Lớp 9; Ngày dạy HS Vắng TiÕt 16 Tiếng việt C¸c ph¬ng ch©m héi tho¹i (Tiếp theo) I MỤC TIÊU 1 Kiến thức Học sinh nắm được quan hệ giữa phương châm hội thoại với tình huống giao tiếp và những trường hợp[.]
Trang 1Lớp 9; Ngày dạy……… HS Vắng………
TiÕt 16: Tiếng việt
C¸c ph¬ng ch©m héi tho¹i
(Tiếp theo)
I MỤC TIÊU
1 Kiến thức: Học sinh nắm được quan hệ giữa phương châm hội thoại với tình
huống giao tiếp và những trường hợp không tuân thr phương châm hội thoại
2 Kĩ năng
- HS vận dụng các phương châm hội thoại phù hợp với đặc điểm của tình huống giao tiếp
- Hiểu đúng nguyên nhân của việc không tuân thủ các phương châm hội thoại
3 Thái độ: Có ý thức sử dụng các phương châm hội thoại đúng với đặc điểm với
tình huống giao tiếp
4 Năng lực cần phát triển
- HS có năng lực tự học, năng lực hợp tác, giao tiếp, giải quyết vấn đề
II CÁC PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC TRÊN LỚP
Gợi mở – vấn đáp, hoạt động nhóm, PP luyện tập thực hành
III CÔNG TÁC CHUẨN BỊ
1 Chuẩn bị của giáo viên
- Soạn bài, tham khảo tài liệu có liên quan, phiếu thảo luận, bảng phụ
- Dự kiến phương án tích hợp – liên hệ
2 Chuẩn bị của học sinh: Trả lời các câu hỏi sgk
IV TIẾN TRÌNH LÊN LỚP
1 Khởi động (5’)
- Kiểm tra bài cũ:
? Em hãy kể tên các phương châm hội thoại đã học và cho biết đặc điểm của các phương châm hội thoại đó?
- GV dẫn dắt vào bài
2 Hình thành kiến thức (22’)
Hoạt động tìm hiểu quan hệ giữa
phương châm hội thoại với tình huống
giao tiếp
- GV chiếu văn bản “Chào hỏi” và gọi
HS đọc
- GV phát vấn
I Quan hệ giữa phương châm hội thoại với tình huống giao tiếp.
1 Đọc ví dụ: Văn bản: Chào hỏi
2 Nhận xét:
- Nhân vật chàng rể đã tuân thủ PCHT
Trang 2+ Nhân vật chàng rể có tuân thủ đúng
phương châm lịch sự không?
+ Việc tuân thủ phương châm hội thoại
trong tình huống này có phù hợp hay
không? Vì sao?
+ Em có thể rút ra bài học gì qua câu
chuyện?
- GV gọi học sinh đọc ghi nhớ để rút ra
kết luận về quan hệ giữa phương châm
hội thoại với tình huống giao tiếp
lịch sự (Ân cần hỏi thăm, quan tâm:
Bác làm việc vất vả lắm phải không?)
- Việc tuân thủ phương châm lịch sự
trong tình huống này là không nên Vì hành động chào hỏi của anh gây phiền toái, mất thời gian làm việc của người khác
- Bài học: Vận dụng phương châm hội thoại phải phù hợp với đặc điểm của tình huống giao tiếp
3 Kết luận: Ghi nhớ/sgk - trang 36 Hoạt động tìm hiểu những trường hợp
không tuân thủ phương châm hội thoại
- Gv yêu cầu học sinh trả lời câu hỏi 1/
sgk – tr 37
- HS trả lời, GV nhận xét, chuẩn kiến
thức
- Gv chiếu đoạn hội thoại và phát vấn
+ Câu trả lời của Ba có đáp ứng nhu cầu
thông tin đúng như An mong muốn hay
không?
+ Có PCHT nào đã không được tuân thủ?
Vì soa người nói không tuân thủ PCHT
đó?
- Gv yêu cầu học sinh đọc và suy nghĩ
tình huống 3 và trả lời câu hỏi
- HS lấy thêm ví dụ
( Khi bị địch bắt và tra khảo thì không
thể tuân thủ PCHT về chất)
- Hs làm việc theo bàn đọc và trả lời câu
hỏi 4
- Có 2 cách hiểu
+ Theo nghĩa tường minh: Tiền bạc (chỉ
có 1 thông tin) (Vi phạm PC về lượng)
+ Theo nghĩa hàm ẩn: Tiền bạc chỉ là
phượng tiện, không nên coi trọng chạy
theo tiền bạc mà quên đi mục đích sống,
quên cái thiêng liêng trong cuộc sống
(không vi phạm PC về lượng)
II Những trường hợp không tuân thủ phương châm hội thoại
1 Các tình huống trong PC hội thoại
đã phân tích đều vi phạm phương châm hội thoại
2 Đọc đoạn đối thoại sau, chú ý các
từ ngữ in đậm và trả lời câu hỏi.
-Ba vi phạm PC về lượng
- Nguyên nhân: Vì Ba không biết chính xác chiếc máy bay được chế tạo vào năm nào
3 Xét ví dụ
- Bác sĩ vi phạm PC về chất
- Nhưng lời nói dối ấy là tấm lòng nhân đạo cần thiết
4 Xét câu thành ngữ “ Tiền Bạc chỉ
là tiền bạc”
-> Theo nghĩa hàm ẩn: lời răng dạy
(không vi phạm PC về lượng)
-> Ghi nhớ (SGK
Trang 3?Vậy, từ bài tập tìm hiểu trên, em hãy
cho biết những nguyên nhân của việc
không tuân thủ các phương châm hội
thoại?
3 Luyện tập (10’)
Bài tập 1
- Câu trả lời của ông bố vi phạm phương châm cách thức
- Vì cách nói đó mơ hồ,
Bài tập 2
- PC lịch sự bị vi phạm
- Không có lí do chính đáng: thái độ thiếu lịch sự
4 Hoạt động vận dụng, mở rộng, tìm tòi (2’)
- HS tìm thêm các tình huống trong giao tiếp hằng ngày không tuân thủ PCHT
5 Hướng dẫn học sinh tự học và chuẩn bị bài ở nhà (1’)
- Học thuộc 2 ghi nhớ sgk
- Soạn bài Cách dẫn trực tiếp và cách dẫn gián tiếp theo hướng dẫn SGK