Tây Thi đậu phụ:Cách gọi bộc lộ tình cảm thân thiện với người phụ nữ láng giềng từng là một người đẹp người ,đẹp nết
* Hai mươi năm sau:
+ Một người đàn bà trên dưới năm mươi tuổi, lưỡng quyền nhô ra, môi mỏng dính, hai tay chống nạnh, chân đứng chạng ra giống hệt cái com pa "Ai chà! Anh bây
Trang 6- Em có nhận xét gì về sự thay đổi này? Những
thay đổi ấy đã tạo ra một con người như thế nào?
giờ làm quan rồi, Hừ! chẳng cái gì giấu được chúng tôi đâu!
+ Miệng lẩm bẩm, tiện tay giật luôn đôi bít tất tay của
mẹ tôi giắt vào lưng quần, cút thẳng
⇒ Thay đổi toàn diện cả hình dạng lẫn tính tình
- Đó là biểu hiện suy thoái của lối sống và đạo đức ở làng quê
- Những thay đổi ấy đã tạo ra một con người xấu xí tham lam, trơ trẽn đến độ lưu manh, mất hết vẻ lương thiện của người nhà quê chân thật, mộc mạc
- Kể về hai con người ở quê, người kể chuyện
muốn ta hiểu gì về cuộc sống đang diễn ra nơi cố
hương của ông?Thái độ của ông đối với cuộc sống
ấy như thế nào?
- Em nhận xét gì về h/a con người nơi cố hương
sau 20 tôi trở lại? H/ ảnh xã hội con người TQ hiện
lên ntn?
* Kể về hai con người ở quê đã thay đổi hoàn toàn, người kể muốn ta hiểu: Cuộc sống quẩn quanh, bế tắc, nghèo khổ khiến làng quê ngày một tàn tạ, con người ngày một khổ sở, hèn kém và xuống cấp về đạo đức, bất lương.Từ đó bộc lộ nỗi xót thương, bất lực và căm ghét
xã hội lúc bấy giờ
⇒ H/ả của Nhuận Thổ và chị Hai Dương là những minh chứng cụ thể khác nhau về sự sa sút, điêu tàn của ‘‘Cố hương’’ vì nghèo đói, lạc hậu Là hình ảnh thu nhỏ về nông thôn TQ đầu thế kỉ XX Đồng thời phân tích nguyên nhân, lên án thế lực tạo nên thực trạng đen tối
- Vì sao khi rời cố hương, nhân vật tôi lai cảm thấy
lòng tôi không một chút lưu luyến và vô cùng ngột
ngạt?
- Khi rời cố hương , nhân vật tôi mong ước điều
gì?
- Trong niềm hi
vọng của nhân vật tôi, xuất hiện một cảnh tượng
như thế nào?
- Em hiểu ý nghĩ cuối cùng của nhân vật "Tôi " như
thế nào?
3 Khi rời cố hương
Cố hương bây giờ chỉ còn là xơ xác nghèo hèn,xa lạ từ
cảnh vật đến con người
- Mong cho thế hệ con cháu không bao giờ cách bức nhau, không phải chạy vạy như tôi, không phải khốn khổ
mà đần độn như Nhuận Thổ, không phải khốn khổ mà tàn nhẫn như người khác chúng nó cần phải sống một cuộc đời mới Đó là làng quê tươi đẹp, con người sống
tử tế với nhau
- Trong niềm hi vọng, xuất hiện cảnh tượng: Một cánh đồng cát, màu xanh biếc, cạnh bờ biển,trên vòm trời xanh đậm, treo lơ lửng một vừng trăng tròn vàng thắm
=> Đó là ước mong yên bình ấm no, cho làng quê, mong làng quê sẽ hồi sinh trở lại
* Ý nghĩ cuối cùng của nhân vật " tôi" : Trên mặt đất vốn làm gì có đường Người ta đi mãi thì thành đường thôi.
⇒ Hình ảnh ẩn dụ, cũng như những con đường trên mặt đất, mọi thứ trong cuộc sống này không tự có sẵn Nhưng nếu muốn, bằng sự cố gắng và kiên trì con người
sẽ tìm ra con đường- con đường đi mới cho nhân dân dã
từ lầm than đói khổ lạc hậu để có tất cả
-> Tác giả muốn thức tỉnh người dân làng mình không cam chịu cuộc sống nghèo hèn, áp bức Ông tin ở thế hệ con cháu sẽ mở đường đến ấm no hạnh phúc cho quê hương
Trang 7Hoạt động 2: Hướng dẫn HS tổng
kết.
GV: yêu cầu HS khái quát lại nộ dung
và nghệ thuật của văn bản dưới hình
thức sơ đồ tư duy.
HS: Thực hiện yêu cầu, nhận xét
GV: Chốt
III Tổng kết
1 Nội dung
Cố hương là nhận thức về thực tại và mong
ước đầy trách nhiệm của Lỗ Tấn về một đất nước TQ đẹp đẽ trong tương lai.
2 Nghệ thuật
- Bố cục chặt chẽ, cách sử dụng sinh động những thủ pháp nghệ thuật: hồi ức, hiện tại, đối chiếu, đầu cuối tương ứng
- Miêu tả diễn biến tâm lí nhân vật độc đáo
- Kết hợp các phương thức biểu đạt: Tự sự + miêu tả + biểu cảm + lập luận
3 Hoạt động luyện tập (5’)
Bài 1: Viết một bài văn ngắn nêu cảm nhận của bản thân về hình ảnh bếp lửa được thể
hiện trong bài thơ bếp lửa.
4 Hoạt động vận dụng, tìm tòi mở rộng (2’)
Bài 1: Tìm đọc các bài thơ của Bằng Việt.
5 Hướng dẫn học ở nhà và chuẩn bị bài mới (1’)
- Học bài.
- Làm các bài tập trong vở bài tập và bài tập phần vận dụng – sáng tạo
- Chuẩn bị ôn tập học kỳ