: GV nói Sau 20 năm nhân vật tôi trở về quê hương cảnh vật làng quê đã thay đổi khác xưa,nghèo nàn tiêu điều hơn .Nười bạn thủa nhỏ trong kí ức của tác giả là một cậu bé khôi ngô,khoẻ mạ[r]
Trang 1Ngày soạn:
Ngày giảng:
ng÷ v¨n- bµi 16 - tiÕt 76:
V¨n b¶n: CỐ HƯƠNG
Lỗ Tấn
I Mục tiêu cần đạt:
§· thùc hiÖn ë tiÕt 75
* Träng t©m kiÕn thøc kÜ n¨ng
1 Kiến thức: HS nhận biết được:
- Những đóng góp của Lỗ Tấn vào nền văn học Trung Quốc và văn học nhân loại
- Tinh thần phê phán sâu sắc xã hội cũ và niềm tin trong sáng vào sự xuất hiện tất yếu của cuộc sống mới, xã hội mới
- Phân tích được màu sắc trữ tình đâm đà của tác phẩm này
- Những sáng tạo về nghệ thuật của nhà văn Lỗ Tấn trong truyện Cố Hương
2 Kĩ năng: Biết cách đọc – hiểu văn bản truyện hiện đại nước ngoài
- Vận dụng kiến thức về thể loại và sự kết hợp các phương thức biểu đạt trong tác phẩm tự sự để cảm nhận một văn bản truyện hiện đại
II C¸c kÜ n¨ng sèng c¬ b¶n ® îc gi¸o dôc trong bµi
- KÜ n¨ng giao tiÕp, kÜ n¨ng ra quyÕt ®inh, kÜ n¨ng tù nhËn thøc
III: §å dïng:
- GV: SGK+SGV+ tư liệu tác giả Lỗ Tấn
- HS: Soạn bài mới theo câu hỏi SGK, đọc, kể tóm tắt văn bản
IV Phương pháp: Phân tích, đàm thoại, bình giảng…
V Các bước lên lớp:
1.Ôn định tổ chức:
2.Kiểm tra đầu giờ:
3.Tổ chức các hoạt động d¹y häc
H§ cña gi¸o viªn vµ häc sinh TG Néi dung chÝnh
Hoạt động I: Khởi động
*Mục tiêu: Nhắc lại kiến thức cũ-> dẫn
dắt vào bài mới
: GV nói
Sau 20 năm nhân vật tôi trở về quê hương
cảnh vật làng quê đã thay đổi khác
xưa,nghèo nàn tiêu điều hơn Nười bạn
thủa nhỏ trong kí ức của tác giả là một
cậu bé khôi ngô,khoẻ mạnh hồn nhiên…
nhưng hiện tại con người ấy ntn?
Hoạt động II: HD đọc -Hiểu văn bản
*Mục tiêu: HS tiếp tục phân tích nội
dung chính và nghệ thuật của văn bản
? Sau 20 năm xa cách, khi gặp lại, hình
ảnh Nhuận Thổ hiện ra trong con mắt
“Tôi”như thế nào ? Tìm chi tiết.
1’
34’ Nhuận Thổ trong hiện tại
-Cao gấp 2 lần, da vàng sạm, nếp nhăn sâu hoắm, mi mắt viền đỏ, húp mọng lên -> xấu
xí, già nua
-Đội mũ lông chiên rách bươm, mặc áo bông mỏng dính ->nghèo túng
Trang 2? Để khắc hoạ nhân vật Nhuận Thổ tác
giả đã sử dụng NT gì? Từ đó cho thấy
Nhuận Thổ thay đổi ở những phương
diện nào ?
? Vì sao Nhuận Thổ lại có sự thay đổi
như vậy ?
- HS thảo luận nhóm cách 1->báo cáo kết
quả
- GV: Kl ,Tích hợp môi trường( môi
trường xã hội -> sự thay đổi con người)
-Do sa sút kinh tế, cuộc sống lạc hậu của
người nông dân cùng với hiện thực đen
tối của xã hội, áp lực đầy bất công của
chế độ phong kiến Trung Quốc lúc bấy
giờ
-Nhuận Thổ khổ vì: “Con đông, mùa mất,
thuế nặng, lính tráng, trộm cướp, quan
lại, thân hào đã đành Song, Nhuận Thổ
còn đau đớn hơn vì gánh nặng tinh thần,
vì mê tín, về quan niệm cũ kĩ về đẳng
cấp
- GV: Từ 1 cậu bé khoẻ mạnh, hồn nhiên,
tình cảm trong sáng, được cha yêu
quí,chiều chuộng trở thành 1 người nghèo
túng, đần độn, tiều tuỵ, rụt rè và nhút
nhát
? Chị Hai Dương là người như thế nào
trong kí ức nhân vật ?
? Nhận xét chị Hai Dương qua những chi
tiết trên?.
-Người co ro, cúm rúm, bàn tay thô kệch, nặng nề, nứt nẻ như
vỏ cây thông -> chậm chạp -Xưng hô: Bẩm ông ->có khoảng cách
-Hành động :Cung kính
->Tác giả chủ yếu dùng phương thức miêu tả, kết hợp với hồi ức và đối chiếu nhân vật trong quá khứ và hiện tại cho thấy Nhuận Thổ trong hiện tại là con người nghèo khổ, già nua, tiều tuỵ và cách biệt Đã thay đổi toàn diện từ hình dáng đến lời nói, cử chỉ và hành động, tính cách
Cuộc gặp gỡ với chị Hai Dương
- Trong quá khứ: Chị Hai Dương là “Nàng Tây Thi đậu phụ”
-Hàng đậu phụ bán chạy là nhờ chị ta
=>Là người đẹp, có duyên -Sau 20 năm: Là người đàn bà trên dưới 50 tuổi, lưỡng quyền
Trang 3? Sau 20 năm, người phụ nữ ấy được
miêu tả qua chi tiết nào ?
? Từ đó nhân vật chi Hai Dương hiện
lên là người ntn?
? Sự thay đổi của chị Hai Dương thể hiện
điều gì ở xã hội lúc bấy giờ ?
-Sự suy thoái lối sống ở làng quê, tham
lam , trơ trẽn, lưu manh, mất vẻ lương
thiện
? Để làm nổi bật sự thay đổi của làng
quê, con người ,tác giả sử dụng nghệ
thuật gì? Tác dụng của nghệ thuật đó ?
GV:Tác giả đã khéo léo đối chiếu nhân
vật Nhuận Thổ trong quá khứ với nhân
vật Thuỷ Sinh trong hiện tại (Thuỷ Sinh
là con trai Nhuận Thổ)
-Nhuận Thổ trong quá khứ: Cổ đeo vòng
bạc, khuôn mặt tròn trĩnh
Thuỷ Sinh trong hiện tại: Cổ không đeo
vòng bạc, da dẻ vàng vọt, gầy còm
GV:Hình ảnh Nhuận Thổ,Thuỷ Sinh, chị
Hai Dương…là minh chứng cho sự sa
sút, điêu tàn của cố hương vì nghèo đói ,
lạc hậu là hình ảnh thu nhỏ của nhân dân
Trung Quốc đầu thế kỉ XX
? Trước sự thay đổi của quê hương, nhân
vật “Tôi” có tâm trạng như thế nào ?
-Buồn, đau xót hơn khi con người, cảnh
vật thay đổi
-HS chú ý đoạn cuối
? Tìm chi tiết diễn tả tâm trạng của
“Tôi” khi rời cố hương ?
nhô cao, môi mỏng, hai tay chốnh nạnh, không buộc thắt lưng,chân dạng ra như cái com pa
-Hành động : Kể công, lấy cẩu sát khí
=>Hiện tại Chị Hai Dương là người gầy gò, xấu xí và tham lam
->Tác giả dùng phương thức miêu tả, kết hợp với hồi ức và
so sánh, đối chiếu nhân vật, cảnh vật trong quá khứ và hiện tại, đối chiếu nhân vật này trong hiện tại và nhân vật kia trong quá khứ
->Để phản ánh tình cảnh sa sút
về mọi mặt của quê hương nói riêng và xã hội Trung Quốc đầu thế kỉ XX nói chung
->Nêu nguyên nhân và lên án,
tố cáo xã hội phong kiến
->Chỉ ra mặt tiêu cực nằm ngay trong tâm hồn, tình cảm của bản thân người lao động
->Nhân vật “Tôi” bùi ngùi, thương cảm đành chấp nhận chia tay với quê hương
c,Nhân vật “Tôi” trên đường rời cố hương
-Ngôi làng cũ xa dần, phong cảnh làng quê mờ dần
- Lòng “Tôi” không chút lưu luyến
-“Tôi” vô cùng lẻ loi, ngột ngạt
-Hình ảnh đứa trẻ mờ nhạt khiến “Tôi” thêm ảo não
Trang 4? Vì sao khi rời cố hương, “Tôi”lại cảm
thấy lòng không chút lưu luyến; lẻ loi,
ngột ngạt ?
-Vì cố hương không còn trong lành, đẹp
đẽ, ấm áp như ngày xưa
-Cố hương bây giờ xơ xác, nghèo nàn, xa
lạ từ người đến cảnh vật
? Nhận xét cách sử dụng từ ngữ? Qua đó
Em thấy tâm trạng của “Tôi” như thế
nào ?
? Tìm chi tiết thể hiện mong ước của
“Tôi” khi trên đường rời quê ?
? Các chi tiết trên thể hiện mong ước gì
của nhân vật tôi với quê hương?
? Từ cảm xúc, tâm trạng ta thấy được
tình cảm gì của “Tôi” đối với “Cố
hương”
-> Tình yêu quê hương sâu đậm, luôn
mong ước, hi vọng một tương lai đổi thay
quê hương, mọi người sẽ được sống cuộc
đời hạnh phúc hơn Đó cũng là tư tưởng,
chủ đề của truyện !
? Hình ảnh con đường cuối truyện có ý
nghĩa gì ?
-HS thảo luận Nhóm cách 3
- Báo cáo kết quả
- HS, Gv nhận xét, kết luận
+Con đường theo nghĩa đen: Con đường
sông đưa “Tôi” và gia đình rời quê cũ->
biểu tượng cho sự thay đổi, luân chuyển
của cuộc sống con người như nước, như
dòng chảy không ngừng của sông
+Hình ảnh con đường liên tưởng: Đó là
4’
4’
->Tác giả sử dụng một loạt tính
từ chỉ trạng thái thể hiện tâm trạng buồn, cô đơn, nhưng không chút lưu luyến khi rời quê
-Mong ước:
+Mong cho thế hệ con cháu không bao giờ phải cách bức nhau
+Không bao giờ phải vất vả, chạy vạy
+Không phải khốn đốn, đần độn như Nhuận Thổ
+Không phải tàn nhẫn như bao người khác
+Chúng nó phải có 1 cuộc đời mới
-> Tác giả mong muốn một làng quê tươi đẹp, con người tử
tế, thân thiện
->Tình yêu quê hương sâu đậm
2.Hình ảnh con đường
Trang 5con đường đến tự do, hạnh phúc của con
người, con đường của tự thân hành động
dựng xây và hi vọng của con người
+Con đường không phải tự nhiên mà có,
không do chúa trời tạo ra mà do con
người đi mãi, đi nhiều góp phần tạo ra
? Tác giả sử dụng biện pháp NT nào?
Tác dụng của biện pháp nghệ thuật đó?
Hoạt động III: Hướng dẫn tổng kết
*Mục tiêu: Ghi nhớ được nghệ thuật và
nội dung chính của văn bản
(-)Truyện sử dụng những biện pháp nghệ
thuật nào ?
-Truyện ngắn đậm chất hồi kí, trữ tình,
giọng buồn man mác
-Người kể chuyện là nhân vật “Tôi”, quan
sát , rung cảm, suy ngẫm trong suốt
chuyến đi
-Nghệ thuật so sánh, đối chiếu giữa hiện
tại và quá khứ, giữa vật này trong quá
khứ và vật kia trong hiện tại
-Phương thức biểu đạt: tự sự kết hợp
biểu cảm, miêu tả và nghị luận
-Phần cuối truyện mang tính triết lí
? Truyện mang nội dung tư tưởng gì ?
-HS dựa vào ghi nhớ, trả lời
-GV rút ra ghi nhớ
-HS đọc ghi nhớ- GV chốt kiến thức
Hoạt động IV: Luyện tập
*Mục tiêu: Chọn được đoạn văn hay nhất
trong văn bản để học thuộc
-HS xác định yêu cầu bài tập
-GV gợi ý để HS chọn đúng trọng tâm
->Tác giả dùng phương thức nghị luận thể hiện con đường cuối truyện là biểu tượng khái quát về triết lí cuộc sống: con đường đi đến tự do, hạnh phúc phải tự thân lựa chọn, hành động
IV Ghi nhớ (Sgk)
V Luyện tập Chọn đoạn văn hay nhất trong văn bản để đọc diễn cảm và học thuộc
4 Củng cố:(1’)
- GV khái quát lại về nội dung và nghệ thuật của văn bản
5 Hướng dẫn HS học bài vµ chuÈn bÞ bµi míi.: (1’)
* Bài cũ: Học kĩ bài, nắm vững nội dung phân tích văn bản và phần ghi nhớ
* Bài mới: Chuẩn bị tiết sau :
- Ôn tập kĩ kiến thức về phần Tiếng Việt để tiết sau làm bài kiểm tra một tiết